Phẩm Quán Tướng, thứ ba (phần hai)
Đức Phật bảo vua cha: Thế nào gọi là ánh sáng của tướng bạch hào (sợi lông trắng xoáy tròn giữa hai chân mày, một trong ba mươi hai tướng tốt của Phật) lúc Bồ-tát (người tu hạnh lớn để cầu thành Phật; ở đây chỉ Đức Thích-ca khi chưa thành Phật) hàng ma (khuất phục quân ma)?
Ma vương Ba-tuần (vua của loài ma, ở tầng trời cao nhất của cõi Dục) từ xa dùng thiên nhãn (con mắt nhà trời, nhìn thấy được rất xa) nhìn xuống Diêm-phù-đề (châu lục nơi loài người sinh sống, theo cách hình dung thế giới của đạo Phật). Hắn thấy người con dòng họ Thích bỏ nước như nhổ bãi nước bọt, ngồi dưới cây đạo thụ (cây bồ-đề, nơi ngồi tu cho đến khi thành đạo), da bọc xương khô héo, thân hình gầy gò như người bệnh lâu ngày. Chỉ có ánh sáng màu vàng là càng thêm rõ. Mắt ngài trũng sâu, đen như ngôi sao dưới đáy giếng. Các đốt xương lồi ra chống vào nhau, mất hết những đường vân như rồng cuộn.
Ba-tuần mừng rỡ nói: "Cù-đàm (họ của Đức Phật) thân gầy, xương như cỏ mục. Tuy có ánh sáng màu sắc nhưng mạng sống chẳng còn bao lâu, mà đạo thì chưa thành. Nên đến phá hắn." Hắn trợn mắt giận dữ, ra lệnh cho các dạ-xoa (một loài quỷ thần hung dữ, đi lại nhanh nhẹn) mau tập hợp quân lính: "Nay ta muốn xuống Diêm-phù-đề để đánh Cù-đàm."
Lúc ấy con trai của ma tên là Tát-đa-la quỳ thẳng thưa với cha: "Con vua Tịnh Phạn (vua nước Ca-tì-la-vệ, cha của Đức Phật) khi sinh ra có muôn vị thần hầu hạ, ánh sáng chiếu thấu các cõi trời. Người ấy lòng từ bi che chở khắp muôn loài. Nay vì chúng sinh mà ngồi dưới cây đạo thụ. Sao phụ vương lại khởi ý ác, làm điều trái nghịch?"
Ma liền giận nói: "Mày còn nhỏ dại, chẳng biết gì, lại bảo Cù-đàm có đạo đức hơn người. Cù-đàm thân gầy như bộ xương khô, rốt cuộc làm được gì mà bảo là từ bi?"
Người con lại thưa: "Cù-đàm thân gầy là vì nhịn ăn mà thôi. Hãy xem ánh sáng của ngài màu như vàng, như ngọn lửa tím tuôn ra từ núi kim cương. Ngài ngồi yên lặng sáu năm, lòng không nghiêng ngả. Nhìn nét mặt ngài chưa từng có vẻ sợ hãi. Chỉ mong đại vương hãy ở lại cung trời, đừng đi đánh."
Ba-tuần lại nói: "Mày cứ im đi, cần gì nói nhiều."
Khi ấy chủ của loài dạ-xoa tên là Sí-đà liền đến chỗ ma, cúi đầu sát đất lạy ma, thưa: "Thiên vương có điều gì sai bảo?" Ba-tuần bảo: "Ngươi hãy truyền lời ta khắp sáu tầng trời (sáu tầng trời của cõi Dục, tức cõi còn ham muốn), báo xuống các quỷ vương, tám bộ chúng (tám loài thần linh như trời, rồng, dạ-xoa, càn-thát-bà…), quỷ nơi đồng hoang, cùng thần vua Diêm-la (vua cai quản cõi địa ngục) của mười tám địa ngục. Tất cả đều tập hợp đến chỗ Cù-đàm."
Lúc ấy các quỷ như mây nổi, từ bốn phía kéo đến.
Có loài quỷ đầu như đầu trâu, có bốn mươi cái tai. Trong tai mọc ra những mũi tên sắt, lửa đỏ bốc lên cao một do-tuần (đơn vị đo đường dài của Ấn Độ xưa, khoảng mười mấy cây số). Chúng có mười tám cái sừng, đầu sừng đội núi; trên núi có rồng ngậm hòn sắt nóng.
Lại có loài quỷ đầu như đầu cáo, có mười nghìn con mắt, lông mi dài lớn như lửa sét. Trên cổ có miệng, miệng phun lửa rực. Lông trên mình như cây kiếm.
Lại có loài quỷ đứng chổng ngược giữa không trung, có mười hai chân. Ở gót chân có nghìn bánh xe dao. Đầu như núi Thái Sơn, trên đầu có năm trăm cây kiếm, ngọn cây bốc lửa.
Lại có loài quỷ uốn mình bò bằng bụng, cõng núi Thiết Vi (dãy núi sắt bao quanh thế giới), còng lưng mà đến.
Lại có loài quỷ một cổ nhiều đầu, miệng có nghìn cái lưỡi. Trên lưỡi mọc cây gai. Bờm lông dựng ngược lên, đầu lông mưa máu. Chúng nhả gai, chạy nhanh, bay lên không mà đến.
Quỷ Tì-xá-xà (loài quỷ ăn tinh khí và thịt người) cất tiếng ác vang dội, hơi bốc lên như mây, mưa hòn sắt nóng, thoắt cái đã đến. Quỷ Cưu-bàn-trà (loài quỷ hình thù xấu xí, chuyên hút tinh khí người) ngồi chồm hổm trên gò đất, phô bày hình thù xấu xí. Quỷ Phú-đơn-na (loài quỷ đói hôi thối, hay gây bệnh sốt) thân hình đen gầy, đầu đội vạc lớn đựng hòn sắt nóng, tay cầm bánh xe dao, chân trái đạp chó, chân phải đạp sói, chạy ào đến.
Các vua La-sát (loài quỷ dữ ăn thịt người) lưng đen như sơn, ngực trắng như trăng, mắt như lửa cháy, tóc rối bù như bó gai buộc lại. Răng nanh như răng chó chĩa lên, giống lưỡi liềm, lưỡi kiếm. Mười móng tay sắc như mũi nhọn; chân có mười móng ngang dọc như kiếm. Chúng lấy dây sắt buộc đầu, chạy nhanh mà đến.
Các đại tướng quân quỷ thần nơi đồng hoang, một cổ sáu đầu, ngực có sáu mặt, đầu gối có hai mặt, khắp mình mọc lông như mũi tên, vươn mình bắn người. Chúng trợn mắt đỏ như lửa, máu chảy ròng xuống, cùng các loài hung ác chạy nhanh mà đến.
Lại có loài quỷ đầu như đầu hổ, có mười hai mắt; mũi như vòi voi, có mười ba cái mũi. Vai trái gánh núi, vai phải vác lửa, tay cầm kiếm sắc, chân đạp sư tử, gầm thét mà đến.
Lại có loài quỷ thân như mây, lửa sét bốc lên như chỏm mây cuộn. Bên chỏm mây có trăm nghìn vạn con rồng, không thấy thân, chỉ thấy phun độc. Từ mười phương, mọi điều ác như mây kéo đến.
Thần Quỷ Tử Mẫu (nữ quỷ thần có rất nhiều con) dẫn các con, mỗi đứa cầm một vách đá vuông mười dặm, lởm chởm đáng sợ, đua nhau chạy đến.
Lại có loài quỷ cong lưng kẹp đuôi, lấy mũi ngửi đất, mũi phun ra lửa. Ngọn lửa bốc lên hóa ra các quỷ, các quỷ ấy gánh mặt (?) mà chạy.
Khi ấy ma vương ngoảnh nhìn dạ-xoa, ra lệnh cho các quỷ: "Nay quân quỷ đã tụ lại như mây. Cù-đàm là người thiện, có thể biết thần chú, nên phải dấy thêm tứ binh (bốn loại quân: quân voi, quân ngựa, quân xe, quân bộ)." Hắn bèn dùng hạt ngọc của ma vương hóa ra bốn loại quân: voi, ngựa, xe, bộ binh, binh khí dàn ra như rừng, rất đáng sợ, đi thẳng từ không trung xuống đến bên cây đạo thụ.
Ma lại nghĩ thêm: "Quân lính thế này có lẽ chưa đủ để khuất phục Cù-đàm." Hắn lại cởi mũ báu, cầm chỉ xuống đất. Ánh sáng của mũ đi thẳng xuống phía dưới, đến trên cung điện hóa hiện của vua Diêm-la. Hắn cất tiếng lớn hô bảo các quỷ: "Các ngươi, lính ngục cùng vua Diêm-la, hãy đem tất cả bánh xe dao, gươm giáo, xe lửa, lò than của địa ngục A-tì (địa ngục khổ nhất, nỗi khổ không lúc nào gián đoạn), nhấc cả lên mà hướng về Diêm-phù-đề. Ta muốn diệt Cù-đàm, ném hắn vào trong đó."
