Thiên 2 — Quyển thứ hai: Thân Như Lai và âm thanh Như Lai

 Kinh Phật Thuyết Như Lai Hưng Hiển (kinh Phật nói về sự xuất hiện và tỏ bày của Như Lai; Như Lai là danh hiệu của Phật, nghĩa là bậc đến từ chân lý như như), quyển thứ hai.

 Do Tam Tạng (danh hiệu dành cho vị pháp sư thông suốt ba kho kinh điển Phật giáo: kinh, luật, luận) Trúc Pháp Hộ, người xứ Nguyệt Chi (một dân tộc ở vùng Trung Á), đời Tây Tấn dịch.

 Này Phật tử (con Phật; ở đây chỉ các vị Bồ Tát đang nghe pháp), thế nào là các vị Bồ Tát (người tu hành phát nguyện thành Phật để cứu độ mọi chúng sinh) được thấy Như Lai đến chỗ không có giới hạn? Nếu Bồ Tát gần gũi Như Lai thì đó là trở về với Đạo. Vì sao vậy? Không thấy gì cả, đó mới là thấy Như Lai. Thấy Như Lai tức là thấy một pháp thân (thân chân thật của Phật, chính là chân lý, không có hình tướng). Vì chỉ là một pháp thân, nên dù chỉ đem một tấm lòng thương hướng về một người, cũng trùm khắp tất cả chúng sinh và nuôi dưỡng rất nhiều.

 Như hư không, không gì là không bao trùm, không chỗ nào là không thấm vào. Nó có mặt ở khắp mọi thứ có sắc tướng hay không có sắc tướng, có hình hay không có hình, có chỗ ở hay không có chỗ ở; thế mà nó cũng không đi đến đâu, cũng không từ đâu đến, vì nó không có thân. Vì không có thân nên không đâu là không trùm khắp. Thân Phật cũng như vậy: thấm vào khắp mọi loài chúng sinh, trùm khắp mọi pháp (mọi sự vật, hiện tượng) và tất cả các cõi Phật (thế giới do một vị Phật giáo hóa), không đâu không có mặt; cũng không đi về đâu, cũng không từ đâu đến. Vì sao vậy? Vì không có thân. Thân của Như Lai chỉ hiện ra là vì muốn giáo hóa chúng sinh mà thôi. Này Phật tử, đó là Bồ Tát vào cửa thứ nhất, hướng về sự hưng hiển, tức là Như Lai.

 Lại nữa, này Phật tử, ví như hư không không màu sắc, không thể thấy, không có hình dạng nên không ai nhìn thấy được; nhưng nhờ phân biệt suy xét mà biết rằng nó bao bọc mọi loài chúng sinh, rộng khắp xa xôi mà không chèn ép ai, và hư không cũng không hề có ý nghĩ gì. Cũng vậy, nếu thấy thân Như Lai thì thấy thân ấy chiếu sáng khắp thế gian và cả những việc vượt ra ngoài thế gian, nhờ đó mà phân biệt tội và phúc. Như Lai không đến, cũng không đi đâu, không bị gì ngăn ngại, cũng không thể nắm bắt được. Vì sao vậy? Vì ánh sáng của bậc Đại Thánh trừ sạch tất cả tám mươi điều điên đảo (những cách thấy biết sai ngược với sự thật) (?). Đó là cửa thứ hai để đi vào. Rồi nói bài kệ (bài thơ tóm ý trong kinh Phật) rằng:

 Do khởi lên mà rong ruổi, / thì ngọn lửa uy quang tỏa hết (?);

 Thấy khắp mọi loài chúng sinh, / cùng những nhân duyên khiến tăng hay giảm.

 Như hư không chẳng hình sắc, / Như Lai cũng lại như thế;

 Đem một pháp thân bình đẳng, / cứu thoát mọi loài chúng sinh.

 Đấng Tối Thắng (danh hiệu của Phật, bậc hơn hết) vừa xuất hiện, / giáo hóa mọi kẻ tối tăm;

 Dần dần quán xét nghĩa lý, / hưng thịnh, gặp được Phật đạo.

 Đạo đức vô cùng rộng lớn, / chiếu sáng ba nghìn cõi (tức tam thiên đại thiên thế giới: một nghìn triệu thế giới hợp thành phạm vi giáo hóa của một vị Phật);

 Cứu thoát nạn sống chết, / mà tâm hoàn toàn không vướng ý nghĩ.

 Đấng tôn quý trong loài người, không ai sánh bằng, / thị hiện (hiện ra cho người thấy) sự tăng và giảm;

 Nếu có ai biết tự rèn mình, / sẽ đạt được quả Duyên Giác (bậc tự mình quán xét lẽ nhân duyên mà giác ngộ, không cần thầy dạy).

 Tất cả chúng sinh đều biết / gần gũi bậc Thánh trong loài người;

 Ví như vị Đại Phạm (?) / tự ở nơi cung điện trong sáng.

 Lại nữa, này Phật tử, ánh sáng mặt trời chiếu xuống Diêm Phù Đề (tên châu lục ở phía nam núi Tu Di, nơi loài người sinh sống, theo vũ trụ quan Phật giáo), mọi loài chúng sinh được nhờ ơn vô hạn, ngửa trông vào đó mà sống. Sự chói sáng ấy không lường được, cũng như nước chảy ra từ núi sông, làm lớn lên trăm thứ lúa, các thứ để làm áo mặc. Những chỗ mờ tối không sáng cũng nhờ vào nó. Các loài sâu bọ bay lượn, bò trườn, trâu ngựa la lừa cũng nhờ vào nó. Những gì người ta muốn đọc, muốn nói (?), khe suối, cây cối cùng các loại cây thuốc, cỏ thuốc cũng đều nhờ vào nó. Những vụ tranh chấp, những điều hư dối đều được phân xử rõ ràng. Các loài chúng sinh bay đi trong không trung đều nương vào nó. Sông ngòi, ao tắm, nguồn suối, nước chảy cũng cậy vào nó. Hoa sen nở ra; các quận, nước, huyện, ấp, châu, vùng, nước lớn đều được ánh sáng của nó. Nhờ đó mà lần lượt thấy được đủ thứ hình dáng màu sắc, đi lại trong đồng ruộng giữa cỏ cây lúa mạ. Người trên đất liền, các loài dưới nước cũng đều ngửa trông vào nó, ai nấy lo việc làm ăn sinh sống; việc gì gây dựng cũng làm được đến nơi đến chốn. Vì sao vậy? Vì ánh sáng mặt trời, cung điện mặt trời chiếu đến không thể hạn lượng, làm lợi ích cho chúng sinh.

 Đạo đức của Phật cũng như mặt trời. Chúng sinh nếu được thấy thân Như Lai, nghe tiếng nói của Ngài, thì có được vô số, không thể đếm kể được những duyên phương tiện (cách khéo léo để dẫn dắt), nương vào đó mà được yên ổn, bỏ ác theo thiện, theo pháp công đức, trừ sạch ngu muội, dập tắt mọi điều tối tăm, làm hưng thịnh trí tuệ của Đạo, rực rỡ cao vời. Lòng đại từ (lòng thương lớn, mong cho mọi loài được vui) của Ngài che chở khắp chúng sinh; lòng đại bi (lòng xót thương lớn, mong cứu mọi loài khỏi khổ) của Ngài cứu thoát muôn dân, đưa họ hướng về các pháp, nuôi lớn và làm thành sức mạnh của ba mươi bảy phẩm đạo (ba mươi bảy pháp tu giúp đạt giác ngộ). Ngài gieo trồng lòng tin trong sạch, như nước đục mà được lắng trong. Những gì Ngài thấy không hư dối, không sai lệch về quả báo, về sự sinh ra và mất đi của các loài có sắc tướng và không có sắc tướng; Ngài thấy hết mà không làm tổn hại gì. Ánh sáng trí tuệ của Đạo khiến chúng sinh không mất cội gốc công đức, trở thành người đứng đầu đại chúng. Các vị Bồ Tát đại sĩ (bậc tu hành lớn) như hoa sen, khuyên dạy bố thí (đem của cải, sức lực, giáo pháp giúp người) cùng mọi hạnh tu và mọi nhân duyên phương tiện, là bậc cao hơn hết. Vì sao vậy? Vì đạo tràng (nơi Phật thành đạo; cũng chỉ cảnh giới giác ngộ) của bậc Thánh không có bờ đáy; Như Lai chấn động phát ra ánh sáng trí tuệ vô lượng, đạo tràng thiêng liêng vô hạn, cũng lại như thế. Đó là cửa thứ ba để đi vào. Rồi nói bài kệ rằng:

 Ví như cung điện mặt trời / chiếu khắp cả Diêm Phù Đề;

 Từ trên không buông ánh sáng, / trừ tối, không gì che ngăn.

 Vốn là không, chẳng có chỗ ở, / nhờ có đất mà sinh hoa sen (?);

 Mọi người đều nương cậy vào, / ở khắp mọi vùng đất đai.

