Phẩm Mười Tám Pháp Bất Cộng, thứ mười bảy (mười tám phẩm chất riêng chỉ chư Phật mới có, không chung với bất kỳ ai khác).
Phật bảo Bồ-tát Hỷ Vương (Bồ-tát: người tu hạnh giác ngộ, nguyện cứu độ mọi loài để thành Phật): Thế nào là mười tám pháp bất cộng? Pháp của chư Phật có mười tám việc.
Thế nào là hạnh độ vô cực (tức ba-la-mật: hạnh tu đưa người vượt qua biển sống chết sang bờ giác ngộ, sự hoàn thiện tột cùng) không lỗi lầm hư hỏng, có sáu việc? Đúng thời mà khai mở dẫn dắt, đầy đủ đức hạnh, khiến không thiếu sót: đó gọi là bố thí (đem cho người tài vật, giáo pháp hay sự yên lòng). Nếu trừ bỏ bè đảng, việc làm không thiên lệch, nên không có lỗi: đó gọi là trì giới (giữ gìn giới luật, giữ mình không làm điều sai trái). Lời nói chí yếu, không có lỗi, thân, miệng, tâm đều lặng yên: đó gọi là nhẫn nhục (nhẫn nại chịu đựng, không giận không oán). Ứng với quả báo mà không trái ý chỉ ban đầu, từ lúc mới phát tâm cho đến khi thành đạo vẫn trước sau như một: đó gọi là tinh tấn (siêng năng gắng sức không lười mỏi). Theo thệ nguyện mà khiến mỗi người đều được chỗ thích đáng, không trái điều cốt yếu ban đầu: đó gọi là nhất tâm (tâm chuyên nhất, tức thiền định). Hết lòng hướng tới cửa giải thoát, mãi được vào chỗ yên ổn, không còn các nạn: đó gọi là trí tuệ (sự hiểu biết sáng suốt thấy rõ sự thật). Đó là sáu việc.
Thế nào là hạnh độ vô cực không dính mắc, không nói lời hư dối, có sáu việc? Những điều giảng dạy khai hóa đều tuyên bày thuần thục, không vụn vặt tạp nhạp: đó gọi là bố thí. Được tam đạt (ba trí thông suốt: biết đời trước, thấy đời sau, dứt sạch phiền não), biết thấy quá khứ, vị lai, ý niệm luôn thanh tịnh, việc làm không nhơ bẩn: đó gọi là trì giới. Không ôm lòng hại người, luôn giữ lòng nhân từ: đó gọi là nhẫn nhục. Tùy lòng người muốn ưa điều gì mà giảng giải cho họ, liền khiến họ vui mừng: đó gọi là tinh tấn. Là bậc không ai sánh bằng, tuyên bày điều vi diệu, như mật ngọt và cam lộ (sương ngọt của cõi trời, ví giáo pháp làm người được mát lành, bất tử) ban cho người, khiến lòng người vui vẻ: đó gọi là nhất tâm. Nếu vì người tuyên giảng, tiêu trừ các kết (phiền não trói buộc) và lưới nghi ngờ mà họ tự quấn trói mình: đó gọi là trí tuệ. Đó là sáu việc.
Thế nào là hạnh độ vô cực chí không lơi mất, có sáu việc? Tâm buông xả, công đức không gián đoạn, tự nhiên được định: đó gọi là bố thí. Dùng hết thảy đức để khuyên giúp ý người, khiến họ phát đạo tâm (tâm hướng về giác ngộ): đó gọi là trì giới. Việc làm không bờ bến, vâng tu nghĩa lý tột cùng, mãi không có tội vạ: đó gọi là nhẫn nhục. Đạt được hạnh của mọi đức và pháp chân chánh: đó gọi là tinh tấn. Luôn biết việc ba đời quá khứ, vị lai, hiện tại, chưa từng quên lãng: đó gọi là nhất tâm. Như cây từ đó sinh ra, lặng lẽ lớn lên, chăm chú nghĩ về đạo pháp không mất gốc: đó gọi là trí tuệ. Đó là sáu việc.
