Thiên 6 — Phẩm 6 – Các pháp độ vô cực (ba-la-mật)

 Phẩm thứ sáu: Các độ vô cực

 Bấy giờ Bồ-tát Hỷ Vương (Bồ-tát: bậc tu hành phát nguyện thành Phật, cứu độ mọi chúng sinh) yên ngồi thiền tĩnh lặng suốt bảy ngày, không có ý niệm nào khác. Sau bảy ngày, Bồ-tát thử tự suy nghĩ, rồi từ chỗ ngồi thiền đứng dậy, đến tòa cao. Bồ-tát cúi đầu lễ Phật và chào hết thảy hóa Phật (các thân Phật do thần lực biến hiện) đang hiện ra cùng các Bồ-tát, rồi đến trước Phật chắp tay lễ tòa. Lúc ấy đức Thế Tôn (danh hiệu tôn xưng Phật, bậc được thế gian tôn kính) lặng lẽ, thong thả ra khỏi tam-muội (trạng thái tâm chuyên chú, lặng yên trong thiền định), nhìn khắp hội chúng. Nhìn hội chúng xong, ngài lặng im mà ngồi, mọi người cúi đầu quy y.

 Bấy giờ Bồ-tát Hỷ Vương tiến lên bạch Phật: “Đạo pháp huyền diệu, không thể vươn tới. Đạo vô thượng chánh chân (đạo cao nhất, chân chính, chân thật) không thể ví dụ. Hết thảy Bồ-tát, tỳ-kheo (người nam xuất gia đã thọ giới đầy đủ), thánh chúng, cùng các vị thần, các vị trời tôn quý đều đến tụ hội. Ai cũng khát khao ngưỡng mộ, đói lòng với pháp. Mọi người đến hội đã rất lâu, thời gian sắp qua, con xin có điều muốn hỏi. Nếu được Phật cho phép thì con mới dám nói.”

 Phật bảo Hỷ Vương: “Ông muốn hỏi gì cứ hỏi. Những mối ngờ vực, Như Lai (danh hiệu Phật: bậc từ chân lý mà đến) sẽ phân biệt giảng giải hết, khiến lòng ông được giải thoát, không còn chút chướng ngại.”

 Bồ-tát Hỷ Vương lại bạch Phật: “Vâng, bạch Thế Tôn. Vừa rồi con ở đây một mình ngồi thiền, trong lòng tự nghĩ: các vị Bồ-tát này tích công chứa đức, rèn chí điều tâm, ưa mến Phật đạo, tu các độ vô cực (độ vô cực: phép tu đưa người vượt biển khổ sang bờ giác ngộ, đến chỗ hoàn hảo cùng tột; cũng gọi là ba-la-mật), trồng các gốc lành để cầu đạo chí chân. Có Bồ-tát vì chúng sinh mà tu độ vô cực để thành Phật đạo. Có vị vì các Bồ-tát mà tu độ vô cực. Có vị vì sinh tử và các lậu (lậu: phiền não rỉ chảy làm tâm ô nhiễm) mà tu độ vô cực. Có vị tu độ vô cực vô lậu (không còn phiền não). Gom các điều ấy lại, mỗi vị tùy chí hướng mà tu độ vô cực, làm Bồ-tát lớn mạnh thêm mà thành Chánh Giác (giác ngộ chân chính, thành Phật).

 Cứ rộng khắp như thế mà thành nhân duyên, từ đầu, giữa đến cuối, học tập các điều mục của pháp điển, chăm chú tiếp nhận, khởi phát thiện quyền phương tiện (cách khéo léo tùy cơ giáo hóa) của các Bồ-tát, làm rạng rỡ đạo pháp. Xin Phật nói rõ ý ấy.”

 Bấy giờ đức Thế Tôn càng khen ngợi Bồ-tát Hỷ Vương: “Lành thay, lành thay, Bồ-tát Hỷ Vương! Ông mới có thể khởi ý hỏi Như Lai nghĩa lạ, trí tuệ đặc biệt như thế. Ấy là vì xưa ông đã từng thưa hỏi ở chỗ trăm nghìn ức đức Phật quá khứ mà được như vậy.” Phật nói: “Hãy lắng nghe và khéo suy nghĩ.” Bồ-tát Hỷ Vương cùng đại chúng vâng lời lắng nghe.

