Phẩm Phương Tiện, thứ mười tám (phương tiện: cách thức khéo léo, linh hoạt, thích hợp với từng người để giáo hóa).
Phật bảo Bồ-tát Hỷ Vương (Bồ-tát: người tu hạnh giác ngộ, nguyện cứu độ mọi loài để thành Phật): Thế nào là hạnh độ vô cực (tức ba-la-mật: hạnh tu đưa người vượt qua biển sống chết sang bờ giác ngộ, sự hoàn thiện tột cùng) thấu rõ phương tiện, có sáu việc? Nếu có thể chuyên tinh nơi thiện quyền phương tiện (khéo dùng cách tạm thời, quyền biến cho hợp người hợp cảnh), đúng thời mà đi vào: đó gọi là bố thí (đem cho người tài vật, giáo pháp hay sự yên lòng). Đối với những tì vết nhơ bẩn, nhân đó mà khai hóa khiến đều trong sạch: đó gọi là trì giới (giữ gìn giới luật, giữ mình không làm điều sai trái). Công đức đã làm thì dùng để khuyên giúp hết thảy chúng sinh: đó gọi là nhẫn nhục (nhẫn nại chịu đựng, không giận không oán). Đi đến đâu cũng không làm hại gì, cũng không có lỗi: đó gọi là tinh tấn (siêng năng gắng sức không lười mỏi). Chí vui vẻ dạy bảo chúng sinh, dùng bốn ân (bốn cách thu phục cảm hóa người: bố thí, nói lời ái ngữ, làm việc lợi ích, cùng làm việc với họ) mà cứu giúp: đó gọi là nhất tâm (tâm chuyên nhất, tức thiền định). Vào vô lượng pháp môn, tuyên bày điều cốt yếu của tổng trì (năng lực ghi nhớ, giữ gìn trọn vẹn giáo pháp, còn gọi là đà-la-ni) mà dẫn dắt làm lợi cho người, giáo hóa ba cõi (cõi dục, cõi sắc, cõi vô sắc), khiến vào đạo lớn: đó gọi là trí tuệ (sự hiểu biết sáng suốt thấy rõ sự thật). Đó là sáu việc.
Thế nào là hạnh độ vô cực thuần thục, có sáu việc? Nếu có thể dùng phương tiện bình đẳng dẫn dắt tiến vào hết thảy các pháp: đó gọi là bố thí. Mang lời dạy của pháp đến, tâm chân chánh không vin theo duyên, trí tuệ huyền vi mầu nhiệm về không, vô tướng, vô nguyện (ba cửa giải thoát: thấy muôn vật là không, không chấp hình tướng, không còn mong cầu); thấy tám loại mà trừ bỏ tám nạn (tám hoàn cảnh khó gặp Phật nghe pháp, như ở địa ngục, quỷ đói, súc sinh, cõi trời trường thọ, vùng biên địa…), chí giữ tám chánh (tám con đường chân chánh: thấy đúng, nghĩ đúng, nói đúng, làm đúng, sống đúng, siêng năng đúng, nhớ đúng, định đúng), giác ngộ các pháp vốn là không: đó gọi là trì giới. Quán các kiến chấp, phân biệt sự mê lầm, không rơi vào tà kiến: đó gọi là nhẫn nhục. Xét trong năm đường (trời, người, địa ngục, quỷ đói, súc sinh) ai đáng được khai hóa thì nhân đó đến cứu: đó gọi là tinh tấn. Nếu thấy ai có thể dẫn dắt được thì liền đến dùng phương tiện mà độ thoát họ: đó gọi là nhất tâm. Nếu thấy cõi hữu vi (những gì do nhân duyên tạo tác nên có sinh có diệt) thì đi vào trong đó, tiêu trừ các chỗ dính mắc, khiến họ được diệt độ (dứt hết phiền não, vào niết-bàn): đó gọi là trí tuệ. Đó là sáu việc.
Thế nào là hạnh độ vô cực thấy tự nhiên, có sáu việc? Công đức đạt được thì hư không, không chỗ nương tựa, rộng khắp chiếu rạng, như một lòng quy y Phật Định Quang (tức Phật Nhiên Đăng, vị Phật thời xa xưa đã thọ ký cho Phật Thích Ca sẽ thành Phật): đó gọi là bố thí. Thân không biếng mỏi, không tham tiếc gì; như ánh trăng tròn đầy, sáng rực chiếu các vì sao, người mắt sáng nhìn thấy rõ ràng chân thật: đó gọi là trì giới. Nếu có thể thấy hết thảy các pháp đều như hư không: đó gọi là nhẫn nhục. Khi thiền định đều thấy các pháp vừa sinh liền diệt (?), đều hiểu rõ phân biệt điều ấy: đó gọi là tinh tấn. Không thấy có người bố thí mà vẫn có sự cứu giúp, tự thấy mình còn chưa đủ: đó gọi là nhất tâm. Quán việc làm của thân và tâm, miệng tuyên giảng giáo pháp, làm lợi cho hết thảy mà không có hai: đó gọi là trí tuệ. Đó là sáu việc.
