**Phẩm Quán Tướng, thứ ba, phần bốn**
Phẩm Quán Tướng (phẩm dạy cách tập trung tâm trí để hình dung các tướng tốt trên thân Phật), thứ ba, phần bốn.
Phật bảo vua cha: "Thế nào là quán (tập trung tâm trí, hình dung thật rõ một đối tượng) tướng Như Lai (danh hiệu của Phật, nghĩa là bậc đến từ chân lý) phóng thường quang (vầng sáng luôn tỏa quanh thân Phật)? Nay Như Lai vì những người phàm phu (người thường, chưa giác ngộ) ở đời sau sẽ hiện ra một ít ánh sáng. Những người phàm ấy nên học phép quán này. Ai quán được như vậy thì cũng như hôm nay được thấy tướng ánh sáng của Phật, không khác gì cả."
Bấy giờ Thế Tôn (Đấng được cả thế gian tôn kính, một danh hiệu của Phật) phóng ánh sáng từ nhục kế (khối thịt nhô cao trên đỉnh đầu Phật, một trong ba mươi hai tướng tốt). Ánh sáng ấy có nghìn màu, mỗi màu chia thành tám vạn bốn nghìn nhánh. Trong mỗi nhánh có tám vạn bốn nghìn vị hóa Phật (thân Phật do thần lực biến hiện ra) mầu nhiệm. Thân các hóa Phật ấy cao lớn không có bờ bến. Trên đỉnh đầu các hóa Phật cũng phóng ra ánh sáng này. Các luồng sáng nối tiếp nhau lên đến vô lượng (nhiều không đếm xuể) thế giới ở phương trên.
Ở các cõi phương trên có các hóa Bồ-tát (Bồ-tát là người phát nguyện cứu độ chúng sinh và tu hành để thành Phật; hóa Bồ-tát là Bồ-tát do thần lực biến hiện). Các vị đông như mây, nhiều như bụi nhỏ, từ không trung đi xuống vây quanh các Đức Phật. Khi ánh sáng này hiện ra, chư Phật ở các thế giới nhiều như bụi khắp mười phương (bốn hướng chính, bốn hướng phụ, phương trên và phương dưới) cũng đều thấy được. Ánh sáng ấy chiếu thẳng lên đỉnh đầu chư Phật. Chư Phật lại phóng ánh sáng, và ánh sáng ấy cũng chiếu lên đỉnh đầu Đức Thích-ca Văn (tức Phật Thích-ca Mâu-ni).
Phật bảo A-nan (người hầu cận và là đệ tử thân cận của Phật): "Chúng sinh nào muốn quán ánh sáng nhục kế của Phật Thích-ca Văn thì nên quán như thế này. Người quán như vậy, nếu tâm chưa nhạy bén, thì trong mộng cũng được thấy. Tuy chỉ thấy bằng tâm tưởng, nhưng vẫn trừ được vô lượng trăm nghìn tội nặng. Người quán như vậy, ngay trong đời này chắc chắn sẽ thấy các vị đại Bồ-tát. Vì thấy Bồ-tát nên được nghe các ngài thuyết pháp (giảng giáo lý). Vì nghe thuyết pháp nên được đà-la-ni (năng lực ghi nhớ và nắm giữ trọn vẹn giáo pháp, không quên mất). Đà-la-ni ấy tên là Triền Ức Trì (sức ghi nhớ xoay vòng, gìn giữ mãi không quên). Quán như vậy gọi là chính quán (quán đúng). Quán khác đi thì gọi là tà quán (quán sai)."
Phật bảo vua cha: "Thế nào gọi là quán ánh sáng giữa hai chân mày của Như Lai? Nay vì chúng sinh đời sau, Như Lai sẽ hiện ra một ít ánh sáng của tướng bạch hào (sợi lông trắng xoắn nằm giữa hai chân mày Phật, một trong ba mươi hai tướng tốt)." Vừa nói xong, giữa hai chân mày Phật liền phóng ra ánh sáng của tướng bạch hào, là tướng của bậc đại nhân. Ánh sáng ấy chia làm tám vạn bốn nghìn nhánh, cũng có tám vạn bốn nghìn màu, chiếu khắp vô lượng thế giới trong mười phương.
Mỗi màu sáng hóa thành một núi vàng. Mỗi núi vàng có vô số hốc động. Trong mỗi động có một vị hóa Phật ngồi kiết già (ngồi xếp bằng, hai bàn chân đặt ngửa trên hai đùi), nhập thiền định sâu (trạng thái tâm lắng yên, chuyên chú vào một điểm). Trăm nghìn đại chúng gồm Thanh văn (đệ tử nghe lời Phật dạy mà tu chứng, chủ yếu cầu giải thoát cho mình) và Bồ-tát làm quyến thuộc (đoàn tùy tùng) của các ngài. Các hóa Phật trong động đều phóng ánh sáng tướng bạch hào của bậc đại nhân, cũng chiếu khắp vô lượng thế giới trong mười phương. Các thế giới đều hóa thành màu vàng. Trên mặt đất màu vàng có hoa sen vàng. Trên mỗi hoa sen vàng đều có hóa Phật, các ngài cũng đều mang cùng một danh hiệu là Thích-ca Văn.
Giữa chân mày chư Phật ấy cũng phóng ra ánh sáng này. Ánh sáng chiếu khắp thế giới mười phương, như thể trăm nghìn ức (ức: một con số rất lớn) núi chúa Tu-di (ngọn núi cao lớn nhất, nằm ở trung tâm mỗi thế giới theo quan niệm vũ trụ của nhà Phật) cùng hợp lại một chỗ. Các núi Tu-di phản chiếu hình ảnh chư Phật. Thân Phật cao lớn sừng sững, vừa bằng núi. Ánh sáng giữa chân mày của các hóa Phật ấy nhiễu quanh các hóa Phật đủ bảy vòng, rồi trở vào giữa chân mày Đức Thích-ca Mâu-ni.
Khi ánh sáng ấy đi vào, trong mỗi lỗ chân lông trên thân Phật có một hình tượng hóa hiện. Trong mỗi lỗ chân lông của mỗi hình tượng ấy lại hóa ra tám vạn bốn nghìn hình tượng mầu nhiệm. Tất cả đều là những cảnh mà mọi chúng sinh trong tam thiên đại thiên thế giới (một nghìn triệu thế giới hợp lại, phạm vi giáo hóa của một Đức Phật) hiếm khi được thấy. Đây gọi là ánh sáng của một nét đẹp trong tám mươi nét đẹp của Như Lai (tám mươi tùy hình hảo: tám mươi nét đẹp phụ đi kèm ba mươi hai tướng tốt chính của thân Phật). Ánh sáng của tám mươi nét đẹp như vậy thì nói mãi không hết.
Như Lai chỉ hiện một ít ánh sáng bạch hào mà trong đoàn người vua cha dẫn đến đã có tám nghìn người xa lìa bụi bặm phiền não, rời bỏ cấu nhiễm, được pháp nhãn tịnh (con mắt thấy rõ chân lý một cách trong sạch, tức là bước vào hàng Thánh đầu tiên).
Phật bảo A-nan: "Ánh sáng tướng bạch hào của Như Lai, trong các tu-đa-la (kinh điển) Phật đã nói rộng. Ánh sáng mầu nhiệm như vậy chỉ Phật với Phật mới thấy được. Bồ-tát Thập địa (Bồ-tát đã lên đến mười bậc tu chứng cao nhất) thấy cũng chưa rõ ràng. Vì thế ở đây chỉ nói một phần nhỏ. Nói một phần nhỏ là vì người phàm. Sau khi Phật diệt độ (nhập niết-bàn, tức rời bỏ cõi đời), quán như vậy gọi là chính quán, quán khác đi gọi là tà quán. Ánh sáng này trừ tội như đã nói ở trên. Chỉ người thấy được ánh sáng thì tâm mới sáng tỏ, thấy được trăm ức Đức Phật. Còn người chỉ thấy sợi lông trắng là thấy bằng tâm tưởng."
"Thế nào là quán tướng vầng trán rộng, bằng phẳng, ngay ngắn của Như Lai, tướng ba vòng trên mặt Như Lai (?), tướng chân tóc, và các tướng khác như thế? Từ mỗi tướng ấy đều tỏa ra ánh sáng vàng. Ánh sáng vàng hóa thành các giường vàng. Trên mỗi giường có một nghìn vị Bồ-tát, bắt đầu từ Câu-lâu-tôn-đà cho đến Lâu-chí (một nghìn vị sẽ lần lượt thành Phật trong Hiền kiếp, tức thời đại hiện nay; Câu-lâu-tôn-đà là vị đầu tiên, Lâu-chí là vị cuối cùng). Nghìn vị Bồ-tát ấy đều phóng ánh sáng, ngồi trên giường vàng.