 Phật nói: “Bồ-tát có sáu việc. Tập tiến hành pháp, tu độ vô cực có sáu việc. Độ vô cực rực sáng cũng có sáu việc. Độ vô cực của thế gian cũng có sáu việc. Độ vô cực tu vì chúng sinh cũng có sáu việc. Độ vô cực an trụ cũng có sáu việc. Độ vô cực trong sinh tử cũng có sáu việc. Độ vô cực còn chỗ vướng mắc cũng có sáu việc. Độ vô cực làm lợi người khác cũng có sáu việc. Độ vô cực về chỗ ở cũng có sáu việc. Độ vô cực của đạo cũng có sáu việc. Độ vô cực của trí tuệ cũng có sáu việc. Độ vô cực đã tu và dựng lập hạnh cũng có sáu việc. Độ vô cực có chỗ đạt được cũng có sáu việc. Độ vô cực của sự nhớ nghĩ cũng có sáu việc. Độ vô cực lìa ba đời (quá khứ, hiện tại, vị lai) cũng có sáu việc. Độ vô cực có việc làm cũng có sáu việc. Độ vô cực nghỉ ngơi cũng có sáu việc. Độ vô cực không bỏ xa cũng có sáu việc. Độ vô cực cần thận trọng cũng có sáu việc.

 Lại có độ vô cực tạo tác; cũng có độ vô cực không tạo tác. Có độ vô cực của ý; độ vô cực siêng tu; độ vô cực chân chính chân thật; độ vô cực mạnh mẽ; độ vô cực sâu xa; độ vô cực xen tạp; độ vô cực thanh tịnh; độ vô cực không bờ bến; độ vô cực của lòng tin; độ vô cực tu vì chúng sinh; độ vô cực vì pháp; độ vô cực vui trong tịch tĩnh; độ vô cực ưa quán xét; độ vô cực vào khắp mọi chỗ; độ vô cực về chỗ giảng nói; độ vô cực không làm hại; độ vô cực không hư hỏng; độ vô cực nghèo nàn; độ vô cực không quay lui; độ vô cực xoay chuyển; độ vô cực trang nghiêm thanh tịnh; độ vô cực bền chắc; độ vô cực hưng khởi thành tựu; độ vô cực đầy đủ; độ vô cực vì thế gian; độ vô cực vượt khỏi thế gian; độ vô cực vô thượng; độ vô cực không rối loạn; độ vô cực không oán thù; độ vô cực đối với kẻ oán địch; độ vô cực thu nhiếp giữ gìn; độ vô cực không thu nhiếp; độ vô cực có báo ứng; độ vô cực không báo ứng; độ vô cực tự nhiên; độ vô cực không có gì; độ vô cực rộng khắp; độ vô cực như hoa; độ vô cực vô lượng; độ vô cực mến cầu; độ vô cực có điều chán bỏ; độ vô cực vui nhiệm mầu; độ vô cực không vui; độ vô cực nghe và ghi nhớ; độ vô cực lâu dài trong sinh tử; độ vô cực không đứt đoạn; độ vô cực vui trong sự thuần thục; độ vô cực thiền định; độ vô cực thần thông; độ vô cực khéo léo của thế gian; độ vô cực thương xót che chở; độ vô cực thực hành lòng bi; độ vô cực vui mừng; độ vô cực khuyên người bỏ tà theo chánh kiến; độ vô cực khuyên người trụ vào cái thấy không chỗ trụ; độ vô cực khuyên không nương tựa; độ vô cực khuyên về ý; độ vô cực khuyên nhẫn nhục; độ vô cực làm mà không tạo nghiệp; độ vô cực không còn sót; độ vô cực Phật pháp hưng thịnh; độ vô cực sáng suốt; độ vô cực tùy thời trụ trong sự sáng suốt; độ vô cực thành tựu; độ vô cực ý không lơ là; độ vô cực Phật lập nhà; độ vô cực do xuất gia mà đến; độ vô cực do thương xót và học rộng mà đến; độ vô cực xuất gia không đứt giới; độ vô cực trụ thần thông; độ vô cực ý thần thông không đứt; độ vô cực đi vào cõi dục; độ vô cực đứng vững; độ vô cực ứng hợp; độ vô cực của mọi báo ứng và không báo ứng; độ vô cực không vui (?); độ vô cực tinh tấn đúng thời; độ vô cực ánh sáng vô lượng; độ vô cực ánh sáng báo đáp an ổn; độ vô cực không quay lui; độ vô cực vui chơi; độ vô cực tươi sạch; độ vô cực thành tựu pháp thế gian; độ vô cực làm thanh tịnh thế gian; độ vô cực thành tựu dòng giống; độ vô cực thành tựu quyến thuộc; độ vô cực quyến thuộc không tan rã; độ vô cực trừ bụi trần mà được thanh tịnh; độ vô cực quán sát cõi nước; độ vô cực tuyên thệ nguyện; độ vô cực không buông lung; độ vô cực xoay vần qua lại; độ vô cực diệt độ (nhập Niết-bàn, ra khỏi sinh tử); độ vô cực sang quý; độ vô cực sắp đặt quyến thuộc; độ vô cực không quên mất điều gì; độ vô cực ba mươi hai tướng (ba mươi hai tướng tốt đặc biệt trên thân Phật); độ vô cực thuận thời; độ vô cực biết thời; độ vô cực phân biệt thế gian; độ vô cực thuận theo thế gian; độ vô cực của bờ mé; độ vô cực trừ bỏ; độ vô cực kim cương (bền chắc như kim cương, phá được mọi thứ); độ vô cực làm việc cứu giúp; độ vô cực tự nhiên; độ vô cực hàng phục ma; độ vô cực không lui sụt; độ vô cực một thời; độ vô cực không vướng mắc; độ vô cực tam-muội; độ vô cực dạy bảo; độ vô cực Phật đạo; độ vô cực Nhất thiết trí (trí biết hết thảy, tức trí của Phật); độ vô cực hết sót và còn sót (Niết-bàn không còn sót thân và Niết-bàn còn sót thân); độ vô cực có thể dừng; độ vô cực của chư Phật; độ vô cực phương tiện; độ vô cực sầu lo; độ vô cực chân-đà (?); độ vô cực khác biệt.