Địa ngục A-tì bề ngang, bề dọc đều bằng nhau, tám vạn do-tuần, có bảy lớp thành sắt, bên dưới có mười tám tầng ngăn, bốn mặt rừng kiếm cũng mười tám hàng. Phía đông lại có mười tám địa ngục nhỏ vây quanh; phía nam có mười tám tầng vây quanh; phía tây có mười tám tầng vây quanh; phía bắc có mười tám tầng vây quanh. Dưới đất tự nhiên có lửa dữ hừng hực, thiêu đốt thành sắt, lưới sắt đều rực đỏ; mọi ngọn lửa nóng xoay vòng khắp nơi, xuống thấu qua mười tám tầng.
Nếu có chúng sinh phạm tội ngũ nghịch (năm tội nặng nhất: giết cha, giết mẹ, giết bậc A-la-hán, làm thân Phật chảy máu, phá sự hòa hợp của tăng đoàn) thì thân bị nhồi đầy trong đó, chịu khổ như thế, ngày đêm không ngừng, không lúc nào ngớt. Khi kiếp (một khoảng thời gian cực kỳ dài) sắp hết, bốn cửa tự mở. Các tội nhân thấy ngoài cửa đông, cả rừng kiếm trông như rừng cây mát mẻ, bèn từ tầng dưới leo lên tầng thứ hai, từ tầng thứ hai leo lên tầng thứ ba, cho đến tầng trên cùng, rồi chạy tới cửa đông. Lính ngục La-sát lấy chĩa sắt nóng đâm ngược vào tròng mắt họ, tròng mắt như đồng nung chảy tuôn xuống đất; họ tức thì ngã quỵ, nằm đầy khắp mười tám tầng, tâm mê muội trọn một tiểu kiếp (một kiếp nhỏ). Rồi họ lại đứng dậy, hướng về cửa nam. Bốn phương đều như thế, y hệt như trước. Ngày đêm chịu khổ trải qua một đại kiếp (một kiếp lớn). Hết kiếp ấy lại sinh vào các địa ngục nhỏ khác.
Hình dạng lớn nhỏ của các ngục khác, quả báo nặng nhẹ phải chịu, hình loại đẹp xấu, cùng mọi thứ quả báo xen tạp, sẽ nói rộng trong phần Từ tam-muội (phần nói về phép định tâm bằng lòng từ).
Khi ấy lính ngục: phía đông thành có tám nghìn, ba phương kia cũng vậy. Mỗi tên lính ngục tóc cao như núi, trên đó mọc ra bánh xe dao, gươm giáo. Tai như tai lừa, có trăm nghìn loại, trong mỗi tai khói lửa cùng bốc lên. Môi miệng, răng nanh còn ghê hơn La-sát trăm nghìn vạn lần. Sừng như sừng trâu, đầu sừng mọc kiếm; năm phương nhìn thấy mỗi khác (?). Thân thể đỏ đen như chó ghẻ lở, có bốn trăm cái đuôi; ở đầu đuôi máu mủ và phân sôi sục. Có loài sâu mỏ sắt quấn quanh thân. Tay cầm chĩa sắt, chân đạp bánh xe; bánh xe dao đâm ngược lên thấu tận tim tủy; nhanh như gió. Mỗi tên lấy chĩa sắt xiên ngang lưng tội nhân, chạy thẳng lên trên. Địa ngục A-tì như bóng theo hình, đuổi theo tội nhân mà đến. Trong chốc lát chúng đến bên cây đạo thụ, cùng lúc tụ lại như mây, muốn làm điều ác nghịch.
Lúc ấy Bồ-tát nghiêm trang bất động, nhập vào Thắng ý từ (một trạng thái định tâm bằng lòng từ thù thắng). Ma vương hung hăng huênh hoang, vung võ gầm thét, ra lệnh cho các quân: "Các ngươi mau dồn ép, giết hại Cù-đàm." Trên thì sấm trời rền vang, mưa hòn sắt nóng; bánh xe dao và binh khí chất chồng lên nhau, ngang dọc giữa không trung; quỷ bốn phía cùng lúc ra tay. Thế nhưng tên lửa không đến gần được Bồ-tát.
Lúc ấy Bồ-tát thong thả giơ cánh tay phải, duỗi sợi lông giữa hai chân mày, chĩa xuống hướng về địa ngục A-tì, khiến các tội nhân thấy từ trong sợi lông trắng tuôn ra rất nhiều nước, đổ xuống thành dòng to như trục xe, mưa trên đám lửa lớn. Lửa lớn tạm tắt, chỉ còn khói. Điều đó khiến người chịu tội trong lòng hơi tỉnh ngộ, tự nhớ lại những tội đã làm trong trăm đời, nghìn đời, trăm nghìn vạn đời trước.
Các lính ngục cầm chĩa sắt lớn xiên tội nhân định nhấc lên, dốc hết sức mà không làm nhúc nhích được. Bỗng chúng tự thấy đầu chĩa sắt lớn như núi bạc trắng, có nghìn vạn khám thờ; có sư tử trắng cuộn mình làm tòa ngồi; trên tòa mọc hoa sen trắng; có vị Bồ-tát vi diệu nhập Thắng ý từ, trang nghiêm như núi Tu-di (ngọn núi cao nhất ở trung tâm thế giới, theo cách hình dung của đạo Phật). Chúng buông chĩa, ném xuống đất. Dưới gốc chĩa mọc ra hoa bằng bảy thứ báu (bảy thứ quý như vàng, bạc, lưu ly, pha lê…), có ánh sáng trắng chiếu khắp các địa ngục và thân lính ngục, khiến vua Diêm-la và các lính ngục hóa thành núi bạc trắng, như ánh chớp, thoáng thấy được trong chốc lát.
Những người chịu tội, nơi sáu căn (sáu giác quan: mắt, tai, mũi, lưỡi, thân, ý) lửa dữ đang bùng nhanh, đầu các khớp xương lửa cháy, gân mạch mọc đinh, bỗng chốc được đứng dậy, chắp tay đan ngón hướng về tướng bạch hào. Tức thì lòng họ mở ra, thấy trong sợi lông trắng có người giống hệt mình, ngồi trong rừng hoa sen, lấy nước tưới lên đỉnh đầu các tội nhân, khiến lòng đang nóng bức khổ não tạm được mát mẻ. Họ liền cùng lúc xưng: "Nam-mô Phật" (con xin quy kính Phật). Nhờ nhân duyên ấy, chịu tội xong họ sinh thẳng vào cõi người, các giác quan đầy đủ, có chính kiến (hiểu biết đúng đắn) mà xuất gia. Đã xuất gia rồi thì phá được hai mươi ức kết (mối trói buộc của phiền não) đang rực cháy, chứng quả Tu-đà-hoàn (quả vị thứ nhất trong bốn quả vị của bậc thánh, đã bước vào dòng thánh).
Ma thấy cảnh ấy thì tiều tụy, buồn bực, lui về nằm trên giường. Ma có ba người con gái: cô lớn tên Duyệt Bỉ, cô giữa tên Hỷ Tâm, cô út tên Đa Mị. Lúc ấy ba con gái của ma đến chỗ cha, quỳ thẳng, chắp tay lạy cha mà thưa: "Phụ vương, hôm nay vì sao buồn rầu tiều tụy đến thế?" Cha đáp: "Sa-môn (người xuất gia tu hành) Cù-đàm lập lời thề sâu nặng, nay ngồi dưới cây đạo thụ, quyết phá hoại dân của ta; vì thế mà buồn." Các con gái thưa: "Chúng con có thể đến quấy rối, xin cha đừng buồn."
Các cô liền tự trang điểm, đội mũ đủ thứ châu báu, dung nhan quyến rũ nổi bật, hơn cả hoàng hậu của ma trăm nghìn vạn lần. Các cô liếc mắt làm điệu, phô đủ vẻ yêu kiều lẳng lơ; chuỗi ngọc lấp lánh, ánh sáng lấn át cả sáu tầng trời. Các cô cưỡi xe báu kết lông vũ, giăng màn báu, rủ các hoa trời. Trên đầu nhụy hoa có các ngọc nữ hóa hiện, tay cầm nhạc cụ, gảy đàn, đánh trống, ca hát, tiếng nhạc có đến vạn loại âm thanh, đều là thứ người đời ưa thích. Mỗi ngọc nữ có năm trăm thiếu nữ theo hầu. Lọng lụa, cờ phướn như mây kéo xuống. Từ lỗ chân lông trên thân tỏa ra khói hương thơm ngát, có trăm nghìn màu, đen vàng rực rỡ, rất đẹp mắt.