Thế nào là hạnh độ vô cực tâm định, có sáu việc? Cái gọi là bình đẳng là tâm không sinh khởi gì mà làm hưng thịnh đạo pháp: đó gọi là bố thí. Những gì tuyên dương, nương nhờ chỗ đi lại ở trú mà không mất đạo pháp: đó gọi là trì giới. Chỗ nương tựa là dùng pháp khai hóa, khiến nhiều người vui mừng: đó gọi là nhẫn nhục. Những gì vâng làm là sáu độ vô cực và đạo chân chánh đều vì người khác: đó gọi là tinh tấn. Tự thu nhiếp tâm mình, đem ân đức cứu người mà khai mở dẫn dắt họ: đó gọi là nhất tâm. Hết thảy đều đúng thời, điều nguyện và việc làm không có đáy, khiến ai nấy đều vui vẻ: đó gọi là trí tuệ. Đó là sáu việc.
Thế nào là hạnh độ vô cực quán sự lặng yên vô vi (cảnh giới không tạo tác, không sinh không diệt), có sáu việc? Điều nguyện đã thành, tốt lành như sự điềm tĩnh thanh thản: đó gọi là bố thí. Nương tựa người mà vẫn lặng yên an ổn: đó gọi là trì giới. Làm hạnh thương xót, xét xem che chở mọi việc làm như đạo tràng (nơi tu đạo, nơi Phật thành đạo): đó gọi là nhẫn nhục. Che chở khắp hết thảy chúng sinh trong ba cõi (cõi dục, cõi sắc, cõi vô sắc), chỉ bày đạo tâm, việc làm không bờ bến: đó gọi là tinh tấn. Những gì nuôi dưỡng là vì hết thảy kẻ ngu mê mà rộng tuyên chánh pháp: đó gọi là nhất tâm. Tuy vì người giảng pháp, giáo hóa thân, miệng, ý, khiến họ không phạm lỗi, không dính mắc ba cõi: đó gọi là trí tuệ. Đó là sáu việc.
Thế nào là hạnh độ vô cực không có các tưởng sai biệt, có sáu việc? Nếu không sinh các loại tưởng sai khác, giữ tâm nơi đạo: đó gọi là bố thí. Tưởng như vậy làm hưng khởi, hiển bày đạo đức, không lìa chân chánh: đó gọi là trì giới. Nếu không khởi ý, không suy tưởng, luôn chuyên một ý định: đó gọi là nhẫn nhục. Chưa từng xâm phạm tính hạnh của người hay của mình, che chở thân hết thảy: đó gọi là tinh tấn. Siêng tu hạnh đáng làm, hiểu biết đúng thời, không mất chừng mực của bậc thánh: đó gọi là nhất tâm. Đều có thể thông suốt sống chết trong năm đường (trời, người, địa ngục, quỷ đói, súc sinh), sự qua lại quanh quẩn và hết thảy cội nguồn: đó gọi là trí tuệ. Đó là sáu việc.
Thế nào là hạnh độ vô cực điều ưa muốn (không suy giảm), có sáu việc? Nếu tâm nghĩ đến niềm vui thì tự giữ tâm mình, thương xót người khác: đó gọi là bố thí. Nếu tâm nghĩ về đời xưa và đời nay, thương thân mình mà xót hết thảy: đó gọi là trì giới. Nếu lại ưa thích giảng nói kinh điển, không làm việc thế tục: đó gọi là nhẫn nhục. Luôn đúng thời mà hết thảy vui tột bậc trong đạo vô thượng chánh chân (đạo giác ngộ chân chánh cao nhất): đó gọi là tinh tấn. Nếu ưa thích Phật, Pháp và chúng Tăng thánh, dứt các ái dục và hạnh bất thiện: đó gọi là nhất tâm. Nếu trừ bỏ chín mươi sáu thứ tà đạo (các phái ngoại đạo thời bấy giờ), chí ưa thích đạo pháp: đó gọi là trí tuệ. Đó là sáu việc.
Thế nào là hạnh độ vô cực không mất tinh tấn, có sáu việc? Siêng tu, vâng làm đạo pháp, đức không hao tổn, hết thảy đầy đủ: đó gọi là bố thí. Nếu tâm vui vẻ thương nghĩ đến hết thảy, không lấy lòng hại hướng về người khác, bố thí một cách tinh tấn: đó gọi là trì giới. Khi dạy bảo, chỉ bày đạo pháp, người đều có thể tiếp nhận được: đó gọi là nhẫn nhục. Nếu dùng ánh sáng của pháp quán xét hết thảy, không làm hại gì: đó gọi là tinh tấn. Hết thảy điều giảng đều nói đến gốc của nó, biết đời trước của họ đến tận không bờ bến: đó gọi là nhất tâm. Nghĩa lý hiểu được thì không thể hạn lượng: đó gọi là trí tuệ. Đó là sáu việc.