Cứ như thế có trăm ức nghìn vạn Bồ-tát, trăm ức nghìn vạn giường vàng. Trên các giường vàng đều có màn báu. Mỗi màn báu có nghìn luồng sáng. Mỗi luồng sáng thành nghìn cây tràng báu (cờ hình ống tròn treo trên cột, dùng để trang nghiêm). Trên mỗi tràng có nghìn vạn lọng báu. Dưới các lọng báu có các phướn báu. Trong các phướn báu có vô lượng hóa Phật. Các hóa Phật ấy đều giảng về khổ, không, vô thường, vô ngã (đời là khổ; mọi vật đều trống rỗng, không có thực thể; không có gì tồn tại mãi; không có cái 'ta' cố định).
Khi nói bài kệ (bài thơ tụng giáo lý) này, tất cả hóa Phật cũng đều nói theo. Phật Thích-ca Văn, thân vuông vức cao một trượng sáu thước (trượng: đơn vị đo xưa, bằng mười thước), đứng trước mặt người tu hành, giơ tay phải lên và nói rằng: 'Lành thay, lành thay! Thiện nam tử (người con trai hiền lành, cách Phật gọi người tu)! Nay ông quán được các tướng tốt của chư Phật. Đời trước chúng ta tu hạnh Bồ-tát cũng như ông vậy, không khác gì. Nay ông quán được cảnh giới của chư Phật. Cảnh giới ấy chỉ là do vọng tưởng trong tâm ông sinh ra.' Nói xong liền biến mất.
Các luồng sáng trên trán lại càng rực rỡ hơn. Ánh sáng tuôn ra có đến trăm nghìn ức luồng. Mỗi luồng chiếu vào mặt các vị Bồ-tát trên giường báu. Mặt các Bồ-tát ấy cũng tỏa ánh sáng chiếu lại Phật Thích-ca Văn. Khi tướng này hiện ra, người tu hành thật sự thấy mặt Phật rõ ràng, không còn nghi ngờ gì."
Phật bảo A-nan: "Sau khi Phật diệt độ, đệ tử của Phật nếu quán được như vậy, thật sự thấy mặt Phật, thì cũng như lúc ta còn ở đời, không khác gì. Người quán như vậy trừ được tội sinh tử trong một ức kiếp (kiếp: khoảng thời gian cực kỳ dài). Đời sau sinh ra ở đâu cũng được tận mắt thấy chư Phật, được sinh vào nhà chư Phật, có chư Phật và Bồ-tát làm quyến thuộc. Quán như vậy gọi là chính quán, quán khác đi gọi là tà quán."
"Thế nào là quán ánh sáng từ mũi Như Lai? Ánh sáng từ mũi chia làm bốn nhánh, đi lên vào mắt Phật, chân mày Phật và lông mi Phật, rồi tỏa ra ánh sáng lớn. Ánh sáng ấy dày đặc như mây, có hình như rồng, như voi, chiếu khắp vô lượng thế giới mười phương rồi đi vào mắt chư Phật. Khi tướng này hiện ra, mười phương đều sáng rực. Lúc ấy người tu hành thấy mặt đất và hư không khắp các cõi mười phương đều đầy chư Phật. Mắt, chân mày, lông mi, lỗ mũi của mỗi Đức Phật cũng đều phóng ánh sáng lớn như thế.
Hai luồng sáng từ mắt Phật chiếu khắp nơi rồi đi vào mắt chư Phật, trong hư không hóa thành đài ánh sáng. Trên đài ấy toàn là mây ánh sáng. Mây sáng màu xanh và trắng, trên đời không gì sánh được. Trong ánh sáng xanh có hóa Phật màu xanh, trong ánh sáng trắng có hóa Phật màu trắng. Các Đức Phật xanh và trắng ấy đứng hai bên trái phải rõ ràng, lấy ánh sáng trăm màu báu làm mây, giống như người có thần thông bay lượn giữa mây.
Các lỗ chân lông trên thân các ngài giống như những cây hoa. Mỗi cây hoa cao lên đến cõi Phạm thiên (cõi trời thanh tịnh ở tầng trên, nơi vua trời Phạm vương ở). Giữa các cành hoa lá có trăm nghìn ức vị tỳ-kheo (người nam xuất gia đã thọ đủ giới) thuộc hàng Thanh văn. Mỗi vị tỳ-kheo mặc áo nạp vá từ nghìn mảnh; nghìn mảnh có nghìn màu; trong mỗi màu có trăm nghìn hóa Phật, đều thuần màu vàng ròng. Các vị tỳ-kheo ấy vọt mình vào trong mây, theo sau Phật, như voi chúa đi trước, voi con theo sau."
Phật bảo A-nan: "Sau khi Phật diệt độ, đệ tử của Phật nếu dùng tâm chân chính quán ánh sáng mắt Phật, thì ngay đời này các chướng ngại nặng nề được trừ sạch. Đời sau thường được thấy Phật, không xa lìa Phật, như không xa mặt trời. Dù còn ở trong thai mẹ cũng thường nhập tam muội (trạng thái tâm định tĩnh, chuyên chú sâu). Khi ở trong thai mẹ, người ấy thấy mười phương chư Phật đều phóng ánh sáng từ mắt đến chiếu vào thân mình. Ngay khi còn trong bọc thai (?) đã thường được nghe pháp mầu, huống gì là khi đã ra đời. Quán như vậy gọi là chính quán, quán khác đi gọi là tà quán."
"Mũi phóng ra hai luồng sáng, chiếu khắp thế giới mười phương. Mỗi luồng sáng hóa thành nước lớn. Nước ấy lơ lửng trên không, chảy vào các luồng sáng. Khi nước chảy vào, mọi ánh sáng lại càng rực rỡ hơn. Giữa mỗi luồng sáng hiện ra núi pha-lê (đá trong suốt như thủy tinh). Giữa các núi pha-lê mọc lên hoa bằng bảy thứ báu (vàng, bạc, lưu ly, pha-lê, xà cừ, san hô, mã não). Trên đài hoa phun lên các dòng nước. Nước ấy màu vàng như cây tràng vàng. Trong tràng vàng có trăm nghìn vạn vô lượng hóa Phật. Mỗi hóa Phật thân vuông vức cao một trượng sáu thước. Trong các lỗ chân lông trên thân có tám vạn bốn nghìn màu báu tuyệt diệu. Trong các màu báu ấy lại phóng ra ánh sáng, ánh sáng vi diệu có nhiều màu như số cát sông Hằng."
Phật bảo A-nan: "Sau khi Phật diệt độ, đệ tử của Phật nào quán như vậy thì trừ được nghiệp ác cực nặng trong nghìn kiếp. Đời sau sinh ra ở đâu, tâm cũng không vướng mắc. Không phải nằm trong bào thai, mà luôn được hóa sinh (tự nhiên sinh ra, không qua thai mẹ). Hóa sinh rồi thì thân đầy đủ ánh sáng, không xa lìa chư Phật. Quán như vậy gọi là chính quán, quán khác đi gọi là tà quán."
"Thế nào là quán ánh sáng từ miệng Như Lai? Ánh sáng ấy màu trắng như núi báu, trong ngoài đều trong sạch. Trong núi báu có vô lượng hóa Phật màu vàng ròng tinh khiết. Bấy giờ từ miệng các hóa Phật tỏa ra ánh sáng năm màu, chiếu khắp mười phương rồi đi vào miệng chư Phật. Khi tướng này hiện ra, người tu hành dù đi, đứng, ngồi hay nằm cũng luôn nghe Như Lai giảng Tứ niệm xứ (bốn chỗ để đặt sự chú tâm quán xét: thân, cảm thọ, tâm và các pháp), tức quán thân, thọ, tâm, pháp, và còn giảng các cảnh giới cho người tu hành nghe. Nghe xong, người ấy ghi nhớ, nhắm mắt suy ngẫm. Nhờ sức ánh sáng ấy, người ấy liền đạt được pháp Tứ niệm xứ. Lúc ấy mười phương chư Phật và Phật Thích-ca Văn, ngay trong tam muội, mỗi vị đưa tay phải xoa đầu người tu hành và nói: 'Lành thay, lành thay! Thiện nam tử! Ông đã thật sự tu được định niệm Phật (trạng thái tâm định nhờ chuyên nhớ nghĩ đến Phật).' Quán như vậy gọi là chính quán, quán khác đi gọi là tà quán."
