Phẩm Tịch Nhiên Độ Vô Cực (vắng lặng độ vô cực), thứ mười bốn.
Thế nào là tịch nhiên (vắng lặng) độ vô cực (tức ba-la-mật: hạnh tu hoàn hảo, đưa người từ bờ mê sang bờ giác ngộ) có sáu việc? Nếu dứt được những chuyện tranh cãi kiện tụng, tính tình luôn hòa thuận. Đó gọi là bố thí (đem cho, ban phát). Nếu thân, miệng, tâm tin chắc, vui vẻ, không phạm các pháp (pháp: lời dạy, chân lý của Phật), hợp với đạo. Đó gọi là trì giới (giữ gìn giới luật). Không bị ấm cái (những thứ che lấp tâm), năm ấm (năm nhóm hợp thành con người: thân xác, cảm thọ, tri giác, ý muốn tạo tác, nhận thức) và sáu suy (sáu giác quan tiếp xúc với cảnh làm hao suy công đức) ràng buộc, thọ nhận điều chân chính mà không bị ngăn ngại. Đó gọi là nhẫn nhục (chịu đựng, không giận). Tam-muội định (trạng thái tâm chuyên chú vào một điểm, lặng yên không tán loạn) không gì lay chuyển được, tâm dâm, nộ, si (tham dục, giận dữ, si mê) không thể làm nhiễm. Đó gọi là tinh tấn (siêng năng gắng sức, không lùi bước). Hạnh của tuệ bậc thánh không ai phân biệt thấu được, ứng thời tùy tiện mà độ thoát tất cả. Đó gọi là nhất tâm (chuyên chú một lòng, tức thiền định). Nguyện ước đến khắp tất cả, các pháp quá khứ, hiện tại, vị lai, ba đời đều không ngăn ngại. Đó gọi là trí tuệ (sự hiểu biết sáng suốt, thấy đúng sự thật). Đó là sáu việc.
Thế nào là sở quán (điều được quán xét) độ vô cực có sáu việc? Pháp chưa từng nghe mà được nghe, dùng để khai hóa tất cả chúng sinh. Đó gọi là bố thí. Không mắc các kiến chấp, vốn không có nghi ngờ tà vạy, để vượt qua mọi tì vết và tội lỗi. Đó gọi là trì giới. Có thể khai hóa vô số chúng sinh, khiến họ phát đạo tâm (lòng hướng về đạo giác ngộ), thương xót người nguy khốn. Đó gọi là nhẫn nhục. Miệng tuyên bày hạnh chánh chân (chân chính, đúng với chân lý) của Phật, thường thành tựu và giáo hóa người khác. Đó gọi là tinh tấn. Nếu có thể theo thứ tự thông suốt các pháp: ba mươi bảy phẩm (ba mươi bảy pháp tu hỗ trợ đạt giác ngộ) và mười hai duyên khởi (chuỗi mười hai khâu nhân quả nối nhau làm thành vòng sinh tử). Đó gọi là nhất tâm. Ở trong trí tuệ hiểu tất cả là không (mọi vật không có thực thể cố định), không có tưởng và nguyện, hiểu rằng không có gì cả. Đó gọi là trí tuệ. Đó là sáu việc.
Thế nào là lạc minh (ưa ánh sáng trí tuệ) độ vô cực có sáu việc? Nếu có thể đúng lúc lìa khỏi hoạn nạn già, bệnh, chết, tuyên bày đạo pháp vô thượng chánh chân (đạo giác ngộ tối cao, chân chính). Đó gọi là bố thí. Dùng ánh sáng trí tuệ tiêu diệt phiền não của ái dục (lòng tham muốn, đắm luyến), đạo lớn vô thượng tự nhiên hàng phục được. Đó gọi là trì giới. Nếu dùng tuệ bậc thánh làm cho tất cả đều được định, bình đẳng, không có nghiệp tà, ai cũng làm hạnh bồ-tát (người phát nguyện tu thành Phật để cứu độ chúng sinh). Đó gọi là nhẫn nhục. Khiến tất cả an ổn bằng ánh sáng rực rỡ, chí ở nơi đạo, không đâu không thấm khắp. Đó gọi là tinh tấn. Nếu dùng ánh sáng soi tiếp nhận tất cả, thấy cội nguồn các pháp rõ ràng không có chỗ ở. Đó gọi là nhất tâm. Dùng tuệ bậc thánh biết hết kinh điển của các pháp, kho tàng mười hai bộ (mười hai thể loại kinh điển Phật giáo). Đó gọi là trí tuệ. Đó là sáu việc.
