Phẩm Bốn Điều Không Sợ, thứ mười sáu (tứ vô sở úy: bốn sự tự tin vững chắc, không hề e sợ của Phật khi giảng pháp giữa đại chúng).
Phật bảo Bồ-tát Hỷ Vương (Bồ-tát: người tu hạnh giác ngộ, nguyện cứu độ mọi loài để thành Phật): Thế nào là đã thành chánh giác (sự giác ngộ chân chánh, trọn vẹn), hiểu rõ pháp này, là điều không sợ thứ nhất? Hạnh độ vô cực (tức ba-la-mật: hạnh tu đưa người vượt qua biển sống chết sang bờ giác ngộ, sự hoàn thiện tột cùng) này có sáu việc. Đạt được đạo Phật thanh tịnh, dứt hết hoạn nạn sinh, già, bệnh, chết: đó gọi là bố thí (đem cho người tài vật, giáo pháp hay sự yên lòng). Tâm giữ nơi vô vi (cảnh giới không tạo tác, không sinh không diệt), chí phát thệ nguyện rộng lớn hướng về đạo vô thượng chánh chân (đạo giác ngộ chân chánh cao nhất, không gì hơn): đó gọi là trì giới (giữ gìn giới luật, giữ mình không làm điều sai trái). Dùng chân lý mà quán hết thảy đều không, không có tà kiến (thấy biết sai lệch): đó gọi là nhẫn nhục (nhẫn nại chịu đựng, không giận không oán). Hiểu hết mọi sự sinh ra trong ba cõi (cõi dục, cõi sắc, cõi vô sắc — ba tầng cảnh giới chúng sinh còn trôi lăn), biết tất cả đều không có gốc, không gì không thông suốt: đó gọi là tinh tấn (siêng năng gắng sức không lười mỏi). Vì nhất thiết trí (trí biết rõ tất cả) mà rộng giáo hóa chư thiên, nhân dân trong ba cõi và ba đường ác (địa ngục, quỷ đói, súc sinh): đó gọi là nhất tâm (tâm chuyên nhất, tức thiền định). Đi đến tám bộ chúng (tám loài thần linh và chúng sinh hộ pháp: trời, rồng, dạ-xoa, càn-thát-bà, a-tu-la, ca-lâu-la, khẩn-na-la, ma-hầu-la-già) tuyên bày giáo hóa của đạo, khiến mỗi loài đều được chỗ thích đáng, không còn sợ hãi, điều nguyện đều thành: đó gọi là trí tuệ (sự hiểu biết sáng suốt thấy rõ sự thật). Đó là sáu việc của điều không sợ thứ nhất.
Thế nào là hạnh độ vô cực biết rõ một cách bình đẳng rằng các lậu (phiền não, ví như chỗ thủng rỉ chảy) đã dứt sạch, có sáu việc? Phật là bậc không còn lậu, các lậu đã dứt hết, không còn gặp hoạn nạn nào: đó gọi là bố thí. Không còn nơi chốn, chỗ dừng trụ đã dứt; không còn cõi dục, cõi sắc, cõi vô sắc: đó gọi là trì giới. Cái sinh và cái không sinh đều chẳng khởi lên: đó gọi là nhẫn nhục. Danh tiếng đã trải qua thì sâu xa, hư huyền, không bờ bến, không tìm được gốc: đó gọi là tinh tấn. Chí ôm thệ nguyện để vượt qua tám pháp thế gian (tám điều làm lay động lòng người: được, mất, chê, khen, tiếng tốt, tiếng xấu, khổ, vui): đó gọi là nhất tâm. Ở trong giải thoát, luôn được mà không mất, đạt đến chân lý vô thượng: đó gọi là trí tuệ. Đó là sáu việc của điều không sợ thứ hai.
Thế nào là pháp Phật giảng chân thật, thiết yếu, không gì sánh, mọi người đều nhận lấy mà vâng làm, là điều không sợ thứ ba? Hạnh độ vô cực này có sáu việc. Điều vâng tu là hiểu rõ hết thảy đều không, biết có khởi thì có diệt, có hợp thì có tan: đó gọi là bố thí. Dứt sạch ba độc (tham, sân, si) và các hạnh buông lung, không để tâm rong ruổi: đó gọi là trì giới. Cái gọi là diệt, tức là dứt hết chỗ sinh ra, mãi mãi không còn sinh: đó gọi là nhẫn nhục. Tiêu trừ các lỗi lầm, những lỗi do mắt, tai, mũi, miệng, thân, tâm gây ra không còn kẽ hở nào để xâm nhập: đó gọi là tinh tấn. Dựng lập đạo để muốn độ chúng sinh, trừ bỏ các việc thế tục là gốc vô ích: đó gọi là nhất tâm. Khi đến cửa giải thoát thì sống chết đã hết mà trí tuệ không bao giờ cạn: đó gọi là trí tuệ. Đó là sáu việc của điều không sợ thứ ba.