Thế nào là hạnh độ vô cực không mất niệm, có sáu việc? Ý nhớ biết được vô số ức kiếp (kiếp: khoảng thời gian cực dài) đời trước mà không bờ đáy: đó gọi là bố thí. Điều nhớ được xa thẳm, vô ương số kiếp (nhiều kiếp không đếm xuể) tích lũy công đức: đó gọi là trì giới. Nếu xét biết đúng như thật, trong sạch, mãi không vẩn đục: đó gọi là nhẫn nhục. Biết rõ điều mình ưa thích, những hạnh đã làm xưa nay từ lúc mới phát tâm: đó gọi là tinh tấn. Tâm vào trong điều nghĩ, nghĩ về sự tiến lui, đầu đuôi của hết thảy pháp: đó gọi là nhất tâm. Dứt hết thảy tưởng mỗi thứ mỗi khác, nhớ đời trước, phân biệt những gì từng trải qua: đó gọi là trí tuệ. Đó là sáu việc.
Thế nào là hạnh độ vô cực không mất định ý, các hạnh có sáu việc? Nhận lấy bốn tâm bình đẳng (bốn tâm rộng lớn: từ là ban vui, bi là cứu khổ, hỷ là vui theo điều lành của người, xả là buông bỏ không thiên chấp) — từ, bi, hỷ, xả — và định ý chánh thọ (tâm nhập thiền định đúng đắn): đó gọi là bố thí. Nếu nhận đủ và dựng lập bốn ý chỉ (bốn phép quán giữ tâm: quán thân, quán cảm giác, quán tâm, quán pháp), không còn thân, cảm giác, tưởng, pháp: đó gọi là trì giới. Vâng làm đức tột bậc, tu bốn ý đoạn (bốn sự siêng năng chân chánh: dứt ác đã sinh, ngăn ác chưa sinh, làm lành chưa sinh, tăng lành đã sinh), dứt mà không có gì để dứt: đó gọi là nhẫn nhục. Đạt được thần túc (phép thần thông đi lại tự tại), bay đến mười phương giáo hóa hết thảy: đó gọi là tinh tấn. Nếu tu thiền định, nhận được tam-muội (trạng thái tâm định tĩnh sâu xa) có uy lực: đó gọi là nhất tâm. Nếu dùng sự sáng suốt của bậc thánh để thọ nhận trí tuệ của đạo mà không hư dối: đó gọi là trí tuệ. Đó là sáu việc.
Thế nào là hạnh độ vô cực không mất trí tuệ, có sáu việc? Nếu nhận lấy tuệ căn, trí không thể lường, biết cội gốc chúng sinh: đó gọi là bố thí. Sức mạnh bền chắc, đạt được tuệ lực, cho đến mười lực của Phật (mười năng lực trí tuệ đặc biệt của Phật): đó gọi là trì giới. Đạt được giác ý (các yếu tố giác ngộ), giác ngộ rồi giáo hóa, dẫn dắt, chỉ bày cho những kẻ chưa giác ngộ, khiến họ được thông suốt sáng tỏ: đó gọi là nhẫn nhục. Dùng tâm thấu rõ để mở ra, tiếp nhận nghĩa đạo, việc làm không đếm xuể: đó gọi là tinh tấn. Đạt đến chỗ phân biệt hiểu rõ mười hai duyên khởi (chuỗi mười hai mắt xích nhân quả làm chúng sinh trôi lăn trong sống chết), biết nhân duyên ràng buộc nối nhau là do không giác ngộ: đó gọi là nhất tâm. Nhờ sự sáng suốt của bậc thánh này mà đạt được mười lực, bốn điều không sợ (bốn sự tự tin vững chắc của Phật khi giảng pháp), mười tám pháp bất cộng — các pháp của chư Phật: đó gọi là trí tuệ. Đó là sáu việc.