"Thế nào là quán tai Như Lai? Tai phóng ra năm luồng sáng, ánh sáng có nghìn màu. Mỗi màu có nghìn hóa Phật, mỗi hóa Phật phóng nghìn luồng sáng. Ánh sáng như vậy chiếu khắp vô lượng thế giới mười phương, hóa thành một đóa hoa. Hoa ấy rất lớn, không thể biết được kích thước; trừ sức tâm của Phật, không ai biết được. Trong hoa sen ấy hiện ra trăm nghìn vạn ức vô lượng cõi Phật. Trăm nghìn vạn ức vị đại Bồ-tát ngồi trên một sợi tua nhụy sen. Tua nhụy không to ra, Bồ-tát không nhỏ lại, mà cũng không cản trở nhau.
Tai của các Bồ-tát ấy đều có dái tai rủ xuống (?), như hoa sen vàng treo giữa ánh mặt trời. Trong tai cũng xoay vòng tỏa ra năm luồng sáng. Khi tướng này hiện ra, lông trong tai Phật giống như cây của trời Đế Thích (vua cõi trời Đao-lợi), ai thấy cũng vui thích."
Phật bảo A-nan: "Sau khi Phật diệt độ, đệ tử của Phật nào quán như vậy thì thường được nghe trăm ức nghìn Đức Phật và các Bồ-tát giảng các pháp mầu, và nhĩ căn (giác quan tai) không bị hư hoại. Quán như vậy gọi là chính quán, quán khác đi gọi là tà quán."
"Thế nào là quán tướng cổ Như Lai? Tướng cổ tỏa ra hai luồng sáng, ánh sáng có vạn màu, chiếu khắp tất cả thế giới mười phương. Chúng sinh nào có thiện căn (gốc rễ điều lành đã gieo từ trước) đã chín muồi, gặp ánh sáng này thì ngộ được mười hai nhân duyên (chuỗi mười hai khâu nhân quả nối tiếp nhau khiến chúng sinh cứ sinh rồi chết mãi) và thành Bích-chi Phật (bậc tự mình giác ngộ nhờ quán nhân duyên, không cần thầy dạy). Ánh sáng này chiếu vào cổ các vị Bích-chi Phật.
Khi tướng này hiện ra, người tu hành thấy khắp tất cả các Bích-chi Phật trong mười phương ném bát lên hư không, làm mười tám phép thần biến. Dưới mỗi bàn chân các Bích-chi Phật đều có chữ. Những chữ ấy giảng về mười hai nhân duyên: vô minh (sự mê muội, không thấy rõ chân lý) làm duyên (điều kiện) sinh ra hành (những hành động tạo nghiệp); hành làm duyên sinh ra thức (tâm thức đi đầu thai); thức làm duyên sinh ra danh sắc (tinh thần và thể xác lúc mới thành hình trong thai); danh sắc làm duyên sinh ra lục nhập (sáu giác quan: mắt, tai, mũi, lưỡi, thân, ý); lục nhập làm duyên sinh ra xúc (sự tiếp xúc giữa giác quan với cảnh vật); xúc làm duyên sinh ra thọ (cảm nhận khổ, vui); thọ làm duyên sinh ra ái (lòng ham muốn, yêu thích); ái làm duyên sinh ra thủ (sự bám chấp, giành giữ); thủ làm duyên sinh ra hữu (sức nghiệp tạo nên một đời sống mới); hữu làm duyên sinh ra sinh (sự ra đời); sinh làm duyên sinh ra già, chết, lo âu, buồn khổ, phiền não.
Mỗi chữ có một luồng sáng, mỗi luồng sáng có mười hai âm thanh. Một âm thanh giảng khổ, không, vô thường, vô ngã; một âm thanh giảng mười hai nhân duyên. Trong ánh sáng dưới chân các Bích-chi Phật đều có những chữ ấy, đọc ngược đọc xuôi qua lại tất cả mười hai lượt. Đó gọi là cội gốc của sinh tử. Ánh sáng này chiếu các Bích-chi Phật xong thì trở vào cổ Phật.
Người quán như vậy sẽ không sinh trong cõi người mà sinh lên cõi trời Đâu-suất (cõi trời nơi các Bồ-tát sắp thành Phật cư ngụ), gặp được Bồ-tát Nhất sinh bổ xứ (Bồ-tát chỉ còn một đời nữa là thành Phật, sẽ kế vị Phật hiện tại) giảng pháp mầu cho nghe. Nghe pháp xong, thân tâm vui mừng, học theo các Bồ-tát quán pháp duyên khởi (mọi sự vật đều do nhân duyên hợp lại mà sinh ra). Quán như vậy gọi là chính quán, quán khác đi gọi là tà quán."
"Thế nào là quán tướng xương quai xanh đầy đặn của Như Lai? Ánh sáng của tướng đầy đặn ấy chiếu khắp mười phương, có màu hổ phách. Chúng sinh nào gặp ánh sáng này thì tự nhiên phát khởi tâm cầu đạo Thanh văn. Những Thanh văn ấy thấy ánh sáng chia làm mười nhánh, mỗi nhánh nghìn màu, thành mười nghìn luồng sáng, mỗi luồng sáng có hóa Phật. Mỗi hóa Phật có bốn vị tỳ-kheo làm thị giả (người hầu cận). Mỗi tỳ-kheo đều giảng khổ, không, vô thường, vô ngã; phân tích Tứ đế (bốn chân lý: đời là khổ, nguyên nhân của khổ, sự chấm dứt khổ, con đường chấm dứt khổ); giảng nghĩa tám bậc Thánh (bốn bậc đang hướng tới quả và bốn bậc đã chứng quả); giảng tướng bốn quả (bốn bậc chứng ngộ của Thanh văn: Tu-đà-hoàn, Tư-đà-hàm, A-na-hàm, A-la-hán); giảng ba tam muội (ba phép định: Không, Vô tướng, Vô nguyện), khiến chúng sinh ấy theo pháp này mà cầu xuất gia. Xuất gia không lâu thì thành A-la-hán (bậc đã dứt sạch phiền não, không còn phải sinh tử).
Ánh sáng như vậy chiếu khắp lên đỉnh đầu các vị A-la-hán trong mười phương. Khi chiếu lên đỉnh đầu, giống như có người cầm bình rót thuốc vào đỉnh đầu, hình dáng màu sắc giống như đề-hồ (chất tinh túy nhất chế từ sữa, ví cho thứ quý nhất). Từ đỉnh đầu vào rồi thấm suốt trong ngoài. Lúc ấy người tu hành thân tâm an ổn, tâm điềm tĩnh, không có tướng xấu nào, không thấy hình dạng của các sử và kết (các tên gọi phiền não: 'sử' là thứ sai khiến, 'kết' là thứ trói buộc). Cứ như thế, bỗng chốc thành A-la-hán.
Ánh sáng này lại biến thành vô số lọng vàng. Trong mỗi lọng có trăm nghìn lượt bảy Đức Phật (bảy vị Phật quá khứ, từ Phật Tỳ-bà-thi đến Phật Thích-ca). Mỗi nhóm bảy Đức Phật có bốn vị tỳ-kheo làm thị giả. Mỗi tỳ-kheo nhập định tứ đại (phép định quán bốn yếu tố cấu thành thân thể: đất, nước, lửa, gió). Trong định tứ đại hiện ra khắp hình dạng của mọi phiền não. Tám vạn loài trùng trong thân uốn éo bò ra, các loài trùng nhỏ cũng đều bò theo.
Khi tướng này hiện ra, hỏa đại (yếu tố lửa) nổi lên trước. Khi hỏa đại nổi lên, lúc đầu nhỏ như hạt cải, từ lỗ chân lông thoát ra, sau lớn dần, đốt khắp thân, thân như một đống lửa. Các loài trùng kêu gào như tiếng sư tử. Khi tiếng ấy vang lên, người tu hành kinh sợ, mê man ngã quỵ xuống đất. Ra khỏi định nhìn lại thân mình, thấy như lửa đồng cháy lan làm cháy sém cây cối bên cạnh.
Khi tướng này hiện ra, phải khởi tâm hình dung một thứ thuốc. Trước hết hình dung thân mình. Hình dung thân xong, mở đỉnh đầu cho trống rỗng, rồi hình dung Phạm vương (vua cõi trời Phạm thiên), hình dung Đế Thích, hình dung các vị trời tay cầm bình báu, hình dung họ cầm thuốc rót vào. Khi thuốc vào đỉnh đầu thì thấm khắp tứ chi và các mạch máu. Thấy các mạch và thân như ống lưu ly (ngọc trong suốt màu xanh). Chỉ thấy các loài trùng như hoa héo chết.
Lúc ấy các mạch tuôn chảy nối vào nhau, chỉ toàn là nước. Nước đến đâu lửa tắt đến đó. Lúc ấy nơi mỗi đốt xương của người tu hành đều phun nước ra như người ngửa lên bắn tên. Nước lên đến biên giới cõi Phạm thiên, dòng này nối dòng kia đến tận trời Phạm thiên. Thấy nước trong thân như bốn biển lớn. Chỉ thấy các loài trùng đầu rũ, thân dập nát (?), tay gãy, chân quẹo.
