Phẩm thứ tư: Pháp sư
Đức Phật bảo Bồ-tát Hỷ Vương (Bồ-tát: bậc tu hành phát nguyện cầu thành Phật và cứu độ mọi chúng sinh): “Thuở quá khứ xa xưa, cách nay vô số kiếp (kiếp: khoảng thời gian dài vô cùng, không thể tính bằng năm tháng) không thể đếm xuể. Bấy giờ có một đức Phật hiệu là Biện Nghiêm Tịnh Lôi Âm Hống Như Lai Chí Chân Đẳng Chánh Giác (Như Lai Chí Chân Đẳng Chánh Giác: các danh hiệu tôn xưng của Phật. Như Lai là bậc từ chân lý mà đến. Chí Chân là bậc chân thật tột bậc. Đẳng Chánh Giác là bậc giác ngộ chân chính, trọn vẹn).
Thời đức Phật ấy có một vị pháp sư (pháp sư: người thông hiểu và giảng dạy giáo pháp của Phật) tên là Vô Lượng Đức Biện Tràng Anh Biến Âm. Vị ấy từng nghe Như Lai giảng về tam-muội định này (tam-muội: trạng thái tâm chuyên chú, lặng yên, đạt được nhờ thiền định; ở đây chỉ pháp định mà kinh này nói đến). Vị ấy học tam-muội này rồi phân tích giảng giải để giáo hóa chúng sinh. Số người được giáo hóa lên đến vô số trăm nghìn ức chư thiên (các vị trời) và loài người, nhằm cứu độ hết thảy.
Có vị thái tử con vua tên là Tịnh Phúc Báo Chúng Âm, nghe tam-muội này thì trong lòng vui mừng. Thái tử liền lấy tấm áo đẹp đáng giá trăm nghìn lạng vàng phủ lên vị pháp sư và nói: “Xin cho hết thảy chúng sinh đang khốn khổ trong tam giới (tam giới: ba cõi mà chúng sinh trôi lăn sống chết, gồm cõi Dục, cõi Sắc và cõi Vô Sắc) đều được đứng vững và đạt được tam-muội này.”
Nhờ gốc công đức ấy, thái tử được gặp tám mươi ức đức Phật, nhiều như cát sông Hằng. Thái tử gây dựng mọi hạnh lành, vâng theo pháp bình đẳng. Ở chỗ các đức Phật, thái tử được nghe tam-muội này, đều đem ra tuyên giảng, và đều đủ sức vâng giữ định ý này. Sinh ra ở bất cứ nơi đâu, thái tử luôn nhớ được túc mạng (túc mạng: những đời sống của mình trong quá khứ). Rồi thái tử thành Tối Chánh Giác (Tối Chánh Giác: sự giác ngộ chân chính cao tột, tức là thành Phật) ở cõi Phật Vô Lượng Đức Tịnh.
Vị vương thái tử Tịnh Phúc Báo Chúng Âm ấy chính là đức Phật A-di-đà hiện nay ở phương Tây. Còn vị pháp sư giáo hóa, cứu độ chúng sinh khi ấy chính là Đại Nguyệt Như Lai.
Vị vương thái tử ấy cúng dường và quy y pháp sư Vô Lượng Đức Biện Tràng Anh Biến Âm. Vì đã được nghe giảng tam-muội định này, rốt cuộc thái tử tiêu trừ được các tội chướng che lấp suốt bảy vạn kiếp. Vị pháp sư vì thái tử mà trừ bỏ mọi sự ghét bỏ, xua đuổi (?), rửa sạch mọi chướng ngại, và giảng bày các đạo phẩm (đạo phẩm: các phép tu dẫn tới giác ngộ). Đời nào sinh ra, thái tử cũng đạt được hạnh tổng trì (tổng trì: năng lực ghi nhớ và nắm giữ trọn vẹn giáo pháp, không để quên mất) với vô lượng pháp môn. Dù chỉ trong khoảnh khắc khởi một ý, trong một cái búng tay, thái tử cũng không rời Phật pháp.”
Phật nói: “Lúc ấy lại có một đức Phật hiệu là Diện Duyệt Ly Cấu Nguyệt Thủ Tạng Uy Như Lai Chí Chân Đẳng Chánh Giác ra đời, giảng tam-muội này. Có một người con nhà trưởng giả (trưởng giả: người giàu có, có danh vọng) tên là Diệu Tịnh Quảng Tâm nghe giảng pháp ấy. Vì lòng tin, người ấy không tham sự nghiệp gia đình, xuất gia làm sa-môn (sa-môn: người tu hành đã rời bỏ gia đình).
Người ấy bỏ lại bảy vạn thể nữ (thể nữ: những người hầu gái, nàng hầu). Của báu của người ấy nhiều đến mức có bốn kho báu cùng đủ thứ của quý lạ. Nếu đem trải chất lên mặt đất thì mỗi thứ phủ khắp ba mươi vạn (dặm?). Người ấy lại có một nghìn tám trăm chỗ dạo chơi ngắm cảnh, chưa từng phải tự nhấc chân bước bừa trên đất (?). Thế mà người ấy không chút vướng bận, bỏ nước bỏ ngôi, đi làm sa-môn.
