Thiên 12 — Phẩm 12 – Thuận thời

 Phẩm Thuận Thời (thuận theo thời), thứ mười hai.

 Phật bảo Bồ-tát Hỷ Vương (Bồ-tát: người phát nguyện tu thành Phật để cứu độ chúng sinh; Hỷ Vương là tên vị Bồ-tát đang nghe Phật dạy): Thế nào là độ vô cực (dịch từ chữ Phạn pāramitā, tức ba-la-mật: hạnh tu hoàn hảo đưa người từ bờ mê sang bờ giác ngộ; gồm sáu hạnh là bố thí, trì giới, nhẫn nhục, tinh tấn, nhất tâm, trí tuệ) thuận theo thời có sáu việc?

 Chữa lành mọi vết thương, lòng không vướng mắc, sống như hoa sen — đó là quả báo (kết quả do việc làm đem lại) của bố thí (đem của cải, sức lực, giáo pháp cho người khác). Tu theo mùa xuân mùa hạ, làm cho trăm thứ cây cỏ sinh trưởng, đúng thời tiết thì trừ lạnh — đó là quả báo của trì giới (giữ gìn giới luật, những điều răn của đạo Phật). Thân đẹp đẽ, cao vời đặc biệt như các vì sao sáng — đó là quả báo của nhẫn nhục (chịu đựng điều trái ý mà không oán giận). Bình đẳng tùy thuận, không làm điều sai trái — đó là quả báo của tinh tấn (siêng năng, bền bỉ tu tập không lười). Đều ngăn lấp tất cả các đường ác (những cõi khổ như địa ngục, ngạ quỷ, súc sinh), chỉ bày sự an hòa — đó là quả báo của nhất tâm (giữ tâm chuyên nhất, tức thiền định). Nếu chúng sinh ở trong đường ác thì dùng đủ các thứ ánh sáng chiếu đến, khiến họ được giải thoát — đó là quả báo của trí tuệ (sự hiểu biết sáng suốt, thấu suốt chân lý). Đó là sáu việc.

 Thế nào là độ vô cực biết thời có sáu việc? Đang nằm ngủ, lúc gần sáng cuối đêm, bỗng tỉnh rõ, suy nghĩ về chánh pháp (giáo pháp chân chính) — đó là quả báo bố thí. Bỏ được nhà, bỏ của cải sự nghiệp, làm sa-môn (người xuất gia tu hành) — đó là quả báo trì giới. Bảo Xa-nặc (người hầu đánh xe của thái tử Tất-đạt-đa, tức Phật trước khi xuất gia) trở về giải bày cho người nhà, vua cha và vợ biết rằng khi thành Phật trở về nước sẽ độ thoát cho họ — đó là quả báo nhẫn nhục. Tự thân tu hành, chí quyết xuất gia, mặc áo cà-sa (áo của người xuất gia) — đó là quả báo tinh tấn. Mến mộ giải thoát, cầu đạo vô thượng (đạo giác ngộ cao tột) — đó là quả báo nhất tâm. Vào chỗ vắng lặng, phân biệt âm điệu kệ tụng (?), rồi trở về nhà cũ để độ thoát người — đó là quả báo trí tuệ. Đó là sáu việc.

 Thế nào là độ vô cực phân biệt có sáu việc? Thương xót chúng sinh, vào thành La-duyệt-kỳ (tức thành Vương Xá, kinh đô nước Ma-kiệt-đà ở Ấn Độ xưa) đi phân-vệ (đi khất thực, xin ăn) để người cúng được phúc — đó là quả báo bố thí. Lên trên cõi trời, vì chư thiên và loài người mà tuyên bố đạo, giáo hóa — đó là quả báo trì giới. Vào thành La-duyệt-kỳ đi khất thực xong, lại lên đỉnh trời, dùng sự tịch tĩnh mà giáo hóa mọi người — đó là quả báo nhẫn nhục. Đứng thẳng thân, không dựa vào đâu, vào tam-muội (trạng thái tâm lắng yên, chuyên chú vào một điểm) chánh định — đó là quả báo tinh tấn. Thiền định suy nghĩ, hiểu rằng trong ba cõi (tam giới: cõi dục, cõi sắc, cõi vô sắc — toàn bộ thế giới nơi chúng sinh luân hồi) không có gì là chân thật — đó là quả báo nhất tâm. Suy nghĩ xem xét mười hai duyên khởi (mười hai mắt xích nhân duyên nối nhau làm nên vòng sinh tử: vô minh, hành, thức, danh sắc, lục nhập, xúc, thọ, ái, thủ, hữu, sinh, lão tử), thấy cội nguồn của mọi sự đều do nhân duyên đối đãi nhau — đó là quả báo trí tuệ. Đó là sáu việc.

