Thiên 13 — Phẩm 13 – Ba mươi bảy phẩm trợ đạo

 Phẩm Ba Mươi Bảy (ba mươi bảy pháp tu hỗ trợ cho việc đạt đạo giác ngộ), thứ mười ba.

 Phật bảo Hỉ Vương bồ-tát (bồ-tát: người phát nguyện tu hành để thành Phật và cứu độ mọi chúng sinh; Hỉ Vương là tên vị bồ-tát đang thưa hỏi Phật): "Thế nào là tứ đoạn (bốn sự gắng sức dứt ác, làm lành, còn gọi là tứ chánh cần) độ vô cực (tức ba-la-mật: hạnh tu hoàn hảo, đưa người từ bờ mê sang bờ giác ngộ) có sáu việc? Các điều ác, điều chẳng lành chưa sinh ra thì giữ gìn để chúng không khởi lên; sáu độ vô cực gom sức lại, tiêu diệt trần lao (bụi bặm và mệt nhọc, chỉ phiền não làm nhơ bẩn và mỏi mệt tâm), khiến tâm luôn trong sạch. Đó gọi là bố thí (đem cho, ban phát). Tìm cách dẹp bỏ những thói quen chẳng lành, tiêu trừ các điều ác và những việc làm không thích đáng. Đó gọi là trì giới (giữ gìn giới luật). Hiểu rõ cái gốc tự nhiên của những điều trái pháp (pháp: lời dạy, chân lý của Phật), chuyển hóa nó để đưa vào đạo. Đó gọi là nhẫn nhục (chịu đựng, không giận). Các điều ác chưa sinh thì ngay từ trước đã dứt sạch, làm cho đạo pháp hưng thịnh. Đó gọi là tinh tấn (siêng năng gắng sức, không lùi bước). Khuyên bảo, giáo hóa người khác để họ vào chánh chân (con đường chân chính dẫn đến giác ngộ), truyền bá sự nghiệp tu đạo. Đó gọi là nhất tâm (chuyên chú một lòng, tức thiền định). Thấu suốt tận cùng lẽ tự nhiên, khiến các điều ác, điều chẳng lành không sinh lại nữa, nhờ tâm hạnh ấy mà nuôi lớn sự giáo hóa của đạo. Đó gọi là trí tuệ (sự hiểu biết sáng suốt, thấy đúng sự thật). Đó là sáu việc.

 Thế nào là "điều ác đã khởi thì liền diệt" (?) độ vô cực có sáu việc? Nếu trần lao nổi lên, tự mình đi vào trong đó, thấy được phương tiện (cách khéo léo, thích hợp để dẫn dắt) của bồ-tát mà tập theo chân lý. Đó gọi là bố thí. Lo sợ, chán ghét ái dục (lòng tham muốn, đắm luyến), coi nó là khó khăn, nhơ bẩn, mà vâng giữ việc làm trong sáng. Đó gọi là trì giới. Ở nơi ấy dứt điều ô uế, noi theo mà tu hạnh trong trắng; nếu dứt sạch thói quen xấu và cái gốc của điều trái pháp, còn công đức (điều lành và phúc đức có được do tu tập) chưa sinh thì siêng năng khuyến khích cho sinh ra. Đó gọi là nhẫn nhục. Nếu dùng trí tuệ hiểu rõ, phân biệt được trần lao, tiêu trừ mọi ái dục. Đó gọi là tinh tấn. Thường ở nơi yên tĩnh, chuyên tâm thiền tư (ngồi thiền suy xét), định ý (giữ tâm lắng yên), nhập tam-muội (trạng thái tâm chuyên chú vào một điểm, lặng yên không tán loạn). Đó gọi là nhất tâm. Tin chắc vào sáu độ vô cực của người khác (?), khơi dậy đức lành, cứu độ tất cả. Đó gọi là trí tuệ. Đó là sáu việc.

 Thế nào là "các đức lành chưa khởi thì làm cho khởi" độ vô cực có sáu việc? Nếu phát khởi các điều lành, không bỏ rơi người thiếu thốn (?), chất chứa công đức, đời nào cũng tự khắc chế mình. Đó gọi là bố thí. Nếu đạt được đức lành thì càng thêm ưa thích, làm cho nó tăng trưởng để ban ơn cho tất cả. Đó gọi là trì giới. Noi theo lẽ không (mọi vật không có thực thể cố định) và vô sự (?), không làm cạn gốc công đức, để tiêu trừ các hạnh ác chẳng lành. Đó gọi là nhẫn nhục. Thân và miệng lập hạnh, dùng phương tiện ở chỗ không có duyên mà làm cho đạo đức hưng khởi. Đó gọi là tinh tấn. Nếu vâng theo lời dạy của pháp, thu nhiếp mọi ý tưởng nương dựa, không quên mất định ý chánh thọ (trạng thái thiền định đúng đắn, tâm hoàn toàn nhập vào định). Đó gọi là nhất tâm. Những gì làm ra đều được hưng thịnh mà không khởi ý (?), thành tựu ánh sáng của đạo, mở mang giáo hóa tất cả, ai cũng đội ơn lòng từ của đạo. Đó gọi là trí tuệ. Đó là sáu việc.

 Thế nào là "đức lành đã phát khởi thì làm cho đứng vững" độ vô cực có sáu việc? Đã khởi lên cái gốc công đức của các điều lành, thì không sinh ra hạnh ác và những ý vô ích. Đó gọi là bố thí. Lấy đó làm niềm vui, chỉ hướng chí về chân lý tột cùng, không nghĩ đến những việc nhỏ vô ích cho mọi người. Đó gọi là trì giới. Xét các việc nên làm mà không ôm hận, trừ bỏ mọi sự thiếu cẩn thận. Đó gọi là nhẫn nhục. Những gì mình giữ gìn đều chưa từng hư dối, đều đi vào đạo. Đó gọi là tinh tấn. Vâng theo sức mạnh của đạo, không yếu kém, mạnh mẽ có thế lực. Đó gọi là nhất tâm. Thuận theo phong tục mà không rơi vào tà kiến (thấy biết sai lầm) và sáu mươi hai mối nghi (sáu mươi hai kiến chấp sai lầm của các phái ngoài đạo Phật), khuyên giúp mọi người không ôm vọng tưởng. Đó gọi là trí tuệ. Đó là sáu việc.