Làm sa-môn rồi, suốt một vạn sáu nghìn năm, người ấy một lòng kinh hành (kinh hành: đi tới đi lui chậm rãi để tu tập, giữ tâm tỉnh thức). Người ấy luôn tu tinh tấn, chưa từng bỏ nghỉ, chưa hề khởi một ý lười biếng. Trừ lúc đi đại tiểu tiện, ăn cơm, rửa tay súc miệng, người ấy chưa từng ngủ, luôn tự tỉnh thức. Suốt một vạn sáu nghìn năm, người ấy cũng không ngồi nghỉ.
Ngay lúc ấy, người đó tiếp nhận hết thảy pháp Phật giảng, đọc tụng thông suốt, giọng nói hòa nhã. Người ấy đạt được pháp tổng trì tên là Phổ Nhập Chư Thanh (thấu vào khắp mọi âm thanh), khiến ai cũng cúi đầu lễ Phật. Sáu mươi sáu cai (cai: một đơn vị số cực lớn) chúng chư thiên theo người ấy thưa hỏi, nhận pháp, và làm kẻ hầu hạ sai bảo. Người ấy thân tâm tinh tấn, tùy thời được an ổn, không thiếu thứ nuôi thân, và phụng sự Như Lai. Nay người ấy đã thành Chánh Giác ở phương Nam, hiệu là Nhất Thiết Đức Nghiêm, thế giới tên là Đức Tịnh. Ở cõi ấy, người đó đã thành Tối Chánh Giác.”
Lúc ấy đức Thế Tôn (Thế Tôn: danh hiệu tôn xưng Phật, bậc được cả thế gian tôn kính) nói bài tụng này:
Ta nhớ lại các đời trước, cách đây vô số kiếp nhiều như cát sông Hằng,
có đức Phật hiệu là Biện Nghiêm Tịnh Lôi Âm Hống Như Lai.
Có vị tỳ-kheo (tỳ-kheo: người nam xuất gia đã thọ giới đầy đủ) giữ gìn giáo pháp, lúc ấy ngồi trên tòa sư tử (tòa sư tử: tòa cao dành cho bậc giảng pháp, ví lời giảng như tiếng sư tử, chúa của muôn thú),
giảng nói tam-muội này. Vương thái tử nghe được,
đem y phục tốt đẹp bậc nhất cúng dường vị pháp sư.
Thái tử được thấy khắp các đức Phật tôn quý, rồi thành Phật A-di-đà.
Những tội đời trước của người ấy, những lỗi đã phạm từ các kiếp xưa,
nhờ nghe vị trí tuệ này mà đều tiêu hết, không còn sót.
Có Phật Ly Cấu Nguyệt giảng tam-muội định này,
người con trưởng giả nghe được, kính trọng liền xuất gia.
Suốt một vạn sáu nghìn năm, người ấy vâng giữ, tinh tấn tu tam-muội này,
chưa từng ngủ nghỉ, cũng không dừng lại trong lười biếng.
Người ấy đạt được đạo thánh tôn quý này là nhờ lắng nghe và tiếp nhận.
Không còn trở về vui với gia đình, cũng không ham mến ân ái.
Gặp vô số đức Phật, đều theo các ngài thưa hỏi, nhận pháp,
thấu vào mọi việc tu đạo, mau chóng thành Phật đạo.
Các nguyện đều đầy đủ, danh hiệu khiến lòng người vui.
Rồi cũng đến lúc thành Phật đạo, vậy ai lại không siêng làm việc này?
Ở đời vị lai, ai đã nghe được tuệ ấn này (tuệ ấn: con dấu của trí tuệ, chỉ giáo pháp tam-muội này như dấu ấn xác chứng chân lý),
thì không thấy yên ở của cải sự nghiệp, xuất gia mà không tham đắm gì.
Dù bị chửi mắng hay đánh đập, bị phỉ báng đổ lên mình,
ai nấy đều nghe hiểu giáo pháp, tuyên bày lời Phật dạy.
Gặp trăm nghìn khổ ách phiền não, vẫn chịu đựng được cái nạn dâm dục.
(Có kẻ) quán xét cái họa trần lao (trần lao: phiền não làm nhơ bẩn và mỏi mệt tâm), rồi tự nói mình đã thành Phật đạo.
Trong mộng thấy Phật, tự mừng rằng: “Ta đã chánh giác.”
Vui thích với điều ấy và với pháp, (nói rằng): “Ta không còn nghi Phật đạo.”
Dựa vào việc cầu danh tiếng, lợi lộc, nhân đã nghe kinh điển này,
tự nhủ lòng mình rằng chẳng bao lâu sẽ thành Phật đạo.
Nghe được nghĩa lý cốt yếu của kinh này, nghe bao nhiêu việc,
(cho rằng mình) không còn chướng ngại, chỗ mình ở giống như hư không.