 Thế nào là độ vô cực thuận theo đời có sáu việc? Đi khất thực, đôi bên đều được lợi, người nhận được yên ổn — đó là quả báo bố thí. Thuận theo lòng đời, lúc đói kém thì cứu người thiếu thốn, như La-ma-tử (?) đi đến đâu cũng cứu giúp nhiều hoạn nạn — đó là quả báo trì giới. Chống lại mọi điều phi pháp, giải nạn không chút nghi ngại, nhận lấy sự nghiệp đạo này — đó là quả báo nhẫn nhục. Trong sáu năm (sáu năm tu khổ hạnh trước khi thành Phật) vượt qua mọi chướng ngại, không một lỗi lầm — đó là quả báo tinh tấn. Bền vững tu thiền, hiểu rõ tất cả mọi thứ đều không thật có, như đám bọt nước — đó là quả báo nhất tâm. Không phạm pháp, ăn uống tự nhiên, nghe danh ai cũng quy về; ngồi dưới cây Phật (cây bồ-đề, nơi Phật thành đạo) hàng phục các ma — đó là quả báo trí tuệ. Đó là sáu việc.

 Thế nào là độ vô cực đến tột cùng có sáu việc? Hàng phục ma cùng quyến thuộc của ma, nhân đó chuyển pháp luân (bắt đầu giảng dạy giáo pháp, ví như lăn bánh xe pháp đi khắp nơi) độ thoát tất cả — đó là quả báo bố thí. Khuyên dạy giáo hóa tất cả các loài chúng sinh trong tam thiên thế giới (ba nghìn đại thiên thế giới: một vũ trụ rộng lớn gồm một tỷ thế giới nhỏ), khiến họ được yên ổn mãi, không còn hoạn nạn — đó là quả báo trì giới. Dạy bảo chúng sinh, kẻ nào tranh đấu thì làm cho hòa hợp, gây dựng hạnh hiền, khiến không phạm lỗi — đó là quả báo nhẫn nhục. Nếu ba nghìn thế giới nổi loạn thì làm cho hòa đồng trong hương vị của đạo — đó là quả báo tinh tấn. Tu tứ thiền (bốn bậc thiền định từ thấp lên cao), định ý chánh thọ (nhập định đúng đắn), vâng làm thập thiện (mười điều thiện: không giết hại, không trộm cắp, không tà dâm, không nói dối, không nói đâm thọc, không nói lời ác, không nói thêu dệt, không tham lam, không giận dữ, không si mê), không buông lung — đó là quả báo nhất tâm. Tiêu trừ vô minh (sự mê muội không thấy chân lý), mọi tối tăm hết sạch, không còn sót, đạt được sự sáng rỡ — đó là quả báo trí tuệ. Đó là sáu việc.

 Thế nào là độ vô cực trừ bỏ có sáu việc? Xưa kia đi đến đất nước Ca-di-la-vệ (tức Ca-tỳ-la-vệ, quê hương của Phật), dừng ở đó, đi khắp nơi giáo hóa bảy năm, các tội nặng đều diệt, trừ hết hoạn nạn — đó là quả báo bố thí. Cắt diệt cấu nhơ, đi trong ba cõi mà không vướng mắc — đó là quả báo trì giới. Dùng phương tiện (cách thức khéo léo) diệt ba độc (tham lam, giận dữ, si mê), lòng không sinh khởi phiền não — đó là quả báo nhẫn nhục. Nhìn tội phúc, sinh tử của chúng sinh bằng lòng từ bi như nhau — đó là quả báo tinh tấn. Nhàm chán khổ đau mà phân biệt các phép thiền định, đạt được tám phẩm (?) mà không quên mất — đó là quả báo nhất tâm. Mãi không còn vọng động, dứt hẳn tham dục, diệt trừ vô minh, phát khởi trí tuệ đạo, trừ bỏ mọi pháp khiến không còn hư dối, một lòng vâng làm trí tuệ độ vô cực — đó là quả báo trí tuệ. Đó là sáu việc.