 Thế nào là thần túc (còn gọi là như ý túc: năng lực do tu thiền mà tâm được như ý, có thể phát ra thần thông; đây là thần túc thứ nhất, do ý muốn mạnh mẽ) độ vô cực có sáu việc? Dứt mọi tham lam ô uế, suy ngẫm kinh điển, để thành tựu thần túc, chưa từng quên mất. Đó gọi là bố thí. Thế nào là bồ-tát đầy đủ thành tựu? Theo điều ý mình ưa thích mà không đắm vào ý niệm ham thích; nếu vì nghĩa lý của pháp mà vui lòng bố thí, cứu giúp người nguy khốn. Đó gọi là trì giới. Niềm vui ấy bền chắc không thể phá hoại, tâm không sinh hận. Đó gọi là nhẫn nhục. Nếu mến chuộng việc xuất gia, bỏ vinh hoa và lạc thú ở đời, lấy pháp làm niềm vui. Đó gọi là tinh tấn. Nếu dùng chánh quán (quán xét đúng đắn) thấy tất cả như huyễn, ba cõi (toàn bộ thế giới chúng sinh luân hồi: cõi dục, cõi sắc, cõi vô sắc) như trò biến hóa. Đó gọi là nhất tâm. Ưa giải quyết mối nghi, không còn lưới trói buộc, đi sâu vào lẽ vi diệu. Đó gọi là trí tuệ. Đó là sáu việc.

 Thế nào là thần túc do siêng tu tinh tấn (thần túc thứ hai) độ vô cực có sáu việc? Nếu giữ được thần túc, bay đến mười phương (tám hướng cùng trên và dưới, tức khắp mọi nơi), không vướng ngại, mở mang giáo hóa tất cả. Đó gọi là bố thí. Nếu ân cần, hướng chí vào sự nghiệp lớn, tâm tiến tới với ước nguyện vui thích, ước được nhẹ nhàng bay lên, đi khắp thiên hạ. Đó gọi là trì giới. Siêng tu phát ý, ngày ngày tăng tiến, không lười bỏ, đồng thời giáo hóa chúng sinh. Đó gọi là nhẫn nhục. Đạt được phương tiện về những việc nên làm, xuất gia học đạo, không ưa hạnh tà. Đó gọi là tinh tấn. Giải quyết mọi mối hồ nghi (nghi ngờ do dự như loài cáo), khiến tất cả được khai hóa, vừa ý vui vẻ, nhân đó phát đạo tâm (lòng hướng về đạo giác ngộ). Đó gọi là nhất tâm. Những lời khuyên giúp thấm khắp mọi người; những ai bị tối tăm che lấp đều được nhận biết chánh chân, mười phương đều đội ơn. Đó gọi là trí tuệ. Đó là sáu việc.

 Thế nào là thần túc do tâm (thần túc thứ ba) độ vô cực có sáu việc? Tâm bình đẳng, dứt sạch cấu bẩn bụi trần, thường làm hạnh trong sạch. Đó gọi là bố thí. Nếu lìa ái dục và hạnh nhơ bẩn, vâng tu hạnh trong trắng. Đó gọi là trì giới. Hiểu rõ cái gì sinh ra thì cũng diệt hết như thế, không thể tồn tại lâu, chỉ có đạo là đáng nương cậy. Đó gọi là nhẫn nhục. Đạt được vô tưởng (không còn bám vào ý tưởng, hình tướng); tuy có chỗ đạt được, nhưng đạt mà không có chỗ đạt. Đó gọi là tinh tấn. Những điều tâm dựng lập thì trừ bỏ mọi sự câu thúc, không trụ vào đâu, thường noi theo chánh chân. Đó gọi là nhất tâm. Dứt mọi kết trước (những mối trói buộc và đắm dính), chưa từng bị trói, tâm bình đẳng như hư không. Đó gọi là trí tuệ. Đó là sáu việc.

 Thế nào là thần túc do sự nhận biết quán xét (thần túc thứ tư) độ vô cực có sáu việc? Sự nhận biết dẫn dắt hành động, khiến lìa ái dục, không còn tham đắm trần cảnh. Đó gọi là bố thí. Nếu đạt được sự chân chánh, không làm điều nguy hiểm, không xiểm nịnh, không phạm điều gì. Đó gọi là trì giới. Khuyên giúp sự trong sạch không tì vết, thường dè chừng các cuộc tranh cãi. Đó gọi là nhẫn nhục. Những gì có thể vượt qua đều thấm khắp mọi người, chúng sinh đều đội ơn. Đó gọi là tinh tấn. Nếu biết rõ mọi điều vướng mắc đều là hao tổn, không buông lung. Đó gọi là nhất tâm. Đã bỏ được sự che lấp tệ hại, thoát khỏi vướng ngại, không mất tài biện luận lớn, mở dẫn người chưa đạt, khiến ai cũng đi sâu vào. Đó gọi là trí tuệ. Đó là sáu việc.

 Thế nào là thiền thứ nhất (sơ thiền: tầng đầu tiên trong bốn tầng thiền định, tâm lìa dục vọng, sinh vui sướng) độ vô cực có sáu việc? Siêng dùng phương tiện, đạt được công đức không thể hạn lượng. Đó gọi là bố thí. Những việc quán xét đều dùng thiện quyền (sự khéo léo linh hoạt) tùy thời, không bỏ sót ai. Đó gọi là trì giới. Ở thiền thứ nhất thâu nhận phương tiện, không mất nhất tâm, chí giữ định và tuệ, thường nghĩ đến lòng nhân hòa. Đó gọi là nhẫn nhục. Nếu tiêu trừ năm ấm (năm nhóm hợp thành con người: thân xác, cảm thọ, tri giác, ý muốn tạo tác, nhận thức), thành tựu năm thần thông, đi khắp năm đường (năm cõi luân hồi: địa ngục, ngạ quỷ, súc sinh, người, trời) mà giáo hóa. Đó gọi là tinh tấn. Đạt được sự định một mối (?), chuyên tinh, tâm lặng, không còn sinh khởi mà thấy được mười phương. Đó gọi là nhất tâm. Năm người (?) chí nguyện không vững chắc mà trái lời thề ban đầu, nay cúi đầu tự quy phục, thuận theo lời dạy của đạo. Đó gọi là trí tuệ. Đó là sáu việc.

 Thế nào là thiền thứ hai độ vô cực có sáu việc? Nếu dùng thiền tư dứt mọi vọng tưởng, mau được vững chắc. Đó gọi là bố thí. Hiểu rõ chỗ vô hạn không thể tính đếm; nhờ lợi ích của đạo và giới pháp mà đội ơn. Đó gọi là trì giới. Giác ngộ cho chúng sinh tự biết phân biệt rằng tất cả đều không, tâm không khởi lại nữa. Đó gọi là nhẫn nhục. Nếu ở yên lặng một mình, tập tự thu nhiếp tâm, không buông lung. Đó gọi là tinh tấn. Nếu ưa giải thoát, giữ vững không thoái chuyển (không lùi bước), không để chí vào tiểu tiết, định ý chánh thọ. Đó gọi là nhất tâm. Những gì quán xét đều được làm sáng tỏ, thương mình xót người, tất cả bình đẳng, không thiên vị. Đó gọi là trí tuệ. Đó là sáu việc.

