Tập thơ ngâm về lẽ huyền diệu của việc dưỡng sinh (Dưỡng sinh vịnh huyền tập; dưỡng sinh: nuôi giữ sự sống, giữ thân sống lâu)
Lời tựa
Gọi là "vịnh huyền" tức là ngâm vịnh những điều sâu kín trong lẽ huyền diệu. Trong chỗ mờ mịt thăm thẳm mà rút ra lẽ, trong chỗ phảng phất mơ hồ mà tìm cái thật. Sách gom tinh hoa của mọi điều kỳ diệu, hái những chỗ cốt yếu của các kinh. Lời ngay thẳng mà nghĩa đúng đắn, đạo đi vào chỗ "trùng huyền" (huyền lại thêm huyền: cảnh giới sâu kín nhất của Đạo, vượt khỏi mọi chấp trước, kể cả chấp vào sự không chấp). Ý tưởng như xa xôi mà nghĩa lại sáng rõ, phong thái còn giữ được của bậc tổ trên (tức Lão Tử).
Sách dẫn ra chuyện "long hổ" (rồng và hổ: hai hình ảnh trong thuật luyện đan, ở đây rồng chỉ thần, hổ chỉ khí) vốn cùng về một mối mà lại xao động tranh nhau; làm rõ chỗ huyền vi của "huyền tẫn" (con cái huyền diệu: cửa sinh hóa của trời đất và của thân người, nói ở thiên Huyền tẫn môn) và của "tuyệt lợi" (dứt một nguồn thất thoát, nói ở thiên Tuyệt lợi nhất nguyên). Sách chỉ thẳng chỗ quy hướng, lập tức thành công dụng mầu nhiệm; giảng đúng thuyết về mở và đóng, phân rõ cái gốc của bỏ và theo. Lẽ huyền xoay vần bao trùm, lên xuống mênh mông.
Bởi vậy kẻ hạ sĩ nghe thì vỗ tay cười, bậc thượng sĩ nghe thì chăm chỉ thực hành (ý theo Lão Tử: người kém nghe đạo thì cười, người giỏi nghe đạo thì gắng làm). Mong sao thành tựu ở chỗ thần và khí đều trọn vẹn chân thật, mong xóa bỏ những sự soi chiếu hư vọng của "căn" và "trần" (căn: các giác quan; trần: những đối tượng bên ngoài mà giác quan tiếp xúc, làm vẩn đục tâm). Thật nên biết: châu ngọc có gì đáng quý đến thế, mà tính mạng sao lại bị xem nhẹ? Sao không tìm hiểu cho cùng lẽ huyền của sự phân tán, ngưng nghỉ và chuyển động của khí, mà lại buông thả để ngày tháng trôi qua như ánh sáng, hồn phách chạy mất? Thật đáng buồn thay!
Thơ vịnh huyền này thật là phép cốt yếu để sống lâu, vượt khỏi cõi đời. Cũng như bùa chữ thiêng của Huyền Nguyên Hoàng đế (tôn hiệu nhà Đường dâng cho Lão Tử) thường được giấu kín trong gối, phương thuốc thần của Hoài Nam vương (Lưu An, tông thất nhà Hán, người ham đạo tiên) được cất giấu mang theo bên mình.
Ấy đều là những lời chí lý mà bậc thánh trên tuân theo và quý trọng. Người học đạo gặp được thì nên giữ kín, cẩn thận, hết sức trân trọng.
Tập thơ ngâm về lẽ huyền diệu của việc dưỡng sinh
Vinh khí và vệ khí (theo sách này: vinh khí là khí trong, nhẹ, chạy nhanh, thuộc dương; vệ khí là khí đục, chạy chậm, làm nên hình hài; hai thứ phải hòa hợp thì người mới sống)
Hai khí cùng tác thành nhau, đạo mới bắt đầu sinh.
Phàm hình hài thành lập, nhóm thành mầm mống, chưa từng có chuyện chỉ riêng một khí mà được sống. Bởi vinh và vệ điều hòa thì mới sinh tồn. Cho nên nói "hai khí cùng tác thành nhau". "Bắt đầu sinh" là nói về đạo. Đạo tức là sự sống. Vì thế Lão Tử nói: "Đạo không thể thấy được, nhờ sự sống mà làm rõ nó; sự sống không thể còn mãi, dùng đạo để giữ nó."
Hòa lẫn cùng ở một chỗ, cùng chảy từ một nguồn.
Hai khí hòa lẫn với nhau gọi là "hòa khí" (khí đã hòa hợp). Cùng ở một nguồn, vì chúng sinh ra sự sống không ngừng.
Lẽ âm dương cảm ứng kích động, phải cần đến nhau.
Nhờ bẩm thụ hai khí mà thành mầm hình chất, nương ở hai khí mà được sinh thành. Đó đều là nhờ âm dương cảm ứng kích động nhau, nuôi dưỡng tính mạng.
Không được hòa thuận mềm mại thì đánh nhau.
Nếu hai khí bỗng tranh giành, không hòa thuận nhau, thì làm rối loạn ngũ tạng (năm tạng: tim, gan, tì, phổi, thận) và bệnh sinh ra. Cho nên kinh (Kinh Dịch) nói: "Âm ngang ngửa với dương thì ắt đánh nhau." Do đó biết rằng không có người nam toàn dương, cũng không có người nữ toàn âm. Cho nên trời là toàn dương mà vẫn mang móc sương của âm, đất thuộc toàn âm mà vẫn ôm tinh khí của dương. Bởi trời đất, âm dương cần đến nhau mà hóa sinh muôn vật. Kinh Dịch nói: "Càn thành nam, Khôn thành nữ" (Càn: quẻ tượng trời, thuần dương; Khôn: quẻ tượng đất, thuần âm). Vì thế đạo làm người cũng được trọn, noi theo trời, phỏng theo đất vậy.
Tập thơ ngâm về lẽ huyền diệu của việc dưỡng sinh
Vinh khí
Vinh khí sinh ra không đứng tách riêng.
Vinh khí là khí dương trong. Kinh Nội Quán (Thái Thượng Lão Quân nội quán kinh, kinh Đạo giáo dạy quán sát vào trong thân tâm) nói: "Khí trong mà chạy nhanh gọi là vinh." Ở trong thân người, nó không thể tự đứng một mình, nên nói "không đứng tách riêng".
Dương trong vốn hư nhẹ, phải nhờ âm mà tồn tại.
Âm khí tụ lại thì dương có chỗ gửi; dương khí còn thì âm có chỗ nương. Cho nên nói dương nhờ âm mà tồn tại, để cùng tác thành nhau.
Từ đó mới thành được mầm phôi.
Hai khí cảm ứng nhau thì mới thành bào thai. Ra khỏi thai mà sinh, cũng từ đó có khởi đầu của vinh khí.
Luyện để quay về gốc thì có cửa riêng.
Gạn luyện trong hai khí, đưa về nguồn gốc ban đầu. Tách ra thứ khí thuần nhất trong sạch, tu sửa trừ bỏ cặn bẩn, thành toàn dương, thì vinh khí cùng với đạo đều chân thật như nhau.
Tập thơ ngâm về lẽ huyền diệu của việc dưỡng sinh
Vệ khí
Vệ khí vốn từ dương khí mà ra.
