Thiên 6 — Thiên Hư thực — chỗ hư, chỗ thực

 Thiên thứ sáu: Hư Thực (bàn về chỗ "hư" — chỗ trống, yếu, sơ hở — và chỗ "thực" — chỗ đặc chắc, mạnh, có phòng bị — của ta và của địch).

 Tôn Tử nói: Phàm ai đến chiếm chiến trường trước để chờ địch thì được thong thả, khỏe khoắn. Ai đến chiến trường sau, phải vội vã lao vào đánh, thì mệt nhọc. Cho nên người giỏi đánh trận thì điều khiển được địch, chứ không để địch điều khiển mình. Khiến được địch tự tìm đến là nhờ đưa mối lợi ra nhử nó. Khiến được địch không thể đến là nhờ gây hại để ngăn nó. Cho nên địch đang nhàn thì làm cho nó mệt, địch đang no thì làm cho nó đói, địch đang yên thì làm cho nó phải động. Hãy đánh ra ở chỗ địch không kịp đến cứu, tiến tới chỗ địch không ngờ.

 Đi nghìn dặm mà không mệt là vì đi qua vùng không có quân địch. Đánh mà chắc chắn lấy được là vì đánh vào chỗ địch không phòng giữ. Giữ mà chắc chắn vững là vì giữ ở chỗ địch không thể đánh được. Cho nên người giỏi tấn công thì địch không biết phải giữ chỗ nào. Người giỏi phòng thủ thì địch không biết phải đánh chỗ nào. Huyền diệu thay, huyền diệu thay, đến mức không lộ ra hình dạng gì! Thần kỳ thay, thần kỳ thay, đến mức không phát ra tiếng động nào! Nhờ vậy mà có thể nắm giữ sống chết của địch trong tay.

 Tiến mà địch không chống nổi là vì ta xông vào chỗ hư (chỗ trống, chỗ yếu) của nó. Lui mà địch không đuổi được là vì ta rút nhanh đến mức nó không theo kịp. Cho nên khi ta muốn đánh, thì dù địch đắp lũy cao, đào hào sâu, nó cũng buộc phải ra đánh với ta. Đó là vì ta đánh vào chỗ mà nó nhất định phải cứu. Khi ta không muốn đánh, thì dù ta chỉ vạch một đường trên đất mà giữ, địch cũng không đánh được ta. Đó là vì ta đã đánh lạc hướng đi của nó.

 Cho nên ta làm cho địch phải lộ hình (để lộ cách bố trí quân, ý đồ và lực lượng), còn ta thì không lộ hình. Thế thì quân ta dồn tụ, còn quân địch phải chia tách. Ta dồn lại làm một khối, địch chia ra làm mười nơi, tức là ta lấy mười phần sức đánh vào một phần sức của nó. Như vậy là ta đông mà địch ít. Đã lấy đông đánh được ít, thì số quân địch phải giao chiến với ta ít ỏi, dễ đối phó.

 Nơi ta định giao chiến, địch không thể biết. Không biết được thì địch phải phòng bị nhiều nơi. Địch phòng bị nhiều nơi thì quân của nó ở chỗ ta đánh sẽ ít. Cho nên phòng bị phía trước thì phía sau ít quân, phòng bị phía sau thì phía trước ít quân. Phòng bị bên trái thì bên phải ít quân, phòng bị bên phải thì bên trái ít quân. Chỗ nào cũng phòng bị thì chỗ nào cũng ít quân. Quân ít là vì phải lo phòng bị người khác. Quân đông là vì khiến được người khác phải lo phòng bị mình.

 Cho nên biết trước nơi đánh, biết trước ngày đánh, thì dù xa nghìn dặm vẫn có thể hội quân lại mà đánh. Không biết nơi đánh, không biết ngày đánh, thì cánh trái không cứu được cánh phải, cánh phải không cứu được cánh trái, phía trước không cứu được phía sau, phía sau không cứu được phía trước. Huống chi các cánh quân xa thì cách nhau vài chục dặm, gần thì cũng vài dặm! Theo ta tính, quân nước Việt (nước láng giềng và là kẻ thù của nước Ngô, nơi Tôn Tử phục vụ) tuy đông, nhưng đối với chuyện thắng bại thì có ích gì đâu! Cho nên nói: thắng lợi là thứ có thể tạo ra được. Địch tuy đông, ta vẫn có thể khiến nó không đánh được.

 Cho nên phải tính toán để biết kế sách của địch hay dở, được mất ra sao. Phải khiêu khích để biết quy luật động tĩnh của nó. Phải làm cho nó lộ hình để biết đâu là chỗ đất chết, đâu là chỗ đất sống của nó. Phải thử đọ sức để biết chỗ nào nó mạnh dư, chỗ nào nó yếu thiếu. Cho nên cách bày quân đạt đến mức cao nhất là đến chỗ không có hình. Đã không có hình thì gián điệp cài sâu cũng không dò ra được, kẻ khôn ngoan cũng không mưu tính được.

 Dựa theo hình thế của địch mà đặt thắng lợi ngay trước mắt mọi người, vậy mà mọi người vẫn không hiểu. Ai cũng thấy được hình thức bên ngoài mà ta dùng để thắng, nhưng không ai biết ta đã sắp đặt thế nào để tạo ra thắng lợi ấy. Cho nên cách thắng trận của ta không bao giờ lặp lại, mà luôn ứng biến theo hình thế, biến hóa không cùng.

 Hình thế của quân đội giống như nước. Nước thì tránh chỗ cao mà chảy xuống chỗ thấp. Quân đội thì tránh chỗ thực (chỗ mạnh, chắc, có phòng bị) mà đánh vào chỗ hư. Nước theo địa hình mà định dòng chảy, quân đội theo tình hình địch mà định cách giành thắng. Cho nên dùng binh không có thế (sức mạnh và đà tấn công do cách bố trí quân tạo ra) nào cố định, cũng như nước không có hình dạng nào cố định. Ai biết theo sự biến đổi của địch mà giành thắng lợi thì gọi là bậc thần diệu.

 Cho nên trong ngũ hành (năm yếu tố Kim, Mộc, Thủy, Hỏa, Thổ, khắc chế lẫn nhau theo vòng tròn) không có hành nào thắng mãi. Trong tứ thời (bốn mùa xuân, hạ, thu, đông) không có mùa nào ở yên một chỗ mãi. Ngày có lúc ngắn lúc dài, trăng có lúc khuyết lúc tròn.

◄ Trước Sau ►

Quay lại danh sách thiên · Giỏ video