Các cô khoan thai bước chậm đến chỗ Bồ-tát, xuống xe chắp tay lễ kính Bồ-tát, đi vòng quanh bảy lượt, rồi thưa với Bồ-tát: "Thái tử khi sinh ra có muôn thần hầu hạ, bảy thứ báu kéo đến, sao lại bỏ ngôi vị cao sang mà đến ngồi dưới gốc cây này? Chúng tôi là thiên nữ, xinh đẹp không ai bằng, dung mạo hồng hào rạng rỡ, sáu tầng trời không ai sánh. Nay xin dâng tấm thân nhỏ mọn này lên thái tử, hầu hạ bên mình, lo việc quét tước. Chúng tôi giỏi điều hòa thân thể, xoa bóp. Nay muốn được gần gũi, mong toại tấm lòng hèn mọn. Thái tử ngồi dưới cây, thân thể mỏi mệt, nên nằm nghỉ và dùng cam lộ (thức uống ngọt lành của cõi trời)." Rồi các cô dùng đồ đựng bằng báu dâng trăm món ngon của cõi trời.
Thái tử lặng lẽ, thân tâm bất động, lấy bạch hào chĩa vào, khiến ba thiên nữ tự thấy trong thân mình là túi mủ, nước mũi, nước bọt; chín lỗ (hai mắt, hai tai, hai lỗ mũi, miệng, đường tiểu, đường đại tiện), gân mạch và mọi gốc rễ của thân; ruột già, ruột non, sinh tạng (dạ dày chứa thức ăn chưa tiêu), thục tạng (phần ruột chứa thức ăn đã tiêu). Trong đó có các loài sâu uốn lượn, quằn quại, sinh sôi nhung nhúc, đủ tám nghìn ổ, mỗi ổ có chín ức con sâu nhỏ. Khi sâu đùa chơi thì chạy vào ruột non; chúng đều có bốn miệng, há miệng hướng lên. Sâu lớn đùa chơi thì vào trong ruột già, từ ruột già ra lại vào dạ dày. Khi bệnh lạnh phát lên, ống dạ dày bế tắc, sâu không vào được nên thức ăn không tiêu.
Lá lách, thận, gan, phổi, tim, mật, cổ họng, mỡ phổi, màng gan; ở khoảng giữa các tạng ấy lại sinh ra bốn con sâu, như bốn con rắn quấn vào nhau, trên dưới cùng lúc rúc ăn các tạng. Bã hết thì nước chảy ra: chảy vào mắt thành nước mắt, chảy vào mũi thành nước mũi, tụ ở miệng thành nước bọt, hở miệng thì nước dãi chảy. Da mỏng, da dày, gân, tủy và các mạch đều sinh sâu, nhỏ hơn sợi lông mùa thu, số lượng rất nhiều, không thể kể hết.
Các cô gái thấy vậy liền nôn mửa, từ miệng tuôn ra không cùng tận. Rồi các cô tự thấy thân mình: bên trái mọc đầu rắn, bên phải mọc đầu cáo, ở giữa là đầu chó; trên đầu hóa sinh xác chết chín màu, như trong phép Cửu tướng quán (phép quán chín hình tướng của xác chết, để dứt lòng tham đắm thân xác).
Cửu tướng quán là:
Một là tướng mới chết: hoặc thấy người chết, thân thể ngay đơ, không còn biết gì nữa, bèn nghĩ rằng thân ta đây rồi cũng sẽ như thế, chẳng khác gì; nên gọi là tướng mới chết.
Hai là tướng bầm xanh: hoặc thấy người chết từ một ngày đến bảy ngày, thân thể sình trương, xanh bầm, đen sạm; thân ta yêu quý rồi cũng sẽ như thế, chẳng khác gì; nên gọi là tướng bầm xanh.
Ba là tướng máu mủ: hoặc thấy người chết, thân đã rữa nát, máu chảy lênh láng, cực kỳ ghê tởm, không thể nhìn; thân ta yêu quý rồi cũng sẽ như thế; nên gọi là tướng máu mủ.
Bốn là tướng nước đỏ thẫm: hoặc thấy người chết, thân thể nằm ngổn ngang, nước vàng chảy ra như nước đỏ thẫm; thân ta yêu quý rồi cũng sẽ như thế; nên gọi là tướng nước đỏ thẫm.
Năm là tướng bị ăn chưa hết: hoặc thấy người chết bị quạ và chim ăn, bị sâu và sói cắn, bị ruồi đẻ giòi, thịt sắp hết hoặc còn lại nửa thân; thân ta yêu quý rồi cũng sẽ như thế; nên gọi là tướng bị ăn chưa hết.
Sáu là tướng gân quấn như bó củi: hoặc thấy người chết, da thịt đã hết, chỉ còn gân và xương nối liền nhau, ví như bó củi, nhờ gân mà còn giữ được hình không rời rã; thân ta yêu quý rồi cũng sẽ như thế; nên gọi là tướng gân quấn như bó củi.
Bảy là tướng đốt xương rời rã: hoặc thấy người chết, gân đã nát, các đốt xương ngổn ngang không ở một chỗ; thân ta yêu quý rồi cũng sẽ như thế; nên gọi là tướng đốt xương rời rã.
Tám là tướng cháy xém ghê tởm: hoặc thấy người chết bị lửa trong nhà thiêu, bị lửa ngoài đồng đốt, co quắp cháy xém nằm trên đất, cực kỳ ghê tởm, không thể nhìn; thân ta yêu quý rồi cũng sẽ như thế; nên gọi là tướng cháy xém ghê tởm.
Chín là tướng xương cũ: hoặc thấy bộ xương khô đã lâu đời, như năm mươi năm, cho đến một trăm năm, hai trăm năm, ba trăm năm, xương lại trở nên trắng, nắng phơi thấu vào bên trong, lửa từ trên xương bốc lên phừng phừng; sau khi lửa đốt, gió thổi vào đất, trở về với đất.
Đó gọi là nói tóm tắt chín tướng. Đây là lúc Bồ-tát mới ngồi dưới cây, lần đầu mở ra cửa Bất tịnh quán (phép quán thân thể là nhơ nhớp, để trừ lòng tham dục).
Khi ấy ba ma nữ tự thấy trên lưng mình lại cõng một bà già, tóc bạc, mặt nhăn, môi miệng méo xệch, tay chân quặt quẹo, sắc mặt đen sạm, như xác chết cứng đờ. Trước ngực lại ôm một đứa bé đã chết, từ sáu lỗ trên mặt chảy ra mủ, trong mủ sinh ra sâu giống hệt giun đũa. Các cô thấy thế sửng sốt, kinh hãi gào lên, lùi lại mà đi. Cúi đầu nhìn rốn thì thấy rốn mọc sáu con rồng, rồng phun nước và lửa; tai thổi ra gió, thân cứng như sắt.
Các cô tự thấy hình thân nữ của mình xấu xa nhơ bẩn đến như thế. Nơi chỗ kín có các con sâu nhỏ, mỗi con có bốn đầu, hai đầu ở trên, hai đầu ở dưới, rúc ăn thân nữ, miệng nhả ra năm thứ độc. Độc có năm mạch, lên đến tim, xuống đến cổ họng. Từ sáu căn sinh ra chín mươi chín rễ mạch, chảy thẳng xuống, đổ vào đỉnh đầu các con sâu, cùng rót vào nhau, thấu đến tim sâu. Những người nữ ấy từ vô số đời đã làm các điều tà vạy, do nhân duyên nghiệp ác mà mang thân nhơ nhớp, xấu xa như thế. Lại có loài sâu như chiếc vòng đeo tay, cuộn tròn bám vào nhau, có nhiều miệng, miệng sinh năm thứ độc, rúc ăn nữ căn (bộ phận sinh dục nữ). Những người nữ ấy đời trước vì làm điều tà dâm nên mang tấm thân hôi thối mà lại tưởng là đẹp đẽ.
Các cô thấy rồi, lòng vô cùng chua xót đau khổ như tên đâm vào tim. Lúc lùi đi thì phải bò lết, như con lạc đà gầy yếu lê bước. Vừa nhấc chân thì từng khớp xương bốc lửa. Tóc vàng đen như rừng gai, tự quấn lấy thân. Các cô kêu than, thở dài, đến trước ma vương.
Ma vương nổi giận, vung kiếm, mặt biến sắc, liền muốn xông thẳng tới. Con trai ma can: "Phụ vương vô cớ tự chuốc lấy ung nhọt. Bồ-tát tu hạnh thanh tịnh, khó lay chuyển như mặt đất, làm sao phá được?"
