Thiên 5 — Phẩm 3 – Quán tướng (phần 3)

 Phẩm Quán tướng, thứ ba (phẩm: chương; quán tướng: tập trung tâm ý quán sát, hình dung rõ từng tướng tốt trên thân Phật).

 Phật bảo vua cha: “Thế nào là quán tai Phật? Tai Phật rủ dài xuống, dái tai xoay tròn, mọc bảy sợi lông, vành tai có đủ các tướng tốt. Khi sinh ra trong cung vua, lúc mới xỏ tai, trong và ngoài hai lỗ tai đều mọc hoa. Từ trong hoa sen này và bảy sợi lông tai tuôn ra các luồng ánh sáng gồm năm trăm nhánh. Mỗi nhánh có năm trăm màu. Mỗi màu hiện ra năm trăm hóa Phật (Phật do thần lực của Phật biến hiện ra). Mỗi vị Phật có năm vị Bồ-tát (người phát tâm lớn, tu hành để thành Phật và cứu độ mọi loài), và năm vị tỳ-kheo (tu sĩ nam đã xuất gia, thọ giới đầy đủ) làm thị giả (người hầu cận bên cạnh). Họ đi vòng quanh ánh sáng theo chiều bên phải, đủ năm vòng. Trên dưới đều ngay ngắn, cân nhau, chiếu rọi tai Phật. Tai Phật đáng yêu như hoa sen báu treo giữa ánh mặt trời. Khi Phật còn ở đời, tất cả đại chúng đều thấy tướng này. Đó gọi là màu sắc, hình tướng và ánh sáng của tai Phật.”

 Phật bảo vua cha: “Nếu bốn chúng đệ tử (gồm tỳ-kheo, tỳ-kheo-ni, ưu-bà-tắc và ưu-bà-di, tức tu sĩ nam, tu sĩ nữ, nam cư sĩ và nữ cư sĩ tại gia) xa lìa chốn ồn ào, giữ chánh niệm (tâm nhớ nghĩ đúng đắn, chuyên chú) mà suy ngẫm về tướng tai Phật, thì người ấy sinh ra ở đâu cũng có nhĩ căn (cơ quan nghe, tức tai) trong sạch, không có những thứ dơ bẩn xấu xa. Tai người ấy thường được nghe mười hai bộ kinh (mười hai thể loại kinh điển trong giáo pháp của Phật) cao tột, mầu nhiệm. Nghe rồi thì tin hiểu, tu hành đúng như lời dạy, diệt trừ được tội sinh tử của tám mươi kiếp (kiếp: một khoảng thời gian cực kỳ dài, không đếm được bằng năm tháng).

 Nếu không thấy được thì như đã nói trước, hãy vào tháp mà nhìn kỹ tai của tượng Phật, từ một ngày cho đến mười bốn ngày, cũng được công đức như vừa nói. Vì vậy người có trí nên siêng năng tu tập, quán đúng tai Phật, đừng để bỏ dở. Nếu lúc bệnh khổ phải nằm nghiêng hay nằm ngửa, cũng nên quán tướng tai trong sạch của Phật. Quán tai tượng như thế, giữ đúng điều đã hình dung trước đây, lòng không lười biếng, không thoái lui, thì đời sau sinh ra ở đâu cũng thường được làm quyến thuộc với những người có đà-la-ni (năng lực ghi nhớ và nắm giữ giáo pháp không quên). Nghe pháp thì nhớ giữ được, như xâu hạt châu thành chuỗi. Quán như vậy gọi là chánh quán (quán đúng). Nếu quán khác đi thì gọi là tà quán (quán sai).”

 Thế nào là quán tướng xương hàm vuông vức của Như Lai (một danh hiệu của Phật, nghĩa là bậc từ chân như mà đến)? Trên má Như Lai có sáu đường vạch; hai bên trái phải ngay ngắn, cân nhau, có ánh sáng màu sắc tuyệt đẹp, rực rỡ gấp bội bình thường. Ánh sáng màu vàng diêm-phù-đàn (loại vàng quý nhất, sắc vàng ánh tía, lấy tên từ con sông chảy qua rừng cây diêm-phù) chiếu khắp, khiến khuôn mặt Phật như màu vàng ròng trong sạch, giống như hợp trăm nghìn mặt trời mặt trăng lại một chỗ. Đó gọi là tướng xương hàm vuông vức của Như Lai. Sau khi Phật diệt độ (nhập Niết-bàn, tức Phật qua đời, ra khỏi sinh tử hoàn toàn), các đệ tử của Phật buộc tâm suy ngẫm, quán như vậy, thì diệt trừ được tội sinh tử của một trăm kiếp, được thấy chư Phật tận mặt, rõ ràng, không còn nghi ngờ. Quán như vậy gọi là chánh quán. Nếu quán khác đi thì gọi là tà quán.

 Thế nào là quán tướng há miệng như sư tử của Như Lai? Khi Phật há miệng, miệng vuông vức, ngay ngắn, cân đối như miệng sư tử chúa. Hai bên mép miệng tuôn ra ba luồng sáng. Ánh sáng ấy màu vàng, vượt hơn ánh sáng trước trăm nghìn vạn lần. Luồng sáng đi lên nhập vào ánh sáng của tai, vây quanh các sợi tóc, rồi từ xương chẩm (xương phía sau đầu) đi ra, vây quanh vòng hào quang tròn phía trước. Giữa mỗi đường vạch có ba hóa Phật. Mỗi hóa Phật có hai vị Phạm vương (vua cõi trời Phạm thiên) làm thị giả. Đó gọi là tướng há miệng như sư tử của Như Lai. Sau khi Phật diệt độ, bốn chúng đệ tử quán như vậy thì diệt trừ được tội sinh tử của mười kiếp. Đời sau sinh ra ở đâu, trong miệng cũng thường có hương thơm của hoa ưu-bát (hoa sen xanh). Nói điều gì người ta cũng đều tin nhận, giống như Đế Thích (vua cõi trời Đao-lợi) được ba mươi hai vị trời dưới quyền tin theo. Quán như vậy gọi là chánh quán. Nếu quán khác đi thì gọi là tà quán.

 Thế nào gọi là quán tướng mũi của Như Lai? Mũi Như Lai cao, dài và thẳng, nằm ngay chính giữa mặt. Đầu mũi Như Lai như mỏ chim ưng chúa. Từ lỗ mũi tuôn ra ánh sáng, chảy lên trên và xuống dưới. Luồng đi lên thì nhập vào lông mày, tướng bạch hào (sợi lông trắng xoáy tròn giữa hai chân mày Phật) và chân tóc; cứ thế đi thẳng vào xương nhục kế (khối thịt nổi cao như búi tóc trên đỉnh đầu Phật) ở đỉnh đầu, giống như cây tràng phan bằng vàng (tràng: cây cờ hình ống dựng làm vật trang nghiêm). Từ xương chẩm đi ra, biến thành nhiều thứ hoa. Trên hoa đều có các vị thần âm nhạc cõi trời tay cầm nhạc khí, đi khắp vào giữa các hóa Phật, làm kẻ dẫn đường và theo hầu, đi vòng quanh ánh sáng mười vòng.

 Luồng đi xuống thì đi thẳng vào râu Phật, vây quanh râu, khiến chân râu có hoa nở, nhỏ như hạt kê. Ánh sáng chảy vào môi, vòm miệng, đến các kẽ răng, tô điểm cổ họng, xuống đến ngực Phật thì thành mây ánh sáng. Trong ngoài trong sạch, không chút bụi bặm che lấp, như chiếc bình lưu ly (một loại ngọc quý trong suốt, thường màu xanh biếc) hóa thành ngọn lửa ánh vàng. Đó gọi là tướng mũi chân thật, trong sạch của Như Lai. Sau khi Phật diệt độ, các đệ tử của Phật quán như vậy thì diệt trừ được ác nghiệp cực nặng của một nghìn kiếp. Đời sau sinh ra ở đâu, ngửi được hương thơm tuyệt diệu, tâm ý sáng suốt mà không đắm nhiễm hương thơm. Thường lấy hương giới (đức hạnh giữ giới, ví như hương thơm tỏa khắp) làm chuỗi anh lạc (chuỗi ngọc đeo trang sức) cho thân. Quán như vậy gọi là chánh quán. Nếu quán khác đi thì gọi là tà quán.

 Thế nào là quán râu Như Lai? Đầu mỗi sợi râu nở ra ánh sáng ba màu: tím, xanh thẫm và đỏ. Ánh sáng ấy đi thẳng từ bên miệng, xoay quanh cổ chiếu lên trên, vây quanh vòng hào quang tròn, tạo thành ba đường vạch. Những đường vạch ấy rõ ràng, màu sắc thuộc hạng đẹp nhất. Giữa mỗi đường vạch sinh ra một viên ngọc báu; ánh sáng viên ngọc có trăm nghìn màu. Dưới viên ngọc có hoa trắng, cành này nối đỡ cành kia. Đủ ba vòng rồi, ánh sáng ấy lại trở vào trong râu. Đó gọi là tướng ánh sáng của râu Như Lai. Sau khi Phật diệt độ, ai quán như vậy thì trừ được tội sinh tử của ba mươi kiếp. Đời sau sinh ra ở đâu, các lỗ chân lông trên thân đều tự nhiên có ánh sáng. Tâm không ưa thích, không đắm vào nhà cửa, quyến thuộc và các thú vui thế gian, thường thích xuất gia tu hạnh đầu-đà (lối tu khổ hạnh: sống giản dị, đi khất thực, ít ham muốn, biết đủ). Quán như vậy gọi là chánh quán. Nếu quán khác đi thì gọi là tà quán.