Thế nào là lai giải thoát (đến với giải thoát) độ vô cực có sáu việc? Chí hướng về giải thoát, mềm mỏng yên ổn, thường ưa cứu ách nạn và khổ hoạn của chúng sinh. Đó gọi là bố thí. Trừ bỏ mọi chỗ dừng trệ vướng mắc, khiến không còn bị tối tăm che lấp. Đó gọi là trì giới. Nếu có thọ nhận thì bỏ mọi nhơ bẩn, thường tu phạm hạnh (hạnh thanh tịnh, giữ giới không dâm dục), nhân hạnh nghiệp ấy mà luôn làm điều đức. Đó gọi là nhẫn nhục. Thương xót khắp mười phương (tám hướng cùng trên và dưới) thế giới, vui vẻ đạm bạc, tâm không sinh khởi. Đó gọi là tinh tấn. Thường có thể tùy thời kham nhẫn, mọi khổ vui đều không làm tăng giảm. Đó gọi là nhất tâm. Thường dùng lời dạy của pháp, không trái đạo pháp; ở đâu cũng chân thật tột bậc, không hư dối. Đó gọi là trí tuệ. Đó là sáu việc.
Thế nào là nhập tỳ-kheo thánh chúng (vào hàng thánh chúng tỳ-kheo; tỳ-kheo là người nam xuất gia thọ giới đầy đủ) độ vô cực có sáu việc? Nếu có thể giáo hóa, dựng lập mọi nguyện, chí giữ đạo nguyện. Đó gọi là bố thí. Tùy theo điều họ ưa thích mà dựng lập tất cả, giáo hóa họ bằng đạo. Đó gọi là trì giới. Dùng sự vắng lặng, ước nguyện đạm bạc, tâm không ồn loạn, giáo hóa có chừng mực. Đó gọi là nhẫn nhục. Hạnh làm đặc biệt, vượt khác mọi người, không giống thế tục. Đó gọi là tinh tấn. Pháp mà tâm thọ nhận thường khiến chân chánh, tổng trì (nắm giữ trọn vẹn không quên) các pháp mà không buông lung. Đó gọi là nhất tâm. Lặng yên chuyên hành đến cửa giải thoát: không, vô tưởng, vô nguyện (thấy mọi vật không có thực thể, không có hình tướng cố định, không còn mong cầu), mà không chứng lấy giữa chừng. Đó gọi là trí tuệ. Đó là sáu việc. Có tám bộ hội chúng (tám hạng hội chúng) (?), cũng đều như vậy, bình đẳng không khác.
Thế nào là nghĩa của tám bộ (?) độ vô cực có sáu việc? Nếu tuyên bày nghĩa để giải điều phi nghĩa, không thể dùng tâm suy lường (?), hiểu rõ nghĩa chánh chân. Đó gọi là bố thí. Làm vừa lòng tất cả các chúng trời người trong ba cõi (toàn bộ thế giới chúng sinh luân hồi: cõi dục, cõi sắc, cõi vô sắc), tuyên bày lời dạy của pháp mà lòng họ ưa thích. Đó gọi là trì giới. Nếu giảng giải nghĩa lý không tì vết, thường tu sự trong sạch, lòng từ nhân hòa. Đó gọi là nhẫn nhục. Lời giảng chí thành, đầy đủ, rộng khắp, vì người khác tuyên bày lời dạy của đạo, đến tận cung trời A-ca-nị-tra (cõi trời cao nhất của cõi sắc), ai cũng đội ơn lợi ích của đạo. Đó gọi là tinh tấn. Dùng nghĩa lý với ý bình đẳng làm vui lòng tất cả. Đó gọi là nhất tâm. Ở chỗ đứng của mình không có pháp giận dữ, dùng pháp để khuyên hóa. Đó gọi là trí tuệ. Đó là sáu việc.
Thế nào là quy giải pháp (quay về pháp giải thoát) (?) độ vô cực có sáu việc? Nếu đạt được các pháp mà không để mất, thuận theo tuệ của đạo, không trái chánh pháp. Đó gọi là bố thí. Trừ bỏ tưởng phân biệt người và ta, không cho là có thân, đối với ba cõi tự nhiên tâm không đắm trước. Đó gọi là trì giới. Lời nói và việc làm phù hợp nhau, không trái vượt; hạnh của thân, miệng, tâm thường định và tương ứng. Đó gọi là nhẫn nhục. Sớm tối siêng tu không ngừng, với các pháp giới, định, trí tuệ, giải thoát và giải thoát tri kiến (sự thấy biết về giải thoát) (?). Đó gọi là tinh tấn. Thường ở trong đạo pháp, không theo điều phi nghĩa, dùng bốn ân (?) giáo hóa chúng sinh. Đó gọi là nhất tâm. Thường làm đức tối thượng, bình đẳng, không vì tiểu tiết vô ích cho mọi người, không có ý khác. Đó gọi là trí tuệ. Đó là sáu việc.