 Mặt trời tối thắng (chỉ Phật) cũng như thế, / chúng sinh đều cậy trông vào;

 Chư thiên (các vị trời) và nhân dân thế gian / khéo tu cội gốc công đức;

 Hàng phục đến chỗ vô cùng, / đạt được ánh sáng của Pháp (giáo lý của Phật);

 Được thấy bậc Thánh trong loài người, / nhờ đó thành tựu tam thừa (ba cỗ xe, tức ba con đường tu: Thanh Văn, Duyên Giác và Bồ Tát).

 Lại nữa, này Phật tử, ví như một cung điện mặt trời kia, trước hết chiếu vào vua núi Tu Di (ngọn núi lớn ở trung tâm thế giới theo vũ trụ quan Phật giáo), đứng đầu các núi đá lớn; kế đến chiếu các núi lớn khác; kế đến chiếu dãy Hắc Sơn (núi Đen); sau cùng mới chiếu đến gò đống, đồi thấp và mặt đất, nơi người Diêm Phù Đề đi lại cư trú. Ánh sáng theo thế đất mà đến, nhưng ánh sáng cung điện mặt trời không hề có ý nghĩ rằng: "Ta phải chiếu vua núi báu trước". Mặt trời tỏa sáng đều nhau, không phân biệt; chính là do đất đai chỗ cao chỗ thấp, chứ không phải ánh sáng mặt trời có gì khác biệt, cũng không hề nghĩ đến trước sau. Như Lai cũng vậy: Ngài đi đều khắp pháp giới (toàn thể mọi cõi, mọi hiện tượng) chân chính vô lượng, đạo tràng cao vời, phát ra ánh sáng không hao giảm, dùng ánh sáng trí tuệ ấy chiếu soi khắp nơi. Điều nói trước kia là vua núi Tu Di lớn, đứng đầu các núi đá, được ánh sáng trước tiên, tức là chỉ các vị đại chánh sĩ (tức các Bồ Tát lớn): Ngài dùng ánh sáng Pháp thị hiện cho họ, giáo hóa và cứu độ họ. Kế đến mới chỉ bày trí tuệ mà hàng Thanh Văn (người nghe lời Phật dạy mà giác ngộ) và Duyên Giác mong cầu, khiến chúng sinh phát chí, gây dựng cội gốc công đức. Sau đó mới giáo hóa những kẻ không lành, dần dần dạy dỗ hết thảy muôn dân. Những kẻ lâu đời ở trong tà kiến (cách thấy sai lầm) cũng đều được nhờ ánh sáng của Như Lai. Đã được ánh sáng rồi, liền được thọ ký (được Phật báo trước sẽ thành Phật) cho đời vị lai, được gặp ánh sáng trí tuệ như mặt trời của Như Lai, khiến không còn vọng tưởng, thành tựu mọi cội gốc công đức, đúng như chí nguyện, đạt được ánh sáng trí tuệ. Đó là cửa thứ tư để đi vào. Rồi nói bài kệ rằng:

 Ánh sáng mặt trời như thế, / chẳng rời mọi loài có hình;

 Lại đến cả các chúng trời, / cũng đều được nương tựa vào.

 Cũng như các dòng sông lớn / làm lợi ích cho mọi người;

 Ánh sáng Đấng An Trụ (chỉ Phật) như thế, / chúng sinh đều kính ngưỡng trông lên.

 Những ai lìa xa lòng tin sâu, / không thấy ánh mặt trời Phật;

 Phật thù thắng biết dường bao, / những người ấy cũng được nhờ ơn (?).

 Nếu có ai nghe danh hiệu, / gặp được ánh sáng tối thắng;

 Nhờ đó dần dần tiến lên, / cho đến khi thành Phật đạo.

 Lại nữa, này Phật tử, như cung điện mặt trời, kẻ mù từ lúc sinh ra không thấy được ánh sáng oai hùng của nó; tuy không có mắt, không biết ngày đêm, nhưng vẫn nhờ ánh sáng ấy mà có được việc làm ăn và đồ ăn thức uống. Cũng vậy, những chúng sinh đánh mất sự trong sạch vốn có, thấy Phật mà không tin ánh sáng của Đạo vô cùng, thì gọi là mù từ lúc sinh. Tuy họ không thấy ánh sáng trí tuệ của Như Lai, nhưng dù vậy, rồi đây vẫn sẽ được mặt trời bậc Đại Thánh chiếu soi. Những người như vậy, ánh sáng nhiệm mầu rộng lớn và thần thông chiếu đến thân hình họ, tạo điềm lành cho họ, để trong tương lai trừ bỏ các hành vi tham ái và phiền não (trần lao: những bụi bặm nhọc nhằn làm rối loạn tâm). Đó là cửa thứ năm để đi vào. Rồi nói bài kệ rằng:

 Như mặt trời chiếu thiên hạ, / kẻ mù bẩm sinh chẳng thấy;

 Tuy không phân biệt ngày đêm, / vẫn được ánh sáng chiếu soi.

 Chúng sinh mất sự trong sạch vốn có, / không tin trí tuệ Như Lai;

 Ơn Phật từ bi rộng lớn, / rồi sẽ được cứu độ.

 Lại nữa, này Phật tử, ví như cung điện mặt trăng được dựng nên, hiện ra bốn điều chưa từng có. Bốn điều gì? Chiếu soi những chỗ mờ tối; ở giữa các vì sao mà luôn sáng rỡ; chỉ đường cho kẻ lạc lối; đi khắp thiên hạ, có chỗ dung chứa. Chúng sinh đã thấy ánh trăng thì kính ngưỡng trông lên, theo phương hướng mà đứng, có đi ra đâu cũng không ngờ vực. Đó là bốn điều. Thân Như Lai cũng vậy, có bốn điều khó bì kịp, từ xưa chưa từng có, sự thị hiện không ai theo kịp, không phải người thường thấy được. Bốn điều gì? Một là hiện khắp cho tất cả bậc hữu học (người còn đang tu học, chưa đạt quả cuối cùng) và vô học (bậc đã tu xong, không còn gì phải học, tức A-la-hán), cho người theo thừa Duyên Giác, cho những ai đã phát thệ nguyện, tùy theo lòng tin ưa của họ mà thị hiện. Hai là đối với những việc có giới hạn, như mức độ của thọ mạng, ai hao tổn thì Ngài chỉ bày cho cách tăng thêm; còn đạo tràng của Như Lai thì không thêm không bớt. Ba là ai cũng thấy được tất cả thế giới của chư Phật; mọi loài chúng sinh, tùy theo ý nghĩ, tùy sức tin ưa, đều có thể trở thành đồ chứa đựng Đạo. Bốn là nhờ ánh sáng nào mà tất cả chúng sinh đều được thấy và kính ngưỡng, nhìn thân Phật thì đều được ánh sáng chiếu soi; vả lại thân Như Lai không có ý nghĩ gì, mà có thể khiến người đạt được tâm không chấp trước. Đó là cửa thứ sáu để đi vào. Rồi nói bài kệ rằng:

 Ánh sáng mặt trăng chiếu đến / núi Tu Di có vòng núi thần bao quanh (?);

 Ánh sáng tới các núi khác, / sau mới đến gò, bờ;

 Kế chiếu đến vùng đất cao, / rồi đến cả đất bằng;

 Dần dần soi các chỗ trũng thấp, / khắp mọi vùng đất đai.

 Ánh sáng Đấng An Trụ trước chiếu / thân hình các vị Bồ Tát;

 Rồi sau tỏa ánh sáng rực / đến những người theo hạnh Duyên Giác;

 Rồi mới chiếu các bậc tự tại (?), / kế chiếu bậc hữu học và vô học;

 Rồi chiếu khắp mọi người không sót, / mà Phật đạo không hề có ý nghĩ.

 Lại nữa, này Phật tử, như vị Đại Phạm Thiên (vị trời cai quản cõi Phạm thiên), tên là Tam Thiên, hiện thân khắp cả ba nghìn thế giới, không đâu không trùm khắp, mà cũng không phân thân. Mọi loài chúng sinh có hình thể, tùy theo dáng vẻ của họ, ông đều hiện ra trước mặt, không ai là không thấy hình ông. Như Lai Chí Chân (danh hiệu Phật: bậc chân thật tột cùng) cũng như vậy, chưa từng phân thân, không có nhiều thân khác nhau, mà ở khắp các thế giới, tùy theo chí hướng, tính tình, hình thể và lòng tin ưa của muôn dân mà thị hiện cho họ; thân và tâm của bậc Đại Thánh cũng không có ý nghĩ gì. Đó là cửa thứ bảy để đi vào. Rồi nói bài kệ rằng:

 Phạm Thiên tên là Tam Thiên / tự hiện hình khắp mọi nơi;

 Giữa đám đông, mỗi bên đều tôn quý, / tự tại, không ai không thấy.

 Lại vị Phạm Thiên ấy / chẳng hề chia thân mình ra;

 Đấng dẫn đường của các pháp (chỉ Phật), / tự tại cũng lại như thế.

 Thân Phật hiện ra khắp chốn / trong các thế giới mười phương (tám hướng cùng phương trên, phương dưới, tức khắp mọi nơi);

 Hình tượng Ngài không hạn lượng, / mà cũng không chia thân ra.

 Mọi người ai cũng nghĩ rằng: / "Nay Ngài đang ở trước mặt ta";

 Đều thấy dung mạo của Phật, / nghe Pháp Ngài giảng nói.