 Thế nào là quán tướng môi của Như Lai đỏ đẹp như quả tần-bà (một loại quả ở Ấn Độ, chín có màu đỏ tươi)? Môi trên, môi dưới cùng lợi răng và vòm miệng hòa hợp phát ra ánh sáng. Ánh sáng ấy tròn trịa, giống như trăm nghìn chuỗi ngọc trai đỏ. Từ miệng Phật đi ra thì nhập vào mũi Phật; từ mũi Phật đi ra thì nhập vào bạch hào; từ bạch hào đi ra thì nhập vào giữa các sợi tóc; từ giữa các sợi tóc đi ra thì nhập vào vòng hào quang tròn, tô điểm các đóa hoa. Bốn mươi chiếc răng trong miệng, trên các dấu ấn (?) phát ra ánh sáng. Ánh sáng ấy màu đỏ và trắng, các luồng soi chiếu lẫn nhau, chiếu vào bốn mươi chiếc răng, khiến chân bốn mươi chiếc răng tự nhiên đều đặn, trắng như vách pha-lê (một loại đá quý trong suốt), trên dưới bằng phẳng, không chiếc nào so le. Các đường vân giữa răng cũng tuôn ra những ánh sáng màu đỏ trắng. Bao nhiêu màu sắc như thế, khi Phật còn ở đời thì chói lòa mắt người. Sau khi Phật diệt độ, nên dùng con mắt của tâm mà quán thấy những màu này. Các đệ tử của Phật quán như vậy thì trừ được tội sinh tử của hai nghìn kiếp. Đời sau sinh ra ở đâu, môi miệng cũng đẹp đẽ, răng không thưa, không sứt, được nhan sắc thuộc hạng đẹp nhất. Tuy được nhan sắc ấy nhưng tâm không tham đắm. Thường được thấy chư Phật, Thanh văn (bậc nghe lời Phật dạy mà tu hành giác ngộ), Duyên giác (bậc tự quán xét lẽ nhân duyên mà giác ngộ) thuyết pháp cho mình, khiến tâm không còn nghi ngờ. Quán như vậy gọi là chánh quán. Nếu quán khác đi thì gọi là tà quán.

 Thế nào là quán tướng lưỡi rộng dài của Như Lai? Lưỡi Như Lai là quả báo có được nhờ tu mười ba-la-mật (mười hạnh tu đưa người từ bờ mê sang bờ giác ngộ) và mười điều thiện. Dưới gốc lưỡi và hai bên lưỡi có hai viên ngọc báu, tuôn chảy cam lồ (thứ nước thần ngọt mát của cõi trời) nhỏ giọt lên gốc lưỡi. Các vị trời, người đời cho đến Bồ-tát thập địa (Bồ-tát đã lên đến mười bậc tu chứng cao nhất) đều không có tướng lưỡi này, cũng không có vị ngọt này. Trên lưỡi có năm đường vạch như văn của dấu ấn báu. Vị ngọt thượng hạng ấy chảy vào trong các văn dấu ấn, tuôn trên chảy dưới, nhập vào ống lưu ly. Khi chư Phật mỉm cười thì động gốc lưỡi; nhờ sức của vị ngọt ấy, lưỡi phát ra năm luồng sáng, năm màu rõ ràng, đi vòng quanh Phật bảy vòng rồi trở vào từ đỉnh đầu. Khi Phật thè lưỡi ra thì lưỡi như lá hoa sen, lên đến chân tóc, che khắp mặt Phật.

 Dưới lưỡi cũng có nhiều mạch màu sắc xen lẫn. Vị ngọt thượng hạng ấy chảy vào trong các mạch; nhờ sức của vị ngọt ấy mà biến thành nhiều luồng sáng, có mười bốn màu. Hai luồng sáng chiếu lên vô lượng thế giới. Giữa mỗi luồng sáng có một đài sáng, màu sắc tuyệt đẹp không thể kể hết tên. Mỗi đài sáng có vô số khám thờ (hốc, gian nhỏ để thờ tượng). Trong mỗi khám có vô lượng hóa Phật ngồi kiết-già (ngồi xếp bằng, hai bàn chân đặt ngửa lên hai đùi), Thanh văn, Bồ-tát và tất cả đại chúng đều vây quanh. Vượt qua vô lượng thế giới ở phương trên, ánh sáng hóa thành một vị Phật, thân Phật cao lớn, nổi bật như núi Tu-di (ngọn núi lớn ở trung tâm mỗi thế giới theo quan niệm Phật giáo). Những vị Phật như thế nhiều vô lượng, đều thè tướng lưỡi cũng như vậy.

 Hai luồng sáng chiếu xuống đến ngục A-tỳ (địa ngục nặng nhất, nơi chịu khổ không lúc nào ngừng), khiến ngục A-tỳ thành màu vàng ròng. Nhờ sức của lưỡi Phật, những người chịu khổ tạm thời được nghỉ ngơi, tự than thở về những việc ác đã làm ở đời trước. Ánh sáng cứ thế đi xuống, vượt qua vô lượng thế giới. Trong mỗi thế giới hóa ra cây hoa báu, lá giống như lưỡi Phật. Tướng lưỡi phóng ra ánh sáng, các luồng sáng soi chiếu nhau, biến thành hóa Phật. Thân của hóa Phật ấy thuần màu bạc trắng, đủ các tướng tốt. Mỗi hóa Phật thè ra lưỡi rộng dài; trong ánh sáng của tướng lưỡi có các hóa Phật. Những hóa Phật như thế nhiều vô lượng. Ánh sáng của các hóa Phật thành một núi bạc; núi ấy cao lớn vô lượng vô biên. Trong núi ấy chỉ mọc toàn cây bạc, hoa vàng, quả bạc. Dưới gốc cây đều có hoa sen bằng bạch ngọc (ngọc trắng); trên hoa lại có người hóa hiện bằng bạch ngọc. Trong rốn người ngọc hóa sinh ra sáu con rồng; miệng rồng màu đen, thân rồng thuần trắng. Những người ngọc hóa hiện ấy nhiều vô lượng.

 Ánh sáng lại đi xuống nữa, vượt qua, chiếu vô lượng thế giới, thấy cây bạch ngọc từ phương dưới mọc lên đến thế giới Ta-bà (thế giới chúng ta đang sống), lại vươn lên xum xuê đến tận đỉnh tam giới (ba cõi sinh tử: cõi Dục, cõi Sắc và cõi Vô sắc). Cành nhánh sum suê, lá có màu sắc, gồm chín mươi tám màu. Mỗi lá cây che khắp ba cõi. Giữa các lá lại có rồng, voi, hổ, sói, sư tử, côn trùng độc, thú dữ, mèo, chồn, chuột nhắt — không thứ gì là không có. Những cảnh giới còn lại, người ngồi quán sẽ tự thấy.

 Lại thấy một luồng sáng chiếu phương đông, khiến đất phương đông đều thành màu vàng. Núi sông cây cối, tất cả đều bị lửa đốt, nhưng ánh lửa và ánh vàng không che lấp nhau. Ở đầu ánh vàng có các hóa Phật, Phật này nối tiếp Phật kia, cho đến vô lượng thế giới phương đông, dày đặc như ruộng lúa ruộng gai, không có chỗ nào trống. Mỗi vị Phật đều có vô lượng Bồ-tát làm thị giả. Các Bồ-tát ấy cũng thè tướng lưỡi ngang bằng với Phật. Từ tướng lưỡi như vậy, vô lượng ánh sáng hóa thành mây sáng. Trong mây sáng có vô lượng hóa Phật, nhiều như bụi nhỏ, ngồi kiết-già. Những ánh sáng như thế nhiều vô lượng. Khi ấy ở đầu ngọn lửa có năm dạ-xoa (một loài quỷ thần mạnh mẽ, nhanh nhẹn) tay cầm kiếm sắc, đầu có bốn miệng, vừa hút lửa vừa chạy. Những quỷ như thế nhiều vô lượng, khắp cả phương đông cũng đều như vậy.

 Một luồng sáng chiếu vô lượng thế giới phương nam, khiến các thế giới ấy thành màu lưu ly. Trên đất lưu ly mọc hoa vàng ròng. Trên hoa vàng ròng mọc hoa mã não (đá quý có vân nhiều màu). Trên hoa mã não mọc hoa xa cừ (một loại vỏ sò biển quý, trắng ngà). Trên hoa xa cừ mọc hoa mai khôi (một loại ngọc màu đỏ). Trên hoa mai khôi mọc hoa hổ phách (nhựa cây hóa đá, màu vàng nâu trong suốt). Trên hoa hổ phách mọc hoa san hô. Trên hoa san hô mọc hoa kim tinh (?) (tinh chất của vàng). Trên hoa kim tinh mọc hoa kim cương. Trên hoa kim cương mọc hoa ánh sáng ma-ni (ma-ni: ngọc báu sáng trong, còn gọi ngọc như ý). Giữa mỗi cánh của hoa ánh sáng ma-ni có trăm ức hoa báu (ức: một số rất lớn) với vô lượng màu sắc. Trên mỗi tua nhụy hoa có vô lượng Phật Thích-ca Mâu-ni ngồi kiết-già, đại chúng Bồ-tát vây quanh.

 Khi ấy, từ lỗ chân lông trên thân các đại chúng cũng phát ra những hoa này. Trên mỗi hoa đều hiện ra những việc hiếm có, cũng như đã nói ở trên. Các hóa Phật này thè tướng lưỡi rộng dài, mở bày ánh sáng, hơn tướng trước gấp trăm nghìn vạn lần. Giữa các hoa có tòa báu tuyệt đẹp, cao lớn, nổi bật, đáng ngắm, giống như giường của Phạm vương. Trên mỗi giường có một vị đại Bồ-tát, thân tướng đoan nghiêm như Bồ-tát Di-lặc (vị Bồ-tát sẽ thành Phật kế tiếp sau Phật Thích-ca), cũng thè tướng lưỡi rộng dài. Ánh sáng của lưỡi ấy làm thành lưới ma-ni, che phủ các hóa Phật và đại chúng. Giữa lưới ma-ni phát ra ánh sáng báu lớn. Ở đầu ánh sáng báu lại có vô lượng vô biên hóa Phật; mỗi hóa Phật đều có vô số tỳ-kheo theo hầu. Khi ấy các tỳ-kheo ngồi trên hoa sen vàng, thân màu vàng ròng, ngồi thiền yên lặng, chắp tay, nhập vào định niệm Phật (trạng thái thiền định chuyên chú nhớ nghĩ đến Phật). Từ các lỗ chân lông trên thân phát ra ánh sáng màu vàng. Mỗi luồng sáng ấy hóa thành một hóa Phật như núi vàng, vây quanh các tỳ-kheo; lại có các tỳ-kheo hóa hiện cũng vây quanh Phật. Đông đảo như thế, không thể kể xiết.