Chỉ có tâm sinh ra lửa, chia làm mười nhánh. Lửa vào trong nước mà không tắt, nước cũng không cạn. Ánh nước vọt lên, ánh lửa đuổi theo. Cả hai ánh nước và lửa đều từ tâm phát ra, đan xen nhau, lên tột đỉnh ba cõi (cõi Dục, cõi Sắc và cõi Vô sắc, tức toàn bộ các cõi sinh tử), xuống tận địa ngục A-tỳ (địa ngục khổ nhất, ở tầng thấp nhất), khắp đến tận biên giới một thế giới, chỉ thấy toàn dòng nước và lửa chảy. Lửa cũng chạy theo khắp đông, tây, nam, bắc.
Lúc ấy nơi đầu tâm tự nhiên mọc ra một sợi lông đen. Từ đầu sợi lông thổi ra một trận gió đen lớn. Gió ấy có bốn màu, nổi lên từ gốc tâm, như cơn gió lốc dữ dội, hình như khói lửa. Gió ấy thổi khắp mọi dòng nước, làm nước gợn sóng, bọt tụ lại thành đống (?). Lửa cũng vào trong đó; nhờ sức lửa mà bọt cứng lại như băng. Lại có gió đến, thổi chín mươi tám loại vật ác, bụi bặm, ô uế, không sạch (ví cho chín mươi tám loại phiền não), đem đặt lên trên băng. Vì sức băng yếu nên chỗ nào vật dơ bám vào thì chỗ ấy tan ra.
Khi băng tan, có tám người cầm dao chặt băng thành từng khối, mỗi người cầm lấy mang đi. Bụi đất bám bẩn, tâm buồn bực mà nằm xuống. Gió, lửa, nước cùng hợp lại một chỗ. Vì sức lửa mạnh nên đốt cháy mọi vật. Có bốn con rắn độc ngậm một viên ngọc báu, từ trong lửa bay vụt lên không mà đi. Có sáu con rồng lớn đón bốn con li nhỏ (loài rồng nhỏ không sừng), nuốt hút vào rồi chạy đi.
Trên đỉnh đầu rồng mọc lên một cái cây, cao đến cõi Vô sắc (cõi trời cao nhất, chỉ có tâm mà không có hình thể). Có một ngọn cỏ nhỏ, mảnh như sợi lông mùa thu, màu vàng ròng, từ ngọn cây (?) mọc xuống vào rễ cây, từ rễ cây mọc lên vào thân cây, từ thân cây mọc tỏa ra cành lá. Hoa của nó màu trắng, cũng có màu đỏ. Quả sắp chín vẫn còn bốn màu, đến giữa tháng tám thì thuần màu vàng ròng. Ánh sáng như vậy chiếu các vị Thanh văn, biến hóa ra vô lượng trăm nghìn cảnh giới. Quán như vậy gọi là chính quán, quán khác đi gọi là tà quán."
"Nếu có tỳ-kheo nhập định này, thân sẽ như cây chuối, không có gì chắc thật. Khi ra khỏi định, các khớp tay chân trên thân đều đau nhức tê dại. Nếu không uống thuốc sẽ phát điên mà chết. Phải tùy lúc dùng các loại thuốc để điều dưỡng. Người quán như vậy trừ được tội sinh tử trong vô số kiếp, như dòng nước lớn chảy xiết, không lâu sẽ đắc đạo A-la-hán."
Phật bảo A-nan: "Ông hãy giữ lời Phật dạy chân thật này, chớ quên. Hãy vì các tỳ-kheo mà nói rộng ra." Khi Phật nói lời ấy, năm trăm vị tỳ-kheo đạt được định tứ đại, đồng thời đều chứng được bốn quả Sa-môn (bốn bậc chứng ngộ của người xuất gia tu hành).
"Thế nào là quán tướng chữ vạn (chữ 'vạn' hình chữ thập gãy, biểu tượng của công đức) trên ngực Như Lai? Các viên ngọc ma-ni (ngọc báu quý nhất, như ý) dưới nách đều phóng ánh sáng. Ánh sáng màu đỏ tía, trong có hoa vàng. Hoa nở ra, hóa thành vô lượng trăm nghìn vạn ức vô số hoa. Trên mỗi hoa có vô lượng Đức Phật. Mỗi hóa Phật ấy có nghìn luồng sáng; mỗi luồng sáng có một hóa Phật; ánh sáng có năm màu.
Chúng sinh nào gặp ánh sáng này thì người điên được tỉnh, người tâm rối loạn được định tĩnh, người bệnh được khỏi, người nghèo tự nhiên được của báu, người mù được thấy, người điếc được nghe, người câm nói được, người gù lưng, què chân, ghẻ lở, hủi lác đều được khỏi hết. Ánh sáng ấy đi khắp vào đỉnh đầu mười phương chư Phật. Vào rồi, trong ngực chư Phật có trăm nghìn luồng sáng từ chữ vạn tỏa ra. Trong mỗi luồng sáng ca lên trăm nghìn bài kệ, giảng về Đàn ba-la-mật (hạnh bố thí; ba-la-mật là hạnh tu đưa người đến bờ giác ngộ). Các luồng sáng như vậy giảng sáu ba-la-mật (sáu hạnh tu đưa đến bờ giác ngộ: bố thí, giữ giới, nhẫn nhục, tinh tấn, thiền định, trí tuệ), số kệ vô lượng.
Người tu hành ngồi ngay ngắn, nghe vô lượng Đức Phật đều giảng pháp ấy. Mỗi hóa Phật sai một hóa nhân (người do thần lực biến hiện), dung mạo đoan nghiêm tuyệt đẹp, hình dáng như Bồ-tát Di-lặc (vị Phật tương lai), đến an ủi người tu hành và nói: 'Lành thay, lành thay! Thiện nam tử! Vì ông chuyên tâm nhớ nghĩ nên thấy được ánh sáng của chư Phật. Trong ánh sáng chư Phật giảng bố thí không chấp tướng (cho mà không bám vào ý niệm người cho, người nhận và vật cho), giảng giữ giới không chấp tướng, nhẫn nhục không chấp tướng, tinh tấn không chấp tướng, thiền định không chấp tướng, trí tuệ không chấp tướng. Ông nghe pháp này chớ có kinh sợ.
Chư Phật quá khứ chuyên tâm nhớ nghĩ, suy ngẫm, cũng đã nghe pháp này, cũng đã hiểu tướng này. Hiểu được tướng này rồi thì không còn sợ sinh tử. Dù ở trong đại địa ngục A-tỳ, lửa dữ hừng hực cũng không đốt được. Dù ở địa ngục mà như dạo chơi cung trời. Vì thế chữ vạn được gọi là Thật tướng ấn (dấu ấn của thật tướng, tức bản chất chân thật của mọi sự vật). Chư Phật Như Lai trải qua vô lượng vô biên a-tăng-kỳ kiếp (a-tăng-kỳ: con số nhiều đến mức không thể đếm) tu học mới được dấu ấn này. Nhờ được dấu ấn này mà không sợ sinh tử, không nhiễm năm dục (năm thứ ham muốn: của cải, sắc đẹp, danh tiếng, ăn uống, ngủ nghỉ).'"
Phật bảo A-nan: "Sau khi Phật diệt độ, đệ tử của Phật nào thấy được ánh sáng của tướng ngực Phật thì trừ được tội sinh tử trong mười hai vạn ức kiếp. Nếu không thấy rõ tướng ngực thì hãy vào tháp mà quán. Quán như vậy gọi là chính quán, quán khác đi gọi là tà quán."
"Thế nào là quán tướng cánh tay Như Lai tròn đều, thon gọn như vòi voi chúa; tướng mười ngón tay có màng da mỏng nối liền; tướng vân bánh xe nghìn căm trong lòng bàn tay? Mỗi tướng đều phóng trăm nghìn luồng sáng. Mỗi luồng sáng chia thành nghìn nhánh, thuần màu đỏ. Các luồng sáng như vậy chiếu khắp vô lượng thế giới mười phương. Chiếu xong, hóa thành nước vàng. Trong nước vàng có một dòng nước mầu nhiệm, màu như thủy tinh.