Vệ là khí đục. Kinh Nội Quán nói: "Khí đục mà chạy chậm gọi là vệ." Vốn nhờ nguyên khí (khí gốc bẩm sinh, có từ lúc cha mẹ giao hợp) giao cảm mới có thân hình; đã có thân hình rồi mới rõ có vệ khí.
Cho nên vệ từ vinh mà ra.
Sắc thân (thân xác có hình tướng) nhóm thành mầm, nằm trong bào thai.
Hình chất đã thành mầm, tức là nhờ sự cảm ứng của hai khí mà nằm trong bào thai.
Ngầm hợp với trời đất mà xếp đặt cung điện.
Thân người ngầm phỏng theo trời đất. Cho nên Kinh Nội Quán nói: "Mắt là mặt trời mặt trăng, tóc là tinh tú, lông mày là Hoa Cái (chòm sao như chiếc lọng che trên ngôi sao Đế), đầu là Côn Lôn (núi thần nơi tiên ở), bày ra cung điện, an trí tinh thần." Chính là nói điều đó.
Từ đây lắng đọng ngưng kết, chia định tỉ mỉ từng phần.
Từ đây tinh và huyết lắng đọng ngưng kết thành hình chất, chia định tỉ mỉ để thông suốt công dụng. Vệ khí của người có hai tên gọi: một là tinh huyết lắng đọng ngưng kết thành hình chất; hai là cùng vinh khí lưu hành mà làm thông sự sống. Do đó biết thân người vốn được chỉ ra làm chỗ tu chân, được gọi là loài linh nhất, há có thể không quý tiếc mà biếng nhác, tự chuốc lấy cái chết?
Vệ khí cũng phỏng theo tam tài (ba ngôi lớn: trời, đất, người): một là lắng đọng ngưng kết thành hình chất, phỏng theo đất; hai là chỗ vinh và vệ hợp lại, gọi là khí xung hòa (khí âm dương hòa quyện điều hòa), phỏng theo người; ba là chân tinh, cái cuống rễ của mạng sống, ở nơi thượng đan điền (vùng luyện khí trên đầu, sâu vào trong từ giữa hai lông mày), là cung toàn dương, phỏng theo trời. Bẩm thụ ba khí ấy để thông suốt sự sống, thì đạo tự quy về. Vì vậy, thể hiện tam tài là đi trên đường đạo.
Tập thơ ngâm về lẽ huyền diệu của việc dưỡng sinh
Hồn phách
Hai khí ôm giữ sự hòa hợp thì có sự sống.
Hồn là chân tinh của dương; phách là chân tinh của âm. Hai thứ tinh ở trong cung Nê hoàn (chỗ trong não, cũng là thượng đan điền), làm cuống giữ hai khí. Hai khí không lìa tan thì thần minh ở đó, sự sống mới có.
Lão Tử nói: "Muôn vật cõng âm ôm dương để thành đạo của nó."
Bấy giờ mới gọi là hồn phách, ứng với chân linh.
Tử Sản (đại phu nước Trịnh thời Xuân Thu) nói: "Người lúc mới thành gọi là phách, đã sinh phần dương thì gọi là hồn." Vì thế hai khí phát sinh, không gì không phải là hồn phách ứng với chân linh. Đến khi sinh ra, muôn biến nghìn hóa, có sống có chết; hoặc vượt lên Tam Thanh (ba cõi trời cao nhất của Đạo giáo: Ngọc Thanh, Thượng Thanh, Thái Thanh), hoặc trôi dạt chìm đắm trong các nẻo luân hồi (?). Then chốt của được và mất thật là ở chỗ này.
Ở trên trời, mặt trời mặt trăng là hình ảnh ứng trọn vẹn.
Mặt trời mặt trăng là hồn phách của trời đất. Cho nên hồn là mặt trời, chủ ban ngày, là chân tinh của trời; phách là mặt trăng, chủ ban đêm, là chân tinh của đất. Do đó biết sáng và tối cùng một nguồn, qua lại hội thông nhau. Hồn phách của người ứng trọn vẹn với hình ảnh mặt trời mặt trăng. Hoài Nam vương nói: "Khí của trời thành hồn, khí của đất thành phách." Sách Ngũ tạng nội kính lại nói: "Tinh khí của cha là hồn, tinh khí của mẹ là phách." Lẽ ấy thật rõ ràng.
Muôn biến hóa đều nhờ thủ nhất mà được yên.
Muôn biến hóa là do tâm khởi diệt (?) mà sai khiến hồn phách, gắn vào sự sống. Cho nên thánh nhân đặt ra nghìn kinh muôn thuật để dạy dỗ mọi loài, làm rõ phép "thủ nhất" (giữ cái Một: giữ tâm chuyên nhất, giữ thần khí hợp làm một không tán loạn) để dứt các vọng niệm.
Tập thơ ngâm về lẽ huyền diệu của việc dưỡng sinh
Hồn
Tinh dương là hồn làm chủ, gọi là "vàng của thần".
Hồn là chân tinh của dương, cho nên tinh dương là vàng của thần (thứ quý báu, bền chắc nuôi thần). Thánh nhân lấy đó làm phép, làm thể, nối tiếp ràng buộc nhau để thông tới chân. Hàn Tử nói: "Không phải tinh tột bậc thì không thể biến thành thần tột bậc." Bão Phác Tử (Cát Hồng, đạo sĩ đời Tấn) nói: "Lão Quân là hồn của trời, cảm tinh mặt trời mà thụ thai, hóa thành thân, cho nên hiện rõ là tinh của chí dương."
Cảm ứng ngầm khớp ở chỗ vận dụng của tâm.
Tâm động thì khí chuyển, cho nên nói "ngầm khớp" để làm rõ sự cảm ứng.
Nếu khiến được viên thông (thông suốt trọn vẹn, không còn ngăn ngại), các vọng niệm đều dứt,
Nếu dứt hết vọng niệm, đạt tới viên thông, thì khí hợp với thần mà sinh biến hóa.
Ánh sáng linh soi chiếu, thoát khỏi chất toàn âm.
Chân tinh đã đầy đủ thì hợp với linh, thong dong tự tại như không có đêm tối, tức là thoát bỏ được thân chất toàn âm. Cho nên thánh nhân bẩm thụ và điều khiển nó để thông tới sự biến hóa linh diệu.
Tập thơ ngâm về lẽ huyền diệu của việc dưỡng sinh
Phách
Âm khí dâng tràn hòa tan, ứng theo dương mà cảm.
Cảnh bên ngoài động thì hợp với tâm mà thành sự cảm kích.
Hai bên đến hòa hội thì khiến chất lỏng (tinh dịch) chảy ra.
Hai khí đã giao nhau rồi thì không thể giữ lại được (?).
Kẻ làm cạn lẽ huyền mà gặp việc này thì chẳng phải dùng đúng.
"Làm cạn lẽ huyền" là kẻ chạy theo cảnh mà buông thả, khiến hai khí trái nghịch rung động. Đó không phải phép dùng chân chính, mà trái với chân lý của đạo.
Hồn không bay bổng thì phách không gây hại.
"Hồn không bay bổng thì phách không gây hại" là công dụng ứng theo tâm. Hồn đã không bay đi thì phách cũng không ứng theo. Bởi tâm là then chốt của đi hay ở, khí là nền của sống hay chết. Lẽ tu dưỡng sự sống, chưa từng có điều gì ngoài chỗ này.
Tập thơ ngâm về lẽ huyền diệu của việc dưỡng sinh
Cốc thần (cái thần ở chỗ trống rỗng như lòng hang; Lão Tử nói: "Cốc thần không chết")
Thánh tổ ở cửa Hàm làm rõ cốc thần.