 Thế nào là độ vô cực kim cương có sáu việc? Đạt được kim cương tam-muội (thiền định vững chắc như kim cương, phá tan mọi phiền não), lòng không nghiêng động — đó là quả báo bố thí. Dùng phương tiện bỏ vô minh, vâng làm đức cao tột — đó là quả báo trì giới. Hướng đến nghĩa đạo, không nhận chấp gì, bỏ hết mọi nhơ bẩn — đó là quả báo nhẫn nhục. Che chở tất cả chúng sinh trong ba cõi, theo phong tục mà giáo hóa, độ thoát tất cả — đó là quả báo tinh tấn. Công đức của bản thân dừng lại theo thứ lớp, tùy thuận phát khởi, đến tận cội nguồn — đó là quả báo nhất tâm. Biết tâm tính của tất cả chúng sinh, thành bậc Tối Chánh Giác (giác ngộ chân chính cao nhất, tức thành Phật) — đó là quả báo trí tuệ. Đó là sáu việc.

 Thế nào là độ vô cực làm việc cứu giúp có sáu việc? Đã thành chánh giác, được chư thiên khen ngợi; một lòng bỏ các hạnh ác, lặng yên trong thiền định, suy xét pháp đời mà cứu giúp tất cả — đó là quả báo bố thí. Tiêu diệt khổ não trong đường ác, địa ngục, và tai họa của mọi tội lỗi — đó là quả báo trì giới. Hiểu rõ căn cơ (khả năng tiếp nhận đạo) của mọi người, đức hạnh thành tựu; ai còn chưa đầy đủ đều làm cho đầy đủ — đó là quả báo nhẫn nhục. Tiêu trừ tai ách trần lao (phiền não làm nhơ và làm mệt mỏi tâm) của tất cả các loài chúng sinh, mãi không còn sót — đó là quả báo tinh tấn. Các nhạc cụ không đánh mà tự vang lên, làm vui lòng mọi người, ai cũng phát tâm hướng đạo — đó là quả báo nhất tâm. Các kho tàng của báu trong ba nghìn thế giới thường được đem bố thí cho vô số ức trăm nghìn trời và người — đó là quả báo trí tuệ. Đó là sáu việc.

 Thế nào là độ vô cực tự nhiên có sáu việc? Cây cối trong ba nghìn thế giới sinh hoa trái, mùa đông mùa hạ luôn xanh tốt, dùng để ban cho những người nghèo thiếu — đó là quả báo bố thí. Trừ bỏ mọi phiền não, nỗi đau khổ nhọc nhằn không kể xiết, khiến mãi được an hòa — đó là quả báo trì giới. Tất cả chúng sinh đều đủ các giác quan (mắt, tai, mũi, lưỡi, thân, ý), trọn vẹn một cách tự nhiên — đó là quả báo nhẫn nhục. Mọi thứ đều tự nhiên, ba nghìn thế giới bằng phẳng như lòng bàn tay phải — đó là quả báo tinh tấn. Các hình sắc dù vào trong chỗ dơ bẩn mà vẫn chân thật, không hư dối, chư thiên đều được nhờ ơn (?) — đó là quả báo nhất tâm. Hàng phục bốn ma (tứ ma: ma phiền não, ma năm ấm tức thân xác, ma chết, ma trời), trí tuệ không ai sánh bằng, thành bậc Tối Chánh Giác — đó là quả báo trí tuệ. Đó là sáu việc.