 Thế nào là thiền thứ ba độ vô cực có sáu việc? Thực hành thiền thứ ba, vui vẻ, thuận hòa, yên ổn, bỏ mọi nghiệp (việc làm tạo quả báo) ác chẳng lành. Đó gọi là bố thí. Dùng phương tiện siêng tu, bỏ các thú vui ca nhạc, chí giữ nghĩa của giới cấm. Đó gọi là trì giới. Tâm chuyên tinh, lìa những điều ưa thích; các dục vọng tà vạy bên ngoài không lấy làm vui. Đó gọi là nhẫn nhục. Còn ở bên trong thì xét thấy vô thường, khổ, không, vắng lặng, chẳng phải là thân (không có cái ta thật), không quên mất, dựng vững ý chí mình. Đó gọi là tinh tấn. Ý vững chắc, không đâu không đến được, hành động không rong ruổi. Đó gọi là nhất tâm. Đã dứt hết các lậu (những phiền não rỉ chảy làm tâm ô nhiễm), không còn nạn báo ứng tội phúc, không còn nghiệp có và không. Đó gọi là trí tuệ. Đó là sáu việc.

 Thế nào là thiền thứ tư độ vô cực có sáu việc? Nếu dùng thiền thứ tư dứt mọi khổ, hướng chí vào niềm vui của pháp, trừ hẳn phiền não, không còn tai nạn. Đó gọi là bố thí. Bỏ hết mọi khổ, sự trôi lăn đầu cuối trong ba cõi, vui lâu không lo. Đó gọi là trì giới. Xét hết thảy sự xoay vần trong ba cõi, sự nguy khốn của sinh tử, rốt ráo vốn là bản vô (vốn không có thực). Đó gọi là nhẫn nhục. Đã được yên lặng, chưa từng tưởng cầu, giữ niệm đạt được mà không mong cầu. Đó gọi là tinh tấn. Đã được yên ổn, thiền tư không hoảng loạn, định ý chánh thọ. Đó gọi là nhất tâm. Đã thành tựu sự trong sạch, khuyên giúp bằng cam lộ (sương ngọt, ví như thuốc bất tử), thứ thuốc chẳng chết gọi là lời dạy của pháp, để chữa cho tất cả những kẻ mù tối không hiểu biết. Đó gọi là trí tuệ. Đó là sáu việc.

 Thế nào là thân ý chỉ (niệm xứ về thân: chú tâm quán xét thân, thấy thân là nhơ bẩn) độ vô cực có sáu việc? Thế nào là thân ý chỉ? Dứt hết những nghiệp nhơ bẩn của thân là giết hại, trộm cắp, dâm dục; vâng làm hạnh trong sạch của thân, không cho là có cái ta. Đó gọi là bố thí. Bỏ mọi thứ mình có và tình thân thiết với người thân, không luyến tiếc. Đó gọi là trì giới. Nếu ưa thích pháp không có ta, không tham ba cõi. Đó gọi là nhẫn nhục. Đối với mọi điều thấy, buông xả tâm (?) khiến được tự tại, không theo điều trái pháp. Đó gọi là tinh tấn. Nếu thấy tất cả ba đời (quá khứ, hiện tại, vị lai) tự nhiên vốn không có gì, như huyễn hóa. Đó gọi là nhất tâm. Thấy mọi điều trái pháp tự khởi tự diệt, vốn không sinh, cũng không có chỗ ở, chỉ do duyên gặp gỡ đối đãi mà khởi. Đó gọi là trí tuệ. Đó là sáu việc.

 Thế nào là thống dưỡng ý chỉ (niệm xứ về cảm thọ: quán xét các cảm giác đau, ngứa, khổ, vui, thấy đều là khổ) độ vô cực có sáu việc? Nếu khiến cảm thọ không hiện, tâm không tham, thì thống dưỡng ý chỉ tự nhiên ngưng nghỉ, không đuổi theo các duyên. Đó gọi là bố thí. Thấy khổ đau, không tạo họa phúc, không còn các lo hoạn. Đó gọi là trì giới. Tin chắc nghĩa không, tâm không sinh khởi, kham chịu được mọi điều khó làm. Đó gọi là nhẫn nhục. Không nương vào cảm thọ, đối với thiện ác khổ vui cũng không đắm. Đó gọi là tinh tấn. Đối với cảm thọ vui trong ba cõi (?), tiêu trừ cái khổ do ba độc (tham lam, giận dữ, si mê), vĩnh viễn không còn sót. Đó gọi là nhất tâm. Nếu khéo dứt mọi cảm thọ, chí mến đạo pháp, chưa từng lo hoạn. Đó gọi là trí tuệ. Đó là sáu việc.

 Thế nào là tâm ý chỉ (niệm xứ về tâm: quán xét tâm, thấy tâm vô thường) độ vô cực có sáu việc? Dứt mọi ham thích và những suy nghĩ về năm dục (năm thứ ham muốn đối với hình sắc, âm thanh, mùi hương, vị nếm, xúc chạm), tự thấy tâm mình, phát khởi niệm pháp. Đó gọi là bố thí. Thấy tì vết của tâm, tự điều phục tâm mình, mềm mỏng thuận theo chân lý. Đó gọi là trì giới. Quán xét các pháp, khiến ý niệm dừng lại, vâng làm sáu độ. Đó gọi là nhẫn nhục. Nếu ngăn chặn được sự rong ruổi của tâm, khiến không làm điều tà. Đó gọi là tinh tấn. Nếu nghĩ đến người khác, tâm dừng ái dục, hiểu hết thảy vốn không. Đó gọi là nhất tâm. Những gì thấy đều tin chắc, nương theo duyên sai khiến (?), vâng giữ pháp không, vô tướng, vô nguyện (ba cửa giải thoát: thấy mọi vật không có thực thể, không có hình tướng cố định, không còn mong cầu). Đó gọi là trí tuệ. Đó là sáu việc.