Đang lúc can như vậy, Bồ-tát lại dùng ánh sáng bạch hào chĩa vào, khiến quyến thuộc của ma thân tâm an vui, ví như vị tì-kheo (người xuất gia đã thọ giới đầy đủ) nhập vào đệ tam thiền (tầng thiền định thứ ba, có niềm vui an lạc vi tế).
Ngạ quỷ (quỷ đói) thấy sợi lông trắng, ở đầu lông đều có trăm nghìn vạn ức vị đại Bồ-tát. Các Bồ-tát ấy cũng nhập Thắng ý từ tâm tam-muội (tam-muội: trạng thái tâm chuyên chú, lắng yên trong thiền định), mỗi vị lấy tay phải cầm đầu ngón tay trái, đầu móng tay chảy ra sữa, rưới tắt lửa dữ. Lửa dữ tắt rồi, các quỷ liền được mát mẻ, tự nhiên no đủ, thân tâm hớn hở, phát bồ-đề tâm (tâm nguyện cầu giác ngộ thành Phật). Nhờ tâm ấy mà thoát khỏi nỗi khổ của ngạ quỷ.
Các quỷ ấy tự thấy thân mình như ngọc trắng, như núi lưu ly (một thứ ngọc quý màu xanh trong), như núi pha lê (đá quý trong suốt), như núi vàng ròng, như núi mã não (đá quý có vân nhiều màu). Các lỗ chân lông trên thân như chuỗi ngọc trai; mắt sáng trong như ngọc minh nguyệt (ngọc sáng như trăng); khói lửa trên thân như mây kết bằng đủ thứ châu báu; dao gậy cầm trên tay như những đài bảy báu. Trong đài bảy báu trải nhiều lớp nệm gấm, đặt gối đỏ; hai bên tự nhiên có Phạm vương (vua cõi trời Phạm thiên, thuộc cõi Sắc) do thần lực hóa hiện. Họ thấy các Bồ-tát hóa hiện ngồi trên đài hoa, mỗi vị nói khác nhau về quả báo của các tội nhân: "Các ngươi đời trước vì làm nghiệp ác nên mang hình hài đáng ghê tởm như thế này." Khi nói lời ấy, trong các quỷ thần có kẻ phát tâm vô thượng bồ-đề (tâm cầu giác ngộ cao tột, thành Phật), có kẻ gieo nhân duyên thành thanh văn (bậc nghe lời Phật dạy mà giác ngộ) và Bích-chi Phật (bậc tự giác ngộ nhờ quán xét lẽ nhân duyên, không cần Phật chỉ dạy), có kẻ đời sau sẽ sinh vào chốn an vui tốt đẹp của cõi người, cõi trời.
Lúc ấy ma vương bỗng trở về cung; bạch hào đi theo thẳng đến sáu tầng trời. Ở khoảng giữa, vô số thiên tử, thiên nữ (các vị nam, nữ ở cõi trời) thấy lỗ của sợi lông trắng rỗng suốt bên trong, tròn trịa đáng yêu như cây phướn của Phạm vương. Trong khoảng rỗng ấy có hoa sen báu nhiều như số hạt bụi của trăm nghìn vạn lần số cát sông Hằng (sông lớn ở Ấn Độ; cát sông Hằng thường dùng để ví số nhiều không đếm xuể). Mỗi hoa sen lấy vô lượng vô biên màu trắng vi diệu làm đài. Trên đài có Bồ-tát hóa hiện, cũng phóng ánh sáng tướng đại nhân bạch hào như thế. Trên đỉnh đầu các Bồ-tát có hoa sen đẹp màu vàng; bảy Đức Phật quá khứ (bảy vị Phật đã ra đời trước, từ Phật Tì-bà-thi đến Phật Thích-ca) ngồi trên hoa. Các hóa Phật (Phật do thần lực hóa hiện) ấy tự nói danh hiệu của mình, giống hệt như trong kinh tu-đa-la (kinh điển ghi lời Phật dạy).
Lại có các vị trời đã có căn lành từ đời trước, thấy trong một lỗ chân lông của Bồ-tát hóa hiện sinh ra một Bồ-tát; trên đỉnh đầu các Bồ-tát ấy đều có hóa Phật, y như trước. Lúc ấy giữa chân mày các hóa Phật mọc ra hoa, trang nghiêm bằng trăm thứ báu; màu sắc ở cõi trời, cõi người không gì sánh được. Có đài ánh sáng hóa hiện, trên đài có hóa Phật y như trước. Trong lỗ chân lông của các Bồ-tát hóa hiện, hóa ra mọi việc mà chúng sinh mười phương hiếm khi được thấy. Dưới chân các vị hóa hiện có đài ánh sáng, sinh ra các cung trời, đẹp hơn cung điện của ma vương nơi sáu cõi trời Dục, cũng hơn cung điện trang nghiêm của Đại Phạm thiên. Tướng đỉnh đầu của các Phạm vương lại sinh ra từ giữa những vành bánh xe (?) dưới chân Bồ-tát hóa hiện.
Sợi lông trắng như thế chiếu lên đến cõi Vô Sắc (cõi trời cao nhất, chỉ có tâm thức, không có hình sắc), chiếu khắp vô lượng vô biên thế giới của các cõi trời, tất cả đều như gương sáng bằng báu trắng pha lê. Các vị trời thấy điềm lành thù thắng ấy rồi, không còn ưa thú vui cõi trời, phát bồ-đề tâm. Tám vạn bốn nghìn thiên nữ của ma vương nhìn thân Ba-tuần như con chó chết, lại như khúc cây cháy; chỉ ngắm ánh sáng tướng bạch hào của Bồ-tát mà lòng vui sướng không gì ví được. Họ giận ghét việc Ba-tuần đã làm trước đó: toan phá người khác mà tự mất cả quân lính. Khi họ nói lời ấy, trăm nghìn vô số thiên tử, thiên nữ lại phát ý hướng về đạo vô thượng bồ-đề.
Phật bảo đại vương: Những việc có tướng thù thắng như thế, chỉ do bạch hào giữa chân mày của Bồ-tát sinh ra mà thôi, không cần nhọc đến công đức của các phần thân khác. Sau khi Phật diệt độ (nhập Niết-bàn, tức qua đời), bốn chúng đệ tử (tì-kheo, tì-kheo-ni, nam cư sĩ, nữ cư sĩ) nếu trong chốc lát có thể lìa bỏ tâm tán loạn, buộc tâm quán đúng đắn tướng bạch hào lúc Bồ-tát hàng ma, thì diệt được nghiệp đen (nghiệp ác) và chướng ngại xấu của vô số kiếp, cũng trừ được phiền não chướng (chướng ngại do phiền não như tham, giận, si mê gây ra) của mười điều ác (giết hại, trộm cắp, tà dâm, nói dối, nói thêu dệt, nói hai lưỡi, nói lời độc ác, tham lam, giận dữ, si mê), ngay đời này có thể thấy hình bóng Phật rõ ràng phân minh. Các cảnh giới quán tướng như thế không thể nói hết. Sau khi ta diệt độ, ai muốn quán tướng lông trắng lúc Như Lai (danh hiệu của Phật: bậc đến từ chân lý) hàng phục ma, thì nên quán như thế. Quán như thế gọi là chính quán (quán đúng); quán khác đi gọi là tà quán (quán sai).
Thế nào gọi là các tướng lúc Như Lai thành Phật: tướng bậc đại nhân, tướng bậc giác ngộ, tướng bậc bất động, tướng bậc giải thoát, tướng bậc ánh sáng, tướng bậc trí tuệ viên mãn, tướng đầy đủ các ba-la-mật (các hạnh tu đưa người qua bờ giác ngộ, như bố thí, giữ giới, nhẫn nhục…), tướng biển các tam-muội (trạng thái tâm chuyên chú, lắng yên trong thiền định) như Thủ-lăng-nghiêm…?