 Thế nào là độ vô cực sức hàng phục ma có sáu việc? Tu hạnh Bồ-tát, chữa bệnh ba độc cho tất cả ba nghìn thế giới, thành bậc Tối Chánh Giác — đó là quả báo bố thí. Tiêu trừ mọi trần lao, diệt tất cả ma và các nghiệp tranh cãi — đó là quả báo trì giới. Giáo hóa các thiên tử (con cháu nhà trời), dẹp tai nạn bất hòa do các ác quỷ hại người gây ra, khiến tất cả mãi được yên — đó là quả báo nhẫn nhục. Ma chết cùng quyến thuộc tự nhiên hàng phục, quy y theo lời dạy thánh của Phật — đó là quả báo tinh tấn. Không còn thân năm ấm (ngũ ấm: năm yếu tố hợp thành con người là sắc, thọ, tưởng, hành, thức), ma thân tự cởi bỏ, không còn trói buộc — đó là quả báo nhất tâm. Đúng như sở nguyện, thành bậc Tối Chánh Giác, là bậc Nhất Thiết Trí (biết hết tất cả) — đó là quả báo trí tuệ. Đó là sáu việc.

 Thế nào là độ vô cực không lùi bước có sáu việc? Ngồi dưới cây Phật, một lòng tinh chuyên suy nghĩ không chán — đó là quả báo bố thí. Thấy ma mà không sợ, tự đạt chánh giác, độ thoát tất cả — đó là quả báo trì giới. Thân không loạn động, trước sau lặng lẽ, tâm định mãi yên — đó là quả báo nhẫn nhục. Lòng hân hoan, lặng định yên ổn, không còn các ma — đó là quả báo tinh tấn. Bố thí bình đẳng, việc làm ngay thẳng, đều như nhau không khác — đó là quả báo nhất tâm. Lời nói và việc làm khớp nhau, thân, miệng, ý đều định, đạt được Phật đạo — đó là quả báo trí tuệ. Đó là sáu việc.

 Thế nào là độ vô cực một thời có sáu việc? Trong khoảnh khắc siêng tu trí tuệ, thành đạo vô thượng chánh chân (đạo giác ngộ cao tột, chân chính của Phật), làm bậc Tối Chánh Giác; những gì lòng vâng làm đều dẫn dắt theo đúng thời — đó là quả báo bố thí. Nhờ bạn đồng tu mà tiêu trừ cấu bẩn, thường giữ thanh tịnh — đó là quả báo trì giới. Thế Tôn (đấng được đời tôn kính, danh hiệu của Phật) nghĩ rằng: phải diệt hẳn ba độc, làm hưng thịnh Tam bảo (ba ngôi báu: Phật, Pháp là giáo lý, Tăng là đoàn thể người tu) — đó là quả báo nhẫn nhục. Những người được độ đều nhập định đúng đắn, diệt hết cấu bẩn, không còn ba độc — đó là quả báo tinh tấn. Hiểu rõ, phân biệt mười hai duyên khởi, dứt mọi ràng buộc — đó là quả báo nhất tâm. Đạt được mà không quên mất, biết tất cả các pháp trong ba đời quá khứ, vị lai, hiện tại — đó là quả báo trí tuệ. Đó là sáu việc.

 Thế nào là độ vô cực không gì sánh bằng có sáu việc? Dùng nhục nhãn (mắt thịt thông thường) thấy tất cả chúng sinh đang trong khổ não, bèn đặt họ vào chỗ an vui lớn — đó là quả báo bố thí. Dùng thiên nhãn (mắt như của chư thiên, thấy được xa và thấy sự sống chết của chúng sinh) thấy sinh tử, hợp tan, thiện ác, giáo hóa cho họ ra khỏi đời khổ — đó là quả báo trì giới. Khuyên dạy người khác ở chỗ của hàng thanh văn (người nghe Phật giảng mà tu, cầu tự giải thoát cho mình), khiến họ không vướng chấp — đó là quả báo nhẫn nhục. Dùng thần túc (năng lực thần thông đi lại, biến hóa tự tại) mà biến hóa, qua lại khắp nơi cứu ách nạn trong ba cõi — đó là quả báo tinh tấn. Khi có điều suy nghĩ, tâm quán xét như vậy, hạnh thanh tịnh và pháp được tuyên giảng đều như Phạm thiên (vị trời chủ cõi sắc, tiêu biểu cho sự thanh tịnh) — đó là quả báo nhất tâm. Biết đúng thời, có lời thề nguyện và trí tuệ thánh, giảng kinh pháp thông suốt mười phương (khắp mọi nơi) — đó là quả báo trí tuệ. Đó là sáu việc.