 Thế nào là pháp ý chỉ (niệm xứ về pháp: quán xét mọi sự vật hiện tượng, thấy chúng không có cái ta) độ vô cực có sáu việc? Thấy được thực tướng của các pháp, chỉ bày làm sáng tỏ, khiến mỗi người được mở lòng. Đó gọi là bố thí. Mọi điều quán xét đều vốn không, xét hết các pháp như huyễn hóa, thấy mọi thứ vốn không có. Đó gọi là trì giới. Vâng giữ kinh điển, siêng tu theo lẽ báo ứng (?), đem cho tất cả mà không thêm bớt. Đó gọi là nhẫn nhục. Nếu thấy người khác nguy khốn thì thường ôm lòng từ, bỏ mọi điều hại, chí giữ đạo pháp. Đó gọi là tinh tấn. Tuy dạo khắp các pháp, hiểu rõ mọi pháp, mà không đắm không nương, chí lặng yên định. Đó gọi là nhất tâm. Thuận theo chiều lên xuống của mười hai nhân duyên (chuỗi mười hai khâu nhân quả nối nhau làm thành vòng sinh tử: vô minh, hành, thức, danh sắc, sáu nhập, xúc, thọ, ái, thủ, hữu, sinh, già chết), hiểu được cội nguồn ấy, gốc ngọn đều vắng lặng. Đó gọi là trí tuệ. Đó là sáu việc.

 Thế nào là thấy khổ đế (chân lý về khổ: cuộc đời trong luân hồi là khổ) độ vô cực có sáu việc? Mắt thấy ba đời, tâm hiểu đều là không, bỏ mọi khổ hoạn, không mong cầu gì. Đó gọi là bố thí. Thấy các gốc khổ, không một thứ nào đáng vui; nhân đó mà có sinh tử, đều là lo buồn phiền não. Đó gọi là trì giới. Xét mọi việc khổ, do duyên đối đãi của chính mình mà có nạn này, tất cả đều hư không, không có gốc. Đó gọi là nhẫn nhục. Quán các khổ não đều từ chỗ nhỏ nhặt mà khởi; không phân biệt được là vì không giác ngộ. Đó gọi là tinh tấn. Thấy các khổ do tập (sự tích tụ nguyên nhân) mà sinh, tự mang lấy sự tà vạy tối tăm, nhưng tất cả vốn trong sạch. Đó gọi là nhất tâm. Người quán như vậy không làm điều tà; dứt hết mọi khổ, khiến không có gốc rễ thì làm sao có cành nhánh. Đó gọi là trí tuệ. Đó là sáu việc.

 Thế nào là tập đế (chân lý về nguyên nhân của khổ: do tích tụ tham ái, phiền não) độ vô cực có sáu việc? Nếu dùng hạnh quán tập (?), tâm bỏ các nghiệp, năm ấm và sáu suy (sáu giác quan mắt, tai, mũi, lưỡi, thân, ý tiếp xúc với cảnh, làm hao suy công đức). Đó gọi là bố thí. Nếu thấy chúng sinh có năm ấm, sáu suy, mười hai nhập (sáu giác quan và sáu đối tượng của chúng), thì trừ bỏ các tập. Đó gọi là trì giới. Nếu dùng sự hòa hợp mà sinh ra độ vô cực, thành tựu hạnh các pháp, sự nghiệp đạo vô thượng. Đó gọi là nhẫn nhục. Nếu bỏ ái dục, đầy đủ các pháp đạo phẩm (các pháp tu dẫn đến giác ngộ), quán mọi pháp, thấy chúng không do đâu mà sinh. Đó gọi là tinh tấn. Nếu dứt mọi kết trói buộc, ở mọi chỗ thọ nhận mà không thọ nhận gì. Đó gọi là nhất tâm. Quán các nạn và những pháp vô ích, tiêu trừ cái hại của khổ não và sự hư dối. Đó gọi là trí tuệ. Đó là sáu việc.

 Thế nào là tận đế (chân lý về sự chấm dứt khổ, tức niết-bàn) độ vô cực có sáu việc? Đạt được sự hết khổ, noi theo nghĩa đạo, thực hành vô nguyện. Đó gọi là bố thí. Nếu chí vui với hạnh diệt tận, hết mà không có gì để hết, vì đã hết sạch. Đó gọi là trì giới. Trừ bỏ cái gốc vướng mắc của các tưởng, lại tự nhiên không đắm vào gì. Đó gọi là nhẫn nhục. Từ xưa đến nay những siêng năng khổ nhọc đã trải qua là để diệt các phiền não, được yên ổn lâu dài. Đó gọi là tinh tấn. Chí giữ hạnh tu trong sạch, ngồi yên một mình, suy ngẫm tam-muội, tự hàng phục ý mình. Đó gọi là nhất tâm. Nếu không chứng lấy (không vội nhập niết-bàn cho riêng mình), chí dứt sạch bụi nhơ, không ái dục, chánh thọ định ý, tâm không rối loạn. Đó gọi là trí tuệ. Đó là sáu việc.

 Thế nào là đạo đế (chân lý về con đường dứt khổ) độ vô cực có sáu việc? Nếu đạt được chân lý tột cùng, hạnh đi cùng với đạo, hòa hợp không hoảng, cứu giúp mọi khổ ách. Đó gọi là bố thí. Thấy sự nghiệp của đạo mà theo kinh điển, không quay về tà giáo, nhân đó mà giáo hóa. Đó gọi là trì giới. Nhớ nghĩ pháp ấy; nếu ai không nghĩ đến đạo thì khuyên giúp họ vào pháp, giữ vững ở chánh chân. Đó gọi là nhẫn nhục. Tổng trì (nắm giữ trọn vẹn không quên) pháp, nắm được cội nguồn của ba cõi, tuyên bày kinh điển, vâng theo lời dạy của đạo. Đó gọi là tinh tấn. Ở trong hạnh đạo, không theo thế tục, nhân chánh chân mà không hư dối. Đó gọi là nhất tâm. Nếu hiểu được đạo, tùy theo từng hình loại, hiểu rõ tất cả, mỗi loài đều khai hóa cho. Đó gọi là trí tuệ. Đó là sáu việc.

 Thế nào là tín căn (cội rễ của lòng tin; "căn" là năng lực nền tảng sinh ra điều lành) độ vô cực có sáu việc? Tin rằng dứt mọi ác đều là vốn vắng lặng, trừ hạnh không lành để hiển bày cội nguồn của đạo. Đó gọi là bố thí. Vâng làm với lòng tin chắc, ưa mọi pháp, cội gốc các đức đều không sinh. Đó gọi là trì giới. Ôm lòng tin tột bậc, được vui mừng, không giận dữ. Đó gọi là nhẫn nhục. Thấu đạt chỗ không có gì để ưa cái có thật (?), rốt ráo nắm giữ mọi pháp. Đó gọi là tinh tấn. Dùng gốc giải thoát, cội nguồn đạo đức, khiến các căn tín, siêng năng, tinh tấn đều lặng định. Đó gọi là nhất tâm. Giữ được lòng tin, chí giữ đạo phẩm, không mến niệm tà. Đó gọi là trí tuệ. Đó là sáu việc.