Thế nào là phân biệt thuận lý độ vô cực có sáu việc? Nếu tuyên hóa, giảng nói mười hai tùy thuận (?), phá bỏ ác nhơ, tiêu trừ năm trược (năm thứ vẩn đục của đời xấu: thời thế, kiến chấp, phiền não, chúng sinh, mạng sống). Đó gọi là bố thí. Nếu dùng sự vắng lặng giáo hóa những người mê lầm, đưa đến diệt độ (niết-bàn, sự dứt sạch khổ đau) và độ thoát tất cả. Đó gọi là trì giới. Tùy theo lời nói, câu chuyện của thế tục, nhân đó mà dạy bảo, đến khắp mọi người. Đó gọi là nhẫn nhục. Nếu có thể bỏ hạnh dâm, nộ, si, ấy là bỏ hết mọi tưởng và tâm tà. Đó gọi là tinh tấn. Lặng nghĩ, thiền định, tam-muội, chánh thọ (trạng thái nhập định đúng đắn), không phát ra các niệm, các suy nghĩ vô ích. Đó gọi là nhất tâm. Vì thế vâng làm thánh đạo và tuệ tột bậc, quay về giải thoát, không đắm không trói. Đó gọi là trí tuệ. Đó là sáu việc.
Thế nào là biện tài thuận lý (tài ăn nói thuận theo lẽ đúng) độ vô cực có sáu việc? Nếu vì mọi người tuyên bày bao nhiêu phẩm loại của tuệ biện tài. Đó gọi là bố thí. Lời lẽ hay tột bậc, hòa nhu thấm nhuần, xa gần không ai không quy về. Đó gọi là trì giới. Có thể làm vừa ý tất cả những người đến nghe, khiến họ ghi tạc trong lòng. Đó gọi là nhẫn nhục. Lời dạy lan khắp không bờ bến, vang đến mười phương. Đó gọi là tinh tấn. Danh đức vang xa khắp trên trời dưới trời, công đức (điều lành và phúc đức có được do tu tập) đầy đủ, chưa từng gián đoạn. Đó gọi là nhất tâm. Kho tàng pháp tột bậc ấy không từ đâu sinh ra, vào trong ba cõi rồi đạt đến diệt độ. Đó gọi là trí tuệ. Đó là sáu việc.
Thế nào là vô yểm (không biết chán) độ vô cực có sáu việc? Vì những kẻ tham lam mà giảng kinh, hành đạo chưa từng mỏi mệt, nghĩ cách độ tất cả những kẻ tham lam ghen ghét. Đó gọi là bố thí. Thương xót chúng sinh mà mở dẫn họ, chỉ bày Tam bảo (ba ngôi báu): Phật, Pháp, Thánh chúng, mà trước sau không hề chán. Đó gọi là trì giới. Tự mình tinh tấn, không giận hận, thà nát thân xương, dựng lập tâm bình đẳng khắp nơi, khiến pháp được lưu truyền. Đó gọi là nhẫn nhục. Nếu dùng thần túc (năng lực thần thông đi đến đâu tùy ý) bay đến khắp nơi, dùng tâm ân cần, đúng lúc giáo hóa những kẻ ngu tối đáng được độ. Đó gọi là tinh tấn. Tùy theo điều họ muốn mà dùng tam-muội chánh thọ dạy bảo họ, khiến họ giữ hạnh đạo. Đó gọi là nhất tâm. Những ai muốn nghe kinh thì tùy theo số người; ai mong nghe lúc nào thì liền vì họ nói pháp. Đó gọi là trí tuệ. Đó là sáu việc.
Thế nào là thí độ vô cực (ba-la-mật về bố thí) có sáu việc? Nếu có lời dạy của pháp có thể đem cho để khuyên giúp, khắp tất cả mọi người đều được chỗ của mình. Đó gọi là bố thí. Khi đem cho thì miệng, thân, tâm mềm mỏng hòa vui, dùng pháp giáo hóa người. Đó gọi là trì giới. Ưa ban cho, không trái lòng người xin, mặt hòa vẻ vui. Đó gọi là nhẫn nhục. Khi cho thì điều phục ý, nghĩ đến phương tiện (cách khéo léo, thích hợp để dẫn dắt), bỏ điều không lành, tu sửa công đức trong sạch. Đó gọi là tinh tấn. Tâm trong suốt, không bị nhơ đục làm hư, chí trong sạch, định ý, thương xót tất cả. Đó gọi là nhất tâm. Đem cho người rồi lấy công đức ấy khuyên giúp hướng về Phật đạo, cũng giáo hóa chúng sinh khiến họ phát đại tâm (tâm lớn cầu thành Phật). Đó gọi là trí tuệ. Đó là sáu việc.
Thế nào là giới độ vô cực có sáu việc? Giới cấm vâng giữ lấy lòng từ làm gốc, thường đem sự không sợ hãi ban cho tất cả. Đó gọi là bố thí. Không sợ hãi, không ôm giận hận, giữ ba việc thân, miệng, ý không phạm. Đó gọi là trì giới. Thường ôm lòng thương xót, xót thương tất cả, không có ý hại, như mẹ hiền nuôi con đỏ. Đó gọi là nhẫn nhục. Đặt ra phương tiện giữ gìn giới cấm, tỉnh biết hổ thẹn trước những điều vô ích cho mọi người. Đó gọi là tinh tấn. Lòng từ đến với chúng sinh, tâm học sự cẩn thận, cho mọi thứ là vô thường, chuyên tâm chí, không buông lung. Đó gọi là nhất tâm. Dùng lòng từ mẫn ấy, giữ giới cấm, thường làm tinh tấn, khơi dậy tất cả những người chưa thông đạt, khuyên giúp hướng về Phật đạo. Đó gọi là trí tuệ. Đó là sáu việc.