 Một luồng sáng chiếu phương tây, khiến đất phương tây (?) thành màu pha-lê. Trên đất pha-lê có mây kim cương. Trong mây kim cương có mây báu trắng. Trong mây báu trắng có mây ngọc trai đỏ. Trong mây ngọc trai đỏ có mây ngọc trai trắng. Trong mây ngọc trai trắng có mây ngọc trai tím. Trong mây ngọc trai tím có mây ngọc trai xanh lục. Trong mây ngọc trai xanh lục có mây ngọc trai hồng. Trong mây ngọc trai hồng có mây cát vàng diêm-phù-đàn. Trong mây cát vàng có mây bụi nhỏ kim cương ma-ni. Trong mây bụi nhỏ kim cương ma-ni có mây bụi nhỏ mang màu của tất cả các thứ báu. Trong mỗi đám mây như thế có năm mươi sáu ức màu, đẹp đẽ tươi sáng, vượt ngoài tầm mắt; chỉ có tâm vắng lặng mới có thể hòa hợp được với cảnh ấy. Trong các tướng như vậy, lại có vô lượng hóa Phật nhiều như bụi nhỏ; mỗi hóa Phật có vô lượng đệ tử hóa hiện nhiều như bụi nhỏ. Hạt bụi không lớn ra, chư Phật không nhỏ đi, đều đoan nghiêm, tuyệt diệu như Phật Thích-ca Văn (tức Phật Thích-ca Mâu-ni), cũng đều thè tướng lưỡi.

 Một luồng sáng chiếu phương bắc, khiến đất phương bắc thành màu xa cừ. Trên đất xa cừ có tháp kim cương. Mỗi tháp Phật có trăm nghìn tháp đẹp vây quanh, số nhiều vô lượng. Tháp nhỏ nhất cũng cao năm mươi ức na-do-tha (một đơn vị số cực lớn) do-tuần (đơn vị đo đường dài của Ấn Độ xưa, mỗi do-tuần khoảng mười mấy cây số). Trong mỗi tháp lại có số khám hang nhiều như trăm ức hạt bụi. Trong mỗi hang có vô lượng vô biên nước mang màu các thứ báu tự nhiên vọt lên. Trên mặt nước có hoa sen lớn nở ra, hiện ánh sáng. Khi ánh sáng hiện ra thì hương thơm tuyệt diệu, hơn hương chiên-đàn (một loại gỗ thơm quý) ở bờ biển bên này trăm nghìn vạn lần. Hương ấy biến thành ánh sáng tuyệt diệu. Trong các ánh sáng có các hóa Phật, thân màu tuyệt đẹp, thuộc hạng quý nhất trong các thứ báu; tất cả các thứ báu đều từ tướng lưỡi mà ra. Khi ấy mỗi hang có vô lượng ánh sáng; mỗi ánh sáng có vô lượng hóa Phật; mỗi hóa Phật lại thè tướng lưỡi, ánh sáng vô lượng, cũng thành tháp hương, vượt qua vô lượng thế giới phương bắc, không thể cùng tận. Tất cả chỉ từ biển niệm Phật tam-muội (trạng thái tâm định, chuyên nhất vào việc nhớ nghĩ Phật; ví như biển vì rộng sâu vô tận) mà sinh ra.

 Một luồng sáng chiếu phương đông nam, khiến đất phương đông nam thành màu mã não. Trên đất mã não có núi hổ phách. Trên núi hổ phách mọc rừng bảy báu. Trong rừng bảy báu có mười dòng suối, nước mang mười màu báu. Màu nước phóng ra ánh sáng, chiếu khắp vô lượng thế giới phương đông nam. Nơi ánh sáng chiếu tới có núi báu lớn. Giữa mỗi ngọn núi, dưới mỗi gốc cây đều mọc hoa mạn-đà-la và hoa đại mạn-đà-la (các loài hoa cõi trời, ai thấy cũng vui lòng). Trên đài hoa có một hóa Phật thuần màu lưu ly, trong ngoài trong suốt, không thể tả hết. Ánh sáng nhiều màu báu xen lẫn vây quanh thân nghìn vòng. Trong mỗi ánh sáng có vô lượng hóa Phật. Mỗi hóa Phật có vô lượng đại chúng đều màu lưu ly vây quanh. Mỗi hóa Phật thè tướng lưỡi, ánh sáng hóa thành núi báu. Những núi báu như thế lại vượt qua vô lượng thế giới phương đông nam.

 Một luồng sáng chiếu vô lượng thế giới phương tây nam, khiến đất phương tây nam thuần màu san hô. Trên đất san hô mọc lầu ngọc bích. Lầu thấp nhất cũng cao năm mươi ức do-tuần. Mỗi lầu có một ức cây cột. Mỗi cây cột có trăm ức màu báu. Mỗi thứ báu phóng ra vô số ánh sáng. Mỗi ánh sáng hóa thành vô lượng nghìn ức cây báu. Dưới mỗi cây báu có sáu dòng suối. Nước ấy từ gốc cây đi vào, từ cành cây chảy ra; khi chảy ra có sáu màu báu. Trong mỗi dòng nước mọc một hoa sen, hoa ấy trắng tươi. Trên hoa lại có một hóa Phật màu trắng, thân trắng tuyệt bậc, vượt hơn tất cả. Trên màu trắng ấy có năm trăm màu ánh sáng tuyệt diệu vây quanh thân Phật. Mỗi ánh sáng hóa ra vô số Phật. Mỗi hóa Phật có vô số Bồ-tát. Các cột của lầu gác đều phóng ánh sáng. Trong mỗi ánh sáng có vô số hóa Phật. Hóa Phật màu xanh thì đi kinh hành (đi chậm rãi qua lại để tu tập, giữ tâm chuyên chú) trên đất san hô; hóa Phật màu trắng thì đi kinh hành trên lầu ngọc xanh. Trong các khám thờ của lầu gác đều có vô số hóa Phật như thế, cũng thè tướng lưỡi phóng ánh sáng lớn. Ánh sáng ấy tuyệt diệu, chiếu vô lượng thế giới phương tây nam, không thể cùng tận.

 Một luồng sáng chiếu phương tây bắc, khiến phương tây bắc thành đất hổ phách. Trên đất hổ phách mọc núi ngọc trai. Trên núi ngọc trai có cây san hô, lá bằng bạch ngọc, hoa bằng ngọc ma-ni, quả bằng vàng ròng, nhụy bằng kim tinh. Dưới cây tự nhiên có sư tử lớn, thân bằng bảy báu. Trong mắt sư tử phóng ra ánh sáng lớn, chiếu đất hổ phách, khiến đất hổ phách mọc lên một hoa sen lớn. Hoa ấy tròn trịa, vô lượng vô biên. Trên mỗi hoa có mây ánh sáng, mây ấy màu tím. Trên mây có lưới màu ngọc trai xanh lục. Giữa lưới ngọc trai mọc hoa sen vàng. Trên hoa sen vàng có một hóa Phật, thân màu vàng tía, có ánh sáng năm màu xanh, vàng, đỏ, trắng vây quanh. Trong mỗi ánh sáng có vô số hóa Phật. Mỗi hóa Phật có vô lượng đại chúng. Các hóa Phật ấy thè tướng lưỡi rộng dài cũng như vậy. Cứ thế chiếu khắp vô lượng thế giới phương tây bắc; ánh sáng của tướng lưỡi không thể cùng tận.

 Một luồng sáng chiếu phương đông bắc, khiến đất phương đông bắc thuần màu kim cương. Trên đất kim cương mọc hoa do bảy báu hợp thành. Trên hoa mọc cây tràng màu vàng diêm-phù-đàn. Đầu cây tràng có hoa; hoa ấy có vô lượng trăm nghìn màu báu, có vô số cánh. Mỗi cánh hoa hóa thành vô lượng trăm nghìn màn trướng báu. Mỗi góc màn có cây tràng bảy báu. Đầu mỗi cây tràng có lọng bảy báu. Lọng ấy che phủ khắp tất cả thế giới ở phương đông bắc. Lọng có năm lá phan (cờ dài treo rủ xuống) làm bằng vàng ròng. Lá phan có vạn ức, vô lượng chuông báu. Chuông phát ra âm thanh hay, khen ngợi danh hiệu Phật, khen ngợi việc lễ Phật, khen ngợi việc niệm Phật, khen ngợi việc sám hối (bày tỏ tội lỗi, ăn năn và nguyện không tái phạm). Phát ra những tiếng ấy rồi, từ mặt đất dưới màn báu, ánh sáng lớn vọt lên. Ánh sáng ấy tuyệt diệu, nhiều vô số nghìn ức. Trong mỗi ánh sáng có vô lượng hóa Phật ngồi kiết-già trong màn báu.

 Lại có vị vọt thân lên đứng giữa hư không: vọt lên ở phía đông thì chìm mất ở phía tây, vọt lên ở phía tây thì chìm mất ở phía đông; vọt lên ở phía nam thì chìm mất ở phía bắc, vọt lên ở phía bắc thì chìm mất ở phía nam; vọt lên ở bên rìa thì chìm mất ở giữa, vọt lên ở giữa thì chìm mất ở bên rìa. Có khi hiện thân lớn đầy cả hư không; đang lớn lại hiện thân nhỏ như hạt cải. Trong hư không, đi, đứng, ngồi, nằm. Trên thân phun nước, dưới thân phun lửa; dưới thân phun nước, trên thân phun lửa. Đi trên đất như đi trên nước, đi trên nước như đi trên đất. Trong nước mọc hoa sen lớn như bánh xe; trên hoa có Phật ngồi kiết-già. Những hóa Phật như thế vô lượng vô biên. Cùng một lúc thấy Phật vọt thân lên giữa không trung làm mười tám phép biến hóa (mười tám cách hiện thần thông như trên). Trên lửa mọc lên một núi Tu-di bằng vàng, có sao, mặt trời, mặt trăng, trang nghiêm bằng bảy báu, có các rồng, dạ-xoa và nước biển lớn. Có rất nhiều núi Tu-di như vậy; hai bên trái phải, tất cả muôn loài muôn cõi đều hiện ra. Những ngọn núi như thế nhiều vô lượng. Trên đỉnh núi có Phật, cũng thè tướng lưỡi. Ánh sáng của tướng lưỡi chiếu khắp vô lượng thế giới phương đông bắc, không thể cùng tận.