 Có độ vô cực tứ ý đoạn (bốn sự siêng năng chân chính: dứt điều ác đã sinh, ngăn điều ác chưa sinh, làm điều lành chưa sinh, tăng điều lành đã sinh). Có độ vô cực tứ thần túc (bốn nền tảng của thần thông: ý muốn, tinh tấn, tâm chuyên nhất, quán xét) và thử thần túc. Có độ vô cực tứ thiền (bốn bậc thiền định). Có độ vô cực tứ ý chỉ (bốn chỗ dừng tâm quán xét: quán thân không sạch, quán cảm thọ là khổ, quán tâm vô thường, quán các pháp không có ta). Có độ vô cực tứ đế (bốn chân lý: khổ, nguyên nhân của khổ, sự diệt khổ, con đường diệt khổ).

 Có độ vô cực của các căn: tín căn, tinh tấn căn, ý căn, trí tuệ căn, định căn (năm căn lành làm gốc cho sự tu: lòng tin, siêng năng, nhớ nghĩ, trí tuệ, thiền định). Có độ vô cực của các lực: tín lực, tinh tấn lực, ý lực, định lực, trí tuệ lực (năm căn ấy khi đã mạnh thành sức lực). Có độ vô cực thất giác ý (bảy yếu tố giác ngộ) và bát phẩm đạo hành (con đường tám chánh: thấy đúng, nghĩ đúng, nói đúng, làm đúng, sống đúng, siêng năng đúng, nhớ nghĩ đúng, định tâm đúng).

 Có độ vô cực tịch tĩnh; độ vô cực quán xét; độ vô cực ưa sáng suốt; độ vô cực do giải thoát mà đến; độ vô cực của thánh chúng tỳ-kheo; độ vô cực của hội bát bộ (tám loài chúng hộ pháp: trời, rồng, dạ-xoa, càn-thát-bà, a-tu-la, ca-lâu-la, khẩn-na-la, ma-hầu-la-già); độ vô cực phân biệt; độ vô cực của pháp trói buộc và cởi mở; độ vô cực phân biệt thuận lý; độ vô cực biện tài (tài ăn nói, giảng giải); độ vô cực không chán; độ vô cực lục độ vô cực (sáu pháp tu hoàn hảo: bố thí, trì giới, nhẫn nhục, tinh tấn, thiền định, trí tuệ); độ vô cực của mắt, tai, mũi, miệng, thân, tâm; độ vô cực thương người khác mà khuyên giúp; độ vô cực thương mình; độ vô cực của pháp; độ vô cực tuyên giảng; độ vô cực bạn lữ (?); độ vô cực khuyên người vui; độ vô cực tam thoát môn (ba cửa giải thoát: thấy các pháp là không, không bám hình tướng, không còn mong cầu tạo tác); độ vô cực hạnh khác biệt; độ vô cực giải thoát cho người khác; độ vô cực siêng dùng ý.

 Có độ vô cực thập chủng lực (mười năng lực trí tuệ đặc biệt của Phật); độ vô cực tứ vô sở úy (bốn điều không sợ hãi của Phật khi thuyết pháp); độ vô cực đại ai (lòng thương xót lớn); độ vô cực ngũ nhãn, gồm nhục nhãn (mắt thịt thường), thiên nhãn (mắt trời, thấy xa, thấy cả cõi khác), tuệ nhãn (mắt trí tuệ, thấy lý không), pháp nhãn (mắt pháp, thấy rõ các pháp môn để độ người), Phật nhãn (mắt Phật, thấy biết trọn vẹn); độ vô cực tự tại; độ vô cực vui chơi; độ vô cực quy y điều khó được; độ vô cực mười tám pháp bất cộng của chư Phật (mười tám đức riêng chỉ Phật mới có); độ vô cực hiểu rõ phương tiện; độ vô cực thuần thục; độ vô cực tự nhiên; độ vô cực hạnh trong tam giới (ba cõi sống chết: cõi Dục, cõi Sắc, cõi Vô Sắc); độ vô cực quán hạnh trong trắng; độ vô cực dòng giống pháp; độ vô cực bát đẳng (?).