Thế nào là hạnh độ vô cực về tội phúc do nhân duyên nghiệp trong cõi dục, có sáu việc? Thấy những dục quen nhiễm là nghiệp tì vết nhơ bẩn, vốn đều trong sạch mà tự dựng lên vướng ngại: đó gọi là bố thí. Thấy hết thảy pháp đều tự nhiên vắng lặng, vì không thông suốt nên tự tạo họa phúc: đó gọi là trì giới. Điều quán xét sâu xa đến tận đáy không bờ bến: đó gọi là nhẫn nhục. Tự thấy duyên của mình, tội phúc đều hết, không gì tồn tại lâu: đó gọi là tinh tấn. Sự đối đãi của duyên tuy đã diệt nhưng thấy điều nên làm, theo chỗ thích hợp của phương tiện mà liền ở nơi chân chánh: đó gọi là nhất tâm. Tội phúc đã hết thì không tạo thêm nữa, thấy nạn của ba cõi không còn sinh: đó gọi là trí tuệ. Đó là sáu việc.
Thế nào là hạnh độ vô cực về nghiệp duyên trong cõi sắc, có sáu việc? Thấy các duyên của sắc đều do thân tạo ra, vì tâm không hiểu rõ mà ngang trái khởi lên, đó là gốc của quả báo: đó gọi là bố thí. Thấy các sắc đều có nhân duyên, chưa hẳn tự dưng mà đến, là vì thân tâm mê lầm: đó gọi là trì giới. Xét nơi sinh ra là cõi trời, cõi người, hay ba đường ác, đều là quả ứng của tội phúc: đó gọi là nhẫn nhục. Nếu quán nơi sinh ra mà nghĩ đến chỗ của tưởng: đó gọi là tinh tấn. Luôn nhìn quả báo mà vui mừng hớn hở: đó gọi là nhất tâm. Giữ cho bậc cao được lặng yên, bậc thấp được thanh thản, đều không dính mắc: đó gọi là trí tuệ. Đó là sáu việc.
Thế nào là hạnh độ vô cực về nghiệp trong cõi vô sắc, có sáu việc? Nếu xem ngang với sắc thì rơi vào cõi dục; ở nơi trong sạch thì không khởi vọng tưởng: đó gọi là bố thí. Thấy sự nghiệp năm việc của hạnh mình: giới, định, tuệ, giải thoát, tri kiến giải thoát (năm phần công đức tạo nên thân pháp của bậc thánh): đó gọi là trì giới. Nếu có thể dứt hết sự đối đãi của nhân duyên, không sinh họa phúc: đó gọi là nhẫn nhục. Siêng tu hạnh tột bậc, khiến hết thảy bình đẳng, không thiên lệch: đó gọi là tinh tấn. Nếu tin chắc, hạnh tu tinh chuyên mà không vẩn đục: đó gọi là nhất tâm. Cái thấy luôn sáng, như mặt trời đi ban ngày không thấy tối tăm, không phá hoại gì, không gì không cứu giúp: đó gọi là trí tuệ. Đó là sáu việc.
Thế nào là hạnh độ vô cực quán chỗ an trụ trong sạch, có sáu việc? Nếu thấy nơi an trụ dựng lập là đất từ bi trong sạch, muốn đạt được chỗ trụ ấy: đó gọi là bố thí. Có thể đạt được sự nghiệp có điềm lành ứng hiện, không khởi ba việc của thân, miệng, ý: đó gọi là trì giới. Tinh tấn vâng làm pháp bốn ân không gián đoạn: đó gọi là nhẫn nhục. Điều quán xét rộng khắp, đạo ý (tâm hướng về giác ngộ) cao vời mà không bờ bến: đó gọi là tinh tấn. Tích lũy công đức, ngày ngày tăng trưởng hạnh sáng suốt của bậc thánh: đó gọi là nhất tâm. Xét sự trong sạch, tiêu trừ các tưởng thiện ác về sống chết của chúng sinh và các tưởng về pháp: đó gọi là trí tuệ. Đó là sáu việc.
Thế nào là hạnh độ vô cực giống pháp, có sáu việc? Thấy các pháp là khổ, vì không thông suốt mà tạo họa phúc: đó gọi là bố thí. Thấy chỗ ở giữa, tâm không ở đâu, không ở nơi có cũng không ở nơi không: đó gọi là trì giới. Nếu thấy ái dục thì mau tiêu trừ, không để nó sinh trưởng: đó gọi là nhẫn nhục. Giữ tính chân chánh, chưa từng trái mất đạo vô thượng chánh chân (đạo giác ngộ chân chánh cao nhất): đó gọi là tinh tấn. Đầy đủ chủng tính, ba mươi bảy phẩm trợ đạo (ba mươi bảy pháp tu giúp đạt giác ngộ), không làm dứt giống Phật: đó gọi là nhất tâm. Tâm thành tựu tám pháp bình đẳng (tức tám con đường chân chánh), đạt được các pháp mà không vội chứng lấy quả: đó gọi là trí tuệ. Đó là sáu việc.
Kinh Hiền Kiếp, quyển thứ năm (hết).
Kinh Hiền Kiếp, quyển thứ sáu.
Đời Tây Tấn, Tam tạng (vị pháp sư thông suốt ba kho kinh điển: kinh, luật, luận) người Nguyệt Chi là Trúc Pháp Hộ dịch.
◄ Trước
Sau ►
Quay lại danh sách thiên · Giỏ video