Thánh tổ (Lão Tử) ở cửa ải Hàm Cốc đã vì quan giữ ải là Doãn Hỷ mà nói Đạo Đức Kinh năm nghìn chữ, chỉ ra hình tượng, dựng nên đầu mối, làm sáng tỏ cốc thần, gọt bỏ những điều phù phiếm sai lệch để làm rõ chỗ huyền diệu.
Sâu xa tinh vi, qua bao đời vẫn mãi mới.
Nghĩa lý sâu xa tinh vi, rốt cuộc làm sao tìm cho cùng được. Dù hiểu được nhiều, cũng không thể hết được nguồn lớn. Cho nên nói "sâu xa tinh vi, qua bao đời vẫn mãi mới", ý nói lời kinh huyền diệu thâm sâu.
Nếu từ những điều nói trên mà tìm ra được,
Suy lẽ mà bỏ lời, tôn trọng những điều đã nói ở trên. Phép tu hành không ở ngoài "cốc" (chỗ trống rỗng huyền diệu ấy).
Thì đó là người ngay đời này đã hiểu thấu.
Người khế ngộ (hiểu thấu, hợp với lẽ đạo) thì không câu nệ hơn kém, có hay không. Nếu thông minh sáng suốt thì một đời giải quyết xong. Quả thật như người thợ nặn gốm luận về các loài sinh (?).
Tập thơ ngâm về lẽ huyền diệu của việc dưỡng sinh
Cốc (hang)
Hang huyền vì sao ẩn chứa cái linh tột bậc?
Cốc là mầm mống của sự thai nghén hóa sinh của hai khí.
Đều bởi trong hang ôm giữ chân tinh.
Chân tinh là tinh của hai khí, đều ở (?) trong cung Nê hoàn. Vì thế mà ẩn chứa cái linh tột bậc; nếu tinh tan thì thần bỏ đi.
Nếu được chỗ nương thì bao bọc ràng buộc lấy nhau,
Thần và khí cần đến nhau, đều không lìa tan.
Hòa hội, nương tựa nhau, mới có tiếng.
Hòa hội là mỗi bên nương tựa nhau để thành thể. Đã hòa hội thì cảm được cái linh tột bậc, bấy giờ mới rõ có sự sống, tức là có tiếng nói vậy.
Tập thơ ngâm về lẽ huyền diệu của việc dưỡng sinh
Thần
Lặng lẽ, xưa nay không chỗ nương.
Lặng lẽ là u tịch. Ý nói khi thần chưa ở trong tứ đại (bốn yếu tố làm nên thân xác: đất, nước, lửa, gió), thì thường dạo chơi nơi Thái cực (cõi nguyên sơ trước khi chia âm dương), không có chỗ nương tựa. Đến khi giáng xuống thành mầm trong thân, mới rõ ra cái linh, tức là lập nên sự sống có đạo.
Bản thể của thần phỏng theo Càn Khôn (trời đất), mọi việc hành động hay ẩn tàng của sự sống đều có thể thông ứng. Lão Tử nói: "Nhìn mà không thấy, nghe mà không nghe, nắm mà không được." Kinh Dịch lại nói: "Âm dương không lường được gọi là thần." Thế mới biết không thể dùng ý mà đo, há có thể dùng lời giảng giải cho rõ được.
Nhân qua hang huyền mà các thần quy tụ.
Đã qua hang huyền rồi thì mắt nhìn thấy sắc, tai nghe được tiếng, mũi ngửi được hương, lưỡi phân biệt vị, ý ôm lòng tham ái, thân chịu lạnh nóng, biến hóa linh diệu nhiều mối. Cho nên nói "các thần quy tụ".
Nay anh đã nhận ra con đường trở về gốc,
Đạo trở về gốc rễ, quay lại nguồn đầu, phép diệt vọng tâm mà ôm giữ cái Một, ắt cốt ở chỗ việc làm đi kèm với đạo (?), không phải nhiều việc mà đạt được.
Thì chẳng cần kể đường xa, vốn rất tinh vi.
Không phải bước đi qua đường xá mà rõ được chỗ cốt yếu, mà đều phải dò tìm chỗ sâu kín, xa xôi, mầu nhiệm, thể và dụng cùng sáng tỏ, thì mới có thể bỏ vọng về chân, quay lưng với trần tục mà hợp với đạo.
Tập thơ ngâm về lẽ huyền diệu của việc dưỡng sinh
Phản bản hoàn nguyên (trở về gốc rễ, quay lại nguồn đầu)
Khí suy, hình tiều tụy, tinh thần sút kém.
Người ta già yếu là vì nhiễm ham muốn, đến nỗi tổn hại hư nát mà phần nhiều chết sớm. Kinh Tây Thăng nói: "Như cây tự sinh ra lửa, rồi lại tự đốt mình mục nát."
Kinh Âm Phù lại nói: "Tâm sinh ra từ vật." Chính là nói điều đó.
Trở về gốc, quay lại nguồn là điều chân thật nhất.
Khí trọn, thần đủ thì đạo có thể thành. Thái Bạch chân nhân nói: "Người già trở lại tráng niên, người tráng niên trở lại trẻ thơ." Đó là làm rõ việc trở về gốc, quay lại nguồn.
Bù lỗi xong công rồi mới dần khế hợp,
Bù lỗi là bù lại những lỗi từ trước đến nay đam mê dâm dục làm hao mòn thân thể. Công bù đắp đã thành thì mới hợp với đạo trở về gốc.
Lại biết rằng mối lo lớn chính là thân mình.
"Lại biết" là nói rõ thêm lần nữa việc trở về gốc, quay lại nguồn. Trở về gốc, quay lại nguồn có hai bước: trước là làm rõ việc bù lỗi, tức tìm cho khí được trọn mà trở về chân; sau nói "lại biết", vì gốc ấy rốt cuộc phải quay về nguồn đầu. Lão Tử nói: "Ta có mối lo lớn là vì ta có thân. Nếu ta không có thân, ta còn lo gì?" Dựa vào đó mà bàn, cho nên Lão Tử không coi giữ trọn thân xác là chỗ tột cùng.
Tập thơ ngâm về lẽ huyền diệu của việc dưỡng sinh
Thần hợp với khí
Thần và khí cần đến nhau, không rời lìa.
Thần mà không có khí thì như cá rời nước; khí mà lìa thần thì như đèn không có lửa. Không thể rời lìa nhau.
Nói rõ sâu xa lại sợ người đời ngờ vực.
Đem thần hợp với khí, hóa vào chỗ không hình. Lẽ có và không cũng không vướng mắc. Nếu nói rõ sâu xa thì lại khiến người học càng thêm nghi hoặc, vì trí hiểu biết của người có sáng có tối, có nông có sâu.
Vả lại phàm và thánh tu hành khác nhau.
Thánh nhân không nhìn sắc bên ngoài, không nghe tiếng bên ngoài, không nghĩ việc bên ngoài, thần ngưng tụ, khí hợp lại. Người phàm tục lấy tham lam đố kỵ làm tâm, nhọc thần, sai khiến trí. Cho nên thánh nhân làm việc thần hợp với khí.
Nếu chẳng phải lò thần tuyệt diệu (?) thì sao đạt được.