Thế nào là pháp ứng hợp bình đẳng bên trong, không ai làm thoái ý được, là điều không sợ thứ tư? Hạnh độ vô cực này có sáu việc. Chánh pháp bên trong đạt được tam-muội (trạng thái tâm định tĩnh, chuyên nhất sâu xa), không gì khuấy động tâm được, khiến kẻ chẳng an thì tự nhiên sạch hết cáu bẩn: đó gọi là bố thí. Cái không sinh cũng không gì làm cho hết được, giữ gìn pháp trí tuệ: đó gọi là trì giới. Tiêu trừ vô thường, biết hết thảy pháp đều không, hiểu đạo là thường còn: đó gọi là nhẫn nhục. Gọi là việc bên trong mà không gì che lấp được, vì đã dứt hết gốc của tội lỗi: đó gọi là tinh tấn. Không gì làm vướng ngại được, những gì chưa thành tựu đều khiến làm cho xong: đó gọi là nhất tâm. Vì sự sáng suốt của bậc thánh mà hết thảy tự nhiên, không gì che ngăn được; đạo Phật cực sâu, có thể quyết đoán cho hết thảy kẻ yếu kém, kẻ bậc trung, hiểu thấu rõ ràng cội gốc căn tính chúng sinh: đó gọi là trí tuệ. Đó là sáu việc của điều không sợ thứ tư.
Thế nào là hạnh độ vô cực lòng thương lớn, có sáu việc? Ôm lòng đại bi, xót thương hết thảy các loài chúng sinh, trong lòng không có oán hận: đó gọi là bố thí. Tâm bình đẳng, muốn độ chúng sinh khỏi sinh, già, bệnh, chết, chưa từng thiên vị: đó gọi là trì giới. Đối với chúng sinh luôn giữ đúng pháp, lấy lòng nhân mà đáp lại, khiến họ vui vẻ được yên: đó gọi là nhẫn nhục. Qua lại quanh quẩn, lúc nào cũng cứu chúng sinh khỏi hoạn nạn khổ nhọc: đó gọi là tinh tấn. Tùy theo điều họ ưa thích, theo hạnh bậc trên, bậc giữa, bậc dưới mà khai hóa họ: đó gọi là nhất tâm. Đi khắp ba cõi, từ đầu đến cuối không lường được, cứu độ khỏi tai ách sống chết: đó gọi là trí tuệ. Đó là sáu việc.
Thế nào là hạnh độ vô cực mắt thịt thanh tịnh, có sáu việc? Nếu làm cho yếu tố đất, yếu tố nước được trong lặng: tâm như yếu tố đất thì không lay động được, rửa sạch cáu bẩn của tâm thì như nước vậy: đó gọi là bố thí. Có thể dựng lập yếu tố lửa, yếu tố gió để đốt sạch các điều ác: đó gọi là trì giới. Đốt sống chết khiến không còn sót lại gì, tì vết nhơ bẩn đều tiêu, không ôm lòng giận hờn: đó gọi là nhẫn nhục. Những gì mắt nhìn thấy thì không gì không thấy, ánh sáng chiếu xa: đó gọi là tinh tấn. Làm việc gì cũng ân cần, thấy hết thảy mà tâm không nghĩ đến phải trái: đó gọi là nhất tâm. Quán mười phương mênh mông không bờ bến, cứu giúp không biết chán: đó gọi là trí tuệ. Đó là sáu việc.