 Một luồng sáng chiếu lên trên, từ cõi Diêm-phù-đề (châu lục nơi loài người chúng ta sinh sống) đến cung Tứ Thiên vương (bốn vị vua trời giữ gìn bốn phương, ở tầng trời thấp nhất), khiến bốn vị Thiên vương đều thấy Đức Thích-ca Mâu-ni Thế Tôn (Thế Tôn: bậc được cả thế gian tôn kính, một danh hiệu của Phật), mặt trời giữa loài người, ngồi trên đài bảy báu cùng đại chúng đi lên cõi trời ấy. Các vị trời thấy rồi đều phát tâm Bồ-đề (tâm cầu giác ngộ, nguyện thành Phật để cứu độ chúng sinh). Cho đến tất cả các vị trời ở cõi Vô sắc (các tầng trời cao nhất, chúng sinh ở đó chỉ có tâm, không có hình thể) đều thấy tướng này, rõ ràng phân minh, tâm không lầm lẫn rối loạn, khiến các vị trời cõi Vô sắc không chê bai Niết-bàn (cảnh giới giải thoát hoàn toàn khỏi sinh tử), mà khởi ý nghĩ hướng về Bồ-đề.

 Một luồng sáng chiếu xuống các a-tu-la (loài thần có phúc lớn nhưng hay giận dữ, hiếu chiến), các dạ-xoa, các càn-thát-bà (thần âm nhạc cõi trời), các ca-lâu-la (chim thần cánh vàng), các khẩn-na-la (thần ca múa cõi trời), các ma-hầu-la-già (thần rắn lớn), các rồng, các la-sát (quỷ dữ ăn thịt người), các phú-đơn-na (một loài quỷ có thân hôi thối), các kim-tỳ-la (?) (một loài thần quỷ), các quỷ ăn tinh khí người, các cưu-bàn-trà (loài quỷ hay đè người lúc ngủ), các cát-giá (?) (một loài quỷ làm hại người), các quỷ đồng hoang, các ngạ quỷ (quỷ đói), các quỷ ăn đồ nôn mửa, các quỷ ăn nước mũi nước bọt, các quỷ ăn mủ máu, các quỷ ăn phân và nước tiểu, các thần núi, các thần cây, các thần nước — bao nhiêu trăm nghìn quỷ thần như thế, thân tạm thời có màu sắc như thân các vị trời, mềm mại vui sướng, giống như tỳ-kheo nhập vào đệ tam thiền (tầng thiền định thứ ba, có niềm an vui sâu lắng, vi tế). Các quỷ ấy, mỗi loài tùy theo nghiệp hạnh của mình, tự phát ba loại tâm Bồ-đề (tâm cầu giác ngộ theo một trong ba hướng: Thanh văn, Duyên giác hoặc Phật).

 Các ngạ quỷ, khi ánh sáng của tướng lưỡi hiện ra, giống như nước lạnh dập tắt lửa trong các đốt xương. Lửa đã tắt rồi, đồng nung chảy rơi xuống đất, lún thẳng vào trong đất. Khi ấy các ngạ quỷ đều há miệng kêu: “Đói quá! Đói quá! Nghìn vạn năm nay chưa từng thấy nước. Nay gặp được nước này, hết nóng, mát mẻ. Đây là sức của ai vậy?” Trên không có tiếng nói rằng: “Lũ ngạ quỷ ngu si kia! Có Đức Phật Thế Tôn phóng ánh sáng từ lưỡi, ánh sáng ấy chiếu đến các ngươi, khiến khổ độc của các ngươi đều được ngừng nghỉ.” Nói xong, trước mặt mỗi con quỷ hiện ra một người mẹ hiền ngồi trên đài hoa sen, giống như mẹ hiền bồng ẵm con thơ cho bú, khiến quỷ được no đủ. No đủ rồi, quỷ phát tâm Bồ-đề. Phát tâm rồi, mỗi người mẹ hiền hóa thành một vị Phật. Khi ấy mỗi vị Phật cũng phóng tướng lưỡi cứu các ngạ quỷ.

 Phật thu tướng lưỡi lại. Ánh sáng ấy có nghìn màu, vòng quanh Phật nghìn vòng; trong ánh sáng có nghìn vị Phật, từ đỉnh đầu Phật đi vào. Vào rồi, thân Phật trang nghiêm rực rỡ; ba mươi hai tướng tốt (ba mươi hai đặc điểm nổi bật, tốt đẹp trên thân Phật) và tám mươi vẻ đẹp phụ đi kèm đều sáng chói, khắp thân tuôn ánh sáng, chói lọi rực rỡ hơn trăm nghìn vô số ức mặt trời.

 Phật bảo vua cha: “Tướng lưỡi của Như Lai, công đức của lưỡi và cảnh giới khi quán lưỡi là như vậy. Sau khi Phật diệt độ, ai có tâm niệm Phật sắc bén mà quán lưỡi Phật, thì cảnh giới thấy bằng mắt tâm cũng như vừa nói. Quán như vậy thì trừ được tội sinh tử của trăm ức tám vạn bốn nghìn kiếp. Khi bỏ thân này sang đời khác, sẽ gặp tám mươi ức vị Phật. Ở chỗ các vị Phật ấy đều thấy tướng lưỡi rộng dài của chư Phật phóng ánh sáng lớn, cũng như vậy. Sau đó được thọ ký (được Phật báo trước rằng sẽ thành Phật) về đạo Bồ-đề.”

 Phật bảo A-nan (vị đệ tử thường theo hầu Phật, nổi tiếng nghe nhiều nhớ giỏi): “Ông hãy giữ gìn lời Phật, đừng để quên mất.” Phật bảo các đệ tử: “Ai ngay thân, ngay ý, ngồi ngay thẳng, nhập chánh thọ (trạng thái định, tâm hoàn toàn an trụ đúng vào cảnh quán) mà quán tướng lưỡi rộng dài, thì cũng như lúc ta còn ở đời, không có gì khác. Nếu có chúng sinh nào nghe lời nói này mà tâm không kinh sợ, không nghi ngờ, không sinh lòng chê bai, không làm phiền người niệm Phật, lại khuyên người niệm Phật tiến lên, cúng dường, cung kính, tôn trọng, khen ngợi họ, thì những người như vậy, tuy không niệm Phật, nhưng nhờ tâm thiện ấy mà trừ được ác nghiệp cực nặng của trăm kiếp. Đời sau sinh ra sẽ gặp Phật Di-lặc, cho đến Phật Lâu-chí (vị Phật cuối cùng trong nghìn vị Phật ra đời ở kiếp này). Ở chỗ nghìn vị Phật được nghe pháp, được giáo hóa, thường được quán Phật tam-muội (trạng thái định chuyên nhất vào việc quán tưởng Phật) như thế này.” Phật bảo vua cha: “Quán như vậy gọi là chánh quán. Nếu quán khác đi thì gọi là tà quán.”

 Thế nào là quán tướng cổ của Như Lai, tướng xương quai xanh đầy đặn (chỗ hõm ở hai vai đều đầy đặn), tướng chữ “đức” trên ngực, tướng dấu ấn chữ Vạn (một biểu tượng hình chữ thập có bốn đầu gập, tượng trưng cho điềm lành và công đức)? Giữa các chữ ấy sinh ra vòng hào quang tròn. Cổ tròn đầy như ống lưu ly treo cây tràng vàng đẹp. Trên cổ họng có tướng ba chấm, rõ ràng như chữ “Y” (một chữ cái Phạn ngữ có hình ba chấm). Trong mỗi chấm tuôn ra hai luồng sáng. Mỗi luồng sáng vòng quanh vòng hào quang tròn phía trước, đủ bảy vòng, các đường vạch rõ ràng. Giữa mỗi đường vạch có hoa sen tuyệt đẹp. Trên hoa sen ấy có bảy hóa Phật. Mỗi hóa Phật có bảy Bồ-tát làm thị giả. Hai tay mỗi Bồ-tát đều cầm ngọc như ý (ngọc báu có thể đáp ứng mọi điều mong cầu). Ánh sáng vàng của ngọc ấy đủ các màu xanh, vàng, đỏ, trắng và màu ma-ni, vây quanh trong các đường vạch ánh sáng như vậy. Đó gọi là tướng cổ Phật phát ra vòng hào quang tròn.

 Đường vân chữ “đức” trên ngực, trong dấu ấn chữ Vạn, tướng xương quai xanh đầy đặn, tướng hạt châu dưới nách — trong các tướng ấy, mỗi tướng tốt đều có ánh sáng năm trăm màu xen lẫn, cùng soi rọi nhau mà không ngăn ngại nhau. Mỗi ánh sáng màu vòng quanh hào quang cổ đủ năm trăm vòng. Trong mỗi đường vạch có năm trăm hóa Phật. Mỗi hóa Phật có năm trăm Bồ-tát làm thị giả, và năm trăm tỳ-kheo tay cầm phất trần trắng (cây phẩy bụi có cán, đầu kết lông) đứng hầu hai bên. Ánh sáng của các hóa Phật, ánh sáng của các Bồ-tát hóa hiện, ánh sáng của các tỳ-kheo hóa hiện, đều hiện rõ trong các ánh sáng. Núi Tu-di lớn, cung Tứ Thiên vương, các cung điện cõi trời, mặt trời, mặt trăng, các vì sao, cung rồng, cung thần, cung a-tu-la, các thần của mười núi báu, các thần nước bốn biển, cùng các loài sống dưới nước, các càn-thát-bà, những vị mà các Bà-la-môn (giai cấp tu sĩ, tư tế của đạo Bà-la-môn ở Ấn Độ) tôn thờ, chín mươi lăm loại thần tiên với các thuật lạ (các phái tu ngoài đạo Phật), những nhân duyên thân thuộc với cha mẹ qua các đời — các thần như thế đều hiện rõ trong ánh sáng của Phật.