Nếu đi hay ở mà chưa quy về một mối thì thần và khí không hợp. Phải thật như mèo rình chuột (chú tâm tuyệt đối, không lơ là). "Cùng tiếng thì ứng nhau, cùng khí thì tìm nhau" (lời Kinh Dịch); từ đó có thể kết thai, nuôi anh nhi (trong thuật nội đan: thần và khí kết lại thành cái "thai" chân thật bên trong, nuôi dần thành "đứa trẻ", tức chân thân bất tử).
Thay đổi thân chất hôi tanh, khiến dung nhan trở lại trẻ, người già hóa trẻ. Luyện tấm thân ngưng đọng nặng nề, hoặc phát lửa mà đốt thân, hoặc hóa vàng mà thành xương, hoặc rũ bỏ cặn bã ngưng trệ, hoặc ngưng tụ chân như (bản thể chân thật, không biến đổi). Vào cửa huyền "bất nhị" (không hai, không còn phân biệt đối đãi), thấu hết lẽ tột cùng vô tận. Do đó biết thần cùng khí ở chung (?) thì mới có sự ứng hiệu. Công dụng tùy theo chỗ quy về, phải trái nông sâu, mà thông đạt đạo biến hóa.
Tập thơ ngâm về lẽ huyền diệu của việc dưỡng sinh
Bão nhất (ôm giữ cái Một: giữ cho thần và khí hòa làm một, không rời nhau)
Ôm giữ cái Một là việc cốt lõi của lẽ huyền sâu.
Thần và khí ôm lấy nhau, hòa lẫn làm một, đó là cốt lõi. Lão Tử nói: "Ôm giữ cái Một làm khuôn phép cho thiên hạ." Lại nói: "Khéo ôm thì không tuột, khéo tính thì chẳng cần que đếm." Trang Tử nói: "Thông được cái Một thì muôn việc xong."
Chưa hiểu chân nguyên thì đạo không thông.
Chưa hiểu chỗ then chốt (?) thì sao được thông suốt hòa hợp.
Tâm địa (cõi lòng) hư vô mới thấy chân lý.
Hư vô là làm cho tâm trống rỗng, không vướng gì. Cho nên mười ba điều "hư vô" mà Lão Tử ghi lại đều hiện rõ trong năm nghìn chữ: "Những kẻ thuộc về sự sống, mười phần có ba"; mười hai điều trước đều làm rõ những kẻ thuộc về sự sống, điều thứ mười ba thì tóm quy về sự trống rỗng làm điều tốt (?). Tâm địa đã hư vô thì mới mong ôm giữ được cái Một chân thật.
Tin biết rằng công dụng của muôn vật chẳng giống nhau.
Người học đạo theo nhiều đường, lẽ huyền trình bày mỗi nơi một khác. Cho nên nói công dụng của muôn vật không giống nhau. Đó là đạo hư vô ôm giữ cái Một.
Tập thơ ngâm về lẽ huyền diệu của việc dưỡng sinh
Thai tức (thở như thai nhi trong bụng mẹ: hơi thở cực nhẹ, sâu, gần như không thở ra vào bằng mũi miệng, khí tự vận hành bên trong)
Dùng được khí xung hòa thì đạo tự trọn.
Xung hòa là hai khí hòa lẫn, vinh và vệ hợp một chỗ. Nếu dùng tới vinh vệ (?) thì hợp với lẽ huyền nhất mà đạt tới chỗ hội thông. Đạo sống từ đó mà dư dả (?).
Thế mới gọi là thai tức, lẽ ấy sâu kín mà khế hợp.
Ý nói hợp với lẽ trùng huyền thì rõ được phép an trụ chân thật.
Đứa trẻ trong bào thai làm sao khế hợp được?
Không nhờ trăm thứ lúa gạo (không ăn uống), sự sống do đâu mà còn?
Xét kỹ việc tu hành thì phép là tự nhiên.
Hiểu rõ đạo của đứa trẻ trong thai thì rõ được then máy của thai tức. Tự nhiên mà lĩnh hội, thần ngưng tụ, tâm thông suốt, niệm dứt hẳn. Bởi thánh nhân bẩm thụ nó mà sống, nương vào nó mà thành. Nếu không được chỗ then chốt thì khó trừ được mối lo lớn. Con đường quy hướng, tới đây thì không còn phép gì để nói nữa. Nguồn gốc để trở về, đem ra dùng thì có ngày thành. Ắt phải khế hợp với thể mà dùng thì chắc không sai sót.
Thê Chân Tử nói: "Khí ta đóng kín bên trong, thân ta mãi yên ổn." Phàm phép tu thai tức đều là đạo tự nhiên. Giữ gìn hơi thở chân thật liên miên không dứt, ra vào nhè nhẹ. Không được để lúc tĩnh lúc động thất thường, phải tự tìm sự yên ổn. Ngày đêm tu hành không gián đoạn, ngày qua tháng lại, chân nhân tự không ra khỏi cửa (ý nói thần giữ ở trong thân, không chạy ra ngoài). Nếu được thai chân thật trọn vẹn kết thành thì đạo đã đến chỗ tột cùng.
Lão Tử nói: "Liên miên như còn như mất, dùng mãi không cạn." Lẽ ấy làm rõ việc dứt mọi lo nghĩ để định ở chỗ tột cùng, rồi trí tuệ sinh ra sáng tỏ. Nếu đến được chỗ định thì sinh ra "định thủy" (nước của sự định tĩnh), tưới khắp ngũ tạng, sinh ra ánh sáng rực rỡ. Đó gọi là chân thủy (nước chân thật), không phải nước bọt đục. Đây là phép cốt yếu để giữ hình hài, ở lâu trên đời. Bài minh Tam trụ nói: "Tâm nếu dừng thì khí cũng dừng; khí nếu dừng thì hình cũng dừng (không suy hoại). Ba thứ đều dừng thì mạng ta do ta, không do trời nữa."
Tập thơ ngâm về lẽ huyền diệu của việc dưỡng sinh
Tự nhiên
Tính nước khiêm nhường mềm mại, tính lửa cứng mạnh.
Nước và lửa đều thuộc về tự nhiên. Bàn về lẽ nước lửa sinh nhau là để làm rõ đạo tự nhiên của thần và khí.
Chảy xuống chỗ thấp và bốc lên cao, mỗi bên đều xứng hợp.
Chảy xuống chỗ thấp là tính của nước; bốc lên cao là thể của lửa. Cho nên khí có thể bốc lên, nước có thể thấm xuống. Hai thứ thay nhau giao cảm: khí bốc lên thì sinh ra nước, nước thấm xuống thì sinh ra khí. Nuôi giữ cả thân, từ đó cảm hóa. Cho nên gọi là "mỗi bên đều xứng hợp", chứ không phải do người ép buộc.
Giao hòa cảm ứng đều cùng một loại lẽ.
Giao hòa là nước và lửa (?) hợp vào nhau mà thành cảm ứng; lấy hình tượng bên ngoài mà so (?). Phàm nước với lửa, như đun nồi nước thì hơi liền sinh ra. Điều đó cho thấy sự cảm ứng của đại đạo đều là tự nhiên.
Chớ theo (?) đường khác, lẽ tự lâu dài.
Đã biết đạo tự nhiên của bản thể thì không cầu gì ở bên ngoài. Vả lại trời che, đất chở, nam sinh, nữ đẻ, vua tôi cha con, đều bẩm thụ cái số của tự nhiên; không phải những thứ khác đường khác loại mà có thể hòa hợp được như thế. Vậy thì đạo hoàn đan (đan "trở về": thuốc trường sinh luyện được do đưa tinh khí trở về gốc) đã rõ, lẽ nguồn gốc đã sáng.