Bồ-tát ma-ha-tát (bậc Bồ-tát lớn) ra khỏi Thắng ý từ tam-muội (định tâm bằng lòng từ thù thắng), vào Diệt ý định (định dứt bặt ý niệm). Ra khỏi Diệt ý định, lại vào Thủ-lăng-nghiêm (định kiên cố, dũng mãnh, dẹp tan mọi phiền não). Ra khỏi Thủ-lăng-nghiêm, vào Tuệ cự tam-muội (định như ngọn đuốc trí tuệ). Ra khỏi Tuệ cự tam-muội, vào Chư pháp tướng tam-muội (định thấu rõ tướng của mọi pháp). Ra khỏi Chư pháp tướng tam-muội, vào Quang minh tướng tam-muội (định tướng ánh sáng). Ra khỏi Quang minh tướng tam-muội, vào Sư tử âm thanh tam-muội (định tiếng sư tử). Ra khỏi Sư tử âm thanh tam-muội, vào Sư tử phấn tấn tam-muội (định như sư tử vươn mình). Ra khỏi Sư tử phấn tấn tam-muội, vào Hải ý tam-muội (định tâm rộng như biển). Ra khỏi Hải ý tam-muội, vào Phổ trí tam-muội (định trí tuệ cùng khắp). Ra khỏi Phổ trí tam-muội, vào Đà-la-ni ấn tướng tam-muội (đà-la-ni: năng lực ghi nhớ, nắm giữ trọn vẹn mọi pháp). Ra khỏi Đà-la-ni ấn tướng tam-muội, vào Phổ hiện sắc thân tam-muội (định hiện thân khắp mọi nơi). Ra khỏi Phổ hiện sắc thân tam-muội, vào Pháp giới tính tam-muội (định thấu rõ bản tính của toàn thể vạn pháp). Ra khỏi Pháp giới tính tam-muội, vào Sư tử hống lực vương tam-muội (định có sức mạnh như tiếng sư tử gầm). Ra khỏi Sư tử hống lực vương tam-muội, vào Diệt chư ma tướng tam-muội (định diệt các tướng ma). Ra khỏi Diệt chư ma tướng tam-muội, vào Không tuệ tam-muội (định trí tuệ thấy lẽ không). Ra khỏi Không tuệ tam-muội, vào Giải không tướng tam-muội (định hiểu rõ tướng không). Ra khỏi Giải không tướng tam-muội, vào Đại không trí tam-muội (định trí tuệ lớn về lẽ không). Ra khỏi Đại không trí tam-muội, vào Biến nhất thiết xứ sắc thân tam-muội (định hiện thân khắp mọi chốn). Ra khỏi Biến nhất thiết xứ sắc thân tam-muội, vào Tịch tâm tướng tam-muội (định tâm vắng lặng). Ra khỏi Tịch tâm tướng tam-muội, vào Kim cương tướng tam-muội của Bồ-tát ma-ha-tát (định vững chắc như kim cương). Ra khỏi Kim cương tướng tam-muội, vào Kim cương đỉnh tam-muội (định tột đỉnh kim cương). Ra khỏi Kim cương đỉnh tam-muội, vào Nhất thiết tam-muội hải (biển của tất cả tam-muội). Ra khỏi Nhất thiết tam-muội hải, vào Nhất thiết đà-la-ni hải tam-muội (định biển của tất cả đà-la-ni). Ra khỏi Nhất thiết đà-la-ni hải tam-muội, vào Nhất thiết Phật cảnh giới hải tam-muội (định biển cảnh giới của tất cả chư Phật). Ra khỏi Nhất thiết Phật cảnh giới hải tam-muội, vào Nhất thiết chư Phật giải thoát, giải thoát tri kiến hải tam-muội (định biển giải thoát và sự thấy biết rõ mình đã giải thoát của tất cả chư Phật). Ra khỏi Giải thoát, giải thoát tri kiến hải tam-muội, rồi mới vào vô lượng cửa biển tam-muội nhiều như số hạt bụi. Ra khỏi các cửa biển tam-muội, vào Tịch ý diệt ý tam-muội (định lắng ý, dứt ý). Ra khỏi Tịch ý diệt ý tam-muội, vào cửa Kim cương thí định đại giải thoát tam-muội tướng (định được ví như kim cương, phá tan mọi phiền não cuối cùng, đưa đến giải thoát lớn).
Bấy giờ đất đạo tràng (nơi Phật ngồi thành đạo) biến hóa giống như kim cương, khắp tám mươi dặm, màu trắng tinh, không thể nhìn hết. Khi tướng ấy hiện ra, ánh sáng tướng bạch hào giữa chân mày Bồ-tát sạch sẽ, ngay ngắn, thẳng tắp hướng về phía đông, dài một trượng năm thước, hiện ra mười cạnh. Cô gái Di-già (người con gái đã dâng sữa cho Bồ-tát) cùng năm cô gái đồng bạn, vô số vạn ức trời, rồng, quỷ thần, các vị Bồ-tát trong Hiền kiếp (kiếp hiện tại, có một nghìn Đức Phật ra đời) như Di-lặc (vị Bồ-tát sẽ thành Phật kế tiếp sau Đức Thích-ca), như Bạt-đà-ba-la, cùng vô lượng vô biên đại Bồ-tát nhiều đến a-tăng-kì (con số lớn không thể đếm) lần số hạt bụi, cũng đều thấy tướng ấy.
Khi tướng ấy hiện ra, nhờ sức của sợi lông trắng, dưới gốc cây bồ-đề của Phật tự nhiên hóa sinh một hoa báu, ngang dọc đều bốn mươi do-tuần (đơn vị đo đường dài của Ấn Độ xưa, khoảng mười mấy cây số); hoa màu vàng, lấy kim cương làm đài. Ánh sáng giữa chân mày Phật chiếu vào đài hoa ấy, ánh sáng đi thẳng xuống đến kim cương tế (tầng kim cương ở đáy cùng của mặt đất). Nơi kim cương tế tự nhiên hóa sinh hai tòa kim cương, chạm xát vào nhau, tiếng vang khắp tam thiên đại thiên thế giới (một nghìn triệu thế giới hợp thành một cõi do một Đức Phật giáo hóa), khiến mặt đất chấn động theo sáu cách (sáu kiểu rung chuyển của mặt đất). Tòa kim cương ấy vọt lên chạm vào hoa sen, đến tận gốc hoa sen; gốc hoa sen cũng là kim cương. Ba thứ kim cương chạm xát vào nhau, rồi quay thẳng xuống đến kim cương tế, qua lại xoay vần mười lượt. Ánh sáng bạch hào vây quanh mười vòng, khiến tòa kim cương vững vàng không lay động. Phật ngồi trên tòa ấy, tiêu trừ ba chướng (ba thứ ngăn che: phiền não chướng, nghiệp chướng, báo chướng), thành đạo bồ-đề (đạo giác ngộ).
Cảnh giới của tâm Phật nói không thể hết. Nếu nói rộng thì tất cả chúng sinh, cho đến Bồ-tát thập địa (Bồ-tát ở mười giai vị cao nhất), cũng không thể biết, cũng không phải chỗ họ hiểu được. Vì thế, trong phần nói về tướng bạch hào này, xin giấu đi không nói.
Nhờ sức ánh sáng của sợi lông trắng như thế, cây bồ-đề có thân bằng kim cương, rễ cũng bằng kim cương, cành do bảy báu tạo thành. Trên cành sinh ra ánh sáng, mỗi cành có bảy vòng sáng vây quanh thân Phật, hóa thành màn báu. Lá cây màu vàng, hoa màu của trăm thứ báu; trên hoa có ánh sáng trăm nghìn màu báu, ánh sáng của châu báu cõi trời không thể ví được. Quả màu báu trắng; báu trắng vi diệu trên cõi trời Dạ-ma (tầng trời thứ ba của cõi Dục) cũng không sánh bằng. Ánh sáng của quả hóa thành lưới ngọc ma-ni (ngọc quý trong sáng, còn gọi là ngọc như ý) phủ khắp trên cây. Trong khoảng mắt lưới có những sợi như tơ trắng uốn lượn rủ xuống, hóa thành chuông báu.
Ở bốn góc của chuông có đài báu lớn, đài cao vượt hơn vô lượng thế giới ở phương trên. Qua khỏi các thế giới ấy lại hóa thành các đài báu lớn, đài cao đẹp không thể nói hết, ánh sáng rực rỡ vi diệu, ví như gộp trăm nghìn vạn ức núi Tu-di (ngọn núi cao nhất ở trung tâm thế giới, theo cách hình dung của đạo Phật) lại. Trên đài có lọng báu lớn thuần bằng kim cương, nhiều màu xen nhau, ánh sáng vi diệu; ánh sáng rủ xuống hóa thành phướn màn. Trong phướn màn mưa xuống mây lọng báu; trong mây lọng báu mưa xuống mây cờ phướn; trong mây cờ phướn mưa xuống mây nhạc; trong mây nhạc mưa xuống mây ánh sáng báu; trong mây ánh sáng báu mưa xuống mây các thứ hương; trong mây hương mưa xuống mây tòa sư tử (tòa ngồi của Phật); trong mây tòa sư tử mưa xuống mây tràng hoa; trong mây tràng hoa mưa xuống mây âm thanh vi diệu; trong mây âm thanh vi diệu mưa xuống mây kệ tụng (những bài thơ ca ngợi); trong mây kệ tụng mưa xuống mây các đồ cúng dường (đồ dâng lên để tỏ lòng tôn kính) bằng châu báu. Các thứ đồ cúng dường như thế đều từ trong ánh sáng tướng bạch hào nơi cây bồ-đề mà ra.
