Thiên 15 — Phẩm 15 – Mười lực

 Phẩm Mười Lực, thứ mười lăm (mười lực là mười năng lực trí tuệ đặc biệt chỉ Phật mới có đủ).

 Phật bảo Bồ-tát Hỷ Vương (Bồ-tát: người tu hạnh giác ngộ, nguyện cứu độ mọi loài để thành Phật; Hỷ Vương là tên vị Bồ-tát đang hỏi Phật trong kinh này): Thế nào là trí biết rõ chỗ có thể và chỗ không thể (tức năng lực biết điều gì hợp lẽ nên có thể xảy ra, điều gì trái lẽ nên không thể xảy ra), biết sâu cạn xa gần? Hạnh độ vô cực (tức ba-la-mật: hạnh tu đưa người vượt qua biển sống chết sang bờ giác ngộ, sự hoàn thiện đến tột cùng) này có sáu việc. Từ nơi chốn ấy mà đạt được sự xét biết chắc thật, hiểu thấu đầu đuôi gốc ngọn: đó gọi là bố thí (đem cho người tài vật, giáo pháp hay sự yên lòng). Điều mình nhận biết được là hiểu rằng ba cõi (tam giới: cõi dục là cõi còn ham muốn, cõi sắc là cõi còn hình thể nhưng hết ham muốn thô, cõi vô sắc là cõi không còn hình thể) đều là không, bình đẳng chẳng khác gì nhau: đó gọi là trì giới (giữ gìn giới luật, giữ mình không làm điều sai trái). Những gì đã thông hiểu đều phân biệt rõ ràng, nhờ vậy được vào khắp vùng đất nhân từ hòa thuận: đó gọi là nhẫn nhục (nhẫn nại chịu đựng, không giận không oán). Hạnh nguyện rộng lớn và sự nghiệp đức cao tột mạnh mẽ, có sức mạnh: đó gọi là tinh tấn (siêng năng gắng sức không lười mỏi). Phá tan các thứ nhơ bẩn và mười hai duyên khởi (chuỗi mười hai mắt xích nhân quả nối nhau làm chúng sinh trôi lăn trong sống chết: vô minh, hành, thức, danh sắc, sáu nhập, xúc, thọ, ái, thủ, hữu, sinh, già chết), khiến chẳng còn sai khác: đó gọi là nhất tâm (tâm chuyên nhất không tán loạn, tức thiền định). Điều gì vâng làm thì biết đúng thời, không đánh mất lời dạy của bậc thánh: đó gọi là trí tuệ (sự hiểu biết sáng suốt, thấy rõ sự thật của muôn vật). Đó là sáu việc.

 Thế nào là hạnh độ vô cực biết quá khứ, vị lai, hiện tại, có sáu việc? Nếu dứt sạch được các nghiệp (việc làm có tạo kết quả về sau) mình đã làm, những lỗi phạm do mắt, tai, mũi, miệng, thân, tâm gây ra: đó gọi là bố thí. Nếu tiêu diệt được các duyên, quả báo, sống chết, họa phúc: đó gọi là trì giới. Bỏ đi những nguyên nhân là năm ấm (ngũ ấm: năm nhóm hợp thành thân tâm con người, gồm sắc là thân xác, thọ là cảm giác, tưởng là nhận biết hình ảnh, hành là ý muốn tạo tác, thức là sự phân biệt), sáu suy (sáu thứ đối tượng của giác quan là hình sắc, âm thanh, mùi, vị, xúc chạm và ý niệm, vì chúng làm hao mòn điều lành nên gọi là suy) và sự đối đãi của nhân duyên, không còn tạo tác gì nữa: đó gọi là nhẫn nhục. Nếu lìa cả tội lẫn phúc thì tự nhiên tiêu trừ được sống chết trong ba cõi: đó gọi là tinh tấn. Lặng yên thanh thản, bỗng chốc dứt được sắc, thống (tức cảm giác), tưởng, hành, thức, thấy rõ không có gì cả: đó gọi là nhất tâm. Điều vâng làm khiến không còn sinh ra nữa, chí hướng thênh thang, lấy đạo làm gốc: đó gọi là trí tuệ. Đó là sáu việc.