Ngạ quỷ (loài quỷ đói, luôn bị đói khát hành hạ) thấy thì hết nóng bức, được mát mẻ. Súc sinh thấy thì tự biết được đời trước của mình. Voi điên thấy thì hóa ra thấy sư tử chúa. Sư tử thấy thì hóa ra thấy chim cánh vàng (chim Ca-lâu-la, loài chim thần to lớn). Các loài rồng thấy thì hóa ra thấy chúa chim cánh vàng. Các loài súc sinh ấy mỗi loài đều thấy con vật mình kính sợ, trong lòng sợ hãi, chắp tay cung kính. Nhờ cung kính mà khi chết được sinh lên cõi trời. Loài người thấy thì như thấy Phạm thiên vương, hoặc như thấy mặt trời, mặt trăng, các vì sao. Thấy rồi vui mừng, khi chết được sinh lên cõi trời Đâu-suất.
Người tu hành thấy thì mắt tâm liền mở. Lúc ấy khắp cõi mười phương đầy hóa Phật. Tay mỗi hóa Phật phóng ánh sáng vào mắt người tu hành. Nhắm mắt hay mở mắt đều luôn thấy chư Phật. Tự quán thân mình như chiếc bình báu đẹp mà bên trong chứa đồ dơ. Người thấy như vậy, dù chưa được thần thông, cũng đi khắp mười phương, lần lượt hầu hạ chư Phật, thấy tay mỗi Đức Phật cũng phóng ánh sáng như thế. Quán như vậy gọi là chính quán, quán khác đi gọi là tà quán."
"Thế nào là quán tướng rốn của Như Lai? Trong rốn Như Lai có vạn ức hoa báu. Mỗi hoa báu có vạn ức na-do-tha (một con số cực lớn) cánh. Mỗi cánh có vạn ức na-do-tha màu. Mỗi màu có vạn ức na-do-tha luồng sáng. Khi tướng này hiện ra, tất cả đại chúng đều thấy tướng tim Phật. Tim Như Lai như hoa sen đỏ, có hoa vàng chiếu phủ, xen lẫn ánh sáng tía vàng tuyệt đẹp, như ống lưu ly đẹp treo trong ngực Phật. Lại thấy trong thân Phật có vạn ức hóa Phật, các hóa Phật ấy dạo đi trong tim Phật.
Rốn Phật phóng ánh sáng dày đặc như núi Tu-di. Giữa các núi có vô lượng núi báu, giống như núi Tu-di. Trên các hoa ấy đều có hóa Phật, trang nghiêm rực rỡ đáng chiêm ngưỡng như núi Tu-di. Ánh sáng ấy có nghìn loại, mười nghìn màu, chia làm mười ức nhánh: ức ức nhánh chiếu phương dưới, ức ức nhánh chiếu phương trên, ức ức nhánh chiếu phương đông, ức ức nhánh chiếu phương nam, ức ức nhánh chiếu phương tây, ức ức nhánh chiếu phương bắc, ức ức nhánh chiếu phương đông nam, ức ức nhánh chiếu phương tây nam, ức ức nhánh chiếu phương tây bắc, ức ức nhánh chiếu phương đông bắc.
Như vậy mười phương đều có các hoa. Hoa nhỏ nhất cũng lớn như trăm ức núi Tu-di. Trên mỗi núi Tu-di có trăm ức vạn vị đại Bồ-tát, thân nhỏ nhất cũng như núi Tu-di. Trong rốn các hóa Bồ-tát ấy, mỗi vị đều mọc ra một đóa sen lớn. Các hoa sen ấy che phủ khắp tam thiên đại thiên thế giới. Giữa mỗi hoa có ánh sáng màu vàng, như vàng Diêm-phù-đàn (loại vàng quý nhất, sắc vàng ánh tía). Mỗi ánh sáng vàng hóa ra số Phật Thích-ca Mâu-ni nhiều như bụi nhỏ. Ánh sáng trong rốn mỗi Đức Thích-ca cũng như thế.
Các luồng sáng như vậy hợp thành đài ánh sáng. Trên các đài ánh sáng ấy cũng có vô lượng đại hóa Phật, nhiều như bụi nhỏ, như cát sông Hằng. Các Đức Phật nối nhau phóng ánh sáng từ rốn. Ánh sáng rất mạnh, chiếu thẳng lên vô lượng thế giới ở phương trên, rồi lại vượt qua các cõi ấy. Số các cõi như vậy nhiều như vô lượng bụi nhỏ của tam thiên đại thiên thế giới. Trong các thế giới ấy đều lấy lưu ly, pha-lê và ức thứ báu làm động cho Phật ở. Trong các động ấy đều có vạn ức vô lượng Đức Phật. Trong rốn mỗi Đức Phật đều mọc ra một đóa sen lớn, giống như trước, không khác.
Các ánh sáng ấy chiếu đến tất cả Bồ-tát Thập địa. Các Bồ-tát gặp ánh sáng này liền vào cửa định Thủ-lăng-nghiêm vi diệu (phép đại định kiên cố, chỉ Bồ-tát bậc cao mới đạt) và lại vào được định Kim cang dụ (phép định vững chắc như kim cương, phá tan những phiền não vi tế cuối cùng). Chư thiên (các vị trời) gặp ánh sáng thì phát sâu tâm cầu đạo giác ngộ chân chính cao nhất, mắt tâm sáng tỏ, thấy được tướng chư Phật. Ánh sáng ấy chiếu các Bồ-tát xong, khiến trong mỗi lỗ chân lông trên thân các Bồ-tát tuôn ra a-tăng-kỳ mây cúng dường và các đồ cúng dường. Lọng nhỏ nhất cũng che phủ cõi Diêm-phù-đề (châu lục nơi loài người chúng ta sống). Các đồ cúng dường bằng đủ thứ báu như vậy nhiều không thể kể hết. Các đồ cúng dường này đều sinh ra từ biển định Thủ-lăng-nghiêm."
Phật bảo A-nan: "Nếu thiện nam tử, thiện nữ nhân nào suy ngẫm như vậy, nhớ tưởng như vậy, hay chiêm bao thấy việc này, thì đời đời kiếp kiếp sinh ra ở đâu cũng thường gặp Bồ-tát Phổ Hiền và Bồ-tát Văn-thù. Hai vị Pháp vương tử (con của vua Pháp, tức của Phật) ấy, trong mộng thường giảng cho những người tu hành giáo pháp của Phật trong ba đời quá khứ, hiện tại, vị lai; giảng tam muội Thủ-lăng-nghiêm, tam muội Bát-chu (phép định khiến người tu thấy chư Phật hiện ra đứng trước mặt), và cũng giảng tam muội Quán Phật, dùng những pháp ấy làm chuỗi ngọc trang sức cho người tu. Tỉnh dậy, người ấy nhớ giữ không quên mất. Ngay đời này, người ấy có thiên nữ Công Đức (vị nữ thần ban phúc lộc) làm người hầu, và trừ được tội sinh tử trong mười vạn ức kiếp. Quán như vậy gọi là chính quán, quán khác đi gọi là tà quán."
"Ức ức luồng sáng chiếu phương dưới, khiến đất phương dưới có màu như nước ở cõi Diêm-phù-đề. Trong các dòng nước có những lầu báu nhiều như cát sông Hằng. Dưới các lầu báu có một thành báu như thành Càn-thát-bà (thành ảo ảnh hiện giữa không trung, thoạt có thoạt không). Trên lầu báu có cây báu lớn. Cành lá cây ấy đều bốc lửa, lửa cháy rực cả trên lẫn dưới, đốt các dòng nước hóa thành lưu ly. Trên mặt đất lưu ly lại mọc lên các cây. Trên cây có bốn con rồng. Trên đỉnh đầu rồng có ngọc như ý (ngọc báu muốn gì được nấy). Ánh sáng ngọc chiếu khắp thân rồng, khiến rồng và cây đều thuần màu vàng ròng.
Rồng vùng vẫy mạnh mẽ, từ các lỗ chân lông của rồng tỏa ra ánh sáng vàng, chiếu thẳng xuống vô lượng thế giới phương dưới, rồi lại vượt qua phương dưới, chiếu tiếp vô lượng thế giới nữa, khiến đất phương dưới đều thành màu vàng. Trên đất vàng có hoa kim cương. Trên hoa kim cương có thiên nữ (nữ thần cõi trời) bằng vàng. Mỗi thiên nữ có trăm nghìn thiên nữ làm quyến thuộc. Các thiên nữ ấy đều ca ngợi biển tam muội Từ tâm (phép định lấy lòng thương yêu ban vui cho chúng sinh làm chỗ chuyên chú). Tiếng ca từ phương dưới vang lên thẳng đến thành Ca-tỳ-la (quê hương của Phật) ở phương trên, như tiếng sấm, ca ngợi tâm từ.