Tập thơ ngâm về lẽ huyền diệu của việc dưỡng sinh
Long hổ (rồng và hổ)
Rồng hổ cùng một nguồn, lúc xao động tranh giành,
Rồng thì ẩn hiện khác thường, có không chẳng định, cho nên tượng trưng cho sự mầu nhiệm của thần. Hổ thì tính mạnh mẽ hăng hái, sức cứng rắn, lại tượng trưng cho bản chất của khí.
Thánh nhân hòa thần và khí làm một vật, cho nên nắm được then máy chế ngự. Người phàm tục để trong ngoài mỗi bên đi một ngả, nên sinh ra cái hại xao động tranh giành, đến nỗi rồng bay hổ chạy, không còn ràng buộc nhau.
Chỉ vì tụ đến cực điểm lại tan lìa.
Đã thành mầm hình thì trọn đủ thần khí. Nhưng đều bị ham muốn lay động, đến khi già yếu hao mòn, nguyên khí đã cạn, thì thần không còn chỗ gửi, dẫn đến cái chết.
Cho nên nói tụ đến cực điểm thì tan lìa.
Trước hết phải chế ngự hổ làm then chốt,
Muốn hàng phục rồng, trước phải chế ngự hổ. Cho nên Kinh Âm Phù nói: "Bắt giữ nó, chế ngự ở khí." Ấy là giữ trọn khí để làm rõ công dụng.
Thì rồng liền lặn yên, hai bên tự giữ được mình.
Hổ phục, rồng lặn, hai bên tự nương nhau mà quy về đạo chân nhất (cái Một chân thật). Bài ca Thái Hoàng lão nói: "Hổ phục thì rồng cũng lặn, muốn hàng rồng trước phục hổ. Chỉ cần xong công phu hà xa (xe sông: phép vận chuyển tinh khí theo đường sống lưng lên đầu rồi xuống lại, xoay vòng như bánh xe nước), thì chẳng cần đề phòng ngăn chặn." Ấy là làm rõ công dụng của việc bắt giữ.
Tập thơ ngâm về lẽ huyền diệu của việc dưỡng sinh
Luyện dương tiêu âm (luyện phần dương, làm tiêu phần âm)
Luyện dương tiêu âm, khắp đời hiếm có.
Là luyện hồn dương, làm tiêu chất âm. Phép luyện dương tiêu âm là bí quyết "tam nhất" (giữ ba vị thần chủ ở ba đan điền: đầu, ngực, bụng dưới) mà Thiên Chân Hoàng Nhân (vị thần truyền đạo cho Hoàng Đế) truyền cho Hoàng Đế; đó chính là đạo ấy. Nếu thần khí hợp nhau thì dương tự luyện, âm tự tiêu. Đó đều là lẽ tự nhiên, do âm dương khiến như thế. Kinh Hoàng Đình nói: "Huyền nguyên thượng nhất, luyện hồn phách." Lẽ ấy huyền diệu tột cùng (?). Người ta ít ai biết được chỗ sâu xa ấy, nên nói "khắp đời hiếm có".
Văn thiêng, bí quyết diệu, hãy tuân theo.
Văn thiêng là sách khắc trên thẻ vàng; bí quyết diệu là phép tam nhất. Những thứ ấy đều được thu về cất giấu kín, bay vào Huyền Đô (kinh đô trên trời của Đạo giáo). Không phải bậc chí nhân thì không truyền đạo này. Lẽ luyện dương tiêu âm, then máy hóa về hư vô, người phàm sao đạt tới được (?).
Dương vì xao động nên khó giữ buộc,
Muốn giữ buộc thì về lẽ không thể chỉ lấy một bên, đạo có thể trọn cả hai, không phải bó buộc riêng một phía mà thành công dụng mầu nhiệm. Huyền Cương (?) nói: "Người phàm còn một phần dương thì không chết; còn một phần âm thì không thành tiên."
Hãy nhận lấy then máy tối thượng của linh nguyên.
Linh nguyên có then máy tối thượng, là chỗ then chốt để chế ngự sự xao động. Thái Bạch chân nhân nói: "Then máy huyền đến thì thân còn, then máy đi thì thân mất."
Tập thơ ngâm về lẽ huyền diệu của việc dưỡng sinh
Thượng đan điền (đan điền trên, ở trong đầu)
Cung điện lớp lớp, gọi là Ngọc Đô.
Ngọc Đô tức là cung Nê hoàn. Thượng đan điền có chín cung điện, đều thông suốt với nhau. Cho nên nói "cung điện lớp lớp".
Hoàn đan thành tựu ở lò dương.
Hoàn đan là chân tinh. Thượng đan điền là cung toàn dương, là nơi riêng để chứa hoàn đan. Người ai cũng có, cho nên nói "thành tựu ở lò dương".
Thông với thần, hai bên sống lưng là đường cái.
Cung này có hai đường mạch, men theo hai bên sống lưng xuống tới khí hải (biển khí) ở hạ đan điền, để chuyển chân tinh, điểm hóa hòa khí mà ứng với sự thoát tiết ra ngoài.
Bên dưới ứng với quan nguyên, việc chẳng lường được.
Quan nguyên là cửa ở hạ đan điền nơi tinh khí thoát ra ngoài. Nếu người giao hợp âm dương (nam nữ) thì chân tinh giáng xuống tới cửa ấy, điểm hóa hòa khí biến thành tinh đặc để ứng với chỗ dùng của thần. Cửa này là chỗ trăm thứ tụ về, thông với các tạng phủ và gân mạch tứ chi, như những lỗ tơ ngó sen là nơi khí hóa ra, nên gọi là quan nguyên (cửa ải của nguồn gốc). Nếu bên trên ứng theo bên dưới thì người tu đạo coi đó là tai họa khôn lường (?).
Tập thơ ngâm về lẽ huyền diệu của việc dưỡng sinh
Trung đan điền (đan điền giữa, ở vùng ngực)
Tháng kiến Thân, lệnh ứng với Trung nguyên.
Kiến Thân là tháng Bảy (âm lịch; tháng mà chuôi sao Bắc Đẩu chỉ về phương Thân). Trung nguyên (rằm tháng Bảy, tiết giữa năm) cũng ứng với trung đan điền của người.
Một bộ tam tiêu gồm tim, phổi, gan.
Tam tiêu (theo sách này là ba tạng ở vùng ngực: tim, phổi, gan) chủ về hơi thở. Đó là chỗ trung đan điền cai quản, nên gọi là phủ của sự sống. Tân dịch (các chất nước trong cơ thể) thấm xuống mà tới được đây.
Tự có linh đài, nơi chân tể ngự.
Linh đài là tim, một trong năm tạng. Chân thần nương tựa vào đó làm cung thất, nên nói là nơi chân tể (vị chủ tể chân thật trong thân, tức thần) ngự.
Tu trì thì ngay hiện tại chứng được khinh an (thân tâm nhẹ nhàng, yên ổn).
Nếu biết sự vận dụng của chân thần, thì tu trì ngay hiện tại chứng được khinh an, mãi mãi không còn lo âu hoạn nạn.