 Thế nào là độ vô cực tam-muội có sáu việc? Ngồi thiền suy nghĩ, không còn nghĩ đến áo cơm, ở dưới cây Phật nơi đạo tràng (chỗ thành đạo) — đó là quả báo bố thí. Tin pháp sâu sắc, giác ý (phần tâm hướng về giác ngộ) thuận theo lẽ phải, không mất tinh tấn — đó là quả báo trì giới. Giác ý vui mừng, thích nghĩa lý của đạo, lòng không còn vướng chuyện thế tục — đó là quả báo nhẫn nhục. Phân biệt mười hai bộ kinh (mười hai thể loại kinh điển của đạo Phật), dùng hạnh chánh giác giáo hóa tất cả — đó là quả báo tinh tấn. Bỏ nơi ồn ào, không có tà tâm, định trong tam-muội mà tu nhập định đúng đắn — đó là quả báo nhất tâm. Giữ gìn giác ý, nuôi dưỡng chúng sinh, khiến họ đến chỗ an vui lớn — đó là quả báo trí tuệ. Đó là sáu việc.

 Thế nào là độ vô cực dạy dỗ có sáu việc? Đã được đạo Phật, xem xét đầu đuôi, giáo hóa chúng sinh — đó là quả báo bố thí. Dù không ai thỉnh, không ai hỏi, vẫn vì họ giảng kinh pháp, tuyên dương trí tuệ — đó là quả báo trì giới. Ánh sáng giải thoát, giữ gìn không phạm, chí hướng thương xót, biến hóa cao vời — đó là quả báo nhẫn nhục. Như ba anh em Ưu-vi Ca-diếp (ba anh em họ Ca-diếp, đạo sĩ thờ lửa có đông đồ chúng, về sau thành đệ tử Phật) cùng bè bạn, tự cho đạo của mình là chân thật; Phật khuyên dạy, khiến tất cả đều đến được đạo — đó là quả báo tinh tấn. Chúng sinh hỏi nghĩa lý thì không chút vướng ngại, giảng giải truyền dạy khiến ai nấy đều hiểu — đó là quả báo nhất tâm. Phân biệt, giải đáp, quyết rõ trí sáng thánh, không chỗ nào không thông suốt — đó là quả báo trí tuệ. Đó là sáu việc.

 Thế nào là độ vô cực Phật đạo có sáu việc? Vì người mê muội mà tuyên giảng kinh điển, chỉ bày trí tuệ thánh — đó là quả báo bố thí. Những người Phật sai đi làm cho kẻ mê muội được yên ổn, đưa họ đến ánh sáng rực rỡ của đạo đức — đó là quả báo trì giới. Diệt mọi nhơ bẩn, thuận theo mà mãi tỉnh rõ (?), tài biện luận vô lượng — đó là quả báo nhẫn nhục. Pháp ngay thẳng, đạt định không quên, thường nghĩ đến mười phương — đó là quả báo tinh tấn. Vào khắp tất cả, vâng làm đức cao tột, mạnh mẽ và có uy thế — đó là quả báo nhất tâm. Dũng mãnh không sợ, hiểu rõ cội nguồn của đạo, chí hướng về chân lý vô thượng — đó gọi là quả báo trí tuệ. Đó là sáu việc.

 Thế nào là độ vô cực trí biết tất cả có sáu việc? Ở trong trí tuệ thông suốt, mắt nhìn đến đâu không bị che ngăn — đó là quả báo bố thí. Biết đầu đuôi những điều tâm hội chúng đang nghĩ, nhân đó thuyết pháp khiến lòng họ thanh thản — đó là quả báo trì giới. Nghe được những điều cốt yếu được nói ra ở gần ở xa, bình đẳng thanh thản — đó là quả báo nhẫn nhục. Tùy thời thuyết pháp, theo ý mọi người, ai nấy đều hiểu — đó là quả báo tinh tấn. Giảng kinh điển không mất thứ tự, ai nấy được đúng chỗ của mình, phương tiện thích hợp — đó là quả báo nhất tâm. Theo chỗ ưa thích của họ mà giảng luận trí tuệ chân chính, không chấp giữ điều gì, phát khởi tất cả thành bài kệ tụng — đó là quả báo trí tuệ. Đó là sáu việc.