 Lại nữa, này Phật tử, như vị đại y vương (thầy thuốc bậc nhất) biết hết các thứ thuốc, phân biệt tốt xấu và các loại được dùng vào chỗ nào, thông thạo các sách vở, kinh điển, phương thuật, thần chú. Hết thảy các thứ thuốc ở Diêm Phù Đề mà người ta không biết, cho là vô dụng, ông đều chỉ bày cho dân chúng công năng vốn có của thuốc và sức mạnh của thần chú chữa bệnh. Ai vừa gặp vị thầy thuốc này thì bệnh đều khỏi, được yên ổn. Lại nữa, vị thầy thuốc ấy biết rằng sức mình không thể giữ mãi thân này đang còn đây (?), nên trong lòng tự nghĩ: "Những người dân này sắp mất chỗ cứu giúp. Nếu sau khi ta chết, làm sao cho họ khỏi bơ vơ? Ta nên dùng phương tiện khéo léo để thị hiện cho họ". Ông bèn hái nhặt các thứ thuốc, tự xoa lên thân mình; nhờ sức phương thuật của mình, sau khi đã hòa các thứ thuốc, ông làm như đã qua đời, nhưng thân không hư hoại, không khô mục, không vỡ nát; vẫn đi lại quanh quẩn, ngồi dậy, đi kinh hành (đi qua đi lại chậm rãi để tu tập), tất cả đều là biến hiện. Đúng như công dụng của thuốc, ông vẫn chữa lành bệnh cho chúng sinh; ai nghe tiếng, thấy hình ông cũng được yên ổn, trước sau không khác.

 Như Lai cũng vậy, là bậc y vương vô thượng, hiểu rõ cách chữa trị bệnh phiền não của tất cả chúng sinh. Trải qua trăm nghìn ức cai (cai: đơn vị đếm rất lớn) kiếp (khoảng thời gian cực dài), Ngài chế ra thuốc men, tất cả đều quy về trí tuệ ba-la-mật (sự hoàn thiện về trí tuệ, đưa người qua bờ giác ngộ); khéo học các phương tiện, đạo thuật và thuốc Pháp. Đó đều là những điều Ngài đã gây dựng và vâng làm từ thuở xưa khi còn là Bồ Tát: trí tuệ, phương tiện khéo léo, thần chú, thức ăn và thuốc men, cùng sức oai thế, trụ mãi đến đời vị lai không hạn lượng như thế, ở giữa chúng sinh để làm chỗ cứu giúp che chở, chữa trị bệnh tật cho chúng sinh. Đây là không có thân, không có việc làm; thân Ngài trong sạch, tất cả chúng sinh vừa thấy Ngài thì bệnh tham ái phiền não đều được chữa khỏi; dù kẻ không tin rồi cũng được yên ổn; mọi Phật sự (việc giáo hóa của Phật) chưa từng gián đoạn. Đó là cửa thứ tám để đi vào. Rồi nói bài kệ rằng:

 Ví như có vị thầy thuốc / học hết các phương thuật;

 Ai được thấy thầy ấy, / mọi bệnh đều tiêu trừ.

 Như người bệnh khốn cùng, / thầy mang thuốc muốn đến chữa;

 Rồi đã xoa thuốc lên thân mình, / hiện ra đủ mọi oai nghi (dáng vẻ, cử chỉ đi đứng nằm ngồi).

 Đấng tôn quý trong loài người cũng thế, / là y vương không hạn lượng;

 Tỏ bày trí tuệ bậc Thánh, / khéo học y thuật trí tuệ.

 Do hạnh tu từ thuở trước, / nên hiện thân tôn quý thánh thiện;

 Mọi người được thấy Ngài, / trừ sạch bệnh tham dục không sót.

 Lại nữa, này Phật tử, như trong biển lớn có viên ngọc báu lớn là kho lưu ly (một loại đá quý màu xanh biếc), tên là Đẳng Diễn Chư Quang (phát đều mọi ánh sáng). Ai thấy ánh sáng của viên ngọc báu lớn ấy, hoặc gặp được viên ngọc ấy, thì hình dáng, dung mạo đều biến thành như kho lưu ly. Nếu người thấy màu sắc của viên ngọc báu lớn ấy, mắt liền trong sạch, được yên ổn khắp cả. Cho đến ánh sáng oai thần của viên ngọc lớn chiếu khắp các cung điện, chúng sinh được ánh sáng ấy thì mãi mãi không còn tai họa. Lại như viên ngọc báu lớn tên là An Chúng (làm yên mọi người), ở nơi đâu, trong năm nào, nếu lúc mưa xuống thì chúng sinh đều được yên ổn, dứt hết các thứ bệnh tật (?). Ánh sáng của Như Lai cũng như vậy, là kho báu lớn, là kho trí tuệ vô cùng nơi hội tụ mọi phúc đức. Nếu chúng sinh gặp được ánh sáng trí tuệ thiêng liêng của Như Lai thì đều được cùng một loại, vươn lên hình tướng của ngọc báu Chánh Chân Đạo (đạo chân chính, tức quả vị Phật). Nếu thấy Như Lai thì được ngũ nhãn (năm thứ mắt: mắt thịt, mắt trời, mắt tuệ, mắt pháp, mắt Phật). Gặp ánh sáng của bậc Đại Thánh thì mọi kẻ nghèo thiếu đều được của báu là Pháp, được của cải dồi dào vô cùng, cho đến sự an lạc của Đạo, sự an lạc của Như Lai. Này Phật tử, hãy xem dung nghi oai nghiêm của bậc Chánh Giác (bậc giác ngộ chân chính, tức Phật): không nói năng gì mà vẫn giáo hóa làm lợi ích khắp nơi, mở đường dẫn dắt muôn dân. Đó là cửa thứ chín để đi vào. Rồi nói bài kệ rằng:

 Ví như người không có của quý, / vào sâu trong biển tìm ngọc báu;

 Được tất cả ngọc sáng, / ánh sáng chiếu khắp nơi.

 Nếu người gặp ngọc ấy, / tự nhiên được như ngọc (?);

 Ai được nhìn thấy ngọc, / liền được mắt trong sạch.

 Báu tối thắng (chỉ Phật) cũng như thế, / phát ra ánh sáng trí tuệ;

 Nếu người gặp ánh sáng này, / thì được dung mạo như Phật.

 Nếu quán sát Đấng Tối Thắng, / liền được thành ngũ nhãn;

 Trừ bỏ mọi bụi bặm tối tăm, / liền trụ nơi đất Phật đạo.

 Lại nữa, này Phật tử, có viên ngọc báu lớn tên là Nhất Thiết Tịnh Niệm Tạng Vương (vua của kho tàng mọi ý niệm trong sạch). Công đức và oai thần của viên ngọc báu lớn ấy không phải chỉ mười, chỉ nghìn điều gom lại mà thành. Lại viên ngọc lớn ấy, đặt ở chỗ nào thì chúng sinh ở chỗ ấy đều không có bệnh tật, cũng không có tai họa. Nếu muôn dân hướng về ngọc ma-ni (ngọc báu như ý) mà cầu nguyện điều gì, đều được đầy đủ, như ý mong muốn. Lại viên ngọc báu ấy không chiếu đến những kẻ không có cội gốc công đức. Viên ngọc Nhất Thiết Tịnh Niệm Tạng Vương ấy chính là chỉ Như Lai, làm vui lòng mọi loài chúng sinh. Thân mà bậc Chí Chân Chánh Giác thị hiện, những người trong tam muội (trạng thái tâm định tĩnh, chuyên chú một chỗ) đều khen ngợi tán thán. Các chúng Thanh Văn và tất cả chúng sinh đang ở trong vòng sống chết, giữa năm nỗi khổ (?), đều được vượt lên thù thắng, qua khỏi vòng trước sau sinh tử. Lại nữa, này Phật tử, thân Như Lai không có trước không có sau. Trong tất cả thế giới, những chúng sinh mang thân hình mà đời trước có phúc, đều chuyên một lòng, không tán loạn, tu theo chánh niệm (sự nhớ nghĩ chân chính, tỉnh giác), làm cho các hạnh trở nên thuần thục, tinh tấn hướng về Đấng Như Lai tôn quý, đều được những điều nguyện về Pháp, thảy đều đầy đủ. Còn những kẻ tội nặng, không có cội gốc công đức, không thể thấy ánh sáng của Như Lai, thì Ngài gây dựng cho họ, khiến họ được khuyên bảo giáo hóa, chỉ cho họ cội gốc công đức.

 Đó là cửa thứ mười để đi vào. Đây là hạnh của Bồ Tát hướng về bậc Chí Chân Chánh Giác, đi vào gần Như Lai, đạt đến chỗ tâm niệm vô lượng; lưới của tâm ấy trùm khắp mười phương, đi lại không ngăn ngại. Lại pháp giới là quán xét các cõi mà không trụ ở bản tế (chỗ tận cùng gốc gác). Lại Như Lai là không sinh không diệt, bình đẳng trong ba đời (quá khứ, hiện tại, vị lai); ở trong mọi tưởng mà không có gì để tưởng; dẫn dắt làm lợi cho chúng sinh đến tận cùng tâm của đời vị lai, đưa họ vào Đạo này không sót một ai, trùm khắp tất cả thế giới chư Phật; pháp thân đầy đủ của tất cả các Như Lai đều là một sự thanh tịnh. Rồi nói bài kệ rằng:

 Ví như ngọc như ý / ban được mọi điều nguyện;

 Nếu ai có cầu mong, / liền được như ý chí.