Thế nào là nhẫn nhục độ vô cực có sáu việc? Nếu mềm mỏng hòa nhã, chí giữ sự vui vẻ, làm yên khắp tất cả. Đó gọi là bố thí. Nếu vì chúng sinh chịu đựng mọi hoạn nạn, trong vô số kiếp (kiếp: khoảng thời gian cực dài) không cho là mệt nhọc. Đó gọi là trì giới. Tìm xem cái nạn lâu dài của sinh tử, gốc ngọn ở đâu, thì không thấy chỗ nào để vâng theo (?). Đó gọi là nhẫn nhục. Thường ôm sự hòa vui mà tìm phương tiện, không lười bỏ. Đó gọi là tinh tấn. Thương xót những chúng sinh nguy khốn mà hàng phục, giáo hóa họ. Đó gọi là nhất tâm. Dùng sự nhẫn nhục ấy thường làm điều nhân hòa, tâm không ôm ý hại, khuyên giúp hướng về Phật đạo. Đó gọi là trí tuệ. Đó là sáu việc.
Thế nào là tấn độ vô cực (ba-la-mật về tinh tấn) có sáu việc? Thương xót người đời, tùy bệnh cho thuốc, khiến mỗi người được chỗ của mình. Đó gọi là bố thí. Chí ở phương tiện, không gây hại, thường làm theo lòng từ. Đó gọi là trì giới. Thoát khỏi các giới hạn chướng ngại mà nên ban bố ơn huệ. Đó gọi là nhẫn nhục. Ở nơi khác vẫn không mất chừng mực ứng xử, tất cả đều đúng pháp. Đó gọi là tinh tấn. Nếu siêng tu ngày đêm không bỏ, không hủy hoại tổn hại gì. Đó gọi là nhất tâm. Dùng sự tinh tấn ấy khuyên người hướng về cảnh giới Phật, khiến phát đạo tâm, vâng theo chánh nghiệp. Đó gọi là trí tuệ. Đó là sáu việc.
Thế nào là tịch độ vô cực (ba-la-mật về sự vắng lặng, tức thiền định) có sáu việc? Nếu dùng lòng từ hướng đến mọi người, thương xót chúng sinh. Đó gọi là bố thí. Thương nghĩ đến tất cả chúng sinh trong ba cõi mà hàng phục giáo hóa họ, đưa vào pháp sâu. Đó gọi là trì giới. Xót thương đám người đời ngu tối, chỉ bày điều thích đáng của đạo, dùng tâm dẫn dắt chế ngự họ. Đó gọi là nhẫn nhục. Nếu xuất gia học đạo vô thượng chánh chân, chí giữ vắng lặng, không buông lung. Đó gọi là tinh tấn. Suy nghĩ kỹ về pháp thí (bố thí bằng pháp, tức giảng dạy chân lý) để khai hóa mọi người, vì những kẻ chưa thông đạt mà tuyên bày pháp. Đó gọi là nhất tâm. Chí tính trong sạch, không cấu đục, thuận theo diệt độ mà không vào tịch diệt giữa chừng. Đó gọi là trí tuệ. Đó là sáu việc.
Thế nào là trí tuệ độ vô cực có sáu việc? Nếu dùng kinh điển đem pháp ban cho người, khiến họ phát đạo tâm. Đó gọi là bố thí. Nếu có điều giảng nói thì lìa chuyện cơm áo, không tham lợi dưỡng (lợi lộc và sự cúng dường). Đó gọi là trì giới. Nếu dùng pháp thí thì không nương vào việc thế tục, không mỏi lười. Đó gọi là nhẫn nhục. Đi vào tất cả, tổng trì các pháp, không gì không thâu nhiếp, khiến mỗi điều đều thông suốt. Đó gọi là tinh tấn. Suy nghĩ kỹ về nạn lớn của ba đời (quá khứ, hiện tại, vị lai) mà diễn giảng pháp thí. Đó gọi là nhất tâm. Nếu dùng nghĩa bản tịnh, bản vô (vốn trong sạch, vốn không có thực) để tuyên bày lời dạy của đạo, có chỉ bày dẫn dắt mà không mất cội nguồn. Đó gọi là trí tuệ. Đó là sáu việc.