 Thế nào là độ vô cực vô dư (không còn sót lại gì) có sáu việc? Lòng yên ổn vâng làm đạo pháp, phát khởi nghĩa lý cao tột, đến chỗ không còn chút hoạn nạn nào — đó là quả báo bố thí. Lấy đạo pháp làm niềm vui, mau chóng giáo hóa người chưa đạt — đó là quả báo trì giới. Tin sâu kinh pháp các Phật đã nói, đều như nhau không khác — đó là quả báo nhẫn nhục. Nhìn việc ba đời quá khứ, vị lai, hiện tại một cách bình đẳng, mãi không vướng ngại — đó là quả báo tinh tấn. Dùng thiền định, các tam-muội là cửa giải thoát, nhân sự nhập định đúng đắn ấy mà theo ý mình ưa, tùy ý làm việc, suy nghĩ định ý — đó là quả báo nhất tâm. Vì từng người giảng các phẩm pháp khác nhau, ai cũng được hiểu, chí hướng về pháp vô thượng — đó là quả báo trí tuệ. Đó là sáu việc.

 Thế nào là độ vô cực hữu dư (còn sót lại; ở đây nói về những gì còn lại sau khi Phật qua đời) có sáu việc? Sau khi Phật diệt độ (nhập Niết-bàn, tức qua đời), xá-lợi (di cốt của Phật sau khi hỏa táng) được chia ra khắp nơi, dùng phúc ấy dạy dỗ khiến người được vô vi (cảnh giới không còn tạo tác, sinh diệt, tức Niết-bàn) — đó là quả báo bố thí. Suy nghĩ về giới hạnh, gần gũi vô vi, tùy theo ý ưa — đó là quả báo trì giới. Nơi tinh xá (chùa, nơi tu hành) và đền thờ của Như Lai (một danh hiệu của Phật: bậc từ chân lý mà đến), chư thiên đều đến quy y, đều sẽ lễ bái — đó là quả báo nhẫn nhục. Sau khi Phật diệt độ, siêng dạy dỗ, tinh tấn không mỏi, vì người tu hạnh thanh văn mà khiến họ không vướng ngại — đó là quả báo tinh tấn. Dần dần tiến tới, vào tam-muội nhập định đúng đắn, được đến diệt độ — đó là quả báo nhất tâm. Dùng căn trí sáng của bậc thánh mà tu trí tuệ cứu đời, đi khắp nơi truyền bá rộng rãi — đó là quả báo trí tuệ. Đó là sáu việc.

 Thế nào là độ vô cực có thể dừng (?) có sáu việc? Khi còn ở đời giáo hóa chúng sinh, nhận thức ăn và lợi dưỡng (của cúng dường) mà làm việc ngay thẳng, không tà — đó là quả báo bố thí. Nói về phúc báo có thể có: như phạm chí (người tu theo đạo Bà-la-môn) tên Phi-la-đà chửi mắng phỉ báng, lúc ấy Phật vẫn hòa nhã, không giận; bấy giờ ba ức trời và người đều phát tâm hướng đạo — đó là quả báo trì giới. Tôn-đà-lợi (đời Tấn dịch là Thiện Diệu) phỉ báng Như Lai; nhân việc ấy Như Lai giáo hóa một vạn hai nghìn người theo ngoại đạo, khiến họ được giải thoát — đó là quả báo nhẫn nhục. Thế lực bền mạnh, lòng thường tự xét mình, như Bồ-tát tu lòng từ chân chính; nếu đọa vào loài thú thì làm sư tử chúa, giả sử bị xâm hại thì lặng im chịu đựng, dùng đó giáo hóa loài súc sinh — đó là quả báo tinh tấn. Nếu bị người trái ý gây điều không phải thì im lặng không tranh cãi, lặng lẽ chịu đựng, không ôm giữ trong lòng — đó là quả báo nhất tâm. Dùng thiền định mà giảng giải giáo hóa, đáp những nghĩa lý được hỏi, ai cũng hiểu — đó là quả báo trí tuệ. Đó là sáu việc.