 Thế nào là tinh tấn căn độ vô cực có sáu việc? Những điều siêng tu đều giữ chí vững chắc, vâng làm phương tiện, mãi không tham lam keo kiệt. Đó gọi là bố thí. Không nương vào hữu vi (những gì do nhân duyên tạo tác, có sinh có diệt), không bỏ sự sáng tỏ, lặng yên nơi vô vi (cái không do tạo tác, không sinh không diệt). Đó gọi là trì giới. Việc làm của thân đối với mọi hình loại đều không xâm hại. Đó gọi là nhẫn nhục. Chí giữ điều sâu xa, mến thệ nguyện lớn rộng, lòng thương vô bờ. Đó gọi là tinh tấn. Nghe theo thời tiết, nghe xong liền làm, không lười bỏ. Đó gọi là nhất tâm. Những pháp học được đều thông suốt việc đời này, đời sau và sự nghiệp vượt khỏi thế gian. Đó gọi là trí tuệ. Đó là sáu việc.

 Thế nào là ý căn (ở đây chỉ niệm căn: năng lực ghi nhớ, chú tâm) độ vô cực có sáu việc? Nếu thấy chân đế (chân lý thật), thấy đời sống tại gia có tai hại nhơ bẩn mà bỏ chỗ ở. Đó gọi là bố thí. Quán sự tham đắm vào hữu vi, không nghĩ đến vô vi (?), tiêu trừ mọi đắm trước. Đó gọi là trì giới. Xét chiều thuận chiều nghịch, không quen với các khổ, tâm không tham. Đó gọi là nhẫn nhục. Nếu tổng trì được mọi pháp, mãi không quên gốc đạo đức tối thượng. Đó gọi là tinh tấn. Làm theo nghĩa vắng lặng, vào nơi các chỗ sinh mà tâm không sinh. Đó gọi là nhất tâm. Theo đúng như thật mà xét kỹ, không theo hư dối, suy nghĩ các pháp không có gốc rễ. Đó gọi là trí tuệ. Đó là sáu việc.

 Thế nào là định ý căn (cội rễ của thiền định) độ vô cực có sáu việc? Dùng định ý căn tiêu trừ trần lao, đạt đến chỗ huyền hư khó bì (?), không còn các tai hoạn. Đó gọi là bố thí. Bỏ các loạn động, được định tam-muội, mở bày cho tất cả. Đó gọi là trì giới. Nếu tâm lặng yên chưa từng loạn, được trụ vào nghiệp định ý chánh thọ. Đó gọi là nhẫn nhục. Nếu chí không ưa các việc nhân duyên, vui với niềm vui của pháp, cho đó là pháp vô thượng. Đó gọi là tinh tấn. Tâm chuyên một, không có hai niệm, định ý chánh thọ, dẫn dắt làm lợi cho tất cả. Đó gọi là nhất tâm. Mạnh mẽ có thế lực, chí không khiếp nhược, hàng phục tâm, tự chế ngự, thực hành tam-muội định ý. Đó gọi là trí tuệ. Đó là sáu việc.

 Thế nào là tuệ căn độ vô cực có sáu việc? Chí giữ sự sáng suốt của bậc thánh đối với mọi thứ có, mà tiêu trừ hết hạnh bụi trần. Đó gọi là bố thí. Đạt được sáng suốt, thấu đến chỗ xa xôi huyền diệu, tâm không nương dựa. Đó gọi là trì giới. Có thể vì chúng sinh chịu mọi lao nhọc, xoay vần trong sinh tử, đời đời không bỏ. Đó gọi là nhẫn nhục. Hiểu rõ nghĩa đạo, nắm hết điều cốt yếu, hiểu cái gốc trong sạch. Đó gọi là tinh tấn. Dùng sự sáng suốt của bậc thánh cao nhất, lặng yên đạm bạc, vì chúng sinh mà tuyên bày cội nguồn. Đó gọi là nhất tâm. Dùng tuệ để giải thoát, vâng làm hạnh không có chỗ làm (?), không gì không thông suốt, ba cõi đều đội ơn. Đó gọi là trí tuệ. Đó là sáu việc.

 Thế nào là tín lực (sức mạnh của lòng tin; "lực" là căn đã lớn mạnh thành sức đủ chế ngự điều xấu) độ vô cực có sáu việc? Nếu đã tin thì không sai mất, như vị vương tử Sư Tử (?) cùng mọi người hẹn ước chưa từng thất tín. Đó gọi là bố thí. Ở chỗ giới đã lập thì không lơi lỏng, như thuở xưa có con voi con nhờ ăn mà lớn thân (?); bồ-tát cũng vậy, dùng pháp nhu thuận, suy ngẫm điều này để thành Phật đạo. Đó gọi là trì giới. Dù có người đến đập nát xương tủy, vẫn tiếp tục tập lòng từ, như bồ-tát đại sĩ (bậc đại nhân, tức bồ-tát) Tô-ma cứu các loài bò bay nhỏ bé; dù có kẻ làm hại, tâm vẫn không đổi. Đó gọi là nhẫn nhục. Siêng làm tinh tấn chưa từng lùi hay hối, dứt tận cội rễ như tát cạn biển lớn; làm như vậy để tiêu dâm, nộ, si (tham dục, giận dữ, si mê). Đó gọi là tinh tấn. Nếu dùng thiền tư vui vẻ đúng pháp, hạnh ngày càng tiến, tiêu trừ các tưởng. Đó gọi là nhất tâm. Tu tuệ của bậc thánh mà không thọ nhận gì, làm đúng pháp, không trái lời dạy của đạo. Đó gọi là trí tuệ. Đó là sáu việc.

 Thế nào là tinh tấn lực độ vô cực có sáu việc? Làm hạnh nhẫn nhục sâu xa, tùy thời dùng phương tiện độ thoát tất cả. Đó gọi là bố thí. Nếu dùng thế lực đạt đến chỗ hơn hết, chấp nhận việc mình làm (?), như con vua nước Câu-da dùng sức hàng phục kẻ thù. Đó gọi là trì giới. Nếu nghe về hư vô thì tùy thuận chấp nhận, như phu nhân của vua nước Tu-tinh, hạnh làm đặc biệt, mềm mỏng nhân hòa, không ai không quy phục. Đó gọi là nhẫn nhục. Những điều vâng giữ đều siêng tu, có thể làm theo chân lý tột cùng, đạt đến sự thông suốt lớn, không ưa lười bỏ. Đó gọi là tinh tấn. Thiền tư thấm khắp nơi, cứu thoát tất cả mà không buông lung. Đó gọi là nhất tâm. Nhờ sự sáng suốt sinh ra mà đi đến thành tựu, tùy thời thuận theo nghĩa lý, như đồng tử Uất-đa thuở xưa dẫn dụ bạn bè. Đó gọi là trí tuệ. Đó là sáu việc.