 Lại có trăm ức, vô lượng quỷ thần hiện bóng trong vòng hào quang tròn, vì người ở Diêm-phù-đề mà nói về việc hiếu thảo, phụng dưỡng cha mẹ. Những người hóa hiện trong bóng ấy, khi thấy mọi người, đều tự nói: “Ta là cha ngươi. Ta là mẹ ngươi. Trong vô lượng đời trước, ngươi tên là thế này, ta tên là thế kia.” Vô lượng đại chúng đông đảo như thế đều là những điều chúng sinh tôn kính, hiện rõ ràng trong vòng hào quang tròn của Phật như tranh vẽ, như soi gương thấy mặt. Các tướng như vậy gọi là vòng hào quang tròn, bao quanh cổ Phật: trên một tầm (đơn vị đo bằng một sải tay dang ra), dưới một tầm, trái một tầm, phải một tầm, đủ tám thước.

 Trong vòng hào quang tròn tuôn ra các hóa Phật; tất cả những việc mà chúng sinh hiếm khi được thấy đều hiện ra trong đó, rõ ràng phân minh. Trên vòng hào quang tròn có ánh sắc vàng rực, như ngọc ma-ni, trang nghiêm nổi bật, đáng yêu. Giữa ánh rực ma-ni hóa sinh ra cây hoa. Cây ấy màu vàng, trăm nghìn vạn ức vàng diêm-phù-đàn cũng không sánh được. Dưới mỗi cây có hoa sen báu. Trên hoa có hóa Phật màu vàng ròng thật sự, như lọng lưu ly che trên Phật, làm nổi bật dung nhan vàng, đường nét phân minh. Những hình tượng hóa hiện như thế nhiều vô lượng.

 Khi Phật còn ở đời, lúc Thế Tôn đi, ánh sáng này chiếu xuống đất: phía trước một do-tuần thuần màu vàng ròng, phía sau một do-tuần thuần màu vàng ròng, bên trái một do-tuần thuần màu vàng ròng, bên phải một do-tuần thuần màu vàng ròng. Có người đi gần hai bên Phật thì những thứ hôi dơ của người ấy đều không hiện ra. Người đứng xa nhìn thấy đều cùng một màu vàng. Khi Phật ngồi dưới gốc cây, ánh sáng này rực rỡ như hoa vàng rải khắp rừng Kỳ thọ (khu vườn của thái tử Kỳ-đà, nơi Phật thường ở và thuyết pháp). Có người nhìn kỹ hào quang ở cổ Phật: người đi phía trước nhìn thì thấy Phật ở phía trước; người nhìn từ phía sau thì thấy Phật ở phía sau; nhìn từ bên trái thì thấy Phật ở bên trái; nhìn từ bên phải thì thấy Phật ở bên phải. Người từ tám phương đến, từ xa trông thấy hào quang ở cổ, ai cũng nói: “Sa-môn Cù-đàm (Cù-đàm: họ của Phật; sa-môn: người xuất gia tu hành) đi lại tự tại trong núi vàng, đang đến chỗ ta.” Mọi người như thế mỗi người thấy một khác. Đó gọi là hào quang ở cổ.

 Khi thấy ánh sáng này, nhục kế trên đỉnh đầu Phật sinh ra vạn ức ánh sáng, ánh sáng nối tiếp nhau, cho đến vô lượng thế giới ở phương trên. Các vị trời, người đời, Bồ-tát thập địa cũng không thể thấy hết được. Tóc Phật xoáy về bên phải, đường vân xoắn ốc tuyệt đẹp; màu xanh biếc của ong (?) và của chim công cũng không sánh được. Có nghìn ánh sáng rực rỡ bừng lên. Khi ánh sáng ấy bừng lên, xương nhục kế và tất cả các tướng đẹp trong đầu Phật đều hiện rõ. Tướng mặt đầy đủ, ánh sáng đáng yêu; những hoa đẹp có được do phúc báo ở cõi người, cõi trời và cõi Phật trong sạch cũng không thể ví được. Ánh sáng nơi mặt Phật càng thêm sáng rõ. Cổ Phật, ngực Phật và cánh tay Phật hơn trước gấp mấy lần, ánh sáng càng sáng rõ.

 Đầu gối Phật phát ra ánh sáng, ánh sáng ấy màu trắng, chia làm bốn nhánh, theo thân Phật xoay lên trên, hóa thành hoa trắng, nhập vào phía dưới hào quang ở cổ. Rốn phát ra năm luồng sáng; mỗi luồng có hai nhánh, mỗi nhánh có năm màu, nhập vào trong xương sườn, như ống bạch ngọc đựng nước nhiều màu, từ phía sau hai vai tự nhiên vọt ra, như lửa của ngọc ma-ni vàng, ngọn lửa này nối tiếp ngọn lửa kia. Trong các ánh sáng ma-ni có hoa sen tuyệt đẹp. Trên mỗi hoa sen có bảy hóa Phật, như tranh vẽ, như dấu in, theo thân Phật xoay chuyển mà không ngăn ngại nhau. Ở tướng bắp chân như nai chúa (?), ở các xương nối nhau như móc xích, ở các chỗ khớp cuộn như rồng, trong các khoảng ấy phát ra các ánh sáng vàng. Mỗi ánh sáng từ một đốt xương đi ra, nhập vào giữa một đốt khác; cứ thế hòa hợp thành một ánh sáng lớn, như ngọc ma-ni vàng, dừng ở phía sau khuỷu tay Phật, ánh rực lên đến hào quang trên đỉnh đầu.

 Móng tay màu đồng đỏ, các ngón chân có màng lưới (giữa các ngón có lớp màng mỏng nối liền), mỗi chỗ đều có ánh sáng. Ánh sáng ấy rực rỡ như lưu ly, pha-lê, đủ màu của bảy báu, từ mu bàn chân Phật lan ra, tương xứng với thân Phật như ngọc ma-ni, cũng như các ánh sáng trước, lên đến vòng hào quang tròn. Tướng bánh xe dưới lòng bàn chân và gót chân dài, mỗi chỗ sinh ra một đóa hoa. Hoa ấy tuyệt diệu, như hoa ưu-bát-la (hoa sen xanh) ở cõi Phật trong sạch. Từ gót chân Phật phát ra, vây quanh các ánh sáng đủ mười vòng, hoa này nối tiếp hoa kia. Trong mỗi hoa có năm hóa Phật. Mỗi hóa Phật có năm mươi Bồ-tát làm thị giả. Trên đỉnh đầu mỗi Bồ-tát sinh ra ánh sáng ngọc ma-ni.

 Khi tướng này hiện ra, trong mỗi lỗ chân lông trên thân Phật đều xoay vòng sinh ra tám vạn bốn nghìn ánh sáng nhỏ nhiệm, tô điểm hào quang quanh thân, khiến hết sức đáng yêu. Các màu sắc xen lẫn như thế gọi là thường quang (hào quang luôn tỏa ra quanh thân Phật), cũng gọi là ánh sáng vừa ý, cũng gọi là ánh sáng hiện theo điều chúng sinh ưa thấy, cũng gọi là ánh sáng ban con mắt cho chúng sinh. Ánh sáng này rộng một tầm, tướng trạng rất nhiều. Khi Cù-sư-la (một vị trưởng giả thời Phật) quán Phật thì ánh sáng này theo đó mà nhỏ; cho đến khi các đại Bồ-tát ở phương khác quán Phật thì ánh sáng này theo đó mà lớn, như kinh Tạp Hoa (tức kinh Hoa Nghiêm) đã nói.

 Phật bảo vua cha, và dặn A-nan: “Nay ta vì các người hiện ra đầy đủ ánh sáng của thân tướng.” Nói xong, Phật từ chỗ ngồi đứng dậy, bảo A-nan rằng: “Các ông tỳ-kheo cùng các Thích tử (con cháu dòng họ Thích, dòng họ của Phật) đều đứng dậy, chắp tay hướng về Phật, nhìn kỹ Như Lai: từ ánh sáng trên đỉnh đầu xuống đến ánh sáng nơi bàn chân; từ nhục kế trên đỉnh đầu xuống đến tướng lòng bàn chân bằng phẳng, đầy đặn.” Phật lại dặn các tỳ-kheo: “Lại từ tướng lòng bàn chân bằng phẳng đầy đặn đi lên cho đến nhục kế, cũng quán hào quang quanh thân và hào quang ở cổ của Như Lai.” Lại dặn: “Từ mỗi lỗ chân lông của Phật cho đến hết các phần của toàn thân, quán từng thứ một, đều phải rõ ràng, như người cầm gương tự soi mặt mình.”

 Những ai sinh tâm dơ xấu, không lành, những ai đã phạm giới cấm của Phật, thì thấy tượng Phật đen kịt như người bằng than. Trong chúng Thích tử có năm trăm Thích tử thấy sắc thân Phật như người bằng than. Trong chúng tỳ-kheo có một nghìn người thấy sắc thân Phật như người bằng đất đỏ. Trong chúng ưu-bà-tắc (nam cư sĩ tại gia, đã quy y và giữ giới) có mười sáu người thấy sắc thân Phật như chân voi đen. Trong chúng ưu-bà-di (nữ cư sĩ tại gia, đã quy y và giữ giới) có hai mươi bốn người thấy sắc thân Phật như đống mực. Bốn chúng như thế, mỗi người thấy một khác. Trong chúng tỳ-kheo-ni (tu sĩ nữ đã xuất gia, thọ giới đầy đủ) có những tỳ-kheo-ni thấy sắc thân Phật như màu bạc trắng. Trong chúng ưu-bà-di có những ưu-bà-di thấy sắc thân Phật như màu xanh nhuộm chàm. Bốn chúng như thế quán sắc thân Phật, chỗ thấy không giống nhau.

 Khi ấy bốn chúng nghe Phật nói như vậy, khóc lóc, nước mắt tuôn như mưa, chắp tay thưa Phật: “Chúng con hôm nay không thấy được sắc thân tuyệt đẹp.” Năm trăm Thích tử tự nhổ tóc mình, gieo cả thân xuống đất, máu mũi chảy ra, thưa: “Phật sinh ra trong dòng họ chúng con. Khi Phật mới sinh, mọi người đều thấy thân Phật thuần màu vàng ròng; chỉ có chúng con lúc nào cũng thấy thân Phật như người bằng than, lại giống như các Bà-la-môn gầy gò ốm yếu. Đời trước chúng con có tội lỗi gì? Cúi mong Phật, như mặt trời, vì chúng con mà giải nói.” Nói xong, lại tự nhổ tóc, gào khóc như trước, lăn lộn, tự quật mình xuống đất.