Nhân đó mà xuất gia, được vô số lợi dưỡng (lợi dưỡng: của cải, đồ cúng dường người khác dâng cho),
vì chuyện nhơ nhớp với bà con thân thuộc mà sinh lòng phỉ báng lẫn nhau.
Chia cắt khổ ách, trừ nghiệp họa, dựa vào điều đã nghe mà giữ ý,
lại khinh dể người khác, (cho rằng): “Ta đã thành Phật đạo.”
Được thấy ánh sáng thành tựu, cúng dường bậc Đại Thánh chủ,
đi đứng tự mừng rỡ, cho rằng mình đã được Phật đạo.
Kẻ nào nịnh hót a dua thì cách đạo rất xa xôi,
thường ôm lòng sầu lo, vì hay khinh người khác.
Nếu ai nghe được kinh này thì biết mình sẽ được Phật đạo,
chẳng bao lâu thành Chánh Giác, được thấy Phật A-di-đà.
Kẻ nương theo điên đảo cũng cách đạo xa vời.
Nếu ai không thuận theo cội gốc, Phật không thọ ký cho người ấy (thọ ký: lời Phật báo trước rằng người ấy về sau sẽ thành Phật).
Hãy xem người con trưởng giả kia, đem kho tàng của báu ra bố thí,
rồi sau mới xuất gia, đi xin ăn từng nhà.
Người ấy từng nghe nghĩa như thế từ Định Quang Như Lai (tức Phật Nhiên Đăng, vị Phật thời quá khứ),
với tam-muội như thế, phải siêng năng kính cẩn vâng làm.
Phật nói: “Bồ-tát hành đạo, lấy lòng đại từ đại bi che chở mười phương (mười phương: tám hướng cùng phương trên và phương dưới, tức khắp mọi nơi), và giáo hóa những người khác chưa đạt tới đạo. Bồ-tát dùng các pháp sau để giáo hóa các loài chúng sinh:
– lục độ vô cực (sáu pháp tu hoàn hảo đưa người qua bờ giác ngộ: bố thí, trì giới, nhẫn nhục, tinh tấn, thiền định, trí tuệ);
– tứ đẳng (bốn tâm rộng lớn bình đẳng: từ là thương yêu ban vui, bi là xót thương cứu khổ, hỷ là vui theo điều lành của người, hộ là buông bỏ, che chở không thiên lệch);
– tứ ân (bốn cách làm ơn để thu phục người: bố thí, nói lời hiền hòa thương yêu, làm điều lợi cho người, cùng làm việc với người);
– lục thông (sáu năng lực thần thông);
– thiện quyền (phương tiện khéo léo, tùy cơ mà giáo hóa).
Số người được cứu độ nhiều không đáy, đều được an ổn lâu dài. Ai nấy bỏ gia nghiệp, làm hưng thịnh đạo pháp. Bồ-tát như mưa cam lộ (cam lộ: nước ngọt cõi trời, ví giáo pháp làm mát lòng, trừ khổ não), tuyên truyền kinh điển.
Ví như thầy thuốc giỏi dùng thuốc chữa các bệnh phong, hàn, nhiệt, và bệnh do ba thứ ấy hợp lại, đều trừ sạch. Tâm người có bốn bệnh: một là tham dâm, hai là giận dữ, ba là si mê tối tăm, bốn là chấp vào cái ta. Bồ-tát lấy trí tuệ và nghĩa chân chính cắt đứt bốn bệnh ấy, khiến tiêu hết không còn sót. Nhờ đó Bồ-tát đạt được thập chủng lực (mười năng lực trí tuệ đặc biệt của Phật) và tứ vô sở úy (bốn điều không sợ hãi của Phật khi thuyết pháp).
Ví như mặt trời mọc thì mọi bóng tối tiêu tan, chẳng biết đi đâu. Bồ-tát cũng vậy, lấy trí tuệ thiện quyền phát ánh sáng của bậc Đại Thánh, soi khắp tam giới (ba cõi sống chết: cõi Dục, cõi Sắc, cõi Vô Sắc). Khi ấy, ngũ ấm (năm nhóm hợp thành thân tâm: hình sắc, cảm thọ, tưởng tượng, hành động tạo tác, nhận biết), lục suy (sáu đối tượng làm suy hao thân tâm: hình sắc, âm thanh, mùi hương, vị nếm, cảm xúc chạm, ý niệm) và thập nhị khiên liên (mười hai mắt xích nhân duyên ràng buộc chúng sinh vào sinh tử) tự nhiên tiêu mất, chẳng biết về đâu.
Lại như mặt trăng giữa đêm tối làm tan bóng đêm, tự nhiên mọi thứ sáng tỏ. Bồ-tát cũng vậy, lấy ánh sáng trí tuệ của đạo mà ở trong cõi sinh tử. Tâm Bồ-tát không vướng vào cái nhơ của tam cấu (ba thứ nhơ của tâm: tham, giận, si mê). Bồ-tát khai hóa cái họa trôi lăn sinh tử không cùng, đạt tam-muội vô sở tùng sinh (thấu hiểu các pháp vốn không từ đâu sinh ra), và cứu độ hết thảy.