 Những ai không công đức, / người ấy không thấy ngọc;

 Lại viên ngọc quý nhiệm mầu ấy / mãi không có ý keo kiệt.

 Thân Đấng An Trụ cũng thế, / ban cho mọi điều nguyện;

 Nếu thấy Ngài đi đến đâu, / như chí nguyện đều thành tựu.

 Kẻ ôm lòng hung ác, / người ấy không thấy Phật;

 Như Lai không ý keo kiệt, / cũng không tham lam ganh ghét.

 Phật bảo Bồ Tát Phổ Hiền: Này Phật tử, thế nào là Bồ Tát thuận theo âm thanh của Như Lai? Ấy là đi đều khắp, thông suốt, truyền bày tiếng nói của bậc Chánh Giác với vô lượng âm thanh và lời lẽ, theo chỗ ưa thích trong tâm ý chúng sinh mà thuyết pháp cho họ, khiến các hội chúng ai nấy đều được điều mình ưa, theo chí hướng của họ mà thị hiện giáo hóa; theo chỗ tâm họ nghĩ mà tùy lúc đi vào, không rời tam muội, không dứt không mất, không sinh không diệt. Lại quán xét thì thấy âm thanh ấy như tiếng vang, đều không có chủ, cũng không có ngã (cái "tôi" có thật). Do những việc làm tội phúc mà chúng sinh đã tích lũy, họ trái lìa điều sâu xa nhiệm mầu, bèn có những nơi phải đến (trong các cõi luân hồi), xa vời khó cứu vớt, sinh ra những điều không trong sạch. Vì phân biệt pháp giới nên tùy thuận không đứt đoạn; vì không bỏ pháp hoại diệt (?) nên không giận không oán; không mất mà đến chỗ rốt ráo, vì trụ nơi chỗ duyên theo. Cũng không có chủ, cũng không phải không chủ; cũng không giáo hóa, cũng không phải không giáo hóa. Đó là thuận theo âm thanh của Như Lai.

 Vì sao vậy? Ví như khi thế gian gặp tai biến lớn, liền tự nhiên có bốn âm thanh lớn, nhờ đó mà biết pháp, mà âm thanh ấy không có chủ, cũng không có hành vi tham lam. Bốn âm thanh gì? Khi tai biến của thế gian nổi lên, có một âm thanh lớn tự nhiên vang ra: "Các vị hãy nghe! Sơ thiền (tầng thiền định thứ nhất; thiền là trạng thái tâm lắng yên, tập trung sâu) là an lạc. Sơ thiền là lìa ái dục, sân hận và hoạn nạn, vượt qua cõi Dục (cõi của những loài còn ham muốn ăn uống, dâm dục), đã vượt lên rồi thì tự nhiên đạt đến". Bấy giờ chúng sinh nghe âm thanh ấy, thành tựu sơ thiền, vượt qua cõi Dục, liền sinh lên cõi trời Phạm thiên (cõi trời ứng với tầng sơ thiền). Vừa đạt được pháp ấy rồi, lại nghe âm thanh thứ hai: "Các vị hãy nghe! Nhị thiền (tầng thiền thứ hai) an ổn, không còn suy tưởng và tìm xét, vượt qua cõi Phạm thiên mà được tự tại". Bấy giờ chúng sinh nghe âm thanh thứ hai, liền tu nhị thiền, không suy tưởng, không tìm xét, bên trong lặng lẽ, tâm không vướng mắc, thành tựu nhị thiền, liền được sinh lên cõi trời Quang Âm (cõi trời ứng với tầng nhị thiền, chúng sinh ở đó dùng ánh sáng thay lời nói). Vừa đạt được pháp ấy rồi, lại nghe âm thanh thứ ba: "Các vị hãy nghe! Tam thiền (tầng thiền thứ ba) là an lạc nhất, lìa niềm hỷ (vui mừng xao động) và dục vọng, tâm lặng yên định tĩnh, bên trong không còn ý niệm gì. Tam thiền là theo lời dạy của bậc Thánh, vượt qua cõi trời Quang Âm". Bấy giờ chúng sinh nghe âm thanh thứ ba, vượt khỏi cõi trời Quang Âm, sinh lên cõi trời Ly Quả (?) (cõi trời ứng với tầng tam thiền). Vừa sinh lên cõi trời ấy, vừa đạt được pháp ấy rồi, lại nghe âm thanh thứ tư: "Các vị hãy nghe! Tứ thiền (tầng thiền thứ tư) vắng lặng, dứt khổ, bỏ cả vui, buồn rầu lẫn hoan hỷ; không khổ không vui, thanh tịnh đầy đủ, đó là tứ thiền, vượt qua cõi trời Ly Quả". Bấy giờ chúng sinh nghe âm thanh thứ tư, rời bỏ cõi trời Ly Quả, vượt lên sinh vào cõi trời Thanh Tịnh Nan Cập (cõi trời trong sạch khó bì kịp, ứng với tầng tứ thiền). Này Phật tử, đó là khi thế gian có tai biến, nghe bốn âm thanh lớn, mà tiếng tự nhiên của giáo pháp rộng lớn ấy thì không có chủ.

 Đức của bậc Đại Thánh cao vời vô lượng; âm thanh tự nhiên của Ngài nhiệm mầu mềm mại, lan truyền vang dội xa khắp. Âm thanh ấy cũng không có chủ như thế, cũng không do ai tạo ra, không có đáp ứng hay không đáp ứng, không nâng lên cũng không hạ xuống. Nếu có ai muốn đạt được pháp của Như Lai, thì có bốn âm thanh lớn tự nhiên, bốn lời dạy lớn. Bốn điều gì? Âm thanh thứ nhất vang ra rằng: "Kẻ không làm điều lành đều chịu khổ não trong ba đường ác: địa ngục, ngạ quỷ (quỷ đói) và súc sinh. Kẻ chấp vào ta, người, nói rằng đây là của ta, tham đắm mọi vật mình có, cũng là khổ. Nếu gieo trồng cội gốc công đức, sinh vào cõi trời, cõi người, nhận lời dạy của bậc hiền thánh, thoát khỏi tám nạn (tám hoàn cảnh không có dịp nghe pháp tu hành) và những chỗ sinh ra gian nan, vâng làm mười điều lành, thì mọi tai ách mới được trừ, thường gặp Phật pháp". Âm thanh thứ hai vang ra rằng: "Các vị hãy nghe! Muôn vật đều khổ, như bị thiêu đốt, bừng cháy, dồn ép lẫn nhau; suy nghĩ thì đầy hoạn nạn; thân này là vô thường (không bền lâu, luôn đổi thay), là pháp phải chia lìa. Không hình tướng, vắng lặng tịch diệt; không ham lợi lộc cúng dường thì không còn bừng cháy, liền lìa mọi nạn". Bấy giờ mọi người nghe âm thanh ấy rồi, vâng giữ và thực hành, dần dần tinh tấn, đạt được Thanh Văn thừa, nhờ nhẫn nhục mà qua đến bờ bên kia. Âm thanh thứ ba vang ra rằng: "Vượt hơn bậc A-la-hán (bậc đã dứt sạch phiền não, ra khỏi sinh tử, quả vị cao nhất của Thanh Văn) còn có cỗ xe nhiệm mầu đáng ưa, gọi là Duyên Giác, không có thầy mà tự mình giác ngộ". Bấy giờ mọi người nghe âm thanh ấy rồi, tin ưa, tiến lên dần dần, đạt được Duyên Giác thừa. Âm thanh thứ tư vang ra rằng: "Vượt hơn địa vị Thanh Văn và Duyên Giác, còn có hạnh Bồ Tát của Đại thừa (cỗ xe lớn, con đường tu cứu độ tất cả chúng sinh cùng thành Phật). Nó bao gồm cả bè mảng, điều khiển chiếc thuyền lớn, đưa người qua đến bờ bên kia; không dứt đạo tâm (tâm cầu thành Phật), cứu độ không cùng tận; che chở chúng sinh đang chán ngán khổ hoạn trong vòng sống chết, mà vẫn thị hiện có Thanh Văn, Duyên Giác. Đại thừa là cỗ xe tôn quý nhất, là cỗ xe đặc biệt tột bậc, là cỗ xe mà tất cả chúng sinh kính ngưỡng, là cỗ xe chân chính đáng tin ưa vượt trên hết thảy". Nghe âm thanh ấy rồi, những người có căn tánh (năng lực, tư chất tu hành) sáng suốt, đời xưa đã gieo trồng cội gốc công đức, được oai thần và thánh ý của Như Lai Chí Chân gây dựng, khiến chí hướng của họ bao dung rộng lớn sáng tỏ, tự tại chí thành, liền phát đạo ý (lòng cầu thành Phật). Âm thanh ấy nói rằng: "Các Như Lai không thân không tâm, cũng không giảng nói gì, không giáo hóa gì, mà khiến chúng sinh được an ổn". Này Phật tử, đó là việc nhân duyên thứ nhất để các Bồ Tát được thuận theo âm thanh của Như Lai. Rồi nói bài kệ rằng:

 Như bốn âm thanh vô lượng / truyền bày khắp thế gian;

 Cõi chúng sinh trong sạch, / vốn từ chỗ hư không mà ra.