 Khi ấy Đức Từ phụ (tức Phật, như người cha hiền) cất tiếng phạm âm (giọng nói trong trẻo, thanh tịnh của Phật), an ủi các Thích tử và bốn chúng: “Này các thiện nam tử (người nam có lòng lành)! Như Lai, như mặt trời, xuất hiện ở đời chính là để diệt trừ tội lỗi của các người. Các người hãy đứng dậy. Phật tự biết lúc nào thích hợp sẽ nói cho các người nghe.” Khi ấy đại chúng từ dưới đất đứng dậy, đi quanh Phật ba vòng, lễ dưới chân Thế Tôn. Năm trăm Thích tử đến chỗ A-nan, kính lễ A-nan, thưa rằng: “Thưa tôn giả, tôi với ngài cùng sinh trong dòng họ Thích. Riêng ngài thông minh, nhớ giữ trọn vẹn lời Phật, như rót nước từ bình này sang bình khác không rơi rớt. Còn tôi vì tội đời trước nên không thấy được thân Phật, huống gì là nghe pháp.” Nói xong, khóc trước mặt A-nan.

 Khi ấy Như Lai dùng tiếng phạm âm bảo các Thích tử, và dặn đại chúng: “Các anh em, đừng gào khóc nữa. Thuở quá khứ có một vị Phật hiệu là Tỳ-bà-thi Như Lai, Ứng Cúng, Chánh Biến Tri (Tỳ-bà-thi: một vị Phật thời quá khứ; Ứng Cúng: bậc xứng đáng được cúng dường; Chánh Biến Tri: bậc hiểu biết đúng đắn và trọn khắp mọi điều), xuất hiện ở đời giáo hóa chúng sinh. Sau khi độ người xong xuôi, Ngài nhập Niết-bàn. Vào thời tượng pháp (giai đoạn sau khi Phật nhập diệt, giáo pháp chỉ còn hình thức na ná như thời chính pháp), có một vị trưởng giả (người giàu có, có đức độ và uy tín) tên là Nhật Nguyệt Đức, có năm trăm người con, thông minh, nhiều trí tuệ, hiểu biết rộng mọi văn chương nghề nghiệp của thế gian, về thiên văn và lịch số không gì không thông thạo. Người cha trưởng giả tin kính Phật pháp, thường vì các con nói về tâm quán Phật, lại nói về mười hai nhân duyên (chuỗi mười hai khâu nhân quả nối tiếp nhau dẫn đến vòng sinh tử) rất sâu xa. Các con nghe rồi nghi ngờ không tin, nói rằng cha đã già lẩm cẩm, bị bọn sa-môn lừa gạt: ‘Trong sách vở của chúng con đều không có nghĩa lý ấy. Nay cha tìm đâu ra được những điều này?’ Người cha trưởng giả thương các con nên giấu Phật pháp, không nói nữa.

 Bấy giờ các con cùng lúc mắc bệnh nặng. Người cha xét thấy mạng sống của các con không còn lâu, liền đến chỗ các con, đứng trước mặt từng đứa, khóc, chắp tay mà nói: ‘Các con theo tà kiến (thấy biết sai lệch), không tin chánh pháp. Nay con dao vô thường (cái chết, vì mọi thứ không thường còn) đang cắt xẻ thân các con, lòng các con buồn khổ rối bời, biết nương tựa vào đâu? Có Đức Phật Thế Tôn hiệu là Tỳ-bà-thi, các con hãy xưng danh hiệu Ngài.’ Các con nghe xong, vì kính cha nên xưng: ‘Nam-mô Phật (con xin quy kính Phật).’ Người cha lại bảo: ‘Các con hãy xưng Pháp, các con hãy xưng Tăng.’ Chưa kịp xưng đủ ba lần thì các con đã qua đời.

 Nhờ xưng danh Phật mà được sinh lên cõi trời, ở chỗ của Tứ Thiên vương. Hết tuổi thọ ở cõi trời, vì nghiệp tà kiến trước kia mà rơi vào đại địa ngục. Chịu khổ trong địa ngục, quân coi ngục la-sát dùng chĩa sắt nóng đâm hỏng mắt họ. Khi chịu khổ ấy, họ nhớ lại những điều cha trưởng giả dạy bảo; nhờ niệm Phật mà ra khỏi địa ngục, trở lại sinh làm người, nghèo khổ, hèn hạ. Khi Phật Thi-khí ra đời, họ cũng được gặp, nhưng chỉ nghe danh hiệu Phật, không thấy hình Phật. Khi Phật Tỳ-xá ra đời, cũng chỉ nghe danh hiệu Phật. Khi Phật Câu-lưu-tôn ra đời, cũng chỉ nghe danh hiệu. Khi Phật Câu-na-hàm Mâu-ni ra đời, cũng chỉ nghe danh hiệu. Khi Phật Ca-diếp ra đời, cũng chỉ nghe danh hiệu. Nhờ nhân duyên được nghe danh hiệu sáu vị Phật mà nay được cùng sinh một nhà với ta. Tuy sinh ở đây, thân tướng ta nay đoan nghiêm đến thế, mà các người thấy thân ta như Bà-la-môn gầy gò. Thân ta màu vàng, màu vàng diêm-phù-đàn cũng không sánh được, mà các người thấy màu thân ta như người bằng than.”

 Phật bảo các Thích tử: “Nay các người hãy xưng danh hiệu các vị Phật quá khứ, lễ lạy Phật; và xưng tên cha các người, lễ các vị Phật quá khứ; cũng xưng tên ta mà kính lễ ta. Đời vị lai có Phật hiệu là Di-lặc, cũng nên kính lễ. Hãy nói ra tội tà kiến đời trước của các người. Nay Phật hiện ở đời, đại chúng sa-môn đều tụ hội. Các người nên hướng về các bậc đại đức trong chúng tăng mà phát lộ (nói thẳng ra, không che giấu) và hối lỗi, thuận theo lời Phật mà sám hối các tội.” Các Thích tử ở giữa chúng của Phật pháp, gieo năm vóc xuống đất (hai đầu gối, hai khuỷu tay và trán chạm đất), như núi Thái sơn sụp đổ, hướng về Phật sám hối, mắt tâm liền được mở, thấy sắc thân Phật đoan nghiêm tuyệt diệu, như núi Tu-di sáng rực giữa biển lớn. Thấy Phật rồi, tâm rất vui mừng, thưa Phật rằng: “Bạch Thế Tôn, nay chúng con thấy ba mươi hai tướng tốt và tám mươi vẻ đẹp phụ của Phật, thân màu vàng ròng, mỗi tướng tốt có vô lượng ánh sáng.” Nói xong, liền ngay lúc ấy đắc đạo, chứng quả Tu-đà-hoàn (quả vị đầu tiên trong bốn quả vị của hàng Thanh văn, đã bước vào dòng thánh).

 Họ thưa với vua cha rằng: “Nay chúng con muốn xuất gia học đạo trong Phật pháp.” Vua cha bảo: “Các con hãy tự thưa với Phật, xem Phật có cho phép các con không.” Họ liền đến chỗ Phật, thưa rằng: “Bạch Thế Tôn, chúng con muốn xuất gia.” Phật bảo các Thích tử: “Thiện lai tỳ-kheo (lời Phật gọi: ‘Hay thay, tỳ-kheo đến đây!’, người được gọi lập tức thành tu sĩ).” Râu tóc tự rụng, liền thành sa-môn; áo đang mặc hóa thành pháp phục (y phục của người xuất gia). Họ chắp tay lễ Phật, xưng “Nam-mô Phật”; chưa kịp ngẩng đầu đã thành A-la-hán (bậc đã dứt sạch phiền não, ra khỏi vòng sinh tử), có đầy đủ tam minh (ba trí sáng suốt: biết các đời trước của mình, thấy sự sống chết của chúng sinh, và biết phiền não đã dứt sạch) và lục thông (sáu năng lực thần thông).

 Phật bảo vua cha: “Đại vương hôm nay có thấy các Thích tử sám hối, trừ tội, thành A-la-hán không?” Vua cha thưa Phật: “Vâng, đã thấy.” Phật bảo vua cha: “Các tỳ-kheo này ở đời trước vì tâm ác nên chê bai chánh pháp của Phật, chỉ vì cha mà xưng ‘Nam-mô Phật’, nên đời đời thường được nghe danh hiệu chư Phật, cho đến đời này gặp lúc ta ra đời, thấy sắc thân Phật và thấy chúng tăng, nghe Phật dạy mà sám hối các tội. Nhờ sám hối nên các chướng ngại tiêu trừ; vì các chướng ngại đã trừ nên thành A-la-hán.” Phật bảo A-nan: “Sau khi ta nhập Niết-bàn, các vị trời và người đời nếu xưng tên ta, và xưng ‘Nam-mô chư Phật’, thì phúc đức có được vô lượng vô biên; huống gì buộc tâm nhớ nghĩ chư Phật mà lại không diệt trừ được các chướng ngại sao?”

 Phật bảo các tỳ-kheo: “Sở dĩ các ông thấy sắc thân Phật như đất đỏ là vì đời trước, trong thời mạt pháp (giai đoạn cuối cùng, giáo pháp suy tàn) của Phật Nhiên Đăng (vị Phật thời quá khứ), các ông xuất gia học đạo. Đã xuất gia rồi, các ông lại khởi tâm không trong sạch đối với thầy hòa thượng (vị thầy truyền giới, thầy chính của người xuất gia). Nhưng vị hòa thượng ấy đã đắc đạo A-la-hán, biết tâm của đệ tử, bảo rằng: ‘Này pháp tử (con trong đạo pháp), đối với hòa thượng và chúng tăng, các con chớ khởi ý nghi ngờ. Nếu khởi ý nghi ngờ thì mãi mãi không có cách nào giữ được các giới trong sạch.’ Khi ấy các tỳ-kheo nghe hòa thượng nói, lòng sinh giận ghét. Bấy giờ hòa thượng biết tâm đệ tử, dần dần tự kiềm chế, không nói với họ nữa.