Ví như biển cả sinh ra các thứ châu báu quý lạ, ai vào lấy cũng được đầy đủ, mãn nguyện. Bồ-tát cũng vậy, vào biển Đại thừa (Đại thừa: cỗ xe lớn, tức con đường tu cứu độ tất cả chúng sinh cùng thành Phật), chọn lấy pháp huyền diệu của khai sĩ (khai sĩ: tên khác của Bồ-tát, bậc mở đường đạo cho người). Bồ-tát trang nghiêm đạo tràng (nơi tu đạo, thành đạo) bằng tam thoát môn (ba cửa giải thoát: thấy các pháp là không, không bám vào hình tướng, không còn mong cầu tạo tác). Bồ-tát xoay vần trong ba đời (quá khứ, hiện tại, vị lai) cứu giúp người nguy khốn.
Như Chuyển luân vương (vị vua lý tưởng cai trị cả thiên hạ bằng chánh pháp) cai quản bốn châu, được thiên hạ kính ngưỡng. Bồ-tát cũng vậy, đi khắp mọi chốn sinh, già, bệnh, chết, đủ tâm tứ đẳng, hóa giải bốn bệnh ấy khiến vĩnh viễn không còn. Vòng sinh tử mục nát mất đi, bỗng chốc hết sạch, chẳng biết ở đâu.
Ví như người lái thuyền chở người qua lại không bao giờ dứt. Bồ-tát lấy cái rương tổng trì (năng lực ghi nhớ, giữ trọn giáo pháp) của Bồ-tát tạng (kho giáo pháp dành cho Bồ-tát), giảng bày cái chân thật của đạo pháp sâu xa, cốt yếu. Trải vô số kiếp, Bồ-tát không cho là mệt nhọc.
Như cha mẹ sinh nuôi con cho đến khi lớn khôn thành người. Bồ-tát cũng vậy, lấy trí phương tiện của pháp, thực hành đại từ bi, khuyên hóa kẻ ngu tối khiến họ phát đạo tâm (lòng cầu giác ngộ, thành Phật). Bồ-tát dạy họ giữ ngũ giới (năm giới: không giết hại, không trộm cắp, không tà dâm, không nói dối, không uống rượu), làm thập thiện (mười điều lành), tu tứ đẳng, tứ ân và lục độ vô cực. Bồ-tát thực hành phương tiện quyền biến khắp mười phương, đầy đủ thập trụ (mười bậc tu tập của Bồ-tát), đến bậc nhất sinh bổ xứ (chỉ còn một đời nữa là thành Phật, kế vị ngôi Phật). Rồi Bồ-tát thành Tối Chánh Giác vô thượng chánh chân (giác ngộ cao nhất, chân chính, chân thật), cứu độ hết thảy kẻ chìm đắm trong sinh tử, khiến lòng họ thênh thang, ngược dòng trở về nguồn.
Như trồng cây, dần dần mọc rễ, nảy mầm, lên thân, ra đốt, đâm cành lá, rồi hoa quả kết sum suê. Bồ-tát cũng vậy, từ khi mới phát tâm đã được ý vui mừng, thân và ý được nghỉ ngơi. Bồ-tát không còn cái họa của ngũ ấm, của tam đồ (ba đường ác: địa ngục, ngạ quỷ, súc sinh), cái khổ của bát nạn (tám hoàn cảnh khó được gặp Phật nghe pháp). Bồ-tát đầy đủ lục độ: bố thí, trì giới, nhẫn nhục, tinh tấn, thiền định, trí tuệ. Bồ-tát thấu lẽ vô sở tùng sinh, mãi không nương tựa vào đâu, dứt hết mọi so đo tính toán. Bồ-tát không còn thấy cái gốc có hay không của ta, người, thân và thọ mạng.
Ở đâu Bồ-tát cũng hiện ra, cứu giúp được nhiều. Bồ-tát trải qua sinh, già, bệnh, chết mà vẫn tồn tại ở đời. Bồ-tát giữ sáu việc của pháp (?) (có lẽ chỉ sáu độ vô cực), lấy thiện quyền tùy thời dẫn dắt, làm lợi chúng sinh, không để họ mê lầm, bị tội chướng ngu si tối tăm che lấp. Bồ-tát trong sạch như hư không, không sợ mọi nạn. Trí tuệ thù thắng của Bồ-tát là thuốc bất tử, chữa cái khổ đi lại trong sinh tử của hết thảy.