 Có độ vô cực của các quả thánh: đạo tích (Tu-đà-hoàn, quả thứ nhất, bước vào dòng thánh), vãng lai (Tư-đà-hàm, quả thứ hai, còn trở lại cõi người một lần), bất hoàn (A-na-hàm, quả thứ ba, không còn trở lại cõi Dục), vô trước (A-la-hán, quả thứ tư, hết mọi vướng mắc, ra khỏi sinh tử). Có độ vô cực duyên giác (bậc tự giác ngộ nhờ quán xét lẽ nhân duyên); độ vô cực Bồ-tát; độ vô cực trí tuệ dứt hết (phiền não); độ vô cực trí tuệ thấy các pháp không sinh; độ vô cực trí tuệ dựng lập.

 Có độ vô cực lục thông (sáu thần thông): thiên nhãn (thấy xa, thấy khắp), thiên nhĩ (nghe xa, nghe khắp), biết tâm người (biết ý nghĩ người khác), tự tại thấy việc đời trước, thần túc (đi lại biến hóa tự tại), lậu tận (dứt sạch phiền não). Có độ vô cực uy nghi (dáng vẻ đi đứng nằm ngồi đúng phép); độ vô cực thương xót; độ vô cực thực hành tánh không; độ vô cực buông bỏ; độ vô cực diệt độ; độ vô cực biến hóa; độ vô cực lưu truyền giáo pháp; độ vô cực phân chia xá-lợi (di cốt của Phật sau khi hỏa táng).

 Đó là những điều các tỳ-kheo và Bồ-tát tu hành, gồm hai nghìn một trăm độ vô cực tịch tĩnh. Bồ-tát đại sĩ (bậc Bồ-tát lớn) nếu đạt và hiểu được những điều này thì đều đạt được hạnh đặc biệt, huyền diệu, không bờ bến của hết thảy các pháp, không gì bằng, không ai sánh. Người ấy ôm giữ đạo của các bậc thánh triết, không nương tựa trông cậy vào đâu, tiêu sạch mọi bụi trần, không có chỗ đến nhóm (?), dứt mọi ngờ vực.

 Trong hai nghìn một trăm độ vô cực ấy, riêng có một trăm độ vô cực chuyên dùng để trừ tứ đại (bốn yếu tố đất, nước, gió, lửa hợp thành thân) và bỏ lục suy (sáu đối tượng làm suy hao thân tâm: hình sắc, âm thanh, mùi hương, vị nếm, cảm xúc chạm, ý niệm), khiến không còn sót. Người tu được thế thì một mình bước đi trong tam giới, qua lại xoay vần, vào khắp ba đời. Như mặt trời, mặt trăng không sợ bóng tối, làm thành muôn vật; trăm thứ lúa, cỏ cây vươn lên trời tươi tốt đều nhờ đất mà sinh. Bồ-tát cũng vậy, với hai nghìn một trăm độ vô cực và một trăm độ vô cực này.

 Hai nghìn một trăm độ vô cực ấy ứng với bốn việc: tham dâm, giận dữ, si mê và đẳng phần (ba thứ ấy cùng có ngang nhau), mỗi thứ hai nghìn một trăm, hợp lại thành tám nghìn bốn trăm. Mỗi phần trong tám nghìn bốn trăm ấy lại riêng có mười việc, hợp lại thành tám vạn bốn nghìn.

 Vì có thể đầy đủ độ vô cực, người tu liền đầy đủ tám vạn bốn nghìn việc cốt yếu bậc cao, và tám vạn bốn nghìn pháp môn tổng trì (năng lực ghi nhớ, giữ trọn giáo pháp) tự nhiên thông đạt. Người ấy liền thông suốt năm trăm phẩm bậc công đức thánh thiện riêng biệt của chư Phật, lấy đó vui vẻ giáo hóa hết thảy chúng sinh, hiểu rõ và thành tựu hết thảy cảnh giới tu hành, tùy thời khởi phát, không ai không được cứu giúp an ổn, cho đến trí tuệ vô cực và pháp thân (thân chân lý, thể tánh chân thật của Phật) nơi bản tế (cái gốc chân thật ban đầu của muôn pháp).

◄ Trước Sau ►

Quay lại danh sách thiên · Giỏ video