Thế nào là nhãn báo (quả báo về mắt) độ vô cực có sáu việc? Nếu dùng mắt hiền hòa yêu kính mọi người, không gây hại. Đó gọi là bố thí. Nếu dùng mắt quán xét thì hiểu hết mọi thứ là vô ích, chỉ có pháp là đáng nương cậy. Đó gọi là trì giới. Thấy xa rộng không hạn lượng, không có bờ bến, không gì không thấu hết (?). Đó gọi là nhẫn nhục. Mắt lặng yên mà không đắm trước, mọi hình sắc đều là không, vốn không có. Đó gọi là tinh tấn. Những gì thấy đều vui vẻ, người thấy cũng hoan hỉ, lấy pháp làm vui. Đó gọi là nhất tâm. Những ai đến thấy thì thân tâm quy phục, cùng nhau hớn hở, có thể đi đến chỗ rốt ráo. Đó gọi là trí tuệ. Đó là sáu việc.
Thế nào là nhĩ báo (quả báo về tai) độ vô cực có sáu việc? Tai nghe không sai sót, thường để tâm nơi pháp, không có tưởng thế tục. Đó gọi là bố thí. Tai trong sạch không nhơ đục, hiểu mọi âm thanh vốn đều vắng lặng. Đó gọi là trì giới. Nếu nghe thì âm thanh trong suốt, không có tưởng tà. Đó gọi là nhẫn nhục. Tai giữ được, nhận biết những âm thanh vi tế không hạn lượng. Đó gọi là tinh tấn. Xét những chỗ xa xôi, tai đều nghe thấy, biết rằng đều là không, vô ích cho người. Đó gọi là nhất tâm. Nghe mà không có gì, sự nghe không bền chắc, như tiếng vang. Đó gọi là trí tuệ. Đó là sáu việc.
Thế nào là tỷ báo (quả báo về mũi) độ vô cực có sáu việc? Nếu mũi trong suốt, hiểu tất cả là không, không ngửi gì cả. Đó gọi là bố thí. Còn căn mũi (giác quan mũi) thì thở mà không vướng niệm, chỉ hướng chí về đạo tâm, không tổn mất. Đó gọi là trì giới. Lặng yên đạm bạc, biết dừng, biết đủ. Đó gọi là nhẫn nhục. Những gì ngửi đều thuận lẽ thích đáng, không phạm lỗi, không chìm trong tình dục. Đó gọi là tinh tấn. Mũi không thọ nhận, không tham các mùi thơm, không buông lung. Đó gọi là nhất tâm. Mũi ngửi thì biết tì vết của nó, vô ích cho mọi người, làm hao tổn tâm học đạo. Đó gọi là trí tuệ. Đó là sáu việc.
Thế nào là thiệt báo (quả báo về lưỡi) độ vô cực có sáu việc? Lưỡi tuy được nếm vị mà không tham vui, lìa sự ưa thích, cam lòng với điều giới luật cho phép. Đó gọi là bố thí. Lời nói rõ ràng, chỉ tuyên bày lời dạy của pháp. Đó gọi là trì giới. Nếu đối với vô số người, đem chính những lời nói ấy tuyên bày cho bạn đồng học (?). Đó gọi là nhẫn nhục. Nếu ghi nhớ được tuệ vô hạn mà vì người giải nói. Đó gọi là tinh tấn. Diệt cái mặn, chua mà lưỡi quen, và sự lợi lạc của năm vị. Đó gọi là nhất tâm. Lưỡi nói ra điều gì cũng thường truyền lời dạy của đạo, chiếu sáng rộng khắp. Đó gọi là trí tuệ. Đó là sáu việc.
Thế nào là thân báo (quả báo về thân) độ vô cực có sáu việc? Thân giàu có của cải và kinh điển, dùng để ban ơn cho đời. Đó gọi là bố thí. Vô số người đều chiêm ngưỡng, vâng nhận lời dạy. Đó gọi là trì giới. Thân được làm người tôn quý, dùng để cúng dường và thuận theo Phật mà có uy đức. Đó gọi là nhẫn nhục. Thân mạnh có thế lực, ai cũng nương tựa, tất cả chúng sinh đều đội ơn. Đó gọi là tinh tấn. Hình dáng mềm mại đẹp đẽ, thường hòa vui, sắc mặt sáng tươi. Đó gọi là nhất tâm. Trong trắng sạch sẽ, gánh vác được nhiều, khai hóa chúng sinh. Đó gọi là trí tuệ. Đó là sáu việc.
Thế nào là tâm báo (quả báo về tâm) độ vô cực có sáu việc? Tâm bình đẳng, thuận theo và thấm khắp vào tất cả chúng sinh. Đó gọi là bố thí. Ý nghĩ thường nhiều vui vẻ, không gì không đúng với pháp. Đó gọi là trì giới. Những ai được độ thoát đều ưa nghĩa lý hiện tiền, không làm điều phi nghĩa. Đó gọi là nhẫn nhục. Ý giác ngộ nhanh, đều thông suốt, tâm không ngăn ngại. Đó gọi là tinh tấn. Những gì vâng làm thường noi theo đạo pháp, thuận theo sự hòa nhã. Đó gọi là nhất tâm. Tiếng tăm (?) thấm vào khắp các pháp, mọi hạnh đều đem so với pháp định. Đó gọi là trí tuệ. Đó là sáu việc.