Thế nào là hạnh độ vô cực không mất giải thoát, có sáu việc? Sức thân bền chắc, tâm như kim cương, không mất điều cốt yếu: đó gọi là bố thí. Ở giữa đại chúng cũng như ở một mình, tâm luôn như một, không quên mất gì: đó gọi là trì giới. Đi giữa chốn ồn ào rối loạn mà không mê lầm: đó gọi là nhẫn nhục. Hiểu biết tính hạnh của người khác, của chúng sinh, điều họ nghĩ là thiện hay ác: đó gọi là tinh tấn. Yên ổn, chắc thật dựng lập đạo lớn vô thượng, trí tuệ không mất hết: đó gọi là nhất tâm. Dùng trí tuệ vô sinh (trí thấy rõ muôn vật vốn không sinh không diệt) mà xóa bỏ nơi chốn, khiến không còn gì lưu giữ, chỉ chuyên chí vào kinh điển: đó gọi là trí tuệ. Đó là sáu việc.
Thế nào là hạnh độ vô cực tri kiến giải thoát (sự biết rõ và thấy rõ mình đã giải thoát), có sáu việc? Việc làm chân thật tột bậc, không giả dối, liền được như nguyện: đó gọi là bố thí. Điều quán thấy chỉ thấy vô vi, vượt qua nạn sống chết của các pháp hữu vi (những gì do nhân duyên tạo tác nên có sinh có diệt): đó gọi là trì giới. Xét thấy sự nhơ bẩn của dục, thấy đầu đuôi của nó đều từ nhân duyên khởi lên: đó gọi là nhẫn nhục. Từ địa này đến địa khác (địa: các bậc tu chứng của Bồ-tát), đầy đủ các trụ, dựng lập nơi quả vị là sự nghiệp mười trụ (mười bậc an trụ vững chắc trên đường tu của Bồ-tát): đó gọi là tinh tấn. Thiền định tu đạo, tâm sinh ra điều gì cũng đạt đến chỗ an trụ: đó gọi là nhất tâm. Như mặc áo rồi khoác lên tay, dùng phương tiện khéo léo dứt trừ hết thảy điều ác, không quên mất gì, không trái giải thoát: đó gọi là trí tuệ. Đó là sáu việc.
Thế nào là hạnh độ vô cực biết rằng việc làm của thân đều chuyển theo trí tuệ sáng suốt, có sáu việc? Việc làm của thân siêng tu, nhất tâm làm hạnh chân chánh, giữ gìn thân, miệng, ý không biết chán: đó gọi là bố thí. Dẫn dắt giáo hóa thân mình, không giết, không trộm, không dâm, không phạm lỗi gì: đó gọi là trì giới. Vâng tu mười trụ, không để chỗ an trụ có nghiệp vướng ngại: đó gọi là nhẫn nhục. Chuyên tinh nhất tâm, dựng lập gốc rễ mọi đức để ban cho hết thảy: đó gọi là tinh tấn. Khiến vô số người được quả báo, được phúc báo khắp mười phương: đó gọi là nhất tâm. Dùng thân làm lời dạy mà hiện thần túc, bay đến hết thảy nơi, thấy chư Phật giảng pháp: đó gọi là trí tuệ. Đó là sáu việc.
Thế nào là hạnh độ vô cực việc làm của miệng chuyển tiến theo trí tuệ của bậc thánh, có sáu việc? Miệng tuyên giảng pháp vô thượng, những điều từng trải qua thì giải quyết các pháp, chưa từng chán mỏi: đó gọi là bố thí. Âm thanh đến khắp nơi, vào trong mọi tâm, khiến việc làm của họ trong suốt: đó gọi là trì giới. Khai hóa hội chúng, khiến đều thông suốt đạo vô thượng chánh chân: đó gọi là nhẫn nhục. Lời dạy pháp được diễn giảng, tiếng vang khắp suốt mười phương: đó gọi là tinh tấn. Luôn nhớ hạnh tột bậc, không để hao tổn hư không; chân thật tột bậc, chuyên tinh, tin chắc, suy nghĩ: đó gọi là nhất tâm. Điều tuyên giảng chưa từng hư dối, làm yên ổn rất nhiều cho hết thảy chúng sinh: đó gọi là trí tuệ. Đó là sáu việc.