Ví như vị trưởng giả có nhiều con, dựng cho mỗi người một tòa lầu cao mười tầng. Các con vui chơi trên lầu, bày các trò ca nhạc làm vui người trên kẻ dưới và những người dạo xem. Đức Thế Tôn cũng vậy, lấy lòng từ không gì che lấp, lòng thương xót lớn không cùng, thực hành quyền biến phương tiện để giáo hóa, dẫn dắt các loài chúng sinh trong tam giới. Ngài chỉ ra con đường với các bậc thang, gốc ngọn của thập trụ, từ lúc mới phát tâm. Ai thấy cũng vui mừng, không ai không phát ý cầu đạo.
Từ trụ thứ nhất, Bồ-tát khởi hành đạo Bồ-tát. Bồ-tát bố thí cứu kẻ cùng khốn. Với những ai trong tam giới còn thiếu thốn, nghèo về đạo, Bồ-tát đem thất tài (bảy của báu của bậc thánh: lòng tin, giữ giới, biết hổ thẹn với mình, biết hổ thẹn với người, nghe nhiều, buông xả, trí tuệ) ra bố thí. Bồ-tát giữ giới chân chánh của Nhất thiết trí (trí biết hết thảy, tức trí của Phật), đứng vững trong trí tuệ vô cực của Bồ-tát, không dừng giữa chừng để chứng lấy quả nhỏ. Bồ-tát học ý nhân hòa, tin sâu Tam bảo (ba ngôi báu: Phật, Pháp, Tăng), vào lòng từ vô cực, lập lòng bi vô tận, đủ tâm tứ đẳng.
Tứ đẳng đã đủ thì thành tựu ngũ thông (năm thần thông). Ngũ thông đã thành thì đầy đủ lục độ. Lục độ đã thông đạt thì được nhu thuận nhẫn (sự nhẫn với tâm nhu hòa, êm thuận theo chân lý). Đạt được nhẫn này gọi là bậc thứ hai. Bậc thứ ba là hưởng nhẫn (sự nhẫn thấy mọi âm thanh như tiếng vang): hiểu rằng gốc của mọi tiếng vang đều trống rỗng, lặng lẽ; âm thanh trong tam giới đều hư vô, không thật, không có một chân lý nào.
Vì hiểu nghĩa này, nhân đó Bồ-tát dần vào vô sở tùng sinh pháp nhẫn (sự an trú vững vàng nơi chân lý rằng các pháp vốn không sinh ra), thông suốt rằng tam giới đều không có gốc rễ, ngũ thú (năm đường tái sinh: cõi trời, cõi người, súc sinh, ngạ quỷ, địa ngục) không có nguồn. Ai hiểu thấu tuệ ấy thì đạt vô sở tùng sinh pháp nhẫn. Người ấy vào mọi chỗ sinh mà tâm không sinh, như hư không, không ghét không yêu. Nhân đó người ấy được thọ quyết (được Phật báo trước rằng sẽ thành Phật).
Được thọ quyết rồi, Bồ-tát đạt hiện tại định (pháp thiền định thấy chư Phật hiện ngay trước mắt), thấy chư Phật mười phương. Như người sáng mắt, mắt trong suốt, đêm trời không mây ngắm sao. Người ấy ngẩng nhìn hư không khắp đông, tây, nam, bắc, sao trời vô hạn mà đều biết chỗ của từng ngôi. Bồ-tát cũng vậy, được hiện tại định thì thấy hết thảy chư Phật mười phương. Bồ-tát biết rõ chỗ ở, danh hiệu, lời dạy của từng vị, số nhiều ít của đệ tử Bồ-tát và quyến thuộc, và biết cả số người được độ khi các ngài thuyết pháp.
Ra khỏi tam-muội, Bồ-tát vì người mà thuyết pháp, thực hành các trí tuệ về tánh không. Ai nghe Bồ-tát giảng đều phát ý cầu đạo vô thượng chánh chân. Từ đó Bồ-tát tích lũy công hạnh, cai trị cõi nước một cách chân chính, dạy dỗ chúng sinh. Bồ-tát thấy rõ căn tánh của họ, tùy bệnh cho thuốc để họ uống và tu theo. Với tâm bậc thượng, bậc trung, bậc hạ, Bồ-tát đều khai hóa, khiến ai nấy được chỗ thích hợp.
Như vị thánh vương có nhiều con, tùy tài mà dùng: người làm thái tử, sau lên làm vua cai quản bốn châu thiên hạ; người làm đại thần, hầu hai bên để bảo vệ thân vua; người làm sứ giả, truyền mệnh lệnh của vua. Bồ-tát cũng vậy, giáo hóa hết thảy, tùy bậc thượng, trung, hạ mà mở lối dẫn dắt.
Có khi Bồ-tát hiển bày đạo vô thượng chánh chân của Bồ-tát, giúp người hiểu trí tuệ nhất định về bản tế (cái gốc ban đầu, tướng thật của muôn pháp): dù có Phật hay không có Phật, tướng thật ấy vẫn như cũ. Ai tâm không vào sâu thì không hiểu được lời dạy này.
Có khi Bồ-tát chỉ bày đạo duyên giác (bậc tự giác ngộ nhờ quán xét lẽ nhân duyên, không cần nghe Phật dạy), dụ dắt người tiến lên, cho đến khi đạt trí tuệ vô cùng mới tới sự sáng suốt của bậc thánh, vì vốn không có hai đường. Như các dòng nước đều đổ về biển, hợp thành một vị.