Thế nào là thương người khác mà khuyên giúp độ vô cực có sáu việc? Dạy dỗ, giáo hóa người khác có bố thí; như thuở quá khứ có một người tên là Hiệu Thị Sinh Tử (?), cứu giúp thiên hạ cõi Diêm-phù-lợi (cõi đất loài người chúng ta ở), khuyên hóa tất cả chúng sinh vào đạo lớn của Phật mà mở dẫn họ. Đó gọi là bố thí. Dùng giới mà siêng tu, làm yên ổn mọi người khác, nhờ công ấy mà được báo ứng, như bầy chim họp lại phun nước dập ngọn lửa lớn. Đó gọi là trì giới. Dùng lòng hòa ái thương người, đem thân vào sinh tử, đứng vững như Phạm thiên (vị trời cai quản cõi trời Phạm, biểu tượng của lòng từ bi trong sạch), thương xót dân chúng, chịu đựng mọi lao nhọc. Đó gọi là nhẫn nhục. Siêng dạy người, như người bệnh gặp lúc nguy giữa sống và chết (?) mà tuổi thọ chưa hết, (người thân) ôm lòng thương xót; có thầy thuốc thân cận nghĩ đến người ấy không thôi, liền vượt hai vạn tám nghìn dặm đến chỗ người bệnh, đem thuốc chữa bệnh cho; bồ-tát chữa trị cho tất cả cũng như vậy. Đó gọi là tinh tấn. Nếu dùng thiền tư (ngồi thiền suy xét) mà thương xót người khác, như vị tiên nhân Ca-tân sắc vàng dựng thành quách, vì thương chúng sinh. Đó gọi là nhất tâm. Nếu dùng trí tuệ làm yên ổn khắp thiên hạ, khiến những người nhớ kinh điển được sống lâu trên cõi trời; nếu ở mười phương nhận thân trời, đều tiêu diệt giặc thù, theo dòng sông trôi đi cho đến chỗ của rồng (?). Đó gọi là trí tuệ. Đó là sáu việc.
Thế nào là thương mình độ vô cực có sáu việc? Vì mình làm những việc có ích, đồng thời làm yên ổn mọi người, khiến được thành tựu. Đó gọi là bố thí. Thân tự tùy ứng, chất chứa gốc đức, không làm họa hại. Đó gọi là trì giới. Thân trang nghiêm như đóa hoa đẹp nhất, sắc mặt cũng như vậy. Đó gọi là nhẫn nhục. Vì thân mình mà dậy sớm ngủ muộn, không lười bỏ, cứu giúp người nguy khốn. Đó gọi là tinh tấn. Thân thường tinh tấn vì nghĩ cho mình, nguyện sinh lên trời, ở trước các đức Phật mười phương. Đó gọi là nhất tâm. Bảy lần trải qua kiếp thiêu (lửa cuối kiếp thiêu cháy thế giới), thế giới thành rồi lại hoại, hết rồi lại bắt đầu, qua lại đời này mà không mê lầm, như vua Ca-tân. Đó gọi là trí tuệ. Đó là sáu việc.
Thế nào là pháp độ vô cực có sáu việc? Dùng nhiều màu sắc trang sức bằng chuỗi ngọc, đó là do bố thí từ trước mà được quả báo công đức này. Đó gọi là bố thí. Pháp không trụ vào điên đảo, không nương đắm, chỉ hướng chí về kinh điển. Đó gọi là trì giới. Nếu có thể tiêu trừ cấu bẩn dâm, nộ, si và tưởng về chúng sinh. Đó gọi là nhẫn nhục. Dùng đạo trong kinh Phật mà thực hành độ vô cực, không có hai hạnh, nhân đó mà có phương tiện. Đó gọi là tinh tấn. Được tâm bình đẳng, trừ hẳn sự đắm trước, tâm không mong cầu. Đó gọi là nhất tâm. Ánh sáng rực rỡ chiếu khắp mười phương, giảng rõ và phân biệt mọi pháp; các pháp bậc trên, bậc giữa, bậc dưới đều chân thật, không có hai. Đó gọi là trí tuệ. Đó là sáu việc.
Thế nào là nghi (điều thích đáng) (?) độ vô cực có sáu việc? Quả báo của bố thí đưa đến giàu lớn, nhân đó mà làm hưng thịnh đạo kinh. Đó gọi là bố thí. Giới cấm đã vâng giữ có quả là được sinh lên trời; thường nghĩ đến hạnh pháp, không mến sự an vui trên trời. Đó gọi là trì giới. Quả của nhẫn nhục là không sợ hãi, chương cú ấy chính là nghĩa của nó (?). Thường chuyên tinh suy nghĩ, muốn độ tất cả. Đó gọi là tinh tấn. Thiền tư khuyên giúp chỗ sinh, đó chính là nghĩa của nó, gọi là nhất tâm. Nếu gom góp trí, tăng thêm tuệ bậc thánh, thường không hao tổn, đó chính là nghĩa của nó. Đó gọi là trí tuệ. Đó là sáu việc.