Khi ấy ánh sáng của sợi lông trắng rủ xuống chiếu mặt đất, khiến trên đất kim cương bên đạo tràng hóa thành bảy cái ao. Ao sinh ra nước công đức (nước có tám tính chất tốt: trong, mát, ngọt, mềm, nhuần, êm dịu, trừ đói khát, nuôi lớn căn lành). Nước có bảy màu, bảy màu rõ ràng; mỗi màu có mười tia sáng chiếu lên cây chúa (cây bồ-đề). Bốn bờ ao do các thứ báu hợp thành; một bờ do trăm thứ báu cùng hợp thành; mỗi thứ báu tuôn ra trăm ức ánh sáng. Đáy ao thuần là ngọc ma-ni kim cương làm cát đáy. Trong nước mọc các loài hoa, lá thuần vàng ròng; trên lá có nghìn tia sáng hóa thành vòng sáng. Ao có bảy con kênh, nước tự vọt ra. Miệng ao mọc hoa, lá này nối tiếp lá kia. Từ nhụy hoa sen tuôn ra các dòng nước, trong suốt rõ ràng như ngọc lưu ly (một thứ ngọc quý màu xanh trong). Hai bên kênh mọc thành hàng tám vạn bốn nghìn loài hoa, trang nghiêm bằng các thứ báu. Nước trong các kênh rót sang nhau; khi nước chảy, ánh sáng cũng theo đó mà xoay, chiếu vào cây bồ-đề.
Trong ánh sáng của cây ấy, trên mỗi chiếc lá sinh ra hoa sen báu; hoa trải khắp tất cả thế giới. Trên hoa hóa ra đài báu trắng, khắp đến vô lượng thế giới mười phương. Ánh sáng bạch hào ấy phát ra từ giữa chân mày Phật; hoa sen báu tròn đều, rộng đầy một do-tuần. Cứ thế nối tiếp nhau vượt qua vô lượng vô biên thế giới ở phương trên, nhiều như số hạt bụi, không thể tính đếm, hoa nối tiếp hoa. Trên mỗi hoa thấy một Đức Phật ngồi, thân màu vàng ròng, thân hình vuông vức cao một trượng sáu, ngồi kết già phu (ngồi xếp bằng, hai bàn chân đặt ngửa lên hai đùi) trên đài hoa sen. Tòa kim cương và cây bồ-đề y hệt như đã nói ở trên. Cho đến mười phương cũng đều như vậy.
Trong bạch hào lại tuôn ra hoa báu, đẹp hơn hoa báu trước trăm ức vạn lần. Trên hoa có Phật, giống hệt Đức Thích-ca Văn (tức Đức Phật Thích-ca Mâu-ni). Trên đầu mỗi nhụy hoa lại có một Đức Phật, thân cũng cao một trượng sáu, nhập thiền định sâu, tâm không lay động. Ánh sáng như thế chiếu đến vô lượng vô số trăm nghìn thế giới ở phương đông, khiến các thế giới đều thành màu vàng. Chúng sinh ở các thế giới ấy cũng thấy lỗ chân lông của các hóa Phật (Phật do thần lực hóa hiện) mở ra hiện ánh sáng như thế, phát ra vô lượng trăm nghìn ánh sáng báu; trong mỗi ánh sáng lại có vô lượng trăm ức hóa Phật.
Bấy giờ các trời, rồng, quỷ thần, dạ-xoa (loài quỷ thần nhanh nhẹn, hung dữ), càn-thát-bà (thần âm nhạc của cõi trời, sống bằng mùi hương)… thấy ánh sáng này đi vòng quanh Phật nghìn vòng, chiếu đến các cõi mười phương; họ thấy các cõi mười phương cao thấp lớn nhỏ rõ ràng phân minh, như cầm gương sáng tự soi mặt mình. Các đại chúng ấy — tám vạn ức quyến thuộc của Ba-tuần (vua của loài ma), cùng các quỷ thần, trời, rồng, dạ-xoa… — mỗi người đều thấy bạch hào ngay thẳng dài một trượng năm thước, ánh sáng thấy khắp mười phương, chói lấp mắt mọi người như vạn ức mặt trời, không thể nhìn hết. Chỉ trong ánh sáng ấy, họ thấy vô lượng vô số trăm ức nghìn vạn hóa thân của Đức Thích-ca Văn, sợi lông trắng giữa chân mày dài đúng một trượng năm thước; trong mỗi sợi lông phát ra vô lượng ánh sáng; trong mỗi ánh sáng có vô lượng hóa Phật; giữa chân mày các hóa Phật cũng như vậy.
Trong vành của vòng sáng bạch hào tuôn ra nhiều ánh sáng, đi lên đến trán Phật, làm nổi rõ tướng trán rộng, phẳng và ngay. Các sợi lông trên trán đều rạp về phía trên; chân lông có màu ngọc Phạm ma-ni (?), làm vừa lòng chúng sinh. Đầu lông tuôn ra ánh sáng như vàng tía nung chảy. Tướng ánh sáng rạp lên đi vào chân tóc, uốn lượn rủ xuống đến bên vành tai, rồi tỏa ra đi lên vào trong tóc, vây quanh những lọn tóc xoắn như vỏ ốc mấy trăm nghìn vòng. Ánh sáng ấy từ xương chẩm (xương phía sau đầu) sinh ra, như cánh hoa sen vàng được nắng chiếu mà nở ra. Giữa các cánh sen và nhụy sen như tranh vẽ của trời Đế Thích (vua cõi trời Đao-lợi), rõ ràng phân minh, nhiều màu hiện ra khác nhau. Trong các màu ấy có vô lượng hóa Phật; mỗi Đức Phật có bảy vị Bồ-tát và các vị trời làm người hầu cận, tay cầm hoa báu trắng nhất trong các màu trắng. Hoa có năm ánh sáng, năm màu rõ ràng, theo hầu hóa Phật không rời chỗ.
Đó gọi là ánh sáng tướng bạch hào lúc Như Lai (danh hiệu của Phật: bậc đến từ chân lý) mới thành Phật. Nhờ ánh sáng bạch hào mà bắt đầu sinh ra hào quang sau gáy. Khi sinh ra nơi vương cung, ánh sáng này như mặt trời, nhìn không rõ. Hào quang tròn rộng một tầm (đơn vị đo bằng chiều dài hai cánh tay dang thẳng) sẽ nói riêng.
Khi ấy tám bộ chúng (tám loài thần linh như trời, rồng, dạ-xoa, càn-thát-bà…) nhìn ánh sáng bạch hào, mỗi người thấy một khác: có kẻ thấy sợi lông trắng như chư Phật, có kẻ thấy bạch hào như các vị Bồ-tát, có kẻ thấy sợi lông trắng như cha mẹ mình; mọi điều đáng tôn kính trong thế gian đều thấy rõ ràng nơi đầu sợi lông. Thấy rồi vui mừng; có kẻ phát tâm vô thượng bồ-đề (tâm cầu giác ngộ cao tột, thành Phật), có kẻ phát tâm thanh văn (bậc nghe lời Phật dạy mà giác ngộ), duyên giác (bậc tự giác ngộ nhờ quán xét lẽ nhân duyên). Các quỷ thấy sợi lông trắng như thế, tự nhiên sinh lòng từ, không còn ý ác.
Phật bảo vua cha: Sợi lông trắng của Như Lai, từ khi mới sinh cho đến khi thành Phật, những việc nhỏ nhặt, vi tế trong khoảng thời gian ấy đều có thể quán thấy. Khi đã thành Phật rồi, ánh sáng bạch hào đầy đủ mọi tướng; trong các kinh, Phật đã nói rộng. Còn chỗ rốt ráo của ánh sáng tướng bạch hào thì phải là Bồ-tát thập địa (Bồ-tát ở mười giai vị cao nhất) mới thấy được. Nay nói trước phần nhỏ là để hợp với người đời, vì việc này dễ thấy.