Thấy có người sợ sinh tử, sợ cái họa trong tam giới, sợ nạn địa ngục, ngạ quỷ, súc sinh, sợ khổ, chán thân mà cầu đạo thanh văn (bậc nghe lời Phật dạy mà tu để tự giải thoát), Bồ-tát vì họ tuyên bày cái nạn sinh tử luân chuyển không bờ, trôi lăn trong năm đường không bao giờ dứt. Bồ-tát khen ngợi cái vui của Nê-hoàn (tức Niết-bàn: cảnh giới diệt hết khổ đau, phiền não, ra khỏi sinh tử). Ở đó không sinh, không già, không bệnh, không chết; không đói, không khát, không lạnh, không nóng; không oán thù, không vướng mắc; không mở, không đóng; không lo, không mừng; không sang, không hèn; không liền, không đứt; không đi, không về; không hợp, không tan. Ở đó mãi lìa mọi nạn, hòa thông với đạo.
Nhân đó Bồ-tát nói về con đường khó dễ, khổ vui, khiến họ học vô vi (cảnh giới không tạo tác, không sinh diệt), rồi dần dần dắt họ tiến lên cho đến đạo lớn. Như tứ độc (bốn con sông lớn của Trung Hoa: Trường Giang, Hoàng Hà, Hoài Thủy, Tế Thủy) chảy vào biển thì chỉ một vị, không khác gì nhau. Tam thừa (ba cỗ xe, tức ba con đường tu: thanh văn, duyên giác, Bồ-tát) cũng vậy, rốt ráo thông đạt thì cùng quy về một chỗ: vô thượng chánh chân, bản tế thanh tịnh không bờ.
Đạt đến trụ thứ mười thì gọi là Dũng Phục (dũng mãnh hàng phục). Vì sao gọi là Dũng Phục? Như vị mãnh tướng thống lĩnh đại quân, đem binh lính hàng phục kẻ địch mạnh, không ai không bị bẻ gãy, khuất phục. Bồ-tát cũng vậy, đạt định Dũng Phục thì đi khắp tam giới, vượt trên cả có và không. Bồ-tát lấy đạo soi tâm, không đâu không thông suốt. Ai nấy tự quy về, đều phát đạo tâm. Bồ-tát ngồi dưới cây Phật (cây bồ-đề, nơi thành đạo), hàng phục các ma, cứu độ mười phương.”
Lúc ấy Phật nói bài tụng:
Bồ-tát hành đại từ, thường tự điều phục tâm mình,
lại giáo hóa chúng sinh khác, người được khai độ thường an ổn.
Thầy thuốc chữa bệnh phong, hàn, nhiệt; Bồ-tát diệt tam độc (ba thứ độc của tâm: tham, giận, si mê).
Mặt trời mọc thì mọi bóng tối tan hết; Bồ-tát dẫn dắt giáo hóa, tiêu trừ mười hai mắt xích ràng buộc.
Như lầu mười tầng của trưởng giả, mười trụ tu tập cũng tiến dần lên như thế.
Như cây dần lớn, sum suê, từ lúc mới phát tâm đến khi thành đạo cũng như vậy.
Kẻ ngu xuất gia làm sa-môn mà lòng còn nhớ bà con, quyến thuộc, xóm làng,
vì lợi lộc mà gánh nặng, lòng vẫn vui ở trong nhà.
Chẳng nhờ nghe pháp thanh tịnh, chẳng xuất gia, chẳng giữ giới,
thì sao thành tựu được Phật đạo? Học điều này thì không buông lung (?).
Đời mạt thế, nếu có người học điều này, được nghe kinh điển này,
mà vì lợi lộc cúng dường, cầu danh tiếng, lại đi phỉ báng (người khác).
Trước mặt thì cúi đầu lễ, khen rằng: “Rất hay thay!”,
đến khi chia tay đi rồi thì liền nói điều xấu của người.
Giả vờ buồn, rơi nước mắt như mưa, tự quy về, chỉ nghĩ đến thân mình,
rồi nhân lúc ở giữa hội chúng mà rêu rao hạnh xấu của người.
Không muốn kính thờ thầy, không thuận theo mệnh lệnh của bậc trưởng thượng thánh thiện,
cho bản thân thì cầu hơn người, làm loạn sự tịch tĩnh mà thường tự cho mình trong sạch.
Muốn hủy công đức người khác, tự khen công lao mình vô hạn,
biết người đáng tôn mà ôm lòng ghen, ghét người khác được cúng dường.
Đem hoa, hương cùng y phục, âm nhạc, cờ phướn, lọng che
cúng dường xá-lợi Phật (xá-lợi: di cốt của Phật sau khi hỏa táng), rồi tự cho rằng mình đã thấy Phật.
Nếu nghe được kinh điển này, đó mới là cúng dường chân thật.