 Thế nào là ý lực độ vô cực có sáu việc? Nếu ở cõi trời mà không dứt bỏ năm thú vui trên trời (?), thì tâm cũng không phạm vào dục, không phô bày. Đó gọi là bố thí. Nếu thấy các vị trời và ngọc nữ trên trời, thấy hoạn nạn của chúng mà không đắm. Đó gọi là trì giới. Tuy ở cung trời mà không tham cõi trời, không ưa cung điện báu và trăm vị thức ăn tự nhiên. Đó gọi là nhẫn nhục. Làm trời, làm người mà chí ở giải thoát, lìa mọi thú vui ngọt ngào, lấy pháp làm vui. Đó gọi là tinh tấn. Nếu ở giữa chư thiên (các vị trời), trong hội chúng, tâm không loạn, định ý, hướng chí vào pháp. Đó gọi là nhất tâm. Vì trời người tuyên giảng kinh điển, ý chí khoan thai có thứ tự, không sợ hãi. Đó gọi là trí tuệ. Đó là sáu việc.

 Thế nào là định lực độ vô cực có sáu việc? Mọi thứ có đều đem cho mà không tiếc, lặng yên vui vẻ, như vua Ma-điều bỏ nước, bỏ ngôi vua mà làm sa-môn (người xuất gia tu hành). Đó gọi là bố thí. Cẩn thận giữ hạnh của thân, không có lỗi nơi miệng, nuôi dưỡng ý, tâm không chạy theo đời. Đó gọi là trì giới. Cử động làm việc đều tùy thuận yên ổn, không theo điều phi nghĩa. Đó gọi là nhẫn nhục. Quán xét các pháp, thấy đúng như chân đế mà không có niệm tà. Đó gọi là tinh tấn. Đối với mọi pháp, những người học trong bốn chúng (tăng, ni, nam cư sĩ, nữ cư sĩ) hướng chí về vô thượng chánh chân, thấy các pháp là không, không có gì. Đó gọi là nhất tâm. Không nương vào pháp thế gian, tâm phát thệ nguyện, như thợ gốm làm nên các đồ vật. Đó gọi là trí tuệ. Đó là sáu việc.

 Thế nào là tuệ lực độ vô cực có sáu việc? Có người đến xin cái đầu thì liền đem cho, không trái lòng họ, như vua nước Ca-di thuở xưa, hễ ai dám đến xin là liền cho. Đó gọi là bố thí. Cứu giúp người khác, không tham thân mình, như quỷ dạ-xoa (loài quỷ thần dữ) chặn đứt đường cái của vua; bồ-tát khi ấy không tiếc thân mạng, đánh nhau với quỷ thần mà hàng phục, giáo hóa nó, vì tất cả mà mở thông đường vua, khiến các lái buôn qua lại yên ổn. Đó gọi là trì giới. Xưa kia bồ-tát ba lần vào biển, muốn cứu các nạn, khiến mọi người yên ổn, dẫn họ về nhà. Đó gọi là nhẫn nhục. Sự bố thí được đúng chỗ; vượt qua các nguồn sông, bảy lần vào biển, đem về của báu để cứu người nghèo thiếu. Đó gọi là tinh tấn. Dùng thiền tư độ vô cực, tùy ý muốn sinh vào chỗ nào: trên trời, nhân gian, trước các đức Phật mười phương. Đó gọi là nhất tâm. Noi theo sự sáng suốt của bậc thánh, hiểu (mọi vật) như dã mã (hơi nắng bốc lên trông như ngựa chạy, tức ảo ảnh), khéo giữ gìn mình, khuyên người noi theo thánh đạo, khiến họ tuyên bày đạo pháp. Đó gọi là trí tuệ. Đó là sáu việc.

 Thế nào là niệm giác ý (yếu tố giác ngộ về sự ghi nhớ, chú tâm; "giác ý" là bảy yếu tố giúp đạt giác ngộ) độ vô cực có sáu việc? Bỏ niệm không lành, chuyên tâm vào niệm tinh tấn, nhân suy nghĩ về công đức mà phát tâm hướng đến vô thượng chánh chân (đạo giác ngộ tối cao, chân chính). Đó gọi là bố thí. Ý nương vào niệm, suy ngẫm tướng của pháp, tự kiểm soát mình không rong ruổi. Đó gọi là trì giới. Nếu chí nhớ nghĩ, gom góp các pháp, không để rong chạy, mềm mỏng điều hòa. Đó gọi là nhẫn nhục. Chí siêng tu, không mong cầu cũng không buông bỏ, ôm chí đạo để thương xót tất cả, nhất tâm định ý. Đó gọi là tinh tấn. Mạnh mẽ có thế lực, cứu giữ các sức khiến không yếu kém. Đó gọi là nhất tâm. Đã thoát khỏi ý niệm, thuận theo sức mạnh của nghĩa lý; nghĩa của đức cao, sự sáng suốt của bậc thánh khó ai bì. Đó gọi là trí tuệ. Đó là sáu việc.

 Thế nào là pháp giác ý (yếu tố giác ngộ về sự chọn lựa, phân biệt pháp đúng sai) độ vô cực có sáu việc? Chọn lựa các pháp, vâng làm hạnh trong sạch, bỏ mọi tì vết nhơ bẩn. Đó gọi là bố thí. Thuận theo mà cầu giải thoát, tuyên truyền các pháp, để giáo hóa mọi người thoát khỏi hoạn nạn của ba cõi. Đó gọi là trì giới. Bỏ cái ta và cái của ta, không luyến tiếc, chỉ nghĩ đến ngôi báu của đạo vô thượng chánh chân. Đó gọi là nhẫn nhục. Làm theo nghĩa chân chính, chọn cầu kinh điển: sáu độ vô cực và kho tàng ba thừa (ba cỗ xe, tức ba con đường tu: Thanh văn, Duyên giác, Bồ-tát). Đó gọi là tinh tấn. Tìm khắp các pháp, thấy chúng không có hình sắc, thênh thang huyền hư, không có chỗ ở. Đó gọi là nhất tâm. Suy xét mọi chỗ có, thấy không thể giữ được, gốc vốn tự nhiên. Đó gọi là trí tuệ. Đó là sáu việc.

