Thiên 5 — Phẩm 5: Mẹ của chư Phật

 Kinh Bồ Tát Anh Lạc Bản Nghiệp (kinh về hạnh nghiệp gốc của Bồ Tát, ví như chuỗi ngọc trang nghiêm), phẩm thứ năm: Mẹ của chư Phật

 Bấy giờ Bồ Tát (người phát nguyện cầu giác ngộ, vừa tự tu vừa cứu độ chúng sinh) Kính Thủ thưa với Phật (bậc đã tự giác ngộ hoàn toàn và chỉ dạy người khác giác ngộ) rằng: “Phật và Bồ Tát là hai bậc; trí tuệ soi chiếu ban đầu từ đâu mà sinh ra? Ý nghĩa của ‘tịch chiếu’ (vắng lặng mà soi chiếu) và ‘tịch chiếu’ lại ra sao? Pháp tính (bản tính chân thật của mọi sự vật) của nhị đế (hai lẽ thật: lẽ thật thế gian cho là có, lẽ thật tuyệt đối là không) là một hay là hai, là có hay là không? Đệ nhất nghĩa đế (lẽ thật cao nhất, tuyệt đối) lại là thế nào?”

 Phật dạy: “Này Phật tử (con của Phật, tiếng gọi người theo đạo)! Hữu đế (lẽ thật về mặt ‘có’), vô đế (lẽ thật về mặt ‘không’) và trung đạo (con đường giữa, không rơi vào hai bên có và không) đệ nhất nghĩa đế, chính là mẹ sinh ra trí tuệ của mọi Phật và Bồ Tát. Cho đến mọi pháp cũng là mẹ sinh ra trí tuệ của chư Phật, Bồ Tát. Vì sao vậy? Vì chư Phật, Bồ Tát đều từ pháp mà sinh ra.

 Này Phật tử! Về nhị đế: vì thế đế (lẽ thật thế gian) là có, nên chẳng phải không; vì vô đế là không, nên chẳng phải có; vì hai lẽ thật luôn như vậy, nên chẳng phải một; vì trí thánh soi thấy là không, nên chẳng phải hai. Vì dù có Phật hay không có Phật, pháp giới (toàn thể mọi hiện tượng) vẫn không đổi, nên chẳng phải không; vì lẽ thật thứ nhất không có hai, nên chẳng phải có; vì dù không có Phật hay có Phật, pháp giới vẫn có hai tướng, nên chẳng phải một; vì các pháp luôn thanh tịnh, nên chẳng phải hai.

 Vì chư Phật trở lại làm phàm phu (người thường) (để hóa độ), nên chẳng phải không; vì không có cái ‘không’, nên chẳng phải có; vì cái không là thật, nên chẳng phải một; vì bản tế (cội nguồn gốc) vốn không sinh, nên chẳng phải hai. Vì không phá hoại tướng giả danh (tên gọi tạm đặt) của các pháp, nên chẳng phải không; vì các pháp tức chẳng phải các pháp, nên chẳng phải có; vì pháp và phi pháp, nên chẳng phải hai; vì chẳng phải phi pháp, nên chẳng phải một.

 Này Phật tử! Ý nghĩa của nhị đế là: chẳng một cũng chẳng hai, chẳng thường còn cũng chẳng đoạn mất, chẳng đến cũng chẳng đi, chẳng sinh cũng chẳng diệt; mà hai tướng ấy chính là trí thánh không hai. Vì không hai, nên là mẹ sinh ra trí tuệ của chư Phật, Bồ Tát. Này Phật tử! Chư Phật ở các cõi nước vô cùng tận mười phương cũng đều nói như vậy. Nay ta vì đại chúng này nói tóm lược ý nghĩa cốt yếu của nhị đế trong kinh Minh Nguyệt Anh Lạc.”

 Bấy giờ Bồ Tát Kính Thủ thưa với Phật rằng: “Trí tuệ bình đẳng với phương tiện (cách khéo léo độ người) lớn của chư Phật, Bồ Tát soi chiếu các pháp giới, là giác ngộ đồng loạt tức thời (đốn giác), hay là dần dần (tiệm giác), thế nào? Kho vô minh (sự mê muội, không thấy rõ lẽ thật) và tâm là một hay khác? Thời gian các kiếp (kiếp: khoảng thời gian cực dài) dài ngắn ra sao?”