Phật bảo vua cha và dặn A-nan (vị đệ tử hầu cận của Phật, nổi tiếng nghe nhiều nhớ kỹ): Hãy lắng nghe, lắng nghe, khéo suy nghĩ và ghi nhớ, truyền lại cho các đệ tử đời sau đều được biết. Nếu sau khi ta diệt độ (nhập Niết-bàn, tức qua đời), các tì-kheo (người xuất gia đã thọ giới đầy đủ) hỏi việc này: "Tướng bạch hào ấy, xưa kia Bồ-tát tu hạnh gì mà được?", thì ông nên đáp:
Tướng bạch hào của Phật là do từ vô lượng kiếp (vô số khoảng thời gian cực kỳ dài) tâm buông xả, không keo kiệt, không chấp vào tướng của người nhận trước mặt, không nhớ nghĩ đến của cải, tâm không bám víu mà làm việc bố thí (đem cho người khác). Ngài dùng phép tắc của thân và tâm để giữ gìn oai nghi (dáng vẻ, cử chỉ đúng phép của người tu), giữ gìn giới cấm như yêu quý đôi mắt; nhưng trong tâm lại rỗng rang, lặng lẽ, không thấy có việc phạm giới khởi lên, cũng không thấy pháp xả đọa (loại lỗi giới phải bỏ vật đã phạm rồi sám hối). Tâm yên như mặt đất, không hề lay động.
Giả sử có một người lấy trăm nghìn con dao xẻ chặt thân ngài, lại có người lấy gai góc quất đánh thân ngài, Bồ-tát vẫn chưa từng có một niệm giận. Giả sử có người đầu có nghìn cái lưỡi, mỗi lưỡi nói ra nghìn lời, dùng đủ mọi lời lẽ khác nhau để mắng nhục, Bồ-tát vẫn không đổi sắc mặt, như hoa sen trong sạch; tâm không vướng mắc, thân tâm không lơi lỏng, không có ý mỏi mệt, như người đang cứu lửa cháy trên đầu; như người lỗ chân lông mọc nhọt na-lợi (?) đi tìm thầy thuốc giỏi, ngày đêm siêng năng không ngừng. Tâm không nhiễm ô, như ngọc lưu ly trong ngoài đều sạch.
Ngài thu giữ thân, gom ý lại, nhắm mắt, chắp tay, ngồi ngay ngắn trong chính thụ (trạng thái thiền định đúng đắn); tâm như biển lặng yên không động, như núi kim cương không thể phá hoại. Tuy khởi ý như thế mà không theo sức thiền định để sinh lên các cõi trời; tâm như tro nguội, dứt hết trí phân biệt, không thiên lệch nghiêng về bên nào; cũng không có giác quán (sự tìm xét của tâm, thô và tế), nhưng không phải là không quán xét các pháp. Tâm trí mạnh mẽ sắc bén, thâu tóm các phương tiện (cách thức khéo léo để tu và để giúp người), không thấy có pháp nào là lớn hay nhỏ, hay có tướng vi tế. Nhiều hạnh như thế gọi là ba-la-mật (các hạnh tu đưa người qua bờ giác ngộ). Ngài cũng nhờ ba mươi bảy pháp trợ bồ-đề (ba mươi bảy phép tu giúp đạt giác ngộ, như bốn niệm xứ, tám chính đạo…), lại nhờ mười lực (mười năng lực trí tuệ đặc biệt của Phật), bốn vô sở úy (bốn điều không sợ hãi khi giảng dạy giáo pháp), đại từ đại bi (lòng thương yêu lớn, ban vui cứu khổ cho muôn loài), ba niệm xứ (ba thái độ bình thản của Phật trước người tin theo, người chống đối và người nửa tin nửa không) cùng các công đức vi diệu, mà được bạch hào này.
Nếu sau khi ta diệt độ, các đệ tử của Phật lìa bỏ các điều ác, xa lánh chốn ồn ào, ưa ít nói, không lo toan nhiều việc; trong sáu thời ngày đêm (ngày ba thời, đêm ba thời), có thể dành ra một thời, trong một thời ấy chia ra một phần nhỏ, trong phần nhỏ ấy có thể dành chốc lát, niệm bạch hào của Phật, khiến tâm rõ ràng, không có ý tưởng sai lầm rối loạn, an trụ đúng đắn rõ ràng, chú ý không ngừng mà niệm bạch hào — dù thấy hay không thấy được tướng tốt — thì những người như thế trừ được tội sinh tử trong số kiếp nhiều bằng chín mươi sáu ức na-do-tha (đơn vị chỉ số cực lớn) lần số hạt bụi của cát sông Hằng.
Giả sử có người chỉ nghe nói đến sợi lông trắng mà lòng không kinh sợ, không ngờ vực, vui mừng tin nhận, người ấy cũng trừ được tội sinh tử của tám mươi ức kiếp.
Nếu các tì-kheo, tì-kheo-ni (nữ tu xuất gia đã thọ giới đầy đủ), ưu-bà-tắc (nam cư sĩ tại gia giữ giới), ưu-bà-di (nữ cư sĩ tại gia giữ giới) phạm bốn tội căn bản (bốn tội nặng nhất của người xuất gia: dâm dục, trộm cắp, giết người, nói dối là mình đã chứng thánh), tội bất như (?) và tội ngũ nghịch (năm tội nặng nhất: giết cha, giết mẹ, giết bậc A-la-hán, làm thân Phật chảy máu, phá sự hòa hợp của tăng đoàn) — trừ tội phỉ báng kinh Phương Đẳng (các kinh điển Đại thừa) — những người ấy nếu muốn sám hối (ăn năn, tỏ bày lỗi lầm để xin trừ tội), thì phải sáu thời ngày đêm thân tâm không lơi lỏng.
Ví như người đi trong bãi cỏ rậm, bốn phía lửa cháy, gió dữ thổi đến sắp đốt thân mình. Người ấy nghĩ: "Nếu lửa đốt ta, khi chưa chết thì tay chân đã rã rời. Ta làm sao dập tắt được lửa này? Nếu không tìm cách thì chắc chắn mạng không giữ được. Ai là người có trí, nhiều cách khéo léo, cứu được mạng ta? Nếu mạng được toàn vẹn, đối với người ấy ta chẳng tiếc thứ gì." Suy nghĩ như thế rồi, người ấy như núi Thái Sơn đổ sập, gieo năm vóc (hai đầu gối, hai khuỷu tay và trán) sát đất, kêu khóc, nước mắt như mưa, chắp tay hướng về Phật, ca ngợi các đức hạnh của Như Lai. Ca ngợi xong, tụng pháp sám hối, buộc niệm vào trước mắt, niệm ánh sáng tướng bạch hào giữa chân mày Phật, từ một ngày đến bảy ngày, thì bốn loại tội trước có thể nhẹ bớt; đến ba lần bảy ngày, tướng tội dần dần tiêu diệt; sau bảy lần bảy ngày mới làm yết-ma (nghi thức tăng đoàn họp lại làm phép theo giới luật); việc này có nói trong kinh khác.
Nếu tì-kheo phạm tội bất như, quán ánh sáng bạch hào mà chỉ thấy tối đen, không hiện ra, thì nên vào tháp quán giữa chân mày tượng Phật, từ một ngày đến ba ngày, chắp tay khóc lóc, một lòng chăm chú quán, rồi vào giữa tăng chúng nói ra tội đã phạm trước kia. Đó gọi là diệt tội. Còn năm loại tội trước thì phải niệm ánh sáng bạch hào trải qua tám trăm ngày, sau đó lại có phép yết-ma riêng.
Phật bảo vua cha: Như Lai có vô lượng tướng hảo (các tướng tốt và vẻ đẹp đặc biệt trên thân Phật); trong mỗi tướng có tám vạn bốn nghìn tướng hảo nhỏ. Các tướng hảo như thế không bằng một phần nhỏ công đức của bạch hào. Vì thế hôm nay, vì chúng sinh xấu ác đời sau, ta nói phép quán tướng bạch hào, là ánh sáng trí tuệ lớn tiêu trừ điều ác. Nếu có kẻ tà kiến (hiểu biết sai lầm), người cực kỳ ác, nghe phép quán này đầy đủ hình tướng mà sinh lòng giận ghét, thì không có lẽ ấy. Dù có sinh giận, ánh sáng tướng bạch hào cũng vẫn che chở. Chỉ tạm nghe lời này cũng trừ được tội của ba kiếp; thân đời sau được sinh ra trước chư Phật. Trăm nghìn ức loại cảnh giới vi diệu khi quán các ánh sáng như thế không thể nói hết; khi niệm bạch hào thì tự nhiên sẽ hiện ra. Quán như thế gọi là chính quán (quán đúng); quán khác đi gọi là tà quán (quán sai).