Khi nói lời ấy, từ đầu lông các con rồng tuôn ra các mây báu. Trong mỗi đám mây có số cõi Phật nhiều như cát sông Hằng. Trong mỗi cõi có số hóa Phật nhiều như bụi. Mỗi hóa Phật phóng ra ánh sáng này. Khi ánh sáng hiện ra, thế giới phương dưới có trăm vạn núi vàng. Giữa các vách núi có trăm ức động báu, vọt lên như mây. Trong các động ấy toàn là các Đức Phật màu trắng, có Bồ-tát và chúng Thanh văn màu trắng đẹp đẽ làm thị giả. Ánh sáng báu tinh túy màu vàng ở hai bên Phật, như vách núi chẻ ra, các thứ báu chiếu rọi đan xen.
Có lọng báu mầu nhiệm như núi Tu-di, làm bằng vô lượng thứ báu. Giữa mỗi món báu có trăm ức luồng sáng xoay vòng uốn lượn. Trong các luồng sáng có trăm ức tòa sư tử (tòa ngồi của Phật, ví Phật như sư tử chúa giữa muôn loài). Trên mỗi tòa sư tử có trăm ức na-do-tha đại chúng Bồ-tát ngồi kiết già. Bấy giờ trong lỗ chân lông của các Bồ-tát ấy có a-tăng-kỳ luồng sáng. Trong mỗi luồng sáng có một hóa Phật, thân cao tròn đầy như núi Tu-di.
Các hóa Phật ấy dùng trăm nghìn bài kệ ca ngợi việc không giết hại, lấy lòng từ làm gốc: 'Lòng từ là thuốc mầu, trừ được tai họa sinh tử. Lòng từ là con mắt trong sạch, dẫn dắt trời và người.' Các hóa Phật ca ngợi lòng từ xong, mỗi vị biến hóa thành núi lưu ly. Trong núi có trăm ức Bồ-tát, mỗi Bồ-tát có một vạn Phạm vương làm thị giả, đến trước mặt người tu hành. Trong núi báu, các ngài đồng thanh nói pháp ấy, bảo rằng: 'Thiện nam tử! Ông ở trong biển niệm Phật nên tu tâm từ. Chư Phật và Bồ-tát nhờ có tâm từ mà được lòng đại từ của Phật. Nay ông nên tu giới không giết hại, thực hành đại từ đại bi (thương yêu ban vui và xót thương cứu khổ cho tất cả chúng sinh).'
Bấy giờ cũng có thiên long bát bộ (tám loài thần hộ trì Phật pháp, gồm trời, rồng, dạ-xoa và các loài khác) và tất cả chúng sinh; ai gặp ánh sáng này, ai nghe lời ấy, thì sau khi chết chắc chắn được sinh lên cõi Phạm thiên."
Phật bảo A-nan: "Ông hãy giữ lời này, cẩn thận chớ quên mất. Hãy bảo các tỳ-kheo thực hành việc này. Sau khi Phật diệt độ, đệ tử của Phật nếu nghe lời này, suy ngẫm pháp này; ai có chính niệm (luôn nhớ nghĩ đúng đắn), ai có chính thọ (nhập định đúng đắn), ai tam muội không lay động, ai tâm không lười biếng thối lui, ai phát tâm Đại thừa (con đường tu hành cứu độ tất cả chúng sinh), thì nên biết người ấy thường thấy ánh sáng này trong mộng, cũng nghe hóa Phật giảng pháp tâm từ. Tỉnh dậy nhớ giữ, hiểu sâu ý nghĩa. Nhờ suy ngẫm nghĩa ấy mà liền được định Từ tâm. Quán như vậy gọi là chính quán, quán khác đi gọi là tà quán.
Sau khi Phật diệt độ, đệ tử của Phật nào suy ngẫm pháp này, giữ gìn pháp này, nên biết người ấy tâm thanh tịnh như tâm chư Phật, trừ được tội sinh tử trong một ức kiếp, thường sinh lên cõi Phạm thiên, gặp chư Phật và thỉnh các ngài chuyển pháp luân (giảng giáo pháp; ví giáo pháp như bánh xe lăn đi phá tan mê lầm). Nghe pháp xong thì phát tâm bồ-đề (tâm cầu giác ngộ thành Phật để cứu độ chúng sinh), đời vị lai chắc chắn thành Phật."
"Ức ức luồng sáng chiếu phương đông, đến tận vô lượng thế giới phương đông, khiến đất phương đông trắng như núi tuyết. Trên các núi có mây báu màu trắng. Mây báu trắng ấy có hình như đài báu, với lưới giăng bằng các thứ báu và vạn ức chuông báu. Giữa các lưới chuông có một ức luồng sáng trắng. Các luồng sáng trắng ấy hóa thành đài vàng. Trên mỗi đài vàng có bốn hóa Phật. Mỗi hóa Phật có bốn ức Bồ-tát làm thị giả. Phật và Bồ-tát đều giảng pháp từ bi, ca ngợi việc không giết hại, tất cả nghìn ức bài kệ. Quán như vậy gọi là chính quán, quán khác đi gọi là tà quán."
Phật bảo A-nan: "Sau khi Phật diệt độ, đệ tử của Phật nào quán như vậy thì trừ được tội sinh tử trong nửa ức kiếp."
"Ức ức luồng sáng chiếu phương nam, khiến đất phương nam đều thành màu đỏ. Ánh sáng đỏ này đi đến tận vô lượng thế giới phương nam thì biến thành mây trắng, đỏ trắng phân minh. Giữa các đám mây có các hóa Phật màu ngọc trai trắng, ánh sáng như ngọc tỳ-lưu-ly (ngọc lưu ly quý màu xanh biếc), lấy hoa vàng tuyệt diệu làm tòa ngồi. Trên hoa vàng có trăm ức Bồ-tát, đều màu vàng ròng. Trăm ức luồng sáng báu chiếu phủ mây trắng. Trong mỗi luồng sáng có năm trăm hóa Phật. Các hóa Phật ấy đồng thanh cũng ca ngợi việc không giết hại và lòng đại từ đại bi. Quán như vậy gọi là chính quán, quán khác đi gọi là tà quán."
Phật bảo A-nan: "Sau khi Phật diệt độ, đệ tử của Phật nào nghe pháp này, suy ngẫm pháp này, quán pháp này, thì người ấy thường thấy trong mộng Phật Thích-ca Văn phóng ánh sáng từ rốn chiếu vào mình. Tướng ánh sáng ấy như đã nói ở trên. Người ấy sinh ra không phải nằm trong bào thai, mà luôn sinh vào cõi nước thanh tịnh. Nếu sinh lên cõi trời thì tự nhiên hóa sinh."
"Ức ức luồng sáng chiếu phương tây, đến tận vô lượng thế giới phương tây. Ánh sáng nhiều màu, như trăng, như sao. Giữa các sao và trăng có những viên ngọc bằng bảy thứ báu: một viên tuôn ra nước, một viên tuôn ra lửa, một viên mọc ra cây, cây ấy bằng bảy thứ báu, lấy kim cương làm quả; một viên mọc ra hoa. Trong ánh trăng có cung điện của Phạm thiên, quyến thuộc của Phạm vương và các thứ báu của chúng Phạm thiên đều đầy đủ. Trong ánh sao có cung điện của trời Ma-hê-thủ-la (vị Đại Tự Tại thiên, vua trời ở tầng cao nhất cõi Sắc) cùng quyến thuộc. Mỗi cung trời có trăm vạn ức Phạm vương. Mỗi Phạm vương có vô lượng vô số đại chúng chư thiên làm quyến thuộc. Số trời Ma-hê-thủ-la và các vị như thế không thể biết được.
Các viên ngọc báu ấy tỏa ra ánh sáng lưu ly. Trong ánh sáng lưu ly có tượng bằng vàng ròng. Tượng vàng ròng ngồi trên tòa báu màu trắng, cổ đeo ánh sáng ngọc trai đỏ. Trong ánh sáng ngọc trai đỏ có các hóa Phật màu ngọc trai xanh lục. Các hóa Phật ấy và chúng chư thiên đồng thanh ca ngợi việc không giết hại, khuyên người tu hành thực hành đại từ đại bi."
Phật bảo A-nan: "Quán như vậy gọi là chính quán, quán khác đi gọi là tà quán. Sau khi Phật diệt độ, đệ tử của Phật nào nhớ tưởng, suy ngẫm, quán như thế này, thì thường chiêm bao thấy chư Phật giảng pháp từ bi cho mình, trừ được tội sinh tử trong bảy ức kiếp."
"Ức ức luồng sáng chiếu phương bắc, đến tận vô lượng thế giới phương bắc, khiến đất phương bắc đều có màu san hô, xen lẫn các thứ báu như hổ phách, ngọc mai khôi, ngọc trai, mã não, pha-lê. Trong mỗi thứ báu có một ức luồng sáng. Mỗi luồng sáng hóa thành một con sư tử. Trên lưng sư tử có lọng bằng bảy thứ báu, cao đẹp như núi Tu-di, lấy lưu ly làm cán, trang hoàng bằng hoa màu bằng các thứ báu. Trên mỗi hoa có trăm ức hóa Phật.