Thế nào là hạnh độ vô cực việc làm của ý chuyển tiến, có sáu việc? Nếu ý và tâm suy nghĩ chân chánh, không ở nơi tà, tâm giữ niệm về hạnh, luôn trong sạch từ gốc: đó gọi là bố thí. Dùng pháp đã nghe để dẫn dắt kẻ ngu tối, giáo hóa những chỗ dính mắc: đó gọi là trì giới. Có thể dẫn dắt làm lợi cho việc có và không, dựng lập hạnh bình đẳng: đó gọi là nhẫn nhục. Nếu học pháp mà bỏ cái ta, không tự cao: đó gọi là tinh tấn. Rời bỏ ngu si, chí giữ ánh sáng lớn, không bị tối tăm che lấp: đó gọi là nhất tâm. Hạnh sâu xa vi diệu, vượt hẳn khác thường, không thể hạn lượng: đó gọi là trí tuệ. Đó là sáu việc.
Thế nào là hạnh độ vô cực biết đời quá khứ, cái thấy không bị ngăn ngại, có sáu việc? Quán các quả, các loài và bốn đại (đất, nước, lửa, gió — bốn yếu tố tạo nên vật chất), hiểu rõ chúng vốn là không: đó gọi là bố thí. Xét các ấm, các nhập (sáu giác quan và sáu đối tượng của chúng), sắc, cảm giác, tưởng, hành, thức vốn không có nơi chốn: đó gọi là trì giới. Thấy sáu suy (sáu đối tượng của giác quan làm hao mòn điều lành) cội gốc rất nhỏ nhiệm, do duyên đối đãi mà sinh: đó gọi là nhẫn nhục. Quán chỗ thiện ác, họa phúc từ đâu ra, đều do tham luyến thân: đó gọi là tinh tấn. Dứt các trần lao (phiền não làm tâm nhọc nhằn vấy bụi), luôn làm hạnh trong sạch, không có cáu bẩn: đó gọi là nhất tâm. Xét chúng sinh khi dứt hết mười hai sự ràng buộc (mười hai duyên khởi) thì vốn không có gì sinh ra: đó gọi là trí tuệ. Đó là sáu việc.
Thế nào là hạnh độ vô cực trí tuệ thấy đầu đuôi mọi thứ ở đời vị lai mà không vướng ngại, có sáu việc? Thấy sự hợp tan trong năm đường từ trước, như mùa xuân mùa thu thịnh rồi suy, thành rồi bại: đó gọi là bố thí. Nếu phân biệt được sáu mươi hai thứ tà kiến (sáu mươi hai quan điểm sai lầm của ngoại đạo), không rơi vào điên đảo: đó gọi là trì giới. Quán cội gốc con người, phân biệt hợp tan, vốn không có gốc: đó gọi là nhẫn nhục. Xét chúng sinh nên dùng thuốc gì để chữa trị: đó gọi là tinh tấn. Thấy nơi họ sinh ra, cõi bờ tiến lui, mỗi thứ đều có duyên hạnh: đó gọi là nhất tâm. Thấu rõ quả báo, tận mắt thấy ai có thể giáo hóa được thì đến khai mở cứu độ, khiến họ phát đạo ý (tâm hướng về đạo giác ngộ): đó gọi là trí tuệ. Đó là sáu việc.
Thế nào là hạnh độ vô cực biết hiện tại không gì hạn cuộc ngăn ngại, có sáu việc? Thấy sự đối đãi của nhân duyên họ đã tạo, dạy bảo giáo hóa quần sinh, dựng lập công đức: đó gọi là bố thí. Thấy nguyên do của họ, nhân đó hiểu ba cửa giải thoát (không, vô tướng, vô nguyện), vâng làm sáu độ vô cực mà được thành tựu: đó gọi là trì giới. Điều vâng làm và dạy bảo đều lìa tham dục, chí mến đạo pháp, lấy pháp làm vui: đó gọi là nhẫn nhục. Quán hết thảy hình tướng nhỏ nhiệm hay thô kệch đều diệt hết, không gì thường còn: đó gọi là tinh tấn. Thấy và chứng biết ba cõi như huyễn, hết thảy vốn là không, không có gì sai sót: đó gọi là nhất tâm. Nếu thấy cội gốc của sống chết và vô vi, cái có số lượng và cái không số lượng, tâm không ở nơi hai bên: đó gọi là trí tuệ. Đó là sáu việc. (Bản Đan — tức bản Đại tạng kinh khắc thời nước Khiết Đan — chú rằng: trong phần mười tám pháp bất cộng, bản cũ thừa ra một đoạn văn.)
◄ Trước
Sau ►
Quay lại danh sách thiên · Giỏ video