 Liền có bốn trí tuệ, / thiền định vắng lặng an ổn;

 Mọi người nghe tiếng ấy, / liền rời bỏ cõi Dục.

 Đấng Thập Lực (danh hiệu Phật, vì Phật có mười thứ trí lực) cũng như thế, / trùm khắp cả pháp giới;

 Vì chúng sinh mà / diễn bày vô lượng âm thanh.

 Ai đạt được ấn này (dấu ấn chứng đắc) (?), / thì vượt tướng hữu vi (tướng của những gì do nhân duyên tạo thành, có sinh có diệt);

 Âm thanh của Đấng An Trụ / chưa từng có ý nghĩ ngờ vực.

 Lại nữa, này Phật tử, ví như giữa núi đá nơi rừng sâu, nhờ có tiếng đối đáp mà có tiếng vang. Thế gian tạm gọi như thế, ghi nhận theo cách nói thông thường của đời, chứ lời nói thật ra không có, thân cũng không có; thấy thì nhờ có người gọi mà có tiếng đáp lại. Mọi âm thanh, nguồn gốc của lời nói, đều do đối đãi mà có. Xét cho thật kỹ thì mãi mãi không có ý niệm gì. Cũng vậy, thưa các vị nhân giả (người có lòng nhân, cách gọi tôn trọng), âm thanh của Như Lai không có lời dạy, cũng không có chỗ ở. Mọi loài chúng sinh trong lòng nghĩ đến Đạo, nhân duyên ấy khiến khởi lên ý, thấu suốt lý của âm thanh; mà âm thanh ấy cũng không có tiếng vang, cũng không thể nắm bắt được. Này Phật tử, đó là việc nhân duyên thứ hai để các Bồ Tát được thuận theo âm thanh của Như Lai. Rồi nói bài kệ rằng:

 Cũng như trong núi sâu, / nhờ nhân duyên mà có tiếng vang;

 Theo tiếng người gọi, / liền đáp lại mọi âm thanh.

 Phật khuyên dạy chúng sinh, / dùng âm thanh khiến họ thông suốt;

 Tuy có lời lẽ giảng nói, / chưa từng có ý nghĩ ngờ vực.

 Âm thanh của Đấng Thập Lực / ở pháp giới không có niệm vướng mắc;

 Phân biệt, mở đường cho người, / điều phục, giáo hóa tận gốc rễ của các căn;

 Các chúng sinh nhỏ nhoi, / khiến họ được vui lòng.

 Các Đấng Thập Lực / không ôm vọng tưởng mà cầu.

 Lại nữa, này Phật tử, như khi sấm lớn nổ vang phát ra âm thanh, gọi là "chân lý của chư thiên". Nếu chư thiên rong chơi buông thả, đúng lúc ấy trên hư không vang dậy sấm Pháp: "Mọi ái dục đều về chỗ vô thường, khổ não, lừa dối, chỉ trong chốc lát mà thôi. Đó là điều kẻ ngu si quen làm; hãy tỉnh ngộ, đừng buông thả, đừng mải rong ruổi. Nếu tự buông thả sẽ rơi vào đường ác. Chớ có mê lầm!" Các vị trời buông thả nghe lời dạy ấy, liền buồn rầu, ai nấy bỏ niềm vui ái dục, đến cung điện của Thiên vương, ưa thích giáo pháp vô tận của Thiên vương, vâng theo thực hành Pháp. Hãy xem âm thanh sấm Pháp ấy là tự nhiên, cũng không có gì khác lạ; nó vì các vị trời và loài người mà khởi lên nhân duyên, vì muốn gây dựng cho chúng sinh nên mới có âm thanh ấy. Âm thanh của Như Lai cũng như vậy, không thể nắm bắt được, tùy theo việc làm của mỗi người mà diễn bày âm thanh của Pháp lớn: âm thanh không tham ái, âm thanh không nghiệp, âm thanh không buông thả, âm thanh vô thường, khổ, không, vô ngã (không có cái "tôi" thật), báo cho khắp pháp giới, thảy đều đạt đến không sót, trùm khắp chúng sinh, tùy chỗ ưa thích của họ mà khuyên dạy giáo hóa, khiến họ vui lòng, dẫn dắt họ bằng tam thừa, ai nấy đều được chỗ thích hợp; khiến đạt trí tuệ tự tại không hạn lượng và hạnh của Bồ Tát, khiến tất cả đều đi vào chỗ không thể nghĩ bàn. Lại Như Lai thì trí tuệ không có của cải hay việc làm, cũng không có chỗ ở, mà dùng để dẫn dụ, báo cho tất cả. Nghe âm thanh ấy rồi, vô số chúng sinh không thể đếm xuể tinh tấn vâng làm theo cội gốc công đức ấy: hoặc cầu thừa Thanh Văn, Duyên Giác, hoặc chí cầu Đại thừa vô thượng vô cùng. Lại âm thanh của Phật đạo trùm khắp tất cả mà không nương dựa vào đâu, cũng không có lời nói. Đó là điều thứ ba để các Bồ Tát được thuận theo âm thanh của Như Lai. Rồi nói bài kệ rằng:

 Giả sử chư thiên buông thả, / tự nhiên có sấm vang;

 Làm sáng tỏ các pháp, / khiến họ ưa thích nghĩa lý của Đạo.

 Liền ở giữa hư không / truyền bày âm thanh thuyết pháp;

 Chư thiên nghe tiếng ấy, / liền sửa đổi, thôi rong ruổi.

 Đấng Thập Lực cũng như thế, / sấm vang tuôn mưa Pháp;

 Tràn khắp mười phương, / dẫn dắt làm lợi cho chúng sinh.

 Đầy đủ lời nói tối thắng / để giáo hóa người khác;

 Nghe âm thanh ấy rồi, / muôn dân thành Phật đạo.

 Lại nữa, này Phật tử, ví như có vị thiên tử (con trời, tức một vị trời) tên là Tự Tại, lại có tên là Thiện Môn; hễ ông hướng mắt trông về đâu thì có hàng trăm nghìn ngọc nữ (tiên nữ) kéo đến tụ hội, gảy đàn cầm đàn sắt, ca hát theo tiếng đàn, với nhiều tiết tấu khác nhau. Hãy xem các tiết mục múa hát ấy tấu lên những khúc nhạc tuyệt diệu. Như Lai cũng như thế, dùng một âm thanh mà theo tâm của chúng sinh, theo chí hướng, tính tình vốn có và chỗ ưa thích của họ, với vô lượng hạnh, nhân lòng tin của họ mà mỗi người được chỉ dạy riêng, khiến họ được hiểu rõ. Đó là điều thứ tư để các Bồ Tát được thuận theo âm thanh của Như Lai. Rồi nói bài kệ rằng:

 Cũng như ma vương (vua cõi ma, kẻ chuyên ngăn trở người tu) tự do phóng túng, / bày ra nhạc múa cõi trời;

 Ngọc nữ dung nhan xinh đẹp, / tiết tấu hòa cùng nhau.

 Một lòng mà ca hát, / cùng giọng tấu khúc hay;

 Có đủ trăm nghìn ức / thứ giọng mới khác nhau.

 Các Đấng Thập Lực như thế, / thường diễn một tiếng dạy;

 Dùng phương tiện khéo léo, / âm hơi thấu đến chúng sinh.

 Muôn dân tùy lòng tin ưa, / nếu được nghe lời dạy;

 Vừa nghe phiền não liền dứt, / mà âm thanh ấy không có ý niệm.

 Lại nữa, này Phật tử, cũng như vị Đại Phạm ở trong cung trời, trong khoảnh khắc khởi ý, tiếng răn dạy của ông vang ra bên ngoài, đến tận ngoài hội chúng, khiến các vị trời Phạm thiên, các thiên tử Phạm thân thiên đều kính vâng lời dạy. Cũng vậy, thưa các vị nhân giả, Như Lai Chánh Giác phát ra âm thanh Phật vô thượng nhiệm mầu, báo khắp tất cả hội chúng; dáng vẻ lặng lẽ bên trong mà tiếng vang đến mười phương, khai mở cứu độ chúng sinh, đưa họ đến đạo tràng. Như Lai thương xót đồng đều, không tiếc gì với chúng sinh. Các căn tánh của chúng sinh không thuần, không lắng, nên có kẻ thấy nghe pháp hóa mà không ưa thích; nhưng tất cả đều được tụ hội nơi đạo tràng, ai nấy trong lòng đều nghĩ: "Nay Như Lai chỉ vì riêng ta mà diễn bày âm thanh Pháp". Lại âm thanh của Như Lai cũng không có gì điều khiển, mà vẫn thành tựu những người cần được giáo hóa. Đó là điều thứ năm để các Bồ Tát được thuận theo âm thanh của Như Lai. Rồi nói bài kệ rằng:

 Giả sử được ngồi chỗ tôn quý, / trên tòa của Phạm Thiên;

 Chỉ dùng một lời dạy, / làm vui lòng các Phạm Thiên.