Tập thơ ngâm về lẽ huyền diệu của việc dưỡng sinh
Hạ đan điền (đan điền dưới, ở bụng dưới)
Khí xung hòa vận hành, nuôi dưỡng nơi hạ đan điền.
Hạ đan điền là khí hải, ở dưới rốn ba tấc. Xung hòa là: vinh khí là một khí, vinh khí hòa lẫn với vệ khí nên gọi là hòa khí. Khí ấy vận chuyển khắp năm tạng và tứ chi, thường dồn tụ về hạ đan điền, cho nên gọi là khí hải (biển khí).
Điểm hóa xưa nay, đạo chẳng huyền diệu gì.
Nếu tâm động, ham đắm dâm dục, thì chân tinh ở thượng đan điền giáng xuống hạ đan điền, điểm hóa hòa khí, hòa khí liền biến hóa rồi bị vứt bỏ hao tổn; như thế đạo còn gì là huyền diệu nữa.
Hai khí giao nhau đều là cảm ứng,
Ý nói tình nam nữ hai bên cảm kích nhau mà có chuyện mây mưa (ân ái), đều là cảm ứng tự nhiên, cho đến thành thai nghén. Tinh của chân nguyên đã thành thì việc biến hóa nằm ở người tu dưỡng, phải cẩn thận giữ gìn, tìm phép chế ngự. Cho nên Thái Bạch chân kinh nói: "Giữ tinh trong thân thì sinh ra thân (mình); trao tinh cho người thì sinh ra người (khác). Dời nguyên khí này đi kết thành nguyên khí kia; bên kia đã thành hình thì bên này chịu tổn hại." Do đó biết phải cẩn thận việc này.
Xét kỹ vận hội đất giao với trời.
Hai khí âm dương của trời đất đẩy nhau mà sinh biến hóa. Âm dương có lẽ vận hội, không cần nói cũng tin được. Cho nên nói khí bốc lên thì thành mưa, mưa thấm xuống thì muôn vật hóa sinh. Chỉ cần suy xét kỹ sự vận hợp của trời đất, sự xoay vần của mặt trời mặt trăng, để rõ phép tắc hình tượng, thông đạt lẽ vô tư.
Tập thơ ngâm về lẽ huyền diệu của việc dưỡng sinh
Trùng huyền (huyền lại thêm huyền; ở thiên này chỉ hai chỗ "huyền" trên và dưới trong thân)
Thượng huyền ngầm thông với hạ huyền.
Thượng huyền là "môn" (cửa); hạ huyền là "quan" (cửa ải). Ý nói nếu thượng huyền (tâm ý ở trên) không dừng thì ham muốn ở dưới khó trừ. Cho nên nói trên dưới ngầm thông nhau.
Động và tĩnh xưa nay vốn cùng một việc.
Động hay dừng, trên dưới ứng nhau mà thông khí, cho nên dùng chữ "trùng huyền" để làm rõ, bàn gồm cả phép tâm. Cũng như rồng ngâm thì mây nổi, hổ gầm thì gió sinh, đều theo loại mà đi với nhau, mỗi thứ được chỗ của nó. Cho nên thượng huyền và hạ huyền, khi vận dụng đều cần phép tâm giúp đỡ, việc là một.
Điều tiết thượng huyền cho tiêu tan.
Chuyên nhất mà dần dần tìm sự tiêu tan. Lão Tử nói: "Cây một ôm, sinh ra từ mầm nhỏ như sợi lông; đài chín tầng, dựng lên từ đống đất." Cho nên sự điều tiết cũng đều như thế. Nếu tu đến chỗ thần cùng khí hòa, chân thật trọn vẹn, thì thai tự nhiên thành; tâm theo hơi thở mà lắng hết, khí theo hơi thở mà sinh; cảnh trần đã tiêu thì mọi ràng buộc đều hết. Thai tức luận nói: "Thai kết từ trong nguyên khí, khí từ trong mũi sinh ra ấm áp, cốt ở chỗ chuyên dùng mà tiêu tan (vọng niệm)." Cho nên biết mỗi ngày một mới, chính là nói điều này.
Hạ huyền từ đó cũng cùng một công.
Lão Tử nói: "Trước sau theo nhau."
Tập thơ ngâm về lẽ huyền diệu của việc dưỡng sinh
Âm đan (thuật tu luyện bằng chuyện phòng the nam nữ)
Âm đan phần nhiều lừa người đời.
Kẻ được thì rất ít, kẻ hỏng thì rất nhiều.
Đều do văn truyền lại sai lầm.
Kẻ được thì ít; kẻ dựa vào văn sai phần nhiều chết yểu, vì không thể nhận chân nguyên nên không phải chân lý. Vả lại tâm phàm đã phát thì như lửa dữ ném thêm vào ngọn lửa; việc đã bùng lên thì rốt cuộc lấy gì mà bịt giữ lại được (như bịt kín lò luyện đan). Cho nên sự huyền diệu của đạo khởi từ phép tâm; tâm đã rung động thì khí cũng chạy loạn. Đâu ngờ đạo cho người mới học lại thành hại mạng.
Chưa hiểu ý chỉ trong thiên Trùng huyền,
Chưa hiểu ý chỉ của trùng huyền thì uổng công luyện âm đan.
Nếm vị trong cái không vị cũng chỉ là lời suông.
Nếu đã là không vị thì cần gì phải tu hành? Cho nên nói "cũng chỉ là lời suông". Kinh Hoàng Đình nói: "Muốn sống lâu, cẩn trọng nhất là chuyện phòng the gấp gáp; sao lại làm chuyện chết chóc khiến thần phải khóc."
Các vị như Vương Ốc chân nhân, La chân nhân, Hồ Cương Tử, Nguyên Dương cùng các tiên nhân khác, không thể kể hết. Những gì các vị ấy nói về âm đan đều được công dụng mầu nhiệm của trùng huyền, là phép thể của đạo giao hợp mà thần ngưng tụ. Còn người mới học gượng làm theo thì đến nỗi chết giữa chừng, càng xa đạo. Càng xa đạo, càng lộ (?) — sự sống còn dựa vào đâu?
Cho nên phép âm đan vốn là việc dứt trần tục. Thánh nhân xưa sợ người tu chân chưa hiểu thấu, tạm ở trong đạo thường, nên chỉ cho chỗ mầu nhiệm của âm đan. Lẽ của nó là noi theo trời đất, làm âm lên dương xuống. Điều phải kiêng là lòng dâm khó chế ngự: khi giao cảm với người nữ mà người nam để thoát tinh trước, làm như vậy thì bệnh tật cùng sinh, dẫn đến chết yểu. Ngoài ra còn phải lần lượt kiêng: ngày hối, sóc (ngày cuối và ngày đầu tháng âm lịch), ngày huyền, vọng (ngày trăng nửa vành và ngày trăng tròn), lúc gió mưa, lúc đói no, lúc vui giận, lúc mệt nhọc hay nhàn rỗi.
Phàm người nữ, trong sáu ngày sau kỳ kinh: ba ngày số dương (ngày lẻ) mà giao hợp thì sinh con trai; ba ngày số âm (ngày chẵn) mà giao hợp thì sinh con gái. Phàm sáu ngày ấy trong một tháng, phải hai bên tình ý cùng giáng thì mới thành. Từ số âm dương (?) ấy cũng biết được giàu nghèo sang hèn; lẽ ấy thật rõ ràng.
Tập thơ ngâm về lẽ huyền diệu của việc dưỡng sinh
Huyền quan (cửa ải huyền diệu)
Không then cài mà khéo đóng, sao mở ra được?