 Thế nào là độ vô cực của chư Phật có sáu việc? Tuyên giảng pháp báo khắp cõi Phật, khiến ai cũng nghe tiếng, lên đến tận tầng trời cao nhất là trời A-ca-ni-tra (trời Sắc Cứu Cánh, tầng trời cao nhất của cõi sắc) — đó là quả báo bố thí. Tỏa ánh sáng khắp ba nghìn thế giới, giáo hóa chúng sinh khiến khắp nơi đều yên ổn — đó là quả báo trì giới. Dùng mưa pháp rộng lớn thấm khắp, giáo hóa những đạo sĩ tóc bện cùng các Phạm thiên, đưa họ vào đạo lớn — đó là quả báo nhẫn nhục. Biến hóa thần túc, hiện rõ oai thần, những người như Ưu-vi Ca-diếp vui vẻ quy phục làm đệ tử — đó là quả báo tinh tấn. Lòng nghĩ đến Phạm thiên, tâm xét rằng: ta không hư dối; chí giữ phạm hạnh (hạnh trong sạch), muốn độ các Phạm thiên — đó là quả báo nhất tâm. Đúng lúc mà khai mở dẫn dắt, như sư tử rống, ai cũng được thấm lòng từ; lòng từ như hư không, che khắp tất cả — đó là quả báo trí tuệ. Đó là sáu việc.

 Thế nào là độ vô cực phương tiện có sáu việc? Xưa có phạm chí tên Tùy Kiên, bố thí rộng rãi, mỗi thứ tám vạn bốn nghìn, đều để khuyên giúp gây dựng đạo Phật. Lại như tỳ-kheo-ni (nữ tu sĩ xuất gia) tên Đại Ái Đạo (dì và cũng là mẹ nuôi của Phật), Phật khuyên rằng: hãy đem tấm vải dệt bằng vàng dâng lên thánh chúng. Khi nói lời ấy, tám trăm tỳ-kheo (nam tu sĩ xuất gia) đều vào giới luật — đó là quả báo bố thí. Các Phật đã diệt độ vẫn còn như đang yên ổn tu học (?); để mở lối cho người ngoài đạo tên Tu-ma đang đắm trong dục lạc, bèn dùng sáu việc điều phục ý người ấy, khiến nhận giới luật của đạo — đó là quả báo trì giới. Tuy sống nhân từ hòa nhã; như xưa có một vị Bồ-tát đang tu hạnh nhẫn nhục tên là Sằn-đề-hòa (vị tiên nhân tu nhẫn nhục), bị vua nước Ca-di chặt tay chân cùng tai mũi; máu hóa thành sữa, lòng không giận, không chút oán hận, nghĩ đến kẻ hại mình với lòng thương lớn như thương con đỏ; lúc ấy độ được tám mươi ức chư thiên — đó là quả báo nhẫn nhục. Tự gắng siêng tu, như vị Bồ-tát Ngũ Thông (người có năm phép thần thông) chí lớn, cố sức cứu ra năm trăm đồng tử phạm chí, khiến họ vui mừng, đều nhận lời dạy của đạo — đó là quả báo tinh tấn. Nghe kinh điển thì thế lực càng tăng, cho đến định ý nhập định đúng đắn không cùng — đó là quả báo nhất tâm. Tùy ý, hết sức mà tuyên giảng pháp, theo chỗ họ ưa mà độ thoát họ — đó là quả báo trí tuệ. Đó là sáu việc.