 Tiếng nói của Phạm Thiên ấy / không vượt ra ngoài;

 Biết hết mọi tâm, / cùng ý của hội chúng đến nghe.

 Đức của Đấng Thập Lực, / ở trong sạch nơi tòa Phật;

 Liền phát một âm thanh, / vang khắp cả pháp giới.

 Không trái nghịch hội chúng, / cũng không ôm lòng tham tiếc;

 Kẻ không có lòng tin sâu / không nghe được âm thanh của Phật.

 Lại nữa, này Phật tử, cũng như nước, xét ra thì tất cả đều như nhau, đều là một vị; nhưng nếu theo đồ đựng mà có nhiều biến đổi, lại phân biệt thì biết các vị khác nhau. Giáo pháp cũng như vậy: giáo pháp của Như Lai chỉ có một vị, đó là vị giải thoát (thoát khỏi mọi trói buộc phiền não và khổ đau); nhưng tâm chúng sinh, chí hướng tính tình mỗi người khác nhau, nên cho rằng bậc Chánh Giác nói ra không giống nhau. Còn âm thanh của Như Lai thì không có ý niệm gì. Đó là điều thứ sáu để các Bồ Tát được thuận theo âm thanh của Như Lai. Rồi nói bài kệ rằng:

 Cũng như xét các loại nước, / đều là mưa tự nhiên;

 Vị đều nhau, trong sạch, / không dơ, có tám thứ ngọt lành (tám đức tính tốt của nước: trong, mát, ngọt, mềm, nhuận, yên, trừ đói khát, nuôi thân).

 Chư Phật cũng như thế, / hiểu rõ âm thanh của chúng sinh;

 Nếu chuyên nghĩ đến một vị, / được đạo tự nhiên của Phật.

 Vì gặp nhân duyên khác nhau, / theo đất mà mỗi nơi khác biệt;

 Đồ đựng mỗi thứ khác nhau, / khiến nước mãi chẳng giống nhau.

 Hết thảy các loài, / hạnh của chúng sinh mỗi khác;

 Theo tâm mà nghe tiếng Phật, / nên điều nghe được không giống nhau.

 Lại nữa, này Phật tử, như đại long vương A-nậu-đạt (vua rồng ở hồ A-nậu-đạt, nghĩa là hồ "không nóng bức"), khi muốn làm mưa thì mây âm u giăng khắp Diêm Phù Đề, rồi sau mới mưa xuống, làm lớn lên trăm thứ lúa, các loại cây thuốc, cây cối, tre lau, rừng rậm, tất cả đều tươi tốt, hoa trái sum suê. Nguồn của các con sông đều từ thân của long vương Vô Nhiệt (tức A-nậu-đạt) mà ra, khiến vô số vật, vô số loài khó đếm xuể được thấm nhuần lợi ích. Cũng vậy, thưa các vị nhân giả, Như Lai trùm khắp tất cả thế giới không sót, đem lòng đại bi thấm nhuần dồi dào, tuôn mưa Pháp lớn như cam lộ (nước ngọt của cõi trời, ví cho giáo pháp làm mát lòng, trừ khổ), làm vui lòng chúng sinh, nuôi lớn công đức, đầy đủ trọn vẹn các thừa trong mười phương. Âm thanh của Như Lai không từ trong ra, cũng không từ ngoài vào; như vậy mà vô lượng không thể đếm xuể người và mọi loài chúng sinh đều đội ơn, kính ngưỡng. Đó là điều thứ bảy để các Bồ Tát được thuận theo âm thanh của Như Lai. Rồi nói bài kệ rằng:

 Như các dòng nước chảy / khắp cả Diêm Phù Đề;

 Không đâu không thông suốt, / thấm nhuần khắp mặt đất.

 Núi gò, cỏ cây, / năm thứ lúa nhờ đó mà sinh;

 Nếu xét kỹ dòng nước ấy, / chảy đến đâu cũng không có ý niệm.

 Thế Tôn (bậc được thế gian tôn kính, danh hiệu của Phật) cũng như thế, / truyền bày khắp pháp giới;

 Rải mưa chánh pháp (giáo pháp chân chính), / thấm đầy mọi chúng sinh.

 Nuôi lớn trăm nghìn điều lành, / dập tắt mọi phiền não;

 Đã hiểu rõ lời Phật, / không rong ruổi theo bên ngoài.

 Lại nữa, này Phật tử, như đại long vương Ma-na-tư (tên một vị vua rồng), khi muốn làm mưa lớn, trước hết dồn tụ mây, giăng khắp các cung trời, không đâu không liền khít, mà vẫn chưa nhỏ xuống một giọt mưa nào; xem xét thấy việc đồng áng của mọi người đã sửa soạn xong xuôi, rồi sau mới mưa. Vì sao vậy? Vì không muốn làm phiền não chúng sinh. Vị đại long vương trong lòng nghĩ ngợi, đợi đến bảy ngày, mới thong thả từ tốn rơi xuống, buông những giọt nhỏ khắp ruộng đồng, làm cho tươi tốt rất nhiều. Cũng vậy, thưa các vị nhân giả, Như Lai Chí Chân là vị Đại Pháp Vương (vua của giáo pháp), dấy lên mây Pháp dày đặc để giáo hóa chúng sinh. Nếu có điều cần dẫn dắt, Ngài mưa vị cam lộ cho những người đã thuần thục, rồi sau mới diễn bày sự giáo hóa của Đạo vô cùng, tuôn mưa ân trạch của Pháp, truyền bày giáo điển sâu xa, không để chúng sinh ôm lòng sợ hãi; truyền dạy vị của trí tuệ thông suốt vô thượng, làm cho đầy đủ rất nhiều, khiến họ được thành tựu. Đó là điều thứ tám để các Bồ Tát được thuận theo âm thanh của Như Lai. Rồi nói bài kệ rằng:

 Cũng như có vị rồng hiền / tên là Ma-na-tư;

 Mưa suốt bảy ngày, / thong thả thấm nhuần, chẳng hại gì.

 Vị rồng ấy sở dĩ đến, / là muốn làm xong việc của chúng sinh;

 Rồi sau mới thương xót, / yên ổn tuôn mưa xuống.

 Đấng Thập Lực vì muôn dân, / mây tụ giăng mây Pháp;

 Vì muốn giáo hóa chúng sinh, / chỉ bày đệ nhất nghĩa (chân lý tối cao).

 Theo sức chứa đựng của mỗi người, / truyền bày âm thanh Pháp sâu xa;

 Nghe lời dạy mà không sợ hãi, / liền vào trí tuệ của Phật.

 Lại nữa, này Phật tử, ví như trong biển lớn có vị đại long vương tên là Đại Nghiêm Tịnh, trong khoảnh khắc một niệm có thể tuôn ra mười loại mưa, trăm nghìn loài không thể đếm xuể không loài nào không được thấm nhuần, mà mưa ấy không có ý niệm gì. Lại vị long vương ấy không có ý nghĩ khác, mưa tự nhiên mà khiến trăm nghìn loài có sự khác biệt. Cũng vậy, thưa các vị nhân giả, Như Lai Chí Chân khi muốn tuôn mưa âm thanh Pháp, trong khoảnh khắc khởi niệm, phân biệt mười pháp, rõ chỗ quy về, truyền bày ánh sáng Pháp, phát ra trăm thứ âm thanh; hoặc lại diễn bày tám vạn bốn nghìn hạnh của chúng sinh, hiện tám vạn bốn nghìn tiếng nói để đi vào, cho đến vô lượng trăm nghìn ức cai lời nói, làm vui lòng vô hạn chúng sinh. Âm thanh Pháp của giáo đạo cũng không có ý niệm gì, mà phá vỡ, cởi mở mọi gốc rễ phiền não. Pháp của Như Lai, như lòng từ vô cùng với muôn vàn biến hóa, tốt đẹp nhiệm mầu, trong sạch, cao vời như thế. Đó là điều thứ chín để các Bồ Tát được thuận theo âm thanh của Như Lai. Rồi nói bài kệ rằng:

 Cũng như Đại Nghiêm Tịnh, / con trưởng của long vương;

 Trước hết làm mây tụ lại, / rồi sau mới mưa xuống.

 Phật đạo thì tự nhiên, / mà làm chủ việc cứu độ;

 Miệng phát ra mười thứ âm, / hai mươi, hoặc đến trăm thứ;

 Hoặc lại đến trăm nghìn, / ân trạch của Pháp không hạn lượng.

 Đấng Tôn Quý không có gì phải diễn bày (?), / không phá hoại pháp giới.

 Vị long vương tự tại, / là bậc tôn quý trong loài rồng;

 Mây che mưa xuống khắp nơi, / trùm khắp bốn phương cõi;

 Thấm nhuần mọi loài có hình, / mưa rơi xuống nhiều loại.

 Nước trong biển của ông ấy / không có nhiều loại khác nhau;

 Thế Tôn cũng như thế, / giáo đạo đồng một loại;

 Tâm người tu mỗi khác, / nên điều nhận được không giống nhau.