Thế nào là hạnh độ vô cực thiên nhãn (mắt như mắt cõi trời, nhìn xa không bị ngăn che) thanh tịnh, có sáu việc? Dùng thiên nhãn thấy các thân có hình sắc: ngay ngắn hay xấu xí, cao thấp, rộng hẹp, trắng đen, béo gầy, rồi đến giáo hóa họ: đó gọi là bố thí. Biết việc làm của thân họ, tên tuổi, tâm tính, xứ sở nơi thân sinh ra, thấy những nơi thân qua lại quanh quẩn: đó gọi là trì giới. Thấy việc làm của thân họ, phân biệt phải trái, hợp tan, thành bại: đó gọi là nhẫn nhục. Xét thấy trời đất hoại diệt rồi lại hợp thành, sinh ra trời, người, muôn vật: đó gọi là tinh tấn. Thấy quả báo tội phúc, thiện ác, đạo và tục, sáng và tối: đó gọi là nhất tâm. Thấy các thứ bậc xa gần, sâu cạn, và độ qua ba cửa giải thoát là không, vô tướng (không chấp hình tướng), vô nguyện (không còn mong cầu): đó gọi là trí tuệ. Đó là sáu việc.
Thế nào là hạnh độ vô cực tuệ nhãn (mắt trí tuệ, thấy rõ tính không của muôn vật), có sáu việc? Thành tựu tuệ nhãn, thấy khắp hết thảy cội gốc ban đầu từ đâu chúng sinh sinh ra: đó gọi là bố thí. Có thể thành tựu, đạt được giải thoát, không còn các kết (phiền não trói buộc): đó gọi là trì giới. Đã có chỗ đạt được thì dựng vững tâm mình, giữ nơi nghĩa của đạo: đó gọi là nhẫn nhục. Điều đạt được thì bền chắc, dựng lập khắp nơi, quán mười phương cũng đều thấy rõ ràng: đó gọi là tinh tấn. Những gì thấy được đều như chân lý, xác thật không hư dối: đó gọi là nhất tâm. Chí ôm niềm vui mà cũng không sinh ra gì, không rơi vào tội hoạn, đạo ý (tâm hướng về đạo giác ngộ) vô cùng: đó gọi là trí tuệ. Đó là sáu việc.
Thế nào là hạnh độ vô cực pháp nhãn (mắt pháp, thấy rõ các pháp và căn cơ chúng sinh để giáo hóa đúng cách) thanh tịnh, có sáu việc? Nếu đạt được pháp của chư Phật là mười tám pháp bất cộng (mười tám phẩm chất riêng của Phật, không ai khác có chung): đó gọi là bố thí. Tự thân đạt được mười tám pháp ấy của Phật, rồi đến cứu mười tám thứ khổ độc ở các đường ác: đó gọi là trì giới. Thấy các thứ bậc nhân duyên cao thấp, sâu cạn, nhỏ nhiệm: đó gọi là nhẫn nhục. Quán hết thảy những gì có trong ba cõi vốn đều tự nhiên: đó gọi là tinh tấn. Nhớ biết đầu đuôi, tùy bệnh cho thuốc để chữa ba bệnh (tham, sân, si): đó gọi là nhất tâm. Điều thấy không hư dối, không phải cái thấy của kẻ ngu, rộng khắp khai hóa hết thảy mọi người: đó gọi là trí tuệ. Đó là sáu việc.
Thế nào là hạnh độ vô cực Phật nhãn (mắt Phật, cái thấy trọn vẹn bao gồm mọi thứ mắt khác) thanh tịnh, có sáu việc? Dùng Phật nhãn thấy không vướng ngại, đánh thức những kẻ chưa tỉnh: đó gọi là bố thí. Điều xét thấy là thương xót hết thảy chúng sinh bị ba khổ (khổ vì đau đớn, khổ vì cái vui tan mất, khổ vì mọi thứ luôn biến đổi) làm phiền não: đó gọi là trì giới. Độ thoát chúng sinh, không để gặp các nạn, mãi được yên lâu dài: đó gọi là nhẫn nhục. Cái nhìn thì vô lượng, sâu xa không đáy, không thể ví dụ được: đó gọi là tinh tấn. Quán gốc rễ của họ, như cành, lá, quả; quả đã chín sắp rụng thì đến hái lấy: đó gọi là nhất tâm. Thấy gốc ngọn là như vậy, theo duyên mà khởi; hiểu rõ bản vô (tính vốn không của muôn vật) thì không còn sinh ra gì: đó gọi là trí tuệ. Đó là sáu việc.