 Thế nào là tinh tấn giác ý độ vô cực có sáu việc? Nếu biết rõ mọi của cải là không giữ được, tâm không đắm, bỏ những gì có ở đời. Đó gọi là bố thí. Siêng tu mãi không ham vui, mến đạo pháp, chí hướng về chân lý vô thượng. Đó gọi là trì giới. Siêng tu mà hiểu rõ ba cõi, trên trời dưới trời đều như huyễn hóa, không có chỗ nương dựa. Đó gọi là nhẫn nhục. Tự điều phục tâm mình, giáo hóa chúng sinh, không ai không thông suốt, mỗi người đều được chỗ của mình. Đó gọi là tinh tấn. Thiền tư dứt các kết trói buộc, tìm gốc ngọn của chúng mà không thấy cội nguồn. Đó gọi là nhất tâm. Sáng suốt không nương dựa, không nhận từ người khác, hiểu rõ mọi thuật và âm thanh, vào địa thứ bảy (tầng thứ bảy trong mười tầng tu chứng của bồ-tát). Đó gọi là trí tuệ. Đó là sáu việc.

 Thế nào là hỉ giác ý (yếu tố giác ngộ về niềm vui) độ vô cực có sáu việc? Mặt hòa vẻ vui, yêu pháp không chán. Đó gọi là bố thí. Giữ ba việc của thân, bốn việc của miệng, ba việc của ý (thân không giết, không trộm, không dâm; miệng không nói dối, không nói thêu dệt, không nói hai lưỡi, không nói lời ác; ý không tham, không giận, không si mê). Đó gọi là trì giới. Tâm mềm mỏng hiền hòa, chưa từng nổi giận. Đó gọi là nhẫn nhục. Niệm các đức Phật mười phương, không có tưởng tà. Đó gọi là tinh tấn. Tâm lặng yên, không sinh khởi gì. Đó gọi là nhất tâm. Sự sáng suốt của bậc thánh rõ ràng, hiểu tất cả là không. Đó gọi là trí tuệ. Đó là sáu việc.

 Thế nào là tín giác ý (yếu tố giác ngộ về lòng tin) độ vô cực có sáu việc? Thân làm với lòng tin chắc, trong ngoài tương ứng. Đó gọi là bố thí. Tâm ôm lòng tin chắc, không có tưởng tà. Đó gọi là trì giới. Ở trong sinh tử không phát lòng tham và ghen ghét. Đó gọi là nhẫn nhục. Lòng tin chưa từng đứt đoạn, thông đạt lẽ lớn, không bị che ngại. Đó gọi là tinh tấn. Gom các lòng tin mà không để tan mất, dùng vô thượng chánh chân độ thoát tất cả. Đó gọi là nhất tâm. Quán xét các sự hết, khiến không có gì bị diệt (?), ưa chánh chân, cứu giúp ba cõi. Đó gọi là trí tuệ. Đó là sáu việc.

 Thế nào là định giác ý (yếu tố giác ngộ về thiền định) độ vô cực có sáu việc? Tinh tấn mà không lười bỏ; nếu được định ý thì thấy các đức Phật mười phương. Đó gọi là bố thí. Đạt được sự vắng lặng, lìa dục ái, không tham vinh hoa, thường hướng chí về đạo lớn. Đó gọi là trì giới. Ở trong định ý, thọ nhận các đạo phẩm, vâng giữ tám chánh đạo (tám con đường chân chính) là pháp của bồ-tát mà cũng không chấp lấy. Đó gọi là nhẫn nhục. Ý bình đẳng, hiểu tất cả là không, vốn tự nhiên, không bị phá hoại. Đó gọi là tinh tấn. Khiến sáu mươi hai kiến chấp đã thấy trước kia, như lưới tự quấn mình, cùng các ấm, suy, cái (những thứ che lấp tâm) đã... (?), khi hiểu bản vô thì tự nhiên tiêu hết. Đó gọi là nhất tâm. Nếu được nghe rằng các pháp đều hết, vốn không sinh, tất cả vắng lặng, hiểu lẽ không, không còn ngăn ngại. Đó gọi là trí tuệ. Đó là sáu việc.

 Thế nào là hộ giác ý (yếu tố giác ngộ về sự buông xả, giữ tâm quân bình) độ vô cực có sáu việc? Đều có thể buông bỏ những gì mình yêu quý, không tham tiếc, có thể cứu các ách nạn, đi đến tận cùng đạo pháp. Đó gọi là bố thí. Giữ thân, miệng, tâm, không phạm mười điều ác, vâng làm mười đức lành. Đó gọi là trì giới. Lặng lẽ xét thấy chúng sinh bị mười hai mối dắt nối (mười hai nhân duyên) trói buộc vì không giác ngộ; bồ-tát giảng rõ cho họ mà không nương đắm. Đó gọi là nhẫn nhục. Xa lìa sự bám víu gốc ngọn và những lời khen chê (?), không tập gì, chỉ tập vâng làm sáu độ. Đó gọi là tinh tấn. Tâm nghĩ đến chúng sinh do phạm hạnh nhơ mà rơi vào đường ác, vì họ buồn rầu, thương xót, nước mắt như mưa. Đó gọi là nhất tâm. Dứt các sự sinh, khiến không còn sinh; thấy các hoạn nạn, mọi pháp vốn không có. Đó gọi là trí tuệ. Đó là sáu việc.

 Thế nào là chánh kiến (thấy biết đúng đắn) độ vô cực có sáu việc? Nếu hiểu chánh kiến thì bỏ các nghiệp tà là gốc vô ích. Đó gọi là bố thí. Thông suốt đến cùng, trọn không hư dối, thường làm với lòng tin tột bậc. Đó gọi là trì giới. Thể nhận rõ ràng, làm xong việc, trong sạch, hàng phục ý, quay về đạo lớn, độ thoát tất cả. Đó gọi là nhẫn nhục. Có thể tự chế ngự, thương xót người khác khắp ba cõi đang khổ nhọc trong sinh tử, vâng theo mà siêng tu. Đó gọi là tinh tấn. Hướng chí về đạo vô thượng, bỏ ba đời, lìa thói tự cao, hạ lòng tự phục. Đó gọi là nhất tâm. Được quả báo của chân đế, bỏ mọi tà kiến, làm theo pháp của khai sĩ (người khai mở, tên gọi khác của bồ-tát), không gì không thông. Đó gọi là trí tuệ. Đó là sáu việc.