 Lại nữa, này Phật tử, vị đại long vương ở biển khi muốn làm sự biến động lớn vô cùng, ắt làm cho chúng sinh yên ổn, khiến họ vui mừng hớn hở, rồi mưa xuống bốn châu thiên hạ (bốn châu lục lớn quanh núi Tu Di theo vũ trụ quan Phật giáo), trùm khắp mặt đất, lên đến tận cung trời trong sáng của cõi trời Tự Tại (cõi trời cao nhất của cõi Dục). Mây giăng che phủ đủ các loài. Mây ấy cùng nhau hiện ra những hình tướng như thế, đủ thứ khác nhau: hoặc màu vàng tía, hoặc màu vàng, hoặc màu lưu ly, hoặc màu bạc trắng, hoặc màu thủy tinh, hoặc màu ngọc đỏ, hoặc ánh mã não, hoặc ánh xà cừ, hoặc ánh thủ-đà (?). Nhiều màu xen lẫn như vậy, mây lớn che phủ khắp bốn góc và bốn châu thiên hạ. Nước ấy thì không có gì khác biệt, nhưng mây mù giăng ra nhiều hình tướng. Biến ra chớp rồi, liền vang tiếng sấm lớn, tùy theo chỗ ưa muốn của chúng sinh mà làm mưa: hoặc phát ra tiếng nhạc hát của ngọc nữ; hoặc tiếng đàn cầm đàn sắt cõi trời, các thứ tiêu sáo hòa tấu; hoặc tiếng nhạc của các long phi (vợ của rồng); hoặc tiếng nhạc của các phi tần Càn-thát-bà (thần nhạc ở cõi trời); hoặc tiếng nhạc của vợ chồng A-tu-luân (loài thần hay ganh đua, gây chiến với chư thiên); hoặc tiếng phát ra từ đất; hoặc tiếng nhạc sấm vang trong biển; hoặc tiếng kêu u u của nai chúa; hoặc tiếng nhạc của loài chim không hoại (?); hoặc đủ thứ điệu múa vạn vũ (điệu múa lớn đông người). Dưới vùng mây lớn che phủ với những màu sắc hình tướng như thế, thời tiết vui hòa, gió rồng tự nhiên thổi khắp. Khi gió ấy nổi lên, mây mù yên lặng, trước buông những giọt nhỏ, sau mới mưa lớn, lên đến cõi trời Tự Tại trong sáng, xuống khắp trên mặt đất, các cung trời giữa hư không không đâu không tới. Mưa xuống biển lớn mà không phá hoại gì. Lại đến chỗ các vị trời Tự Tại ở, thì mưa xuống điệu múa và nhạc của ngọc nữ tên là Hoan Lạc. Đến cõi trời Bất Lạc Mạn (?) thì mưa các ngọc như ý. Ở cõi trời Đâu Suất (cõi trời thứ tư của cõi Dục, nơi Bồ Tát sắp thành Phật ở) thì mưa ngọc châu và chuỗi anh lạc (chuỗi ngọc đeo trang sức). Ở cõi trời Diêm (tức Dạ-ma thiên, cõi trời thứ ba của cõi Dục) thì mưa đủ thứ hoa. Ở cõi trời Đao Lợi (cõi trời thứ hai của cõi Dục, trên đỉnh núi Tu Di) thì mưa hương thơm mềm mại. Ở cõi Tứ Thiên Vương (cõi trời thấp nhất của cõi Dục, do bốn vị vua trời trấn giữ bốn phương) thì mưa áo đẹp. Ở châu Uất Đơn Việt (châu lục phía bắc núi Tu Di) thì mưa hoa nhiệm mầu. Ở cung điện của đại long vương thì mưa ngọc chân châu đỏ sáng vượt bậc. Đối với A-tu-luân thì mưa binh khí tên là Hoại Oán Địch (phá tan kẻ thù). Những thứ như thế mưa khắp bốn phương bốn châu thiên hạ và các cung điện cõi trời, tràn đầy không thể đếm xuể. Vị đại long vương ở biển không hề keo kiệt, cũng không ganh ghét; nhưng vì cội gốc công đức mà chúng sinh gieo trồng mỗi người khác nhau, không đồng đều, nên tự nhiên biến thành những cơn mưa khác biệt.

 Cũng vậy, này Phật tử, Như Lai Chí Chân dùng trí tuệ vô thượng làm vị Đại Pháp Vương, thường hiển bày niềm vui Pháp để tự vui; vắng lặng, không dùng gì (?) mà vẫn trải khắp pháp giới; mây của pháp thân không đâu không trùm khắp. Tùy theo chỗ tin ưa của chúng sinh mà thị hiện cho họ: hoặc vì chúng sinh mà ban bày, chỉ rõ thân Tối Chánh Giác mà tuôn mưa Pháp; hiện thân biến hóa mà buông mây mưa Pháp; hiện thân kiến lập (thân gây dựng) mà rưới mưa Pháp; hiện thân sắc tướng mà mưa nhiều loại; hiện thân công đức mà tuôn mây mưa; hoặc lại thị hiện thân trí tuệ làm mây mưa; hoặc lại tùy theo thế tục mà thị hiện thân có mười trí lực; hoặc lại hiện thân có bốn điều không sợ hãi (tứ vô sở úy: bốn điều Phật tự tin hoàn toàn khi thuyết pháp), tự nhiên hiển bày không hề thiếu sót; hoặc hiện pháp giới mà không có thân hình. Đó là mây mưa pháp thân của bậc Đại Thánh trùm khắp thế giới. Tùy theo âm thanh mà chúng sinh tin ưa, Ngài vì chúng sinh mà phát ra ánh sáng, trừ mọi cấu uế: ánh sáng ấy tên là Bình Đẳng Huy Diệu (chiếu sáng bình đẳng); hoặc tên là Vô Lượng Quang Minh (ánh sáng vô lượng); hoặc tên là Phổ Thế (trùm khắp thế gian); hoặc tên là Kho Tàng Bí Mật Do Phật Gây Dựng; hoặc tên là Quang Chiếu Ư Thế (ánh sáng chiếu thế gian); hoặc tên là Hạnh Vô Tận Vào Cửa Tổng Trì (tổng trì: khả năng nắm giữ trọn vẹn mọi điều đã nghe, không quên mất); hoặc tên là Ý Không Tán Loạn; hoặc tên là Tâm Không Ai Sánh; hoặc tên là Bước Đi Vào Đạo; hoặc ánh sáng tên là Làm Vui Lòng Mọi Nguyện. Những ánh sáng như thế, cùng tiếng sấm vang của mưa Pháp được nghe, cho đến bậc Chánh Giác, hiểu rõ Phật đạo.

 Nếu người trong sạch được nghe tiếng sấm Bình Đẳng, liền thông suốt ấn Ly Cấu (lìa nhơ bẩn); tiếng tự nhiên của sấm tam muội: tam muội Tự Tại Trong Mọi Pháp, tam muội Kim Cương Tràng (đạo tràng vững như kim cương), tam muội Tu Di Tràng Phan (cờ phướn như núi Tu Di), tam muội Nhật Định Quang (ánh sáng định như mặt trời), tam muội Cự Hải Ấn (ấn biển lớn), tam muội Hợp Lòng Muôn Dân, tam muội Tiếng Vô Tận Giải Thoát Không Giận, tam muội Không Có Gì Để Ưa Cầu, tam muội Thường Thương Không Lỗi. Nếu cất tiếng lên, khiến mỗi người đều nghe được âm thanh Phật pháp này, ấy là thân Như Lai tuôn cam lộ, phát ra vô số mây mưa âm thanh Pháp. Pháp giảng được nghe đi khắp không ai sánh bằng, làm vui lòng chúng sinh. Đó là cửa nhất thiết trí (trí biết hết thảy) không thể nghĩ bàn của bậc Chánh Giác, làm vui lòng chúng sinh, ai nấy đều đúng lúc của mình, tên gọi là: hiểu rõ đạo tràng trí tuệ rộng lớn, thành tựu phương tiện không nhơ từ thuở xưa, đại từ đại bi, rốt ráo không buông lơi, hưng thịnh sự giáo hóa của Đạo. Đây là điều mà tất cả Bồ Tát noi theo: định thân tâm mình, rồi sau mới tuôn mưa Pháp lớn. Này Phật tử, đó là những hình tướng như thế để hiển bày mưa Pháp lớn, mưa thương xót, mưa không thể nghĩ bàn, sự giác ngộ bình đẳng, dẫn dắt chúng sinh, mở mang thân tâm họ. Như Lai Chí Chân diễn bày điều không thể diễn bày, cam lộ vô cùng.