 Phật dạy: “Này Phật tử! Trong giáo pháp của bảy đức Phật quá khứ, ông đã từng hỏi từng điều một rồi, chẳng phải không biết; chỉ vì muốn cho mười bốn ức người trong đại chúng này hiểu rõ dứt khoát trong pháp này nên mới hỏi. Này Phật tử! Nay ta vì mười bốn ức đại chúng, dùng lời nói chắc chắn như kim cương mà nói nghĩa quyết định rõ ràng (liễu nghĩa: nghĩa nói thẳng, trọn vẹn).

 Này Phật tử! Xưa kia trong hội của ta có một ức tám nghìn vị Đại sĩ (bậc Bồ Tát lớn) Vô cấu (không còn nhơ bẩn), ngay tại chỗ ngồi thấu đạt cội nguồn pháp tính, giác ngộ tức thời lẽ không hai, thấy mọi pháp là một tướng hợp nhất (mọi sự vật như hòa làm một, không phân chia). Rời khỏi pháp hội, mỗi vị đến ngồi ở các cõi mười phương, giảng kho tàng lớn Bồ Tát Anh Lạc. Lúc ấy đại chúng ngồi đó thấy một ức tám nghìn đức Thế Tôn (bậc được cả thế gian tôn kính, danh hiệu Phật), hiệu là Đốn Giác Như Lai (Như Lai: danh hiệu Phật, bậc từ chân như mà đến), mỗi vị ngồi trên tòa sư tử hống (tòa thuyết pháp, ví lời Phật như tiếng sư tử rống) bằng trăm thứ báu. Khi ấy vô lượng đại chúng cũng ngồi chung một chỗ nghe Đẳng giác Như Lai giảng kho pháp Anh Lạc. Vì vậy không có Thế Tôn giác ngộ dần dần, chỉ có Như Lai giác ngộ tức thời. Chư Phật ba đời đều nói không khác, nay ta cũng vậy.

 Này Phật tử! Trước đây ông nói vô minh và tâm là một, điều ấy không đúng. Nếu khổ, sự giải thoát cùng vô minh và các kiến chấp là một tướng, thì lẽ ra trói buộc và cởi mở, phàm phu và Phật chẳng phải là hai. Vì sao? Vì phiền não (những trạng thái tâm làm rối loạn, khổ não) và (giải thoát) sẽ cùng một thể tướng. Vì sao vậy? Vì cùng chung một tâm, sinh diệt cùng một lúc, không riêng không khác.

 Này Phật tử! Nếu trói buộc và cởi mở là một tướng, thì bốn đại (bốn yếu tố cấu thành vật chất: đất, nước, lửa, gió) có thể làm một, sáu vị (đắng, chua, ngọt, cay, mặn, nhạt) lẽ ra không khác. Nhưng các đại khác nhau, các vị khác nhau; trói buộc và cởi mở cũng như vậy. Này Phật tử! Mọi Bồ Tát khi còn là phàm phu đều đủ mọi kết (dây trói phiền não), và lúc đoạn trừ thì phần thô bỏ trước, phần vi tế trừ sau. Nếu phiền não trong một tâm là một, thì lẽ ra sáng và tối không có hai.

 Này Phật tử! Lại lấy cái gần để ví cái xa: trong tâm thiện của phàm phu còn không có bất thiện, huống chi trong tâm vô tướng (không bám hình tướng) lại có vô minh! Này Phật tử! Còn nói thiện và ác cùng một tâm, đó là bài kệ của thầy ngoại đạo (giáo phái ngoài đạo Phật) An Đà ở nước vua Bình Sa: “Sáng tối một tướng, thiện ác một tâm.”

 Này Phật tử! Theo chánh nghĩa của pháp ta, có thể nói thiện và ác cùng một dòng hành (dòng tiếp nối): có trói có mở, có phàm có Phật, nối tiếp trăm kiếp trong cùng một dòng hành; nhưng không được nói thiện ác cùng một tâm. Các đức Phật xưa thường nói: lửa trí vô tướng diệt bóng tối vô minh; vậy thiện ác là hai thứ riêng biệt. Còn nói thiện ác cùng một quả thì cũng không có lẽ ấy. Mọi điều thiện đều nhận quả Phật; vô minh nhận quả sinh diệt hữu vi (do nhân duyên tạo tác, có sinh có diệt). Vì vậy quả thiện từ nhân thiện mà sinh, quả ác từ nhân ác mà sinh. Nên nói điều thiện không nhận quả sinh diệt, chỉ nhận quả Phật thường còn.