Thế nào là phán bạn giải (?) độ vô cực có sáu việc? Hạnh làm tinh cần mà không làm hại thân. Đó gọi là bố thí. Dứt các tưởng và nghiệp mong cầu, được giải thoát mà vui mừng. Đó gọi là trì giới. Đạt được pháp nhẫn (sự an nhận chân lý rằng các pháp không sinh không diệt) mà không để mất. Đó gọi là nhẫn nhục. Hạnh làm tốt lành, đầy đủ khắp mọi mặt. Đó gọi là tinh tấn. Thiền tư đưa đến quả diệt độ. Đó gọi là nhất tâm. Tu sự sáng suốt của bậc thánh, siêng năng thưa hỏi, thọ nhận, đạt được kim cương tam-muội (thiền định bền chắc như kim cương, phá tan mọi phiền não). Đó gọi là trí tuệ. Đó là sáu việc.
Thế nào là lạc khuyến trợ (vui với việc khuyên giúp) độ vô cực có sáu việc? Giả sử bố thí thì không ham ngủ nghỉ, không khởi tưởng về cái ta; như (người tên) Đại Danh Xưng có chín mươi sáu khu rừng lớn, ở khắp các nơi kho tàng lớn, vua đem ban cho, khai hóa mọi người, nhận phúc của sự phân-vệ (khất thực: người tu đi xin ăn) (?); như con vua nước Vô Tội, rời bỏ chỗ ở mà trọn không nói dối; như thân ngày trước cứu giúp người nguy khốn, không làm điều tội ác. Đó gọi là bố thí. Cúng dường cha mẹ, thầy, bạn, tôn kính họ đến cùng không lười, cùng với kinh điển, và biết đến Phật mà không còn lưới nghi ngờ. Đó gọi là trì giới. Nếu dùng sự mềm mỏng hòa nhã che chở người khác, như tự bỏ thân mình, không màng đến máu thịt (?), được Long vương (vua loài rồng) che chở; như vị pháp sư ngày trước tinh tấn ân cần suốt ba vạn hai nghìn năm, tập các việc làm mà không buồn rầu, trước sau chưa từng lười chán, để giáo hóa tất cả. Đó gọi là tinh tấn. Dùng thiền tư thương xót chúng sinh, bỏ mọi điều ác; ở cõi Diêm-phù-lợi, thương nghĩ đến chúng sinh, nhân dân đang hưởng năm thứ xúc chạm êm ái (?), vì lòng từ nghĩ đến điều vừa ý họ nên dẫn ví dụ xưa để làm rõ. Đó gọi là nhất tâm. Sự sáng suốt tột bậc của bậc thánh như đại lục thông (sáu loại thần thông lớn). Đó gọi là trí tuệ. Đó là sáu việc.
Thế nào là không độ vô cực có sáu việc? Nếu đạt được tam-muội về hạnh không, không khởi tưởng và nguyện. Đó gọi là bố thí. Ý thênh thang như hư không, không thể hạn lượng. Đó gọi là trì giới. Đạt được địa bất thoái chuyển (tầng tu chứng không còn lùi bước), được Phật thọ ký (lời Phật báo trước rằng sẽ thành Phật), thấy các đức Phật mười phương. Đó gọi là nhẫn nhục. Sớm tối siêng tu không lười bỏ, sức mạnh ngày càng tiến. Đó gọi là tinh tấn. Tâm thường chuyên chú, định ý không loạn, chân chánh một mối không quên. Đó gọi là nhất tâm. Bền vững không gặp khó khăn, mọi việc làm mãi không có tai hoạn. Đó gọi là trí tuệ. Đó là sáu việc.
Thế nào là vô tưởng (không bám vào ý tưởng, hình tướng) độ vô cực có sáu việc? Nếu thường đúng lúc cứu giúp người nguy khốn và những kẻ cùng quẫn thiếu thốn, mà đối với tất cả không khởi tưởng. Đó gọi là bố thí. Cẩn thận trong mọi hạnh, giữ ba việc thân, miệng, ý không phạm. Đó gọi là trì giới. Thường tu sự khiêm cung, không ôm lòng khinh mạn. Đó gọi là nhẫn nhục. Công đức đã làm thì không lười bỏ, lại dùng để khuyên giúp những người chưa đạt. Đó gọi là tinh tấn. Xuất gia, hướng chí về pháp, những người học đạo đều mến theo, đạo ý ngày càng tiến, chưa từng gián đoạn. Đó gọi là nhất tâm. Bản thân không còn ba độc (tham lam, giận dữ, si mê), lại dứt cấu bẩn dâm, nộ, si cho người khác, khiến họ quy mạng Tam tôn (ba ngôi tôn quý: Phật, Pháp, Tăng). Đó gọi là trí tuệ. Đó là sáu việc.
