Thiên 8 — Thiên Cửu biến — chín điều biến đổi

 Thiên Cửu biến (chín cách ứng biến linh hoạt khi dùng binh), thiên thứ tám — Thiên Cửu biến.

 Tôn Tử nói: Phép dùng binh nói chung là: tướng nhận lệnh vua, tập hợp quân đội, gom góp binh lính. Ở phỉ địa (vùng đất sụt lở, lầy lội, núi rừng hiểm trở, khó đi lại) thì không đóng trại. Ở cù địa (vùng đất như ngã tư đường, giáp ranh nhiều nước, ai đến trước thì có thể kết thân với các nước xung quanh) thì kết giao với các nước láng giềng. Ở tuyệt địa (vùng đất xa cách nước nhà, bị cắt đứt đường tiếp tế, không có đường lui) thì không được dừng lại. Ở vi địa (vùng đất có lối vào hẹp, lối ra quanh co, dễ bị địch vây đánh) thì phải tính mưu kế. Ở tử địa (vùng đất chết, đánh gấp thì sống, không đánh gấp thì chết) thì phải liều đánh.

 Có con đường không nên đi, có đạo quân địch không nên đánh, có thành không nên công phá, có vùng đất không nên tranh giành, có lệnh vua không nên nhận làm theo.

 Cho nên, tướng nào thông hiểu cái lợi của cửu biến thì là người biết dùng binh. Tướng nào không thông hiểu cái lợi của cửu biến thì dù biết địa hình cũng không thể tận dụng được cái lợi của đất. Chỉ huy quân đội mà không biết phép cửu biến, thì dù biết cái lợi của đất cũng không thể khiến người dưới quyền dốc hết sức.

 Vì thế, người khôn ngoan khi suy tính ắt cân nhắc cả lợi lẫn hại. Biết xét đến cái hại ngay trong cái lợi, thì việc lớn mới có thể thành; biết xét đến cái lợi ngay trong cái hại, thì tai họa mới có thể gỡ được.

 Vì thế, muốn khuất phục các chư hầu (các nước nhỏ được phong đất, chịu quyền thiên tử, thực chất là các nước đối địch, láng giềng) thì dùng cái hại để uy hiếp; muốn sai khiến các chư hầu thì dùng việc để bắt họ phải bận rộn; muốn các chư hầu chạy theo mình thì dùng cái lợi để dụ.

 Cho nên, phép dùng binh là: đừng trông vào chuyện địch không đến, mà hãy trông vào việc ta đã sẵn sàng chờ đợi; đừng trông vào chuyện địch không tấn công, mà hãy trông vào việc ta có thế khiến địch không thể tấn công được.

 Cho nên, làm tướng có năm điều nguy hiểm: chỉ biết liều chết thì có thể bị giết; chỉ lo giữ mạng thì có thể bị bắt sống; nóng giận hấp tấp thì có thể bị khiêu khích mà mắc mưu; quá giữ tiếng trong sạch thì có thể bị làm nhục mà mắc mưu; quá thương dân thì có thể bị quấy nhiễu đến rối trí.

 Năm điều ấy là lỗi của người làm tướng, là tai họa của việc dùng binh. Quân bị đánh tan, tướng bị giết, ắt là do năm điều nguy hiểm ấy, không thể không xét kỹ.

◄ Trước Sau ►

Quay lại danh sách thiên · Giỏ video