Thế nào gọi là quán tướng trán rộng phẳng ngay? Tướng trán rộng phẳng ngay có hai vòng ánh sáng. Vành của vòng ánh sáng có nghìn nan hoa, có bầu và vành như bánh xe, kết thành ngọc ma-ni (ngọc quý trong sáng), hình như tranh vẽ của trời Tì-nữu Yết-ma (vị thần thợ khéo léo ở cõi trời). Trong tranh tuôn ra ánh sáng màu vàng tuyệt đẹp, đi vào bạch hào (sợi lông trắng xoáy giữa hai chân mày), quấn quanh bạch hào bảy vòng, rồi đi lên vào các lỗ chân lông trên trán, cho đến các sắc tướng nơi chân tóc; uốn lượn rủ xuống đến vành tai, rồi tỏa lên vào trong tóc, quấn quanh tóc bảy vòng; từ xương chẩm (xương phía sau đầu) đi ra, quấn quanh tướng hoa sen đã nói trước, tròn đủ bảy vòng, bảy nét rõ ràng. Mỗi nét có bảy màu, mỗi màu sinh ra bảy hoa; mỗi hoa có một Đức Phật, có bảy vị Bồ-tát làm người hầu cận, cung kính vây quanh, xoay theo chiều bên phải.
Như thế là ba tướng thuộc về trán rộng phẳng ngay: tướng chân tóc, tướng các lỗ chân lông trên đầu, và tướng trong não. Trong não cũng có mười bốn ánh sáng, hiện ra trong các mạch, trong ngoài đều thấu suốt, sáng rõ đáng yêu; vọt ra ánh sáng trắng xen màu đỏ tía, màu sắc vi tế, từ xương chẩm đi ra, cũng quấn quanh phần trước ba vòng. Giữa mỗi nét có một Đức Phật ngồi, có hai vị Bồ-tát làm người hầu cận, càng sáng rõ hơn trước gấp mấy lần.
Thế nào là quán tướng lông mày của Như Lai? Hai lông mày trái phải hình như trăng non, các sợi lông cuộn mà mọc, thưa dày vừa phải, uốn theo hình trăng. Màu lông tía tươi, đầu lông xanh biếc, ánh sáng đẹp như ngọc lưu ly, màu sắc không gì sánh được. Ánh sáng của lông mày rạp về hai bên, tỏa vào trong tóc; vào tóc rồi đi lên đến ngọn tóc, ánh sáng xoắn lên như vỏ ốc; màu xanh biếc của loài ong hay chim công cũng không sánh được; so ra thì những màu ấy như mực đọng đem so với ánh sáng lưu ly. Ánh sáng ấy cũng rủ xuống, từ xương chẩm đi ra, xoay theo chiều bên phải, uốn lượn quấn quanh vầng sáng bốn vòng. Trong mỗi nét hiện ra một hóa Phật (Phật do thần lực hóa hiện), có hai vị Bồ-tát và hai vị tì-kheo (người xuất gia đã thọ giới đầy đủ) hầu hai bên, đều đứng trên nhụy hoa sen, sáng rõ đáng yêu hơn trước gấp mấy lần.
Ba nét dưới lông mày và trong hốc mắt xoay vòng sinh ra bốn ánh sáng xanh, vàng, đỏ, trắng, hướng lên rực rỡ tỏa vào trong xương mày, rồi ra nơi đầu lông mày, cũng theo cách như trước, từ xương chẩm đi ra, quấn quanh vầng sáng bốn vòng, bốn màu rõ ràng. Trong màu vàng thì hóa Phật thân màu vàng ròng; trong màu trắng thì hóa Phật thân màu bạc trắng; trong màu xanh thì hóa Phật thân màu kim tinh (một thứ ngọc quý màu xanh biếc) (?); trong màu đỏ thì hóa Phật thân màu xa cừ (một loại vỏ sò quý). Cứ thế xoay theo chiều bên phải, càng sáng rõ hơn trước gấp mấy lần.
Thế nào là quán tướng lông mi của Như Lai? Lông mi của Như Lai, trên và dưới mỗi bên mọc năm trăm sợi, mềm mại đáng yêu như nhụy hoa ưu-đàm (loài hoa rất hiếm, tương truyền ba nghìn năm mới nở một lần). Ở đầu mỗi sợi lông tuôn ra một ánh sáng màu như pha lê, đi vào các tướng đã nói trước; trong màu ánh sáng ấy quấn quanh đầu một vòng; từ xương chẩm sinh ra, vây quanh vầng sáng trước, toàn sinh ra những hoa sen xanh vi diệu. Trên đài hoa sen có lọng màu xanh, có Phạm thiên vương (vua cõi trời Phạm thiên) tay cầm lọng ấy.
Khi tướng ấy hiện ra, mắt Phật xanh trắng phân minh: phần trắng thì trắng hơn ngọc trắng trăm ức vạn lần; phần xanh thì xanh hơn hoa sen xanh và ngọc lưu ly xanh biếc trăm ức vạn lần. Mi trên và mi dưới cùng chớp như mắt của trâu chúa. Ở hai khóe mắt xoay ra hai ánh sáng như hoa sen xanh, rất vi tế, quấn quanh tóc một vòng, từ xương chẩm đi ra, tô điểm cho các hoa khiến hoa nở, ánh sáng càng thêm rõ. Tướng thù thắng có vô lượng công đức như thế gọi là mắt Như Lai.
Nếu ai muốn quán mắt Như Lai thì nên quán như thế. Quán như thế thì giảm bớt các điều ác. Nhắm mắt ngồi ngay ngắn, quán đúng đắn mắt Phật, từ một ngày đến bảy ngày, thì đời sau thường được thấy Phật, không bao giờ bị mù lòa tăm tối, cũng không sinh vào vùng biên địa xa xôi, nơi đầy tà kiến, không có Phật pháp; tuệ nhãn (con mắt trí tuệ) luôn mở, không sinh ra ngu si.
Phật bảo vua cha: Vì thế người có trí, muốn trừ mù lòa tăm tối, nên quán mắt Phật. Phật có năm thứ mắt (nhục nhãn, thiên nhãn, tuệ nhãn, pháp nhãn, Phật nhãn). Trong phép quán này, trước hết nói về nhục nhãn (con mắt thịt). Mắt sáng trong, ánh sáng hiện ra; quán mắt thì tâm trở nên sắc bén; các cảnh giới phụ sinh ra theo không thể nói hết. Chăm chú quán mắt Phật trong chốc lát, và quán mắt của tượng Phật, thì ở đời sau trải qua năm đời, mắt thường sáng trong, nhãn căn (giác quan thị giác) không bệnh, trừ được tội sinh tử của bảy kiếp.
Phật bảo A-nan: Hãy dặn bốn chúng đệ tử (tì-kheo, tì-kheo-ni, nam cư sĩ, nữ cư sĩ) siêng năng quán mắt Phật, cẩn thận chớ bỏ dở. Người quán mắt Phật chắc chắn được vô lượng công đức vi diệu. Chân tóc, trán rộng và những lọn tóc xoắn như vỏ ốc, hốc mắt, lông mày, lông mi, nét mắt — ánh sáng của các tướng như thế, nếu có thể thấy được trong chốc lát, thì trừ được tội sinh tử của sáu mươi kiếp; đời sau sinh ra ắt gặp Đức Di-lặc (vị Bồ-tát sẽ thành Phật kế tiếp sau Đức Thích-ca), được oai quang của nghìn Đức Phật trong Hiền kiếp (kiếp hiện tại, có một nghìn Đức Phật ra đời) che chở, tâm như hoa sen không vướng mắc, không bao giờ rơi vào tam đồ (ba đường ác: địa ngục, ngạ quỷ, súc sinh) và bát nạn (tám hoàn cảnh khó được gặp Phật, nghe pháp).
Nếu ngồi quán mà không thấy thì nên vào tháp mà quán. Khi vào tháp quán, cũng nên khởi tưởng các ánh sáng ấy, hết lòng chắp tay, quỳ theo lối hồ quỵ (quỳ gối phải chạm đất, gối trái dựng lên), chăm chú quán, từ một ngày đến ba ngày mà tâm không rối loạn, thì sau khi chết sẽ sinh lên trời Đâu-suất (tầng trời thứ tư của cõi Dục, nơi Bồ-tát Di-lặc đang ở), tận mặt thấy Bồ-tát Di-lặc với sắc thân đoan nghiêm, được ngài cảm ứng giáo hóa dẫn dắt. Đã được thấy rồi, thân tâm vui mừng, bước vào ngôi chính pháp (giai vị chắc chắn đi trên con đường chân chính đến giác ngộ, không còn thoái lui). Phật bảo vua cha: Quán như thế gọi là chính quán (quán đúng); quán khác đi gọi là tà quán (quán sai).
Kinh Quán Phật Tam-muội Hải do Phật nói, quyển thứ hai (hết).
Kinh Quán Phật Tam-muội Hải do Phật nói, quyển thứ ba.
Đời Đông Tấn, Tam tạng (vị pháp sư tinh thông cả ba kho kinh điển: kinh, luật, luận) người Thiên Trúc (Ấn Độ) là Phật-đà-bạt-đà-la dịch.
◄ Trước
Sau ►
Quay lại danh sách thiên · Giỏ video