 Này Phật tử! Nếu mọi điều thiện của phàm phu và thánh nhân đều gọi là vô lậu (không còn rỉ chảy phiền não, không dẫn đến sinh tử) và không nhận quả hữu lậu (còn phiền não, còn dẫn đến sinh tử), mà lại nói có nhận quả hữu lậu, là vì Phật giáo hóa chúng sinh làm thiện bỏ ác, nên nhờ duyên nhân ấy mà phát sinh quả báo hữu vi, chứ chẳng phải là vô lậu. Nhân ở đây là do vô minh và nghiệp (hành động có tác ý) mà nhận quả. Đó gọi là ba thọ (ba cảm thọ) và ba khổ. Ba khổ là: khổ khổ (cái khổ của chính nỗi khổ), hành khổ (cái khổ vì mọi thứ luôn biến chuyển), hoại khổ (cái khổ khi điều vui tan hoại). Ba thọ là: khổ thọ (cảm giác khổ), lạc thọ (cảm giác vui), xả thọ (cảm giác không khổ không vui). Hai thọ (vui và không khổ không vui) là nhân quả của duyên thiện; khổ thọ là nhân quả ác. Mọi thứ đều là khổ, lấy vô minh làm gốc.

 Này Phật tử! Trước đây ông hỏi thời gian dài ngắn của số kiếp mà mọi Bồ Tát tu đạo. Ví như có tảng đá một dặm, hai dặm cho đến mười dặm, bề ngang bề dọc cũng vậy; dùng áo của chư thiên nặng ba thù (thù: đơn vị cân rất nhỏ), tính theo ngày tháng năm của cõi người, cứ ba năm phất một lần, đến khi tảng đá mòn hết, gọi là một tiểu kiếp. Hoặc tảng đá một dặm, hai dặm cho đến bốn mươi dặm cũng gọi là tiểu kiếp. Lại có tảng đá tám mươi dặm, bề ngang bề dọc cũng vậy, dùng áo của trời Phạm thiên nặng ba thù, lấy ngọc minh châu trăm báu ở cõi Phạm thiên làm ngày tháng năm, cứ ba năm phất một lần, đá mòn hết thì gọi là trung kiếp. Lại có tảng đá tám trăm dặm, bề ngang bề dọc cũng vậy, dùng áo của trời Tịnh cư (cõi trời cao nhất cõi Sắc, nơi ở của các bậc thánh) nặng ba thù, lấy gương sáng nghìn báu ở cõi Tịnh cư làm ngày tháng năm, cứ ba năm phất một lần, đá mòn hết, nên gọi là một đại a tăng kỳ kiếp (a tăng kỳ: số lớn không đếm được).

 Này Phật tử! Về số kiếp: tảng đá một dặm, hai dặm cho đến mười dặm mòn hết thì gọi là kiếp một dặm, kiếp hai dặm; đá năm mươi dặm mòn hết gọi là kiếp năm mươi dặm; đá trăm dặm mòn hết gọi là kiếp trăm dặm; đá nghìn dặm mòn hết gọi là kiếp nghìn dặm; đá vạn dặm mòn hết gọi là kiếp vạn dặm. Này Phật tử! Mọi bậc hiền thánh (hiền: đã chế ngự phiền não nhưng chưa chứng lẽ thật; thánh: đã chứng lẽ thật) đều vào trong số lượng ấy mà tu mọi pháp môn (phương pháp tu vào đạo); thời gian dài ngắn để được quả Phật, số ấy trăm kiếp mới được Đẳng giác (bậc giác ngộ gần bằng Phật) (?). Nếu mọi chúng sinh vào được số ấy thì thành Phật không lâu; nếu không vào được thì không gọi là Bồ Tát.

 Này Phật tử! Pháp môn, tức là mười tâm tin, là gốc của mọi hạnh. Vì vậy trong mười tâm tin, mỗi tâm tin có mười phẩm tâm tin, thành trăm pháp minh môn (trăm cửa pháp sáng suốt). Lại từ trăm tâm pháp sáng ấy, mỗi tâm có trăm tâm, thành nghìn pháp minh môn. Lại từ nghìn tâm pháp sáng, mỗi tâm có nghìn tâm, thành vạn pháp minh môn. Cứ như thế tăng tiến đến vô lượng ánh sáng, càng chuyển càng hơn, tiến lên các pháp cao hơn nữa, nên gọi là minh minh pháp môn (cửa pháp sáng của sáng). Trăm vạn a tăng kỳ công đức (phần lành, năng lực tốt đẹp do tu tập), mọi hạnh đều thu vào cửa sáng này.

◄ Trước Sau ►

Quay lại danh sách thiên · Giỏ video