Mặt mỗi Đức Phật màu vàng Diêm-phù-đàn; tóc màu lưu ly xanh thẫm; thân có trăm ức màu báu; cánh tay màu ngọc trai đỏ; móng tay màu vàng ròng; vân trong lòng bàn tay màu hoa sen trắng; bắp chân thon như bắp chân nai chúa (?), màu hoa ưu-đàm (loài hoa hiếm, lâu lắm mới nở một lần); vân dưới lòng bàn chân màu ngọc ma-ni Tỳ-lăng-già (một loại ngọc ma-ni quý). Từ dưới bàn chân phóng ánh sáng năm màu lên đến chân tóc. Các lỗ chân lông trên thân đều có ánh sáng hóa hiện. Trong mỗi lỗ chân lông có một ức Bồ-tát. Rốn mỗi Bồ-tát có một đóa sen lớn, cao lớn như núi Tu-di, làm bằng trăm thứ báu. Trên hoa có Phật, Phật cao lớn vừa bằng hoa, cũng phóng ánh sáng từ rốn.
Khi tướng này hiện ra, các con sư tử báu vùng lên như giật mình. Trên đầu mỗi sợi lông của sư tử có trăm ức cõi Phật. Mỗi cõi Phật được trang hoàng bằng vô lượng trăm ức hoa sen báu. Trên các hoa sen ấy cũng có trăm nghìn đại chúng Bồ-tát. Các Bồ-tát ấy cũng hiện tướng rốn giống như các Bồ-tát kể trên. Ánh sáng nhiều màu của các Bồ-tát như vậy hợp thành một ngọn núi. Núi ấy cao vút như đài vàng ròng. Bốn góc đài có bốn tràng Phạm (cờ tràng của Phạm thiên). Trên đầu mỗi tràng đều có bốn ức cõi Phật. Trong mỗi cõi có trăm nghìn ngôi tháp. Tháp nhỏ nhất cũng cao từ cõi Diêm-phù-đề lên đến cõi Phạm thiên, được trang hoàng bằng vô số tượng báu tuyệt diệu. Các tháp báu ấy và các hóa Bồ-tát đều cùng ca ngợi hai pháp hỷ và xả (hỷ: vui mừng trước điều lành, niềm vui của người khác; xả: buông bỏ, đối xử bình đẳng không thiên vị).
Chúng sinh nào gặp ánh sáng này thì được trí tuệ lớn như ngài Xá-lợi-phất (đệ tử trí tuệ bậc nhất của Phật), và ghi nhớ gìn giữ giáo pháp không quên như ngài A-nan."
Phật bảo A-nan: "Sau khi Phật diệt độ, đệ tử của Phật nào muốn thấy tướng này thì nên phát tâm từ, tu giới không giết hại. Ai vì tất cả chúng sinh trong mười phương mà tu hạnh này, thì dù không ngồi thiền cũng thường trong mộng thấy được các sắc tướng như đã nói ở trên."
Phật bảo A-nan: "Người giữ lời này tức là giữ tâm Phật. Người quán như vậy là quán được tâm Phật. Chư Phật Như Lai lấy đại từ đại bi làm tâm; lấy giới, định, tuệ, giải thoát, giải thoát tri kiến (năm phần công đức làm nên thân giác ngộ của Phật: giữ giới, thiền định, trí tuệ, sự giải thoát, và sự thấy biết rõ mình đã giải thoát) làm thân; lấy mười lực (mười năng lực hiểu biết đặc biệt của Phật), bốn vô sở úy (bốn điều Phật hoàn toàn tự tin, không sợ hãi khi thuyết pháp), mười tám pháp bất cộng (mười tám đức tính riêng chỉ Phật mới có), đại bi và ba niệm xứ (ba trạng thái tâm bình thản của Phật trước người nghe theo, người không nghe và người vừa nghe vừa không) để tự trang nghiêm. Quán như vậy gọi là quán tâm Phật."
Phật bảo A-nan: "Ở đây trong tướng rốn chỉ giải thích sơ lược. Cảnh giới tâm Phật sau này sẽ nói. Quán như vậy gọi là chính quán, quán khác đi gọi là tà quán. Sau khi Phật diệt độ, đệ tử của Phật nào suy ngẫm pháp này, giữ gìn pháp này, quán pháp này, thì ngay đời này mọi nghiệp ác và chướng ngại do tội đều được thanh tịnh."
"Ức ức luồng sáng chiếu phương đông nam, đến tận vô lượng thế giới phương đông nam, hóa thành bánh xe vàng (kim luân, báu vật đứng đầu của bậc Chuyển luân thánh vương). Mỗi bánh xe vàng có bảy báu đi theo (bảy báu vật của Chuyển luân thánh vương: bánh xe, voi, ngựa, ngọc, nữ báu, quan giữ kho, tướng quân). Mỗi bánh xe vàng có trăm ức vị Chuyển luân thánh vương (vị vua lý tưởng cai trị khắp thiên hạ bằng chính pháp, không dùng vũ lực). Mỗi Chuyển luân thánh vương đều có đủ nghìn người con và bốn đạo binh (quân voi, quân ngựa, quân xe và quân bộ).
Viên ngọc thần báu của các vua ấy tỏa ra ánh sáng lớn như khói như mây. Trong mỗi luồng sáng có hoa sen lớn, các hoa khép vào nhau. Từ trong hoa khép tỏa ra ánh sáng như mặt trời lớn. Trong mỗi ánh mặt trời có voi màu vàng, Bồ-tát hóa hiện cưỡi lên. Khi cưỡi voi, có vạn ức điềm lành không thể nói hết. Ánh sáng của các Bồ-tát hợp lại thành một Đức Phật, màu vàng, thân cao lớn vô biên, cũng hiện tướng rốn. Ánh sáng của tướng rốn cũng như đã nói ở trên. Những người trong các luồng sáng đều ca ngợi năm giới (không giết hại, không trộm cắp, không tà dâm, không nói dối, không uống rượu) và giảng pháp mười điều lành. Các Chuyển luân vương tay cầm bánh xe vàng tuyên giảng pháp mười điều lành (không giết, không trộm, không tà dâm, không nói dối, không nói lời thêu dệt, không nói hai lưỡi, không nói lời độc ác, không tham lam, không giận dữ, không si mê)."
Phật bảo A-nan: "Quán như vậy gọi là chính quán, quán khác đi gọi là tà quán. Sau khi Phật diệt độ, đệ tử của Phật nào nhớ tưởng điều này, suy ngẫm điều này, quán pháp này, thì trừ được tội sinh tử trong hai mươi vạn ức kiếp, thường sinh lên cõi trời, được nghe lời dạy về mười điều lành."
"Ức ức luồng sáng chiếu phương tây nam, đến tận vô lượng thế giới phương tây nam. Đến cõi ấy rồi, ánh sáng như mưa, giống những hạt ngọc nhiều màu. Trong mỗi hạt ngọc tỏa ra trăm ức luồng sáng. Mỗi luồng sáng hợp thành đài báu. Mỗi góc đài có mười hai núi Tu-di. Mỗi núi Tu-di có vô lượng hốc động. Trong mỗi hốc có vô lượng hóa Phật. Mỗi hóa Phật có vô lượng Bồ-tát làm quyến thuộc. Các hóa Phật và hóa Bồ-tát ấy cũng đều ca ngợi và giảng pháp mười điều lành. Quán như vậy gọi là chính quán, quán khác đi gọi là tà quán."
Phật bảo A-nan: "Sau khi Phật diệt độ, đệ tử của Phật nào nhớ tưởng điều này, suy ngẫm điều này, quán pháp này, thì trừ được tội sinh tử trong mười hai ức kiếp. Nếu muốn vãng sinh (sau khi chết được sinh về) cõi Phật thanh tịnh ở phương khác thì tùy ý không có gì ngăn ngại."
"Ức ức luồng sáng chiếu phương tây bắc, đến tận vô lượng thế giới phương tây bắc. Ánh sáng màu ngọc, pha-lê, đỏ, tía chiếu rọi tô điểm cho nhau. Trong mỗi luồng sáng có trăm ức cỗ xe báu: xe trắng ngựa trắng, xe tía ngựa tía, xe đỏ ngựa đỏ. Bờm lông các con ngựa đều màu vàng ròng. Trên xe có mui bằng bảy thứ báu, trên mui đều có lọng. Lọng ấy mười tầng, trong mui và lọng có nghìn luồng sáng. Chuỗi hoa báu rủ xuống, ánh sáng theo đó chảy vòng vào trong xe, hóa thành hóa Phật, thân cao vạn ức do-tuần (do-tuần: đơn vị đo đường dài của Ấn Độ xưa, khoảng mười mấy cây số). Trong rốn mỗi Đức Phật tỏa ra vô số luồng sáng, chiếu khắp vô lượng hóa Phật.