 Thế nào là độ vô cực lo buồn có sáu việc? Khi bố thí mà lòng còn lo nghĩ, thì thường như Tuệ Minh cúng dường bậc đại thánh mà không cầu lợi — đó gọi là bố thí. Đem cỗ xe đạo (giáo pháp đưa người đến giác ngộ) đến cho tất cả, gây dựng sự nghiệp đạo, thành tựu đầy đủ — đó gọi là trì giới. Như Thân Nhật (đời Tấn dịch là Thủ Tịch), vì nghe theo ngoại đạo mà sinh ác ý mời Phật, nhân đó được dạy dỗ mà vào đạo Phật — đó gọi là nhẫn nhục. Lại như xưa có Hư-la long vương (?), lòng độc hung mãnh, làm mưa đá phá hại ngũ cốc và giết hại muôn dân; Phật giáo hóa dẫn dắt — đó gọi là tinh tấn. Khi vừa thành Phật đạo làm bậc Tối Chánh Giác, Phật lặng im thiền định không mỏi; Phạm thiên từ trên xuống thỉnh Phật, khuyên mời rằng: xin rủ lòng thuyết pháp cứu giúp ba cõi — đó gọi là nhất tâm. Như con rắn độc mang nọc rất mạnh, Phật vào nhà thờ lửa (của anh em Ca-diếp), giáo hóa nó vào giới luật, khiến nó hàng phục quy y — đó gọi là trí tuệ. Đó là sáu việc.

 Thế nào là độ vô cực giáo hóa Chân-đà (?) có sáu việc? Tự giữ yên thân mình, cứu giúp người khác, tất cả những gì mình có đều đem cho, không tiếc — đó gọi là bố thí. Như vị Bồ-tát tên Liên Hoa Tạng, theo hạnh kim cương, lòng rất kiên cường, không tham tiếc gì. Tất cả chúng sinh trong lòng cho là có thân, nói rằng có cái ta; vì có cái ta nên cùng vâng làm pháp; vì chúng sinh ấy, ngài thà mất thân mạng chứ quyết không hủy giới — đó gọi là trì giới. Như xưa có con ba ba chở các lái buôn qua sông, khiến họ không chết đuối; họ lại ôm lòng ác, vô ơn bạc nghĩa, tính quay lại giết ba ba; ba ba vẫn một lòng yên trong lòng từ, không chút giận — đó gọi là nhẫn nhục. Như có loài cá trong nước lôi người đi ăn thịt, cùng các loài trùng làm nguy hại thân người; ở giữa đó mà cứu người, và khiến chúng có lòng từ — đó gọi là tinh tấn. Giả sử các loài thú đến muốn giết người, đều nhẫn chịu được mà không làm ác lại — đó gọi là nhất tâm. Tụng đọc, học tập kinh quyển suốt ức năm cùng vô số thí dụ, dùng trí sáng thánh ấy độ thoát người khác — đó gọi là trí tuệ. Đó là sáu việc.

 Thế nào là độ vô cực khác thường có sáu việc? Thấy người đói khát, nghèo khốn thì tùy lúc mà cho — đó gọi là bố thí. Như phạm chí đạo sĩ tên Danh Văn, làm đại lễ tế tự, mời ta đến ăn trong đó; nhân đó giáo hóa, khiến ông phát tâm hướng đạo — đó gọi là trì giới. Lại phạm chí ấy siêng bày thuốc men để chữa các bệnh, lại chỉ thêm thuốc pháp, khen ngợi đức cao tột, khiến chúng sinh đều được sinh lên cõi trời — đó gọi là nhẫn nhục. Siêng tu hạnh nơi thân, hiểu rõ việc xuất gia; tuy chưa thành Phật mà dũng mãnh như thế — đó gọi là tinh tấn. Dùng thiền định vượt lên đỉnh núi, được đạo vô thượng chánh chân, nhận lãnh tam đạt (ba trí sáng suốt: biết đời trước, thấy đời sau, dứt sạch phiền não) mà biết quá khứ, vị lai, hiện tại — đó gọi là nhất tâm. Thấu hiểu mười tám pháp bất cộng (mười tám phẩm chất chỉ riêng Phật mới có, không ai khác có được) là diệu pháp của chư Phật, tuyên giảng đạo giáo hóa đến mười tám tầng địa ngục — đó gọi là trí tuệ. Đó là sáu việc.

◄ Trước Sau ►

Quay lại danh sách thiên · Giỏ video