Lão Tử nói: "Khéo đóng thì không cần then khóa mà không ai mở được." Huyền quan không chỉ là tên gọi của tâm. Nếu rõ phép khéo đóng để thông chỗ huyền diệu thì mới đáng gọi là huyền quan. Đạo khéo đóng chính là phép của tâm địa.
Khéo khiến linh đồng ra ngoài được.
Linh đồng (đứa trẻ linh thiêng) là cách gọi người đắc đạo. Nếu khế hợp lẽ huyền quan thì đạt đạo khéo đóng; hoặc ra hoặc ở, đều được phép cốt yếu mầu nhiệm, đạt tới khinh an.
Đã dứt sáu trần thì đường huyền mở.
Sáu trần là mắt, tai, mũi, lưỡi, thân, ý. Sáu căn (sáu giác quan) mỗi thứ có cái biết riêng, cái chúng nhiễm phải là sáu trần (sáu thứ bụi: những đối tượng làm vẩn đục tâm). Cho nên nói huyền quan khéo đóng để mong xóa bỏ những vọng niệm do trần gây ra. Nếu ý chí đạt tới, thì đó là huyền lại thêm huyền.
Từ đây sống chết chẳng còn dính dáng.
Không nhiễm cái biết của trần thì sao còn bị đi ở ràng buộc; tâm và pháp đều quên, được và mất cùng tiêu. Thê Chân Tử nói: "Trăm thứ tà không phạm được cái chính của nó, mọi thứ động không khuấy được cái trong của nó." Cho nên sống chết không còn dính dáng.
Tập thơ ngâm về lẽ huyền diệu của việc dưỡng sinh
Huyền châu (viên ngọc huyền: hình ảnh chỉ đạo, chỉ bản tính chân thật trong người)
Ngọc huyền sao lại sánh với ngọc thế gian?
Không phải ngoài thân có ngọc, như loại ngọc vuông, ngọc bích. Cho nên nói ở ngay đây dễ tìm (?). Bài phú Huyền châu nói: "Động thì là then chốt của đạo, tĩnh thì là chỗ tâm gánh vác (?); ánh ngọc không chói lóa, cái chân tột bậc không đổi thay."
Người hiểu ra sẽ biết đó là bùa của mạng sống.
Nếu hiểu được lẽ tột cùng của ngọc ấy thì rõ chỗ cốt yếu của sự sống, mà khớp với mạng sống.
Không tối không sáng, tùy theo mà ứng hóa.
Lão Tử nói: "Không tối không sáng, huyền lại thêm huyền." Ấy là làm rõ bản thể của ngọc huyền, ứng theo sự thông đạt mà biến hóa.
Động thì thành vết nhơ, liền vướng víu quanh co.
Tâm động thì chạy theo duyên, đuổi theo cảnh, đó là vết nhơ của ngọc huyền. Cho nên nói "động thì thành vết nhơ, liền vướng víu quanh co", tức là ngọc huyền không thể trong suốt được.
Tập thơ ngâm về lẽ huyền diệu của việc dưỡng sinh
Cửa huyền tẫn (huyền: chỗ huyền diệu; tẫn: con cái, giống cái sinh nở — chỉ cửa sinh hóa)
Huyền tẫn thông tới chân, là cửa ải linh thiêng.
Huyền môn là "nhà của thần"; tẫn môn là cửa ải lớn. Đó là chỗ cốt yếu lớn của việc tu hành, nên gọi là cửa ải linh thiêng. Lão Tử nói: "Cốc thần không chết, gọi là huyền tẫn."
"Cửa của huyền tẫn gọi là gốc của trời đất."
Không hiểu thì việc tu dưỡng sự sống càng khó.
Nếu không hiểu cửa huyền tẫn, không biết lẽ tu dưỡng sự sống lấy nó làm then khóa cho tinh thần, thì việc tu dưỡng sự sống không có chỗ nào bám vào được.
Sóng gấp mà chèo ngược dòng, công dụng đến nơi,
Người mới tu hành như đi thuyền ngược dòng; công dụng tới nơi thì không còn là đạo thường nữa. Lão Tử nói: "Trị nước lớn như nấu cá nhỏ" (phải nhẹ tay, không quấy đảo nhiều), ý là lẽ lỏng chặt phải được vừa phải.
Thì sau ghềnh này không còn ghềnh nào nữa.
Nếu công dụng đến nơi thì mãi lìa lo âu hoạn nạn, luôn ở trong yên tĩnh. Cho nên nói "không còn ghềnh nào nữa".
Tập thơ ngâm về lẽ huyền diệu của việc dưỡng sinh
Huyền môn (cửa huyền)
Chín động ba núi, chốn nào cũng ít người.
Chín động ba núi là những hòn đảo trong biển, nơi tiên nhân tụ ở (ba núi: Bồng Lai, Phương Trượng, Doanh Châu; chín động: các hang động tiên). Các bậc chí nhân dứt học vấn thế tục phần nhiều ẩn ở đó. Cho nên nêu ra để làm rõ chỗ do đâu mà đắc đạo, cho thấy huyền môn là then chốt của việc tu dưỡng sự sống.
Chín động ba núi cũng tượng trưng cho ba đan điền và chín khiếu (chín lỗ trên thân: hai mắt, hai tai, hai lỗ mũi, miệng, và hai lỗ dưới) của người.
Ai tu chân cũng đều phải qua con đường này.
Huyền môn là một con đường; được thì hết thảy như nhau, nếu lạc mất chỗ quy về thì động đâu cũng sai.
Bên dưới nối với tử phủ, thông lên hoa cái.
Hoa cái là phổi; tử phủ là cung thận, nơi khí hải. Huyền môn đóng mở thì đều thông ứng cả.
Được hay mất: dứt trần hay không dứt trần.
Nếu được chỗ mầu nhiệm của nhà thần thì lâu bền, nên gọi là dứt trần. Nếu mất cái gốc chất phác, xoay vòng trong sáu nẻo luân hồi, thì gọi là không dứt trần.
Tập thơ ngâm về lẽ huyền diệu của việc dưỡng sinh
Tẫn môn (cửa cái, cửa ải lớn phía dưới, nơi tinh khí thoát ra)
Các khiếu mở là vì khiếu tẫn mở.
Tẫn môn là cửa ải lớn. Các khiếu mở ra, cho tới gân mạch, năm tạng, cửa mạng đều ứng theo. Khí dịch thoát ra, súc rửa (?), đến nỗi chí suy mà không hay biết; [thế mà còn] muốn tôn đạo, cầu sự sống (?).
Tinh thần từ đó đi mất như bị thúc giục.
Tẫn môn đã mở thì tinh khí bị đưa ra hao tổn. Tinh khí hao tổn thì thần dần mờ tối, thấy cảnh nguy hại.
Giữ chặt cửa ải là điều cốt yếu đứng đầu.
Người tu dưỡng sự sống trước hết đóng cửa trời (?), coi đó là việc đứng đầu.
Kẻ mê phần nhiều vì đó mà chuốc tai họa.
Nếu không rõ lẽ đóng mở, chỉ ham đắm cảm giác khoái lạc, thì muôn tai họa kéo vào, nóng lạnh xâm phạm, cho tới chết, đều do đó cả.