 Thế nào là chánh niệm (nhớ nghĩ đúng đắn) độ vô cực có sáu việc? Suy nghĩ bình đẳng, dứt mọi việc làm mà không làm gì, là gốc lành của công đức. Đó gọi là bố thí. Dùng niệm chân chánh thường nghĩ đến đạo pháp, ở giữa ái dục mà không bị nhiễm (?), như hoa sen mọc trong bùn mà không dơ. Đó gọi là trì giới. Nói về đất là nói đến chủ của đất, theo nhân duyên mà kham nhận, thọ nhận lời dạy của Phật pháp, phân biệt thân là không (?). Đó gọi là nhẫn nhục. Dùng niệm bình đẳng bỏ các tướng, ở trong mọi sự hợp hội mà không hợp hội, chất chứa công đức. Đó gọi là tinh tấn. Khuyên giúp tất cả các công đức lành, thấy đều vốn không, không thể phân biệt. Đó gọi là nhất tâm. Tu chánh kiến về đời này, đời sau, pháp vượt thế gian, chân đế trong sạch. Đó gọi là trí tuệ. Đó là sáu việc.

 Thế nào là chánh phương tiện (sự gắng sức khéo léo đúng đắn) độ vô cực có sáu việc? Lưỡi không nói lời ác, đem lời dạy tốt cho người, mở bày đạo pháp để cứu tất cả. Đó gọi là bố thí. Việc làm trong sạch không nhơ đục, tuyên bày pháp của bồ-tát. Đó gọi là trì giới. Nói lời chân thật tột bậc, không truyền những lời dạy vô ích của thế tục. Đó gọi là nhẫn nhục. Ở giữa thế gian thường giữ gìn lời nói, không thích chuyện phàm tục. Đó gọi là tinh tấn. Thường chuyên tinh, tâm không tưởng, lặng yên đạm bạc, hạnh không hai, định ý chánh thọ. Đó gọi là nhất tâm. Lời nói chí thành, luận đạo giảng nghĩa, không nói chuyện khác. Đó gọi là trí tuệ. Đó là sáu việc.

 Thế nào là chánh nghiệp (việc làm đúng đắn) độ vô cực có sáu việc? Tu chánh nghiệp thì không có tội vạ, dùng đức tự giữ mình, vâng thờ Tam bảo (ba ngôi báu: Phật, Pháp, Tăng). Đó gọi là bố thí. Đạt được điều mong nguyện, đầy đủ các đức, không có hạnh trái pháp và vô ích. Đó gọi là trì giới. Điều nên tùy thuận thì không điên đảo, hiểu hết vô thường, khổ, không, chẳng phải thân. Đó gọi là nhẫn nhục. Ở mọi nơi hướng đến, không làm những việc không nên làm trong hiện tại (?). Đó gọi là tinh tấn. Thọ nhận và vâng làm mười điều lành và sáu độ, mãi không đắm trước. Đó gọi là nhất tâm. Noi theo chánh nghiệp, chưa từng vọng tưởng, không hướng chí về gốc tà. Đó gọi là trí tuệ. Đó là sáu việc.

 Thế nào là chánh mạng (cách sinh sống chân chính) độ vô cực có sáu việc? Lại tùy thời thích hợp mà dùng phương tiện giáo hóa người, đúng lúc làm điều vừa ý, lập chánh mạng. Đó gọi là bố thí. Nếu nhắm đến diệt độ (niết-bàn, sự dứt sạch khổ đau) mà tu tập, giữ mạng sống mà không tham thân. Đó gọi là trì giới. Nếu thấy chúng sinh vốn không thuần thục mà khởi lòng thương xót, muốn khiến họ vào đạo. Đó gọi là nhẫn nhục. Dùng các pháp mà biết chúng đều đi đến chỗ hết, còn đạo thì không thể hết. Đó gọi là tinh tấn. Đối với chúng sinh, không vì mạng sống mình (?), dùng đạo khai hóa tất cả chúng sinh. Đó gọi là nhất tâm. Không vì cơm áo mà tự lập mạng sống, chỉ hướng chí về đạo pháp. Đó gọi là trí tuệ. Đó là sáu việc.

 Thế nào là chánh định (thiền định đúng đắn) độ vô cực có sáu việc? Ý quán khắp các việc hữu vi, thấy vốn đều là vô vi; tuy ở nơi vô vi mà không chứng lấy. Đó gọi là bố thí. Nếu thấy thiện ác, công lao và nhơ đục đều bình đẳng, không có hai; mọi pháp cũng đều như vậy. Đó gọi là trì giới. Đức hạnh không đứt, ngày càng lên cao, đến địa bất thoái chuyển (tầng tu chứng không còn lùi bước). Đó gọi là nhẫn nhục. Quả báo vui lành không thể hạn lượng, nghĩ đem cho tất cả nhân dân mười phương. Đó gọi là tinh tấn. Thấy bình đẳng cội nguồn của mọi pháp đều đúng như chân đế, vốn không có gì. Đó gọi là nhất tâm. Nếu vâng giữ sự vắng lặng, gốc ngọn đều không, không quên mất, không ai xâm phạm được. Đó gọi là trí tuệ. Đó là sáu việc.

 Thế nào là chánh thọ (trạng thái nhập định đúng đắn) độ vô cực có sáu việc? Nếu ưa chánh kiến, không theo nghi ngờ tà vạy, người làm theo chánh kiến này thì không có nghiệp tà. Đó gọi là bố thí. Dựng lập hạnh bình đẳng chánh chân, vâng giữ pháp của bồ-tát. Đó gọi là trì giới. Nếu dùng chánh định thấy được sự yên ổn giải thoát, không làm nghiệp tà. Đó gọi là nhẫn nhục. Dùng sự bình đẳng yên ổn, vâng giữ gốc của khai sĩ, sớm tối không lười, không thọ nhận, không nương dựa. Đó gọi là tinh tấn. Đem lại sự yên ổn đúng như lòng mong, những nghiệp lành đã làm được thọ nhận một cách thong dong. Đó gọi là nhất tâm. Dùng hạnh tam-muội dứt bỏ bè đảng, không có tâm phân biệt phải trái. Đó gọi là trí tuệ. Đó là sáu việc. (Trong tám chánh đạo, bản cũ thiếu một chi.)"

 Kinh Hiền Kiếp (kinh nói về kiếp Hiền, tức thời đại hiện nay, trong đó có một nghìn đức Phật ra đời), quyển thứ tư.

 Kinh Hiền Kiếp, quyển thứ năm.

 Đời Tây Tấn, ngài Trúc Pháp Hộ, vị tam tạng (bậc thông suốt ba kho kinh điển Phật giáo: kinh, luật, luận) người nước Nguyệt Chi, dịch.

◄ Trước Sau ►

Quay lại danh sách thiên · Giỏ video