Buông bỏ mọi thú vui, thường học hạnh cốt yếu này,
đem dùng để giữ thân mình (?), thì có thể bỏ được ấm cái (những thứ che lấp tâm do năm nhóm thân tâm gây ra) này.
Phải cung kính đối với kinh, như ngài Tu-bồ-đề (một đệ tử lớn của Phật, nổi tiếng hiểu lý không bậc nhất).
Bỏ mặc mạng sống tham ái, thường tập sống ở nơi vắng vẻ,
siêng tu kinh đạo này, dù thọ mạng ở đời sắp hết.
Nay ta bảo Hỷ Vương: ai nghe được việc tu hành này
thì tự biết hàng phục ý mình, đã tin thì vâng theo mà làm.
Có kẻ thường phỉ báng Phật, nói lời này thật hay không thật,
ở giữa bốn bộ chúng (bốn chúng đệ tử Phật: tỳ-kheo, tỳ-kheo-ni, cư sĩ nam, cư sĩ nữ), lại tự cho mình là chân lý.
Kẻ ấy tham việc lợi dưỡng, không vui với chánh đạo của Phật.
Những kẻ đó tự cho mình được kính trọng, nhưng cách giải thoát rất xa.
Những vị có thần túc lớn (thần túc: năng lực thần thông đi lại, biến hóa tự tại), ở đây hiện oai thế lớn,
đều nhờ giữ gìn giới pháp, vâng làm nên được đạo.
Nắm giữ giới pháp tôn quý, sống như người ngu mà không ai bì kịp,
bỏ hết tham lợi, tập tịch tĩnh ở nơi vắng vẻ.
Nay Phật dựng lập điều này, lời Phật nói không hư dối.
Về sau, trong đời mạt thế vị lai, kinh này ở chỗ người nào
thì người ấy sẽ gặp Phật Quang Minh Vô Lượng, lại thấy Phật Vô Nộ Giác,
cùng sáu mươi hai ức đức Phật, hội chúng đều cùng thấy.
Phật đều phó thác điều này, sau đó họ giữ gìn pháp này.
Nhờ kinh này mà thấy dấu ấn, sau đó cùng nhau giữ gìn.
Bấy giờ trời mưa hoa nhỏ nhiệm; trời và người trong tam thiên thế giới (tức tam thiên đại thiên thế giới: một vũ trụ rộng lớn gồm vô số thế giới)
đều cùng khen ngợi, vì được nghe pháp này.
Lúc ấy Bồ-tát Hỷ Vương cùng ba vạn người nghe Phật nói thì nước mắt trào ra, cung kính run sợ, lông trên mình dựng đứng. Họ để trần vai phải (cách tỏ lòng kính trọng), từ chỗ ngồi đứng dậy, chắp tay, đồng thanh bạch Phật:
“Bạch Thế Tôn, trong đời mạt tục về sau, đời ác ngũ trược (năm thứ nhơ đục của thời suy: thời đại nhơ đục, kiến giải sai lầm, phiền não, chúng sinh xấu ác, tuổi thọ ngắn ngủi), chúng con sẽ không khinh pháp sư. Sẽ có kẻ không kính, muốn phá hoại bậc Nhất thiết trí soi sáng khắp nơi. Đó là lúc pháp sắp diệt, người học thức ít, sáng suốt chẳng được bao nhiêu, chánh pháp trong sạch sắp hết. Khi ấy chúng con sợ pháp vô thường, và lúc pháp sắp loạn thì xả bỏ thân mạng (?) để giữ gìn kho kinh Nhất thiết trí của Như Lai, khiến kinh mãi được hoằng dương, an ổn. Chúng con sẽ ở một mình chuyên học, một lòng như tê giác (như con tê giác một sừng đi một mình, ví người tu sống độc cư, không vướng bầy đàn).
Chúng con sẽ thọ nhận, giữ gìn những kinh như thế này, là kho tàng gồm nhiều phẩm về đạo tột bậc của Như Lai. Những ai có trí học, có ấn biện tài, hiểu rõ gốc của vô lượng công đức, chúng con sẽ khuyên hóa họ và lấy pháp ấn (dấu ấn của chánh pháp, tiêu chuẩn xác chứng điều gì đúng pháp) mà ấn chứng cho họ. Chúng con sẽ giữ dòng giống tổng trì, hàng phục quan thuộc của ma, hiểu công đức của hạnh Nhất thiết trí. Chúng con sẽ thọ trì kinh này, chép lên thẻ tre, lụa.
Dù phải ở địa ngục vì hết thảy chúng sinh, chúng con cũng chịu đựng khổ hoạn mà không chán. Vì tam-muội này, chúng con xoay vần trong nạn tam giới và năm đường mà không mỏi mệt. Chúng con sẽ thực hành tâm tứ đẳng: từ, bi, hỷ, hộ. Chúng con sẽ thực hành tứ ân: ban ơn bố thí, thương yêu nói lời hòa ái, làm lợi cho người, cùng chia lợi ích bình đẳng với người. Chúng con sẽ cứu giúp những kẻ ngu tối khắp mười phương, khiến ai cũng phát đạo ý.