Thế nào là hạnh độ vô cực tự tại, có sáu việc? Nếu được tự chủ do mình, làm đến tận cùng mà không bỏ dở giữa chừng: đó gọi là bố thí. Đi đến đâu thì liền được như nguyện, không trái lời thệ nguyện cốt yếu: đó gọi là trì giới. Tự tại dựng hạnh, đạt được vô tưởng, buông bỏ mọi chỗ dính mắc: đó gọi là nhẫn nhục. Nhân từ hòa nhã, mềm mỏng thuận theo, phân biệt để hiểu hết thảy trí tuệ: đó gọi là tinh tấn. Hết thảy đều hết mà trí tuệ không thể hết: đó gọi là nhất tâm. Hiểu hết thảy pháp, trí tuệ sáng suốt là điều cốt yếu của bậc thánh, giáo hóa những kẻ chưa đạt tới: đó gọi là trí tuệ. Đó là sáu việc.
Thế nào là hạnh độ vô cực vui thích, có sáu việc? Bố thí mà lìa lòng mong cầu đền đáp, như giữa hư không hóa ra năm trăm cái lọng che chúng tỳ-kheo (người nam xuất gia theo Phật); hoặc như ở làng của các phạm chí (người tu theo đạo Bà-la-môn) tên là Đầu Na, nước giếng tự nhiên trở nên ngọt lành: đó gọi là bố thí. Như khi Phật vào trong thành thì nhân dân khắp nơi đều yên ổn, đàn không hầu và các nhạc khí không ai gảy mà tự kêu: đó gọi là trì giới. Những người các giác quan không đủ: mù, điếc, câm, ngọng, què quặt, bệnh tật, được ánh sáng của Phật chiếu đến thì đều khỏi hết các hoạn nạn: đó gọi là nhẫn nhục. Tỏa ánh sáng chiếu khắp vô lượng cõi Phật trong mười phương, mọi người đều được nhờ ơn: đó gọi là tinh tấn. Ở thành Duy Da Ly (tức thành Tỳ-xá-ly, một thành lớn ở Ấn Độ thời Phật), trong thành ngoài thành, mỗi nơi đều hóa ra tám vạn bốn nghìn hình thân Phật: đó gọi là nhất tâm. Lúc ấy nhân đó mà vì tám bộ chúng tuyên giảng kinh đạo, khiến mỗi loài đều hiểu: đó gọi là trí tuệ. Đó là sáu việc.
Thế nào là hạnh độ vô cực khó được, là chỗ nương về, có sáu việc? Uy nghi lễ tiết thong thả, có thứ tự; công đức rất rộng, có thể thu nhiếp cả hư không: đó gọi là bố thí. Có thể thấu rõ chư Phật Thế Tôn (bậc được cả thế gian tôn kính, một danh hiệu của Phật) đức cao tột, sâu xa, khó ai bì được: đó gọi là trì giới. Việc làm bền chắc, dùng phương tiện đúng thời mà không mất chừng mực, chí nguyện không sai trái, tùy bệnh cho thuốc mà khai hóa, che chở mọi việc làm; có thể cảm hóa rắn độc, cầm nó trong tay, vì lòng chí thành nên mãi không sợ hãi, nhờ thần túc (phép thần thông đi lại, biến hóa tự tại) và thần chú nên không lấy làm khó: đó gọi là nhẫn nhục. Như ngài Mục Kiền Liên (một đại đệ tử của Phật, nổi tiếng thần thông bậc nhất) nhanh chóng hiểu và hàng phục ma, Phật cùng ngài độ chúng sinh ở cõi kia, rồi bất giác đã trở về vườn Kỳ Thụ (khu vườn có tinh xá Kỳ Hoàn ở thành Xá-vệ, nơi Phật thường ở), đổ nước trong bát, sáng ra làm ướt bẩn đất nơi Phật ở (?): đó gọi là tinh tấn. Như đệ tử Phật là Xá Lợi Phất (đại đệ tử trí tuệ bậc nhất của Phật) nói: trong một khoảnh khắc ngắn ngủi có bốn mươi chín tâm niệm khởi lên làm nghiệp sống chết; Phật nói rằng nhiều đến không đếm được: đó gọi là nhất tâm. Như Phật dạy: thuở ấy có một thành, người trong đó mang tội nặng, không coi trọng đạo pháp, phỉ báng bậc đức cao; Như Lai Chí Chân (danh hiệu của Phật: bậc đến từ chân như, chân thật tột bậc) trong nửa đêm vì họ giảng kinh điển, khiến họ trút bỏ tội nặng, tinh tấn thông suốt, được sáu thần thông (sáu năng lực siêu việt: thần túc, thiên nhãn, thiên nhĩ, biết tâm người, biết đời trước, dứt sạch phiền não): đó gọi là trí tuệ. Đó là sáu việc.
◄ Trước
Sau ►
Quay lại danh sách thiên · Giỏ video