Tập thơ ngâm về lẽ huyền diệu của việc dưỡng sinh
Tuyệt lợi nhất nguyên (dứt cái lợi ở một nguồn: chặn con đường âm nơi tinh khí thoát ra, giữ lại một nguồn duy nhất)
Dứt lợi một nguồn, việc rất tinh vi.
Dứt đường âm mà mở cửa dương, đó là đạo cho người mới bắt đầu. Thai tức tinh vi luận của Lão Tử nói: "Huyền lại thêm huyền, ấy là cửa mạng của ta." Kinh Âm Phù lại nói: "Dứt lợi một nguồn thì dùng quân mạnh gấp mười; ngày đêm ba lần trở lại thì dùng quân mạnh gấp vạn"; không vận mà có thì sức dùng còn gấp bội (?). Dứt một nguồn chính là ở chỗ này.
Điều hòa hoàn toàn tự sắp đặt then máy của thần.
Điều hòa là điều hòa nguồn, hoàn toàn do then máy của thần vận hợp.
Nếu lại để như cũ mà còn ham đắm,
Nếu niệm chưa hết, không thể chế ngự dừng lại, buông thả đi lại, thì không phải là đạo.
Thì trong chốc lát giao tranh, phải trái liền hiện.
Nếu thần khí chạy loạn, càn bậy sinh động tác, thì hỗn loạn sinh ra phải trái, đó là căn do của sai lầm.
Tập thơ ngâm về lẽ huyền diệu của việc dưỡng sinh
Tâm
Nhiễm bẩn theo duyên, thánh nhân cũng không cùng tận được.
Tâm là chỗ dùng của tính. Theo duyên mà nhiễm cảnh, khởi diệt không thường, cho nên biết thánh nhân cũng không cùng tận được.
Xưa nay phép tâm đều cùng với nó (?) mà thông.
Nghìn phương muôn phép, cho đến việc ra khỏi chết vào nơi sống, chưa có gì không nhờ tâm mà tu học đến chỗ thành tựu đầy đủ.
Phải trái, được mất đều do đây cả.
Muôn việc phải trái, hoặc bỏ hoặc giữ, hoặc mê hoặc ngộ, đều do đây cả.
Trở về gốc, quay về nguồn thì càng hợp với đạo.
Trở về gốc của nó, quay về nguồn của nó. Cho nên đạo là chỗ cốt yếu hội tụ của các kinh; hợp với đạo thì là một.
Tập thơ ngâm về lẽ huyền diệu của việc dưỡng sinh
Tính
Tính là gốc của tâm, cùng một đường.
Tính không thể thấy, nhờ tâm mà rõ. Tâm không tự hiện, nhờ tính mới khởi. Đã là chỗ tâm khởi ra, nên nói cùng một đường.
Hãy nhận lấy nguyên dương làm then chế ngự sự động.
Nguyên dương là khí nguyên hòa (khí hòa hợp nguyên sơ). Nó có thể chế ngự sự xao động, nên là then chốt. Đây hoàn toàn làm rõ phép tâm.
Nương vào thân xác ngưng kết mới dựng nên.
Người nương vào nhà cửa mới khỏi gió sương; tính gửi vào thân hình mới dựng nên được.
Tự tâm lại quay về tới hư vô.
Tâm khế hợp với đường lối mầu nhiệm, theo phép mà tu hành, gọi là quay về chỗ mầu nhiệm của hư vô. Cho nên nói tự tâm lại quay về mà trở lại nguồn. Động thì là tâm, nhưng động mà như không động; khi nó động thì ứng hiện tùy cơ, biến thông không ngưng trệ. Thấu lẽ đầu cuối của muôn loài, biết đầu mối khởi diệt của tâm người khác; mầu nhiệm không lường được, công không đo được, hóa mà không có gì để hóa, gọi mà không lấy gì để gọi.
Ở người phàm thì gọi là vọng tưởng rối bời, ở bậc thánh thì gọi là tác dụng của chân nguyên. Khi nó tĩnh thì là tính, do đó biết tĩnh mà như không tĩnh. Xóa mất đạo biến hóa, tiêu hết then máy ứng hiện, nhuộm không đen, không bụi không nhơ. Là phong thái chân thật hòa vui của bậc thánh trên, là gốc giáo hóa rộng lớn soi tới tận chốn đường mê; việc đã thật lớn lao mà lời không giảng hết, đạo càng cao mà lẽ càng khó nói. Đời trước đời sau đều là không (?); rực rỡ như nguồn mênh mông, êm đềm như đức hòa ấm, mầu nhiệm trong mầu nhiệm, huyền lại thêm huyền. Ấy là quay về nguồn của sự hóa sinh, thấu hết lẽ, trọn hết tính, biến hóa không lường được.
Tập thơ ngâm về lẽ huyền diệu của việc dưỡng sinh
Pháp (phép tu)
Pháp vốn không lời, lẽ tự như như.
Không câu nệ động hay tĩnh, lẽ tự như như (y nguyên như thế, không đổi khác).
Vẫn biết tự nó là then chốt của các kinh.
Thánh nhân đặt ra muôn luận nghìn kinh, nhưng nói về pháp mà không đạt tới được thì là không có then chốt (?).
Người nào sáng suốt hiểu được ý thú huyền diệu,
Nếu hiểu được ý thú sâu xa trong lẽ huyền, thì đó là chân lý của đạo chân thật.
Thì giữ kín nơi đáy lòng làm bùa mầu nhiệm.
Pháp là lá bùa mầu nhiệm của nguồn tâm, là chỗ cốt yếu lớn làm khởi sinh tử. Không thể lấy một cách xem nhẹ, cầu một cách kiêu mạn; không phải kẻ nóng nảy rối loạn mà biết được, không phải kẻ dối trá mà học được, không phải tụng niệm mà đạt tới, không phải đi lại khắp nơi mà đạt tới. Sáng tối tuy khác, xưa nay không khác. Chân ngôn quyết nói: "Muốn bỏ cái chết, trước phải bỏ cái sống." Lẽ đi và ở, phải thể nhận rồi vận dụng.
Cho nên các bậc cao chân giáo chủ, Thái Thượng Hư Tông (?), hoặc làm rõ ba tâm chín tâm, hoặc làm sáng một pháp muôn pháp. Cho đến bí quyết luyện đan của Hoàng Nhân (tức Thiên Chân Hoàng Nhân), sách ngọc của Thanh Đồng (Thanh Đồng Quân, một vị tiên trong Đạo giáo), lẽ thật đều quy về nguồn gốc, gạt bỏ vướng mắc phải trái, điều hòa không sai lệch mà trải khắp mọi điều mầu nhiệm, bày thẳng ra cái "hy di" (cái không nghe thấy, không nhìn thấy được — chỉ đạo vô hình vô thanh).
Còn những thứ khác như hóa thân bay hình, nuôi anh nhi, giữ bền mạng sống, cho đến mượn ngũ hành (năm yếu tố: kim, mộc, thủy, hỏa, thổ) để làm phép, động tĩnh giữ được lẽ thường, ba thân cùng nói (?) qua lại không bỏ, thì cũng chỉ là cành lá, chưa hề tới được gốc rễ. Ấy là vì học đạo với những người thầy nông sâu khác nhau, đến nỗi về lẽ thì vướng mắc vào những điều mình đã thấy đã nghe. Rất nên cứu giúp nhau vượt qua, đừng ngại tìm thầy hầu hạ mà học hỏi.
◄ Trước
Sau ►
Quay lại danh sách thiên · Giỏ video