 Khi đến đạo tràng nơi cây Bồ-đề (cây Phật ngồi dưới gốc mà thành đạo), Ngài vì các Bồ Tát tuôn mưa Pháp lớn tên là Pháp Giới Không Phá Hoại, khiến họ rốt ráo thành tựu địa vị A-duy-nhan (?) (giai vị quán đảnh, bậc cao nhất trong mười trụ của Bồ Tát, ví như thái tử được rưới nước lên đầu sắp nối ngôi). Lại có mưa Pháp lớn tên là Kho Bí Mật Của Như Lai Mà Bồ Tát Ưa Thích, khiến các Bồ Tát thành bậc nhất sinh bổ xứ (chỉ còn một đời nữa là thành Phật). Có mưa Pháp lớn tên là Nghiêm Tịnh Sức (trang hoàng trong sạch), khiến khắp chúng sinh không lầm lỗi, không bỏ địa vị Bồ Tát và địa vị Như Lai. Có mưa Pháp lớn tên là Trang Hiệu Đạo Tự Nghiêm Sức (đạo tự trang hoàng), khiến các Bồ Tát đạt được pháp nhẫn (sự chấp nhận, an trú vững vàng vào lẽ các pháp vốn không sinh không diệt) cùng nhau gom góp trí tuệ quý báu. Có hạnh Bồ Tát tên là Thiện Hóa (khéo giáo hóa), không hề gián đoạn, mà mở ra mưa Pháp, khiến hạnh tu thành tựu Bồ Tát, tên là cửa Không Kiêu Mạn, vào cửa sâu xa, tu hành không biếng nhác chán nản. Lại có mưa Pháp khiến những người mới phát tâm Bồ Tát noi theo đạo vô thượng, tên là Hạnh Như Lai. Với đại từ đại bi, cứu vớt chúng sinh, Ngài dấy mưa Pháp giáo hóa người theo Duyên Giác thừa, những người tin ưa hạnh bậc trung, vì họ mà giảng nói mười hai nhân duyên (chuỗi mười hai mắt xích nhân quả khiến chúng sinh trôi lăn trong sinh tử). Hoặc có quả giải thoát vượt khỏi các cõi, tên là Vào Tận Chỗ Cùng Khắp Mọi Kiến Chấp (?), mà tuôn mưa Pháp, mở bày Thanh Văn thừa cho những chúng sinh tin ưa, dùng con dao thông đạt của bậc Thánh cắt đứt mọi cấu bẩn phiền não. Có thanh gươm trí tuệ mà rải mưa Pháp, tên là Vui Mừng Diệt Mọi Hại. Vì những kẻ tà kiến khó hiểu, Ngài tích lũy cội gốc công đức mà mưa các pháp. Âm thanh nghe được ấy tên là Mười Pháp Hiển Bày Mưa Pháp, khiến tất cả đều được đầy đủ, trùm khắp tất cả. Tùy theo lòng tin ưa, ai đáng được giải thoát thì Như Lai vì họ mà tuôn mưa Pháp lớn, trùm khắp pháp giới, không đâu không đến. Bậc Đại Thánh chưa từng keo kiệt về Pháp; theo hạnh đã thuần thục của chúng sinh, nhân căn tánh và sự tinh tấn khác nhau của họ mà hiện mưa Pháp. Này Phật tử, đó là việc thứ mười trong hạnh của các Bồ Tát.

 Cũng như mây mù tụ lại, / bốn phương gió nổi lên;

 Vượt hơn mưa đúng mùa, / cùng nước chảy khắp nơi.

 Bồ Tát phân biệt giảng nói / cội gốc công đức của muôn dân;

 Cho nên nay ở đời hiện tại / lập nên ba nghìn cõi này.

 Các Đấng Thập Lực như thế, / khéo tu trí tuệ làm gió;

 Theo nhân duyên tuôn mưa Pháp, / chí hướng rất trong sạch.

 Xét chúng sinh không ai bằng nhau, / khuyên giúp bằng sự trong sạch;

 Gọi là các Đấng Thập Lực, / bậc dẫn đường nhân đó mà giáo hóa.

 Trên giữa hư không, / mây tụ mà mưa xuống;

 Không ai có thể / giữ lấy nước mưa ấy;

 Chỉ khi thế gian gặp tai biến, / mới có thể chịu nổi mà thôi (?).

 Lời nói chân thật không vướng mắc, / thân và cõi rộng khắp;

 Các Đấng Thập Lực như thế, / tự nhiên không có gì cả.

 Bậc Đại Thánh có điều giảng nói, / là lời lẽ của pháp giới;

 Mà mưa Pháp giáo hóa, / thấm nhuần không thể hạn lượng.

 Không ai có thể giữ lấy, / chỉ có chí trong sạch nơi Pháp;

 Chưa từng có ý nghĩ ấy, / về chỗ từ đâu đến, đi về đâu.

 Cũng không có tạo tác gì, / mãi không có gì gặp phải.

 Cũng như giữa hư không, / mây mù mà tạo ra mưa;

 Chỉ là tên gọi tạm của pháp mà thôi, / tự nhiên mà không có biến hóa.

 Các Đấng Thập Lực như thế, / mưa Pháp không có gì cả;

 Cũng không có ai đến, / chưa từng thấy ai đi.

 Dốc hết oai thần của Bồ Tát / mà dấy lên hạnh này;

 Hiểu rõ pháp là huyễn hóa, / được thế gian (?) mà buông mưa.

 Chúng sinh không có hạnh nghiệp, / thì không có ba cõi (cõi Dục, cõi Sắc, cõi Vô Sắc).

 Cũng như mây tự nhiên, / mà rơi xuống theo giọt nước;

 Chỉ có Đấng Tôn Quý Tự Tại, / tên giáo hóa của ba nghìn cõi;

 Gây dựng mà được tự do, / đó là quả báo của phúc đức gốc.

 Đấng An Hạnh (?) mưa như thế, / khắp cõi Phật không sót;

 Suy nghĩ và hạn lượng, / không ai đếm được.

 Ở trên mọi chúng sinh, / là bậc tôn quý của tất cả thế gian;

 Đây là suy nghĩ về mưa, / báu của Đạo nằm trong lòng bàn tay.

 Vắng lặng, đáng điềm đạm, / tự nhiên được hiểu thấu;

 Lại dứt bỏ việc khác, / những ngăn che của ấm cái (?) (các lớp che lấp tâm) khởi lên.

 Vứt bỏ mọi tì vết ấy, / nuôi lớn hạnh báu của Đạo;

 Gánh vác ba nghìn cõi, / hiểu rõ hết thảy.

 Chỗ do đó mà có Thập Lực, / dứt sạch dục vọng phiền não;

 Suy nghĩ về sự tự nhiên, / ức cai công đức không thể lường.

 Lại dứt bỏ đi / mọi tà kiến;

 Phân biệt chí hướng tính tình và hạnh, / báu tối thắng làm sự giàu có.

 Một vị mà là chân lý, / như giữa hư không buông mưa;

 Mưa không có bờ bến, / giọt rơi mỗi giọt có chỗ.

 Lại xét nước ấy, / không có ý nghĩ thích hợp hay không thích hợp;

 Mọi người ôm niềm vui mừng, / như nhân đó mà sinh các pháp.

 Lại Pháp ấy / không khởi lên một, không nhiều;

 Không có vị gốc đồng đều, / không có ý nghĩ thích hợp hay không thích hợp.

 Cho đến chỗ không bờ bến, / thành Phật và chúng thánh;

 Những vị ấy thọ trì (nhận lấy và gìn giữ) / pháp có hình tướng như thế.

 Phật nói: Có mười danh đức (đức tính có tên gọi) để đi vào âm thanh của Như Lai một cách vô lượng. Mười điều gì? Đi vào hư không thì vô lượng. Đến khắp mọi cảnh giới của các pháp mà vô lượng. Đi vào không sót, phân biệt hiểu rõ cõi chúng sinh mà vô lượng. Đi vào chỗ làm vui lòng tất cả muôn dân, chỗ tội phúc đưa đến mà vô lượng. Đi vào nhân duyên quả báo của chúng sinh, trừ bỏ các mối trói buộc phiền não, trí tuệ vô lượng. Đi vào âm thanh rốt ráo vắng lặng, điềm đạm, vô sinh (không sinh không diệt) mà vô lượng. Tùy chỗ ưa thích của mọi người mà giáo hóa, đi vào tâm giải thoát mà vô lượng. Thuận theo vị giải thoát, đi vào ba cõi không có bờ bến mà vô lượng. Ở chỗ không đáy, được chỗ không cảnh giới, đi vào hạnh trí tuệ mà vô lượng. Chọn lấy cốt yếu của các pháp, cảnh giới của chư Phật, không còn quay trở lại mà vô lượng. Đi vào Như Lai, thuận theo Pháp mà không tấu lên (?), mà vô lượng. Như vậy, Bồ Tát Hiền Mục (?), vì vô số tiếng nói của chúng sinh mà diễn bày âm thanh của Như Lai. Rồi nói bài kệ rằng:

 Dùng mười việc có đức, / vào trí tuệ vô lượng của Phật;

 Đến mọi cảnh giới / của các pháp, không có giới hạn.

 Đạo lớn cũng như thế, / cao vời, không ai nghĩ bàn được;

 Mà rất nhiều thương xót, / tất cả đều được cứu độ.

 Phân biệt bờ sống chết, / chúng sinh không thể đếm cùng;

 Giáo hóa trừ mọi tội phúc, / làm vui lòng, khiến họ hiểu rõ.

 Khiến không mong cầu quả báo, / trí tuệ của Đạo không bờ đáy;

 Hiểu rõ âm thanh của Phật, / bỗng chốc vào chỗ vắng lặng.

 Kinh Phật Thuyết Như Lai Hưng Hiển, quyển thứ hai.

◄ Trước Sau ►

Quay lại danh sách thiên · Giỏ video