Thế nào là vô nguyện (không còn mong cầu) độ vô cực có sáu việc? Nếu có thể mau đạt được cái gốc không mong cầu, chỉ rủ lòng thương xót hoạn nạn của ba cõi. Đó gọi là bố thí. Lìa khỏi sự quán chấp (?), không khinh mạn ai, được cái không có gì để được mới ứng hợp với sự giáo hóa của đạo. Đó gọi là trì giới. Ở trong ba cõi mà không đắm trước, dẫn dụ giáo hóa chúng sinh thoát khỏi sinh, già, bệnh, chết. Đó gọi là nhẫn nhục. Bên trong có hạnh, thường giữ thân, miệng, tâm không phạm lỗi, không sai sót. Đó gọi là tinh tấn. Tu phương tiện, bỏ mọi tì vết và hạnh vô ích, đi đến giải thoát. Đó gọi là nhất tâm. Nếu mặc áo giáp công đức, chí nguyện rộng lớn, cứu tất cả khỏi nạn xoay vần trong luân hồi. Đó gọi là trí tuệ. Đó là sáu việc.
Thế nào là hạnh riêng khác độ vô cực có sáu việc? Ngồi nơi đạo tràng của Phật (chỗ tu hành thành đạo), ngày ngày thường chỉ ăn một hạt mè, một hạt gạo, tìm người cùng thiếu để cứu giúp mà không cho là nhọc. Đó gọi là bố thí. Thân tinh tấn, tĩnh định, không buông lung. Đó gọi là trì giới. Được thấy Phật để học các pháp, mọi hạnh đều đầy đủ. Đó gọi là nhẫn nhục. Đem lại sự thông suốt các pháp, thấy tất cả vốn không, hiểu rằng không có phân biệt. Đó gọi là tinh tấn. Cùng đi với giải thoát, cứu tất cả khỏi ách nạn sinh tử, khiến họ giữ đạo ý. Đó gọi là nhất tâm. Tâm lặng yên đi vào sự đạm bạc, tâm không sinh khởi, hiểu rõ lẽ tự nhiên. Đó gọi là trí tuệ. Đó là sáu việc.
Thế nào là giải tha (hiểu người khác) (?) độ vô cực có sáu việc? Xưa có những người lái buôn rời bỏ mối lợi kia (?), cắt bớt phần ăn của mình, tâm trong hạnh sạch, dâng lên cúng dường Phật. Đó gọi là bố thí. Long vương Văn Lân hiện ra, quấn quanh thân Phật (để che chở), tâm không phạm lỗi, đứng hầu bên cạnh. Đó gọi là trì giới. Đế Thích và Phạm thiên (hai vị vua trời) xuống, thấy Phật lặng yên không giảng đạo pháp, bèn khuyên thỉnh Phật nói pháp. Đó gọi là nhẫn nhục. Khi ấy Phật dùng Phật nhãn (con mắt của Phật, thấy suốt căn cơ của mọi chúng sinh) xem khắp mười phương, tiến lui tùy thời, dẫn dắt làm lợi cho dân chúng. Đó gọi là tinh tấn. Một lòng suốt bảy ngày ngắm cây, nghĩ về cây, muốn khiến tất cả đều có lòng biết đền ơn. Đó gọi là nhất tâm. Thấy được khuyên thỉnh liền chuyển pháp luân (bánh xe pháp, tức thuyết giảng giáo pháp), tám âm (tám đức tính của giọng nói Phật) vang suốt khắp mười phương. Đó gọi là trí tuệ. Đó là sáu việc.
Thế nào là cần dụng ý thiền (siêng dùng ý mà thiền định) độ vô cực có sáu việc? Biết rõ việc Phật đắc đạo, nghĩ đến những người từng siêng năng khổ nhọc (cùng tu). Đó gọi là bố thí. Đi đến giáo hóa, độ cho năm người (năm vị tu sĩ đầu tiên được nghe Phật thuyết pháp); họ thấy Phật hiện biến hóa, nghe lời Phật nói liền thưa hỏi và thọ nhận. Đó gọi là trì giới. Bỏ thói tự cao, thuận theo pháp luật để giáo hóa những người chưa đạt. Đó gọi là nhẫn nhục. Dùng cam lộ (sương ngọt, ví như thuốc bất tử) là thuốc chẳng chết để khai hóa họ. Đó gọi là tinh tấn. Năm người ấy lập tức trừ bỏ các ý tưởng khác. Đó gọi là nhất tâm. Dùng cam lộ của đạo tưới cho uống những người nghèo thiếu về đạo (?), tiêu trừ dâm, nộ, si, độ cho năm ức (năm trăm triệu) trời và người. Đó gọi là trí tuệ. Đó là sáu việc.
◄ Trước
Sau ►
Quay lại danh sách thiên · Giỏ video