 Thế nào là hạnh độ vô cực biết các loại khác nhau trong đời, có sáu việc? Nếu chúng sinh dứt được các loại hạnh tạp nhạp, không buông thả theo ý mình: đó gọi là bố thí. Dứt các loại ấm, cái (năm thứ che lấp tâm: tham muốn, giận dữ, hôn trầm buồn ngủ, xao động hối hận, nghi ngờ), các nhập (sáu giác quan cùng sáu đối tượng của chúng), vâng làm và tu theo sáu độ vô cực: đó gọi là trì giới. Tuy ở giữa các loài mà không chấp là có người, thấu hiểu mọi thứ đều hư không: đó gọi là nhẫn nhục. Đi khắp các loài, tùy bệnh mà cho thuốc, khiến chúng sinh trong ba cõi tiêu trừ ba độc (tham lam, giận dữ, si mê): đó gọi là tinh tấn. Ở trong bốn đại (bốn yếu tố tạo nên vật chất: đất, nước, lửa, gió) mà trừ lòng tham, không chấp giữ; dẫn dắt những kẻ mê lầm, tiêu trừ mọi thứ mình có: đó gọi là nhất tâm. Ở giữa các loài mà suy xét, nhận biết, hiểu tất cả đều không: đó gọi là trí tuệ. Đó là sáu việc.

 Thế nào là hạnh độ vô cực biết căn tính (sức tiếp nhận và khuynh hướng bẩm sinh) của chúng sinh trong đời hơn kém, lời nói mỗi người khác nhau, có sáu việc? Hiểu rõ bốn đại hợp lại thành rồi tan rã hư hoại, nên không chấp thân là của mình: đó gọi là bố thí. Biết rõ những việc làm của mắt, tai, mũi, miệng, thân, tâm đều là không, nên chẳng phạm lỗi gì: đó gọi là trì giới. Hiểu tâm vốn tự nhiên, hết thảy vốn là bản vô (tức tính vốn không, thật tướng chân như của muôn vật), không gì không thông suốt: đó gọi là nhẫn nhục. Nếu hiểu thấu được nam, nữ, thọ mạng, khổ, vui, thiện, ác, quán sáu căn (sáu giác quan: mắt, tai, mũi, lưỡi, thân, ý) này thấy rõ vốn chẳng có gốc: đó gọi là tinh tấn. Có thể phân biệt tín, giới, định, tuệ — năm căn này là gốc của việc tu tập đạo: đó gọi là nhất tâm. Nếu có thể thông suốt những gì cần phân biệt, như căn tính của người khác, các ý nghĩ khác biệt, hiểu rõ hết các căn ấy của chúng sinh: đó gọi là trí tuệ. Đó là sáu việc.

 Thế nào là hạnh độ vô cực hiểu những điều đời ưa thích hay không ưa thích, các hạnh khác nhau, có sáu việc? Tùy theo điều người ta ưa thích mà liền khai hóa, tùy bệnh cho thuốc: đó gọi là bố thí. Những gì gom lại để khuyên răn đều lấy lòng từ, không làm hại ai: đó gọi là trì giới. Theo điều người ta ưa mà đúng thời tiêu trừ mọi tội lỗi và các điều ác đã phạm: đó gọi là nhẫn nhục. Gỡ lưới nghi ngờ cho họ, dứt sạch sự biếng nhác bỏ dở: đó gọi là tinh tấn. Tiêu trừ những gì đã sinh và chưa sinh, khiến đều dứt hẳn mãi mãi: đó gọi là nhất tâm. Thuận theo điều họ ưa mà khiến họ lặng yên, dùng phương tiện khéo léo mà chuyển hóa họ: đó gọi là trí tuệ. Đó là sáu việc.

 Thế nào là hạnh độ vô cực trí vào khắp các hạnh, biết sự trói buộc của dục và sự cởi trói, cùng phương tiện đối với các dục, có sáu việc? Nếu hiểu thấu được cội nguồn của các khổ, rồi đốt sạch chúng bằng lời dạy của đạo rực cháy: đó gọi là bố thí. Biết gốc rễ các phiền não, mau chóng bỏ các hoạn nạn và cáu bẩn của dâm dục, giận dữ, si mê: đó gọi là trì giới. Thể nhận điều thích hợp với đạo, đem sự yên ổn ban cho người, tiêu trừ các hoạn nạn: đó gọi là nhẫn nhục. Mau chóng thông suốt, đến đạo vô thượng, mãi vui trong niềm vui của pháp: đó gọi là tinh tấn. Phân biệt chỗ quy về của tội phúc do các hạnh, cùng đầu đuôi của năm đường (năm cảnh giới chúng sinh tái sinh: trời, người, địa ngục, quỷ đói, súc sinh): đó gọi là nhất tâm. Biết chỗ có và không của các hạnh hướng tới, biết sống chết và nê-hoàn (tức niết-bàn: cảnh giới dứt hết phiền não, ra khỏi sống chết): đó gọi là trí tuệ. Đó là sáu việc.