 Lúc ấy nghìn đệ tử, tùy tuổi thọ dài ngắn, đều sắp qua đời, mà hòa thượng vẫn còn sống, chưa nhập Niết-bàn. Bấy giờ hòa thượng đến chỗ các đệ tử, nói rằng: ‘Các tỳ-kheo, lúc mới nhận pháp, các con nghi thầy, nghi giới, ăn uổng của tín thí (của cải do người có lòng tin cúng dường). Nay các con muốn nương tựa vào đâu?’ Mọi người nghe vậy, lòng kinh hãi, lông tóc dựng đứng, thưa rằng: ‘Thưa hòa thượng, xin vì chúng con mà thuyết pháp.’ Hòa thượng bảo: ‘Nay việc của các con đã gấp, không thể đến chỗ khác dạy các con sám hối được. Bây giờ các con chỉ nên xưng danh hiệu Phật Nhiên Đăng Như Lai, Ứng Cúng, Chánh Biến Tri, đủ cả mười hiệu (mười danh hiệu tôn quý của một vị Phật).’ Khi ấy các tỳ-kheo làm theo lời hòa thượng, đều cùng xưng: ‘Nam-mô chư Phật.’ Xưng danh Phật xong thì liền qua đời.

 Nhờ tâm lành ấy mà được sinh lên cõi trời, lên cõi Đao-lợi (tầng trời thứ hai trong cõi Dục, do Đế Thích làm chủ), hưởng phúc báo tự nhiên. Hết tuổi thọ ở cõi trời, sinh xuống thế gian, vì tội đời trước ăn uổng của tín thí mà rơi vào loài ngạ quỷ, bị rót đồng nung chảy vào cổ họng, tuổi thọ dài đến tám vạn bốn nghìn năm. Hết tội ngạ quỷ thì sinh vào loài súc sinh. Hết tội súc sinh thì trở lại sinh làm người, nghèo cùng hèn hạ đeo bám làm “đồ trang sức” trên thân. Đã sinh làm người, được nghe danh hiệu chư Phật. Nhờ sức xuất gia ở đời trước, lòng tin từ trong phát ra như trước, nhớ lại thói quen đời trước mà xưng ‘Nam-mô Phật’. Nhờ công đức của nhân duyên xưng danh Phật, trong tám nghìn đời thường được gặp thời có Phật ra đời, nhưng mắt không thấy được sắc thân chư Phật, huống gì là nghe pháp; cho đến hôm nay gặp được đời ta, lại thấy thân thể ta hình dạng như đất đỏ.”

 Phật bảo các tỳ-kheo: “Đời trước, các ông ở chỗ không đáng nghi lại vô cớ sinh ra nghi ngờ, ở chỗ đáng tin lại vô cớ sinh ra không tin. Vì tội ấy mà không thấy chư Phật, không nghe chánh pháp. Như ta hôm nay hiện sinh trong cung vua, màu thân ta chân chính, là màu đẹp nhất trong các màu, vậy mà các ông thấy như đất đỏ.” Khi ấy các tỳ-kheo nghe Phật nói vậy, ai nấy tự hối hận, tự trách mình, trật áo để lộ vai phải (cách bày tỏ lòng cung kính), chắp tay hướng về Phật mà nói rằng: “Chúng con ở đời trước, vô lượng kiếp về trước, theo tà kiến, nghi thầy, nhận uổng của tín thí. Vì nhân duyên ấy mà rơi vào địa ngục. Nay tuy đã ra khỏi, nhưng trong vô lượng đời không thấy chư Phật, chỉ nghe danh hiệu. Nay thấy Thế Tôn thân màu đất đỏ, cao vừa đúng năm thước.”

 Bấy giờ Thế Tôn vén áo tăng-kỳ-chi (áo lót che vai và ngực của tỳ-kheo) để lộ chữ “đức” trên ngực, bảo các tỳ-kheo đọc. Đọc chữ “đức” xong, họ biết được sự trang nghiêm của công đức và trí tuệ của Phật. Trong dấu ấn chữ Vạn có nói về tám vạn bốn nghìn hạnh công đức của Phật. Các tỳ-kheo thấy rồi, khen ngợi Phật rằng: “Thế Tôn thật kỳ lạ đặc biệt! Chỉ riêng chữ trên ngực đã nói được vô lượng nghĩa, huống gì công đức trong tâm Phật!” Nói xong, họ hướng về Phật sám hối, gieo năm vóc xuống đất như núi Thái sơn sụp đổ, gào khóc thảm thiết, nước mắt tuôn như mưa, khóc trước mặt Phật.

 Bấy giờ Thế Tôn dùng lời dịu dàng an ủi, khiến các tỳ-kheo trong lòng vui mừng. Đã vui mừng rồi thì như gió thổi mây dày tan đi bốn phía, hiện rõ dung nhan vàng ròng, ba mươi hai tướng tốt sáng tỏ, thấy được rõ ràng. Thấy Phật rồi, lòng rất vui mừng, phát tâm Bồ-đề. Phật bảo vua cha: “Nghìn tỳ-kheo này siêng năng tha thiết cầu pháp, tâm không lười nghỉ. Ở đời vị lai, qua số kiếp không đếm được, sẽ được thành Phật, hiệu là Nam-mô Quang Chiếu Như Lai, Ứng Cúng, Chánh Biến Tri, đủ cả mười hiệu. Khi các vị ấy thành Phật, đất thuần màu vàng, có hàng cây bảy báu, lầu gác bằng báu đẹp để trang nghiêm. Chúng sinh ở cõi ấy đều là những người biết hổ thẹn, sám hối, thuần là Bồ-tát phát tâm cầu đạo vô thượng. Nghìn vị Phật như thế lần lượt ra đời, cũng như nghìn vị Bồ-tát của Hiền kiếp (kiếp hiện tại, trong đó có một nghìn vị Phật ra đời) lần lượt thành Phật.”

 Phật bảo đại vương: “Các tỳ-kheo này nghi thầy, nghi tăng, mắc tội lớn nặng như vừa nói; vậy mà nhờ quả báo của việc xưng ‘Nam-mô Phật’, nay ở đời ta được thọ ký ngay trước mặt, huống gì người giữ chánh niệm suy ngẫm về Phật!”

 Các tỳ-kheo-ni thấy Phật màu bạc liền từ chỗ ngồi đứng dậy, trật áo để lộ vai phải, lễ Phật, thưa rằng: “Bạch Thế Tôn, nay Như Lai tự nói về màu thân mình, trừ được vô lượng tội nặng cho chúng sinh. Vì sao chúng con từ khi xuất gia cho đến hôm nay chỉ thấy Phật màu bạc, hoa bạc, ánh sáng bạc, mọi đồ trang nghiêm đều là bạc? Vì sao chúng con không thấy ánh vàng rực rỡ của Như Lai, cũng không thấy ba mươi hai tướng tốt — quả báo của công đức — của Phật?” Bấy giờ Như Lai nghe các ni nói vậy liền mỉm cười. Có ánh sáng màu vàng từ giữa mặt phát ra, vòng quanh thân bạc của Phật đủ mười vòng. Khi ánh sáng ấy hiện ra, các ni thấy thân Phật màu vàng tía, ba mươi hai tướng tốt, ánh sáng chiếu rực, không thể nói hết. Các ni thấy rồi, quán tướng bạch hào giữa hai chân mày xoay về bên phải uyển chuyển. Thấy rồi vui mừng, ngay lúc ấy thành đạo A-la-hán, có tam minh, lục thông và đủ tám giải thoát (tám cấp thiền định giúp tâm thoát khỏi mọi ràng buộc).

 Các tỳ-kheo-ni tự biết được đời trước của mình: thuở vô lượng kiếp về trước, có Phật ra đời, cũng hiệu là Thích-ca Văn. Sau khi vị Phật ấy diệt độ, có các đệ tử xuất gia học đạo. Trong chúng tăng có một người đi khắp nơi giáo hóa, thấy năm trăm cô gái trẻ đang vui chơi trong núi đầm. Khi ấy vị tỳ-kheo giữ gìn oai nghi (dáng vẻ, cử chỉ trang nghiêm đúng phép của người tu), thong thả bước từng bước đến chỗ các cô gái, trải ni-sư-đàn (tấm vải trải để ngồi của người xuất gia) xuống đất mà ngồi. Các cô gái thấy vậy, ai nấy vui mừng, nói rằng: “Chốn vắng vẻ này là nơi thần tiên dạo chơi, bỗng có vị tỳ-kheo là bậc người hơn đời này đến ngồi đây, ắt chẳng phải người tầm thường. Ta nên cúng dường.” Mỗi người tháo vòng bạc rải lên vị tỳ-kheo, nói: “Tỳ-kheo tinh tấn, đức hạnh trọn vẹn, sau này ắt thành Phật. Nguyện khi chúng con được gặp ngài (thành Phật) thì cũng như những vòng bạc đã rải này.”

 Phật nói: “Các ngươi vì tham đắm màu sắc của bạc báu, nên đời đời thường ở trong núi bạc trắng, nhận thân thần nữ báu của thần núi bạc. Vì lễ sa-môn, dâng vòng bạc, nên nay gặp đời ta, được tắm gội trong sự giáo hóa trong sạch, thành A-la-hán. Vị tỳ-kheo lúc ấy chính là thân ta. Các cô gái lúc ấy chính là các ngươi. Các ngươi ở đời trước cúng dường sa-môn, lễ chư Phật, nên từ đó đến nay thường được gặp chư Phật.” Phật bảo vua cha: “Phật là báu vật giữa loài người, chỗ giúp ích, ban lợi rất nhiều. Nếu ai nghe danh hiệu mà lễ lạy cúng dường thì được quả báo lớn lao, huống gì buộc tâm nhớ nghĩ dung nhan chân chính của Phật!”

 Trong chúng ưu-bà-tắc, những người thấy Phật Thế Tôn như chân voi đen liền từ chỗ ngồi đứng dậy, trật áo để lộ vai phải, chắp tay hướng về Phật mà thưa rằng: “Con sinh ở nước này, vương tử nước con xuất gia thành Phật. Tiên nhân A-tư-đà (vị tiên đã xem tướng cho thái tử lúc mới sinh) thấy ba mươi hai tướng tốt, liền nói với con: ‘Thái tử Địa Thiên (?) thành Phật là điều không còn nghi ngờ.’ Con nghe lời ấy liền quy y Phật, từ đó đến nay luôn đi theo sau Phật, thọ tam quy y (nương tựa vào Phật, Pháp và Tăng), giữ bát quan trai (tám điều giới giữ trọn trong một ngày một đêm), thọ năm giới (năm điều răn: không sát sinh, không trộm cắp, không tà dâm, không nói dối, không uống rượu). Vậy mà vì tội lỗi của con, chỉ nghe tiếng Phật, không thấy hình Phật; mỗi lần thấy Phật thì như chân voi đen. Sao mà khổ sở đến thế!” Nói xong, giơ tay đấm ngực, gào khóc, ngã lăn xuống đất.