Ai gặp ánh sáng này thì vĩnh viễn thoát khỏi ba đường ác (địa ngục, ngạ quỷ, súc sinh), không còn tai họa của ba đường ác. Ánh sáng ấy xoay vòng rồi đứng thẳng giữa hư không, như mây bốc lên. Giữa mỗi đám mây có trăm nghìn hóa Phật. Mỗi hóa Phật có trăm ức đệ tử như ngài Đại Ca-diếp (đệ tử bậc nhất về hạnh khổ tu của Phật), siêng tu mười hai hạnh đầu-đà (mười hai lối sống khổ hạnh để dứt lòng tham, như chỉ đi xin ăn, ở nơi vắng vẻ, ngồi không nằm...), tâm không vướng mắc, nhàm chán xa lìa thế gian. Quán như vậy gọi là chính quán, quán khác đi gọi là tà quán."
Phật bảo A-nan: "Sau khi Phật diệt độ, đệ tử của Phật nào tưởng pháp này, suy ngẫm pháp này, quán pháp này, nên biết người ấy thường thấy chư Phật, mau thành tựu Đại thừa, trừ được tội sinh tử trong mười ức kiếp."
"Ức ức luồng sáng chiếu phương đông bắc, đến tận vô lượng thế giới phương đông bắc. Ánh sáng ấy trong sạch, không có chút vẩn đục dơ bẩn nào, như gương pha-lê thấy suốt cả trong lẫn ngoài. Trong ánh sáng ấy thấy mười phương chư Phật đều hiện tướng rốn. Ánh sáng trong rốn mỗi Đức Phật chiếu khắp vô lượng cõi Phật trong mười phương. Mỗi cõi Phật có số hóa Phật nhiều như bụi. Mỗi hóa Phật có số Bồ-tát nhiều như bụi làm quyến thuộc.
Ánh sáng tướng rốn của các Bồ-tát ấy như cột vàng. Trên đầu cột vàng có vạn ức áo trời, rương báu, hộp báu, giống như đài mây từ không trung hạ xuống. Mỗi rương hộp có vạn ức luồng sáng. Một ức luồng sáng hợp thành một Đức Phật. Trong thân một Đức Phật có vô lượng, vô số luồng sáng hóa hiện nhiều như bụi. Ở đầu các luồng sáng có các hóa Phật nhỏ như hạt cải. Thân các Đức Phật nhỏ ấy cũng hiện tướng rốn như đã nói ở trên.
Ánh sáng từ rốn ấy chiếu khắp mười phương, đi vào rốn chư Phật; từ rốn chư Phật ra, đi vào ngực các Bồ-tát; từ ngực các Bồ-tát ra, đi vào đỉnh đầu các Thanh văn; từ đỉnh đầu các Thanh văn ra, như đám mây lớn, vô lượng màu vàng xen lẫn các thứ báu, đi vào dưới bàn chân Phật. Vào dưới bàn chân rồi, từ tướng vân bánh xe nghìn căm dưới bàn chân tỏa ra ánh sáng lớn. Ánh sáng ấy như hoa, các hoa nối tiếp nhau nhiễu quanh Phật một ức vòng.
Từ móng chân màu đồng đỏ, mu bàn chân, các lỗ chân lông cho đến búi tóc trên đỉnh đầu, các sợi lông trên thân Phật như hoa sen nở. Trong mỗi lỗ chân lông có tám vạn bốn nghìn hoa sen. Trên mỗi hoa sen có tám vạn bốn nghìn hóa Phật. Mỗi hóa Phật có tám vạn bốn nghìn vị đại Bồ-tát làm quyến thuộc. Các luồng sáng giữa chân mày mỗi Bồ-tát phát ra âm thanh vi diệu ca ngợi sắc thân (thân có hình tướng) của Phật."
Phật Thích-ca Văn hiện ánh sáng này xong, bảo đại vương rằng: "Sắc thân và các sắc tướng của Như Lai, trừ tâm Phật ra, các cảnh giới khác đều như vừa hiện ra đó."
Phật nói xong, vua cha liền đứng dậy khỏi chỗ ngồi, sửa lại y phục, làm lễ Phật, nhiễu quanh Phật bảy vòng, quỳ gối kiểu người Hồ (quỳ gối phải chạm đất, gối trái dựng lên), chắp tay thưa Phật rằng: "Bạch Thế Tôn! Sắc thân của Như Lai con đã thấy hết cả. Chỉ còn trong tâm Phật có những cảnh giới gì? Có hình tướng thế nào? Tu hành việc gì? Tâm Phật nghĩ đến điều gì? Ánh sáng của tâm Phật giống với cái gì?"
Lúc ấy Như Lai liền mỉm cười. Ánh sáng từ tướng lưỡi như đã nói ở trên, nhiễu quanh Phật bảy vòng, rồi từ đỉnh đầu Phật đi vào (?). Bấy giờ Như Lai nhập tam muội Giải thoát tướng, khiến vua cha thấy thân Phật như động lưu ly, thành tượng vàng ròng. Bên trong tượng vàng ròng, trong ngực Phật như ống lưu ly. Từ cổ họng Phật nhìn xuống, thấy tim Như Lai như hoa sen đỏ, có hoa vàng chiếu rọi tô điểm. Hoa đỏ ánh vàng, không nở không khép, tròn trịa như hình quả tim.
Có tám vạn bốn nghìn mạch, mỗi mạch như mạch do họa sư cõi trời vẽ. Trong mỗi nét vẽ có tám vạn bốn nghìn luồng sáng. Mỗi luồng sáng có tám vạn bốn nghìn loại màu. Trong mỗi màu có vô lượng hóa Phật nhiều như bụi. Mỗi hóa Phật ngồi trên đài kim cương. Đài kim cương phóng ánh sáng màu vàng, ánh sáng vô số, không thể nói hết. Trong mỗi luồng sáng cũng có hóa Phật, số lượng như đã nói ở trên.
Các hóa Phật ấy đều hiện tướng lưỡi rộng dài (một trong ba mươi hai tướng tốt của Phật: lưỡi rộng và dài, le ra có thể phủ cả mặt), lên đến chân tóc. Mỗi lưỡi Phật có một ức luồng sáng. Các luồng sáng hợp lại thành mười nghìn đoạn. Trên mỗi luồng sáng có trăm ức hóa Phật ngồi kiết già, nhập tam muội Phổ hiện sắc thân (phép định có thể hiện thân khắp mọi nơi, theo mọi hình dạng). Sắc thân vi diệu của mười phương chư Phật đều đi vào biển tam muội này.
Khi Phật nhập tam muội này, thành Ca-tỳ-la, tinh xá Ni-câu-luật-đà (ngôi chùa ở gần thành Ca-tỳ-la, nơi Phật đang thuyết pháp) và cả cõi Diêm-phù-đề như một đóa hoa báu lớn. Trên đài hoa có tràng pha-lê. Trên đầu tràng pha-lê có gương pha-lê. Vô lượng cõi nước thanh tịnh của chư Phật trong mười phương đều hiện ra trong đó.
Bấy giờ đại chúng trong hội thấy chư Phật: có người thấy thân Phật lớn bằng hư không, thuần màu vàng ròng; có người thấy thân Phật như núi Tu-di làm bằng bốn thứ báu; có người thấy thân Phật màu tỳ-lưu-ly, cao mười trượng; có người thấy thân Phật màu bạc trắng, cao trăm nghìn trượng; có người thấy thân Phật Thích-ca Văn vẫn cao một trượng sáu thước như cũ; có người thấy cao bảy thước; có người thấy cao ba thước; có người thấy cao khắp đến cõi Phạm thiên; có người thấy cao bảy tấc; có người thấy Phật vào trong chân bát (?). Các loài quỷ thần thì thấy Phật nhỏ như hạt bụi, như hạt cải, như hạt kê vàng. Các loài quỷ thấy vậy, những quỷ thân nhỏ đều rất vui mừng.
Hết quyển thứ tư, kinh Quán Phật Tam Muội Hải do Phật nói.
Kinh Quán Phật Tam Muội Hải do Phật nói, quyển thứ năm.
Đời Đông Tấn, ngài Tam tạng (vị thầy thông suốt cả ba kho giáo pháp: kinh, luật, luận) người Thiên Trúc (Ấn Độ) là Phật-đà-bạt-đà-la dịch.
◄ Trước
Sau ►
Quay lại danh sách thiên · Giỏ video