Khi ấy địa ngục được ngừng khổ, ngạ quỷ được no đủ, súc sinh được thoát mà sinh lên cõi trời, cõi người. Trời và người mở lòng, vui với đạo pháp. Chúng sinh năm đường hiểu ra, tin kính Tam bảo, không tham vinh hoa ở đời. Họ quán xét tam giới như trò huyễn hóa, như bóng hình, như tiếng vang, như dã mã (ảo ảnh hơi nắng bốc lên giữa đồng, trông như nước), như cây chuối (thân rỗng, không có lõi), như cảnh trong mộng, như bong bóng nước, như bọt sóng. Họ thông suốt hết thảy pháp, đều biết không có gì là thật, đều phát đạo ý, muốn cứu độ những nạn nguy khốn khắp mười phương.”
Bấy giờ Bồ-tát Hỷ Vương trong lòng vừa thương xót vừa vui mừng, liền nói bài tụng:
Con đã biết việc này, theo ý ưa nghĩa lý của đạo,
không khinh sự sáng suốt như thế, xin khen ngợi bậc che chở thế gian.
Buông bỏ thân mạng mình để cầu đạo tột bậc này của Phật.
Ở đời đáng sợ về sau, con sẽ giữ tam-muội định này.
Dù phải trải vô số kiếp ở trong địa ngục,
vì vui giữ tam-muội này, con sẽ luôn chịu đựng nỗi khổ ấy.
Con mời hết thảy chúng sinh, thuyết pháp mà không mong cầu gì,
bố thí các của cải, thương xót mọi loài chúng sinh.
Giả sử thân mạng, thịt da, xương tủy, máu mạch bị cắt đứt,
con trọn không lười biếng. Ở chỗ sinh ra đời sau,
con sẽ tập sống nơi vắng vẻ, bỏ hết mọi thứ mình có,
lòng từ trải khắp các loài chúng sinh, ai bệnh thì cấp thuốc men.
Kẻ chưa từng học việc này thì như quay về hạnh tà vạy.
Chúng con sẽ tu lời chân thật này, theo lời dạy trong kinh này,
thường vâng làm, không buông lung, theo lời Phật dạy bảo.
Vì chúng sinh mà chịu đựng, đó là bạn bè của chúng con.
Ở một mình hay giữa đám đông, chỗ nghỉ đêm đều không sợ hãi,
không tham cầu lợi dưỡng, tuyên bày đạo Phật tôn quý.
Khi Phật giảng kinh này, chúng sinh nhiều như cát của bảy mươi sông Hằng, từ vô số cõi Phật đến, nghe kinh điển này đều được bất thoái chuyển (không còn lui sụt trên đường tu), sẽ thành đạo vô thượng chánh chân. Lúc ấy một vạn Bồ-tát đều đạt được tam-muội định này. Các vị tự thề nguyện rằng trong đời mạt thế về sau sẽ phụng sự và cúng dường pháp sư. Ba mươi cai (đơn vị số cực lớn) chư thiên và người đều đã đứng vững ở địa vị bất thoái chuyển, sẽ thành Chánh Giác. Sáu mươi cai chư thiên và người được pháp nhãn tịnh (con mắt pháp trong sạch: thấy rõ chân lý, bước đầu vào hàng thánh). Mười tám ức người cùng bốn chúng này phát sinh pháp nhãn. Điều ác của tam đồ (ba đường ác: địa ngục, ngạ quỷ, súc sinh) đều đã diệt hết.
Phật phóng ánh sáng soi khắp mười phương, mỗi phương soi đến các thế giới chư Phật nhiều như cát sông Hằng. Ánh sáng soi khắp từ ngục Vô Trạch (tức địa ngục A-tỳ, nơi khổ nhất, chịu khổ không lúc nào ngừng) lên đến cõi cùng tột, đến cõi trời Tam Thập Tam (cõi trời Đao-lợi, có ba mươi ba vị trời cai quản). Hết thảy chúng sinh đều được an ổn, không còn hoạn nạn. Từ ánh sáng ấy, mỗi nơi tự nhiên hóa sinh vô lượng ức cai trăm nghìn hoa sen báu trong sạch. Trên mỗi hoa sen đều có một đức Như Lai ngồi. Chúng quyến thuộc đến dự hội cũng ngồi như thế, giống nhau không khác. Bên mỗi đức Phật ấy đều có Bồ-tát Hỷ Vương quỳ thẳng, chắp tay, thỉnh cầu các Như Lai giảng tam-muội định này. Hết thảy các đức Phật ấy giáo hóa hội chúng vô số không thể đếm, chúng sinh nhiều không đáy, khiến mọi người hiểu thấu đến chỗ không bờ bến, không chướng ngại, đạt sự giác ngộ bình đẳng.
◄ Trước
Sau ►
Quay lại danh sách thiên · Giỏ video