 Bấy giờ Như Lai dùng tiếng phạm âm, như cha hiền an ủi con, bảo các ưu-bà-tắc: “Các pháp tử hãy về chỗ ngồi. Phật sẽ vì các người dứt trừ nghi ngờ hối hận, diệt các chướng ngại.” Nói xong, Phật bảo các ưu-bà-tắc: “Đời trước, vô lượng kiếp về trước, các người đều làm vua ở Diêm-phù-đề, cai quản các nước, sung sướng tự tại. Có những sa-môn vì lợi lộc cúng dường mà nói tà cho các người nghe, không thuận theo lời Phật dạy: điều đúng pháp thì nói là phi pháp, điều phi pháp thì nói là đúng pháp. Các người đều tin dùng theo. Những sa-môn ấy, vì những lời dạy ác như thế, sau khi chết rơi vào địa ngục A-tỳ. Các người vì nghe theo lời dạy của bạn ác, sau khi chết cũng rơi vào địa ngục tối tăm. Nhờ sức của tâm lành khi nghe pháp trước kia, nay gặp đời ta, được thọ trì năm giới. Bây giờ các người nên ở trước Phật, Pháp, Tăng mà nói ra những tà kiến của mình và những điều bạn tà đã dạy, thành tâm sám hối.” Các ưu-bà-tắc nghe Phật nói vậy, xưng “Nam-mô Phật”, xưng “Nam-mô Pháp”, xưng “Nam-mô Tăng”, nói ra các tội lỗi, thành tâm sám hối. Khi ấy Phật liền phóng ánh sáng của tướng đại nhân (tức tướng bạch hào) giữa hai chân mày, chiếu vào tâm mọi người, tâm ý họ được mở tỏ, cùng lúc đắc đạo Tu-đà-hoàn. Các ưu-bà-tắc đắc đạo rồi, thấy sắc thân Phật đoan nghiêm tuyệt diệu, thế gian không gì sánh bằng, liền xin Phật cho xuất gia, thành A-la-hán.

 Trong chúng ưu-bà-di, những người thấy sắc thân Phật như đống mực liền từ chỗ ngồi đứng dậy, chắp tay hướng về Phật, nước mắt tuôn như mưa, gào khóc, đau buồn đến không nói được, giơ tay đập đầu, ngất lịm ngã xuống đất. Bấy giờ Thế Tôn thấy việc ấy, dùng tiếng phạm âm an ủi các cô gái, bảo rằng: “Này các cô gái, vì sao lại buồn rầu đến như thế?” Khi ấy các cô gái nghe tiếng Phật nói, các giác quan được khai mở, liền đứng dậy chắp tay thưa Thế Tôn: “Phật như mặt trời ra đời, chiếu khắp tất cả; mọi người đều thấy Phật như trăng tròn đầy, chỉ có chúng con không thấy. Khi Phật thuyết pháp, mọi người đều nghe tám thứ âm thanh (tám đức tốt đẹp của giọng nói Phật), riêng chúng con không nghe được, như người điếc bẩm sinh. Tôn giả Xá-lợi-phất (vị đại đệ tử trí tuệ bậc nhất của Phật) truyền giới cho chúng con, chúng con mới nghe ngài nói có pháp năm giới. Mỗi lần đến hội của Phật, chúng con thấy Phật Thế Tôn như đống mực. Cúi mong Thiên Tôn (bậc tôn quý nhất trong cõi trời và người, chỉ Phật), vì lòng đại từ bi mà trừ tội lỗi cho chúng con, khiến chúng con được thấy.”

 Bấy giờ Thế Tôn ngồi lại trên tòa sư tử (tòa ngồi của Phật, ví Phật như sư tử chúa giữa muôn loài), duỗi chân ra, để lộ tướng bánh xe nghìn căm (đường vân hình bánh xe có nghìn nan hoa dưới lòng bàn chân Phật) cho các cô gái xem. Các cô gái chỉ thấy nhiều hoa sen đẹp từ tướng bánh xe hiện ra, còn hóa Phật trên hoa thì như người bằng mực. Họ lại chắp tay lễ Phật, thưa rằng: “Bạch Thế Tôn, chúng con làm đệ tử Phật đã lâu, chỉ có hôm nay mới thấy hoa sen đẹp, mà thấy các hóa Phật như bị bôi mực. Đời trước chúng con có tội gì mà mắt tối tăm đến thế?”

 Phật bảo các cô gái: “Hãy lắng nghe, lắng nghe, khéo suy nghĩ ghi nhớ. Nay Như Lai sẽ phân giải cho các ngươi. Thuở quá khứ lâu xa, vô lượng đời về trước, bấy giờ có Phật hiệu là Nhất Bảo Cái Đăng Vương Như Lai, Ứng Cúng, Chánh Biến Tri. Sau khi vị Phật ấy diệt độ, vào thời tượng pháp, có các tỳ-kheo vào làng khất thực, cầm bát, mang tích trượng (gậy của tu sĩ, đầu có các vòng khoen), giữ oai nghi không sai phạm. Họ đến nhà các cô gái làng chơi. Khi ấy các cô gái làng chơi lấy bát của tỳ-kheo, xới cơm đầy bát, rồi trêu tỳ-kheo rằng: ‘Ông là con dòng Thích (người xuất gia theo Phật), mặt mũi xấu xí như đống mực, áo mặc trên người như kẻ ăn mày. Cái xấu của ông thiên hạ không ai bằng. Ông tự nói không ham muốn, nhưng ai thèm nghĩ đến ông!’ Khi ấy vị tỳ-kheo nghe lời ấy xong, ném bát lên không trung rồi bay vút đi mất. Các cô gái thấy vậy, xấu hổ ăn năn, nói rằng: ‘Nay chúng ta bố thí thức ăn cho sa-môn, nguyện đời sau thân được tự tại như vị sa-môn ấy.’”

 Phật bảo các cô gái: “Những cô gái dâng cơm cho vị A-la-hán lúc ấy nay chính là các ngươi. Các ngươi vì tâm lành bố thí thức ăn cho tỳ-kheo nên trong hai nghìn kiếp thường không đói khát. Vì tội trước kia mắng nhiếc ác độc và nhân duyên dâm dục, nên trong sáu mươi tiểu kiếp rơi vào địa ngục tối tăm. Nhờ tâm lành phát nguyện trước kia không mất, nay gặp đời ta được thọ năm giới. Lại vì đã cúng dường A-la-hán nên thấy được Xá-lợi-phất, mà không thấy được thân ta.”

 Bấy giờ Thế Tôn nói xong, liền từ trong rốn hiện ra hoa sen lớn. Hoa sen lớn ấy hóa thành đài ánh sáng. Trong đài ánh sáng có trăm nghìn vô số tỳ-kheo Thanh văn, như Xá-lợi-phất, Mục-kiền-liên (vị đại đệ tử thần thông bậc nhất của Phật)…, ở trên đài ánh sáng của Phật thần thông tự tại, làm mười tám phép biến hóa. Các cô gái thấy vậy, lòng sinh vui mừng, ngay lúc ấy dùng lửa trí tuệ thiêu sạch hai mươi ức kết sử (phiền não trói buộc tâm) đang bừng cháy, đắc đạo Tu-đà-hoàn. Các ưu-bà-di đắc đạo rồi, thấy sắc thân Phật đoan nghiêm tuyệt diệu, chỉ có điều không thấy ánh sáng của tướng bạch hào.

 Phật bảo vua cha: “Vì trêu đùa, nói lời độc ác, nên cho đến khi đắc đạo rồi mà điều thấy vẫn chưa sáng tỏ. Vì vậy mọi người nên siêng năng giữ gìn miệng, chuyên tâm, ngay thẳng ý, mà quán Phật tam-muội. Nhờ thấy Phật mà được vô lượng phúc.”

 Bấy giờ Thế Tôn muốn cho đại chúng thấy sắc thân Phật rõ ràng phân minh, liền hóa ra một tinh xá (nơi ở tu hành của người xuất gia) như núi bạch ngọc, cao đẹp, lớn như núi Tu-di, có trăm nghìn khám hang; trong các khám hang hiện bóng các hình tượng, không khác gì Phật. Khi ấy, trên mặt đất trước Phật có hoa sen lớn. Hoa ấy có nghìn cánh, mỗi cánh có nghìn ánh sáng, mỗi ánh sáng có nghìn hóa Phật, mỗi vị Phật có nghìn đệ tử làm thị giả. Phật bảo A-nan: “Sau khi Phật diệt độ, các đệ tử của Phật nếu có thể gác bỏ mọi việc, dứt bỏ các điều ác, buộc tâm suy ngẫm về thường quang của Phật, thì dù Phật không hiện tiền cũng gọi là thấy Phật. Nhờ thấy Phật nên tất cả các điều ác đều được tiêu trừ; tùy theo nguyện của mình, ở đời vị lai sẽ thành tựu một trong ba đạo Bồ-đề (giác ngộ theo quả vị Thanh văn, Duyên giác hoặc Phật).” Phật bảo A-nan: “Quán như vậy gọi là chánh quán. Nếu quán khác đi thì gọi là tà quán.”

 Kinh Phật nói về Quán Phật Tam-muội Hải (biển định quán tưởng Phật; tam-muội: trạng thái tâm định, chuyên chú vào một đối tượng), quyển thứ ba.

 Kinh Phật nói về Quán Phật Tam-muội Hải, quyển thứ tư.

 Đời Đông Tấn, Tam tạng (vị pháp sư thông suốt cả ba kho kinh điển: kinh, luật, luận) người Thiên Trúc (Ấn Độ) là Phật-đà-bạt-đà-la dịch.

◄ Trước Sau ►

Quay lại danh sách thiên · Giỏ video