 Thế nào là hạnh độ vô cực về căn, lực, giác ý, hết thảy các cửa giải thoát, và định ý chánh thọ, có sáu việc? (Căn: năm căn lành làm gốc cho đạo; lực: năm sức mạnh do năm căn ấy lớn mạnh mà thành; giác ý: bảy yếu tố giác ngộ; định ý chánh thọ: tâm nhập thiền định đúng đắn.) Nếu dùng pháp này ban sự yên ổn, không làm các điều ác, đem ân đức đến cho người: đó gọi là bố thí. Nếu bố thí bình đẳng, nghèo hay sang cũng như nhau, không thiên vị bè đảng: đó gọi là trì giới. Thương xót người khác, dùng pháp khuyên giúp họ vào chỗ thích hợp của đạo: đó gọi là nhẫn nhục. Tự thương xót chính mình, thần thức gửi ở trong thân, nhưng vốn chẳng phải thân ta, không chấp là có thân: đó gọi là tinh tấn. Hiểu hết thảy là không, trừ bỏ lòng ham danh tiếng, không tự cao: đó gọi là nhất tâm. Hiểu rõ vô thường, khổ, không, chẳng phải thân, không có ta, không có người, rồi dùng điều ấy giáo hóa mọi người: đó gọi là trí tuệ. Đó là sáu việc.

 Thế nào là hạnh độ vô cực nhớ biết các đời quá khứ, có sáu việc? Nếu biết được những việc đã trải qua trong vô số kiếp (kiếp: khoảng thời gian cực kỳ dài) ở các đời trước, rồi dùng đó dạy bảo người: đó gọi là bố thí. Biết những nơi đã trải qua trong năm đường: cõi trời, cõi người, địa ngục, quỷ đói, súc sinh: đó gọi là trì giới. Phân biệt nơi tội phúc, thiện ác dẫn đến, khiến tâm đều được hàng phục: đó gọi là nhẫn nhục. Thấu rõ trần lao (phiền não làm tâm nhọc nhằn, vấy bụi), ái dục cùng các thứ nhơ bẩn, mà không dính mắc vào: đó gọi là tinh tấn. Tâm thể nhận hết thảy đều không, lặng yên không có tưởng niệm: đó gọi là nhất tâm. Tiêu diệt hết mọi nghiệp đã có, thấy rõ cội nguồn của hết thảy chúng sinh: đó gọi là trí tuệ. Đó là sáu việc.

 Thế nào là hạnh độ vô cực thiên nhãn (mắt như mắt cõi trời, nhìn xa không bị ngăn che, thấy được chúng sinh chết đây sinh kia theo nghiệp), có sáu việc? Thiên nhãn nhìn thấy nơi họa phúc, thiện ác dẫn đến: đó gọi là bố thí. Điều đáng vâng làm thì không phạm tai lỗi, luôn chí hướng vào hạnh đạo: đó gọi là trì giới. Những gì thấy được rộng xa không bờ bến, thấy được căn tính chúng sinh: đó gọi là nhẫn nhục. Nếu thấy hết thảy mà không vì đức của mình mà chán mỏi, khai hóa những kẻ mù tối: đó gọi là tinh tấn. Xét những kẻ bị tối tăm che lấp, thấy có đường hay không có đường, đúng hay sai mà họ hướng đến: đó gọi là nhất tâm. Bày ánh sáng rực rỡ, khiến họ được nương về, nhờ đó mà được độ: đó gọi là trí tuệ. Đó là sáu việc.

 Thế nào là hạnh độ vô cực dứt sạch các lậu (lậu: phiền não, ví như chỗ thủng rỉ chảy làm tâm rò mất điều lành), có sáu việc? Thấy các chỗ thủng rỉ, tì vết vô ích thì bỏ đi mà tu tập đạo: đó gọi là bố thí. Không ưa các lậu, các ý niệm dâm dục, giận dữ, si mê, chí luôn hướng về pháp của đạo: đó gọi là trì giới. Không tập theo các thứ cáu bẩn, thường tu sự trong sạch: đó gọi là nhẫn nhục. Khai hóa tâm mọi người, thấu rõ các tưởng; đối với ấm, cái và các nhập thì không buông lung: đó gọi là tinh tấn. Thể nhận các lậu, tập theo lời dạy của đạo, thông suốt được nhiều: đó gọi là nhất tâm. Đi vào trong sống chết, siêng năng ở giữa các lậu, khai hóa chúng sinh khiến họ phát đạo ý (tâm hướng về đạo giác ngộ): đó gọi là trí tuệ. Đó là sáu việc.

◄ Trước Sau ►

Quay lại danh sách thiên · Giỏ video