Thiên 2 — Phẩm 2: Phương tiện

 Kinh Diệu Pháp Liên Hoa (Kinh Hoa Sen Pháp Mầu), phẩm Phương Tiện (phương tiện: những cách khéo léo, tuỳ cơ mà Phật dùng để dẫn dắt chúng sinh), thứ hai

 Bấy giờ đức Thế Tôn (bậc được thế gian tôn kính, tức Phật) từ tam-muội (trạng thái tâm định sâu, chuyên chú không tán loạn) thong thả đứng dậy, bảo Xá-lợi-phất: "Trí tuệ của các đức Phật rất sâu, không lường được. Cửa trí tuệ ấy khó hiểu khó vào, tất cả Thanh văn (người nghe lời Phật dạy mà tu, cầu tự thoát khổ cho mình) và Bích-chi-phật (bậc tự giác ngộ nhờ quán xét lẽ nhân duyên, không có thầy) đều không thể biết. Vì sao vậy? Phật từng gần gũi trăm nghìn vạn ức vô số đức Phật, làm trọn vô lượng đạo pháp của các Phật, dũng mãnh tinh tấn, danh tiếng vang khắp, thành tựu pháp rất sâu chưa từng có; tuỳ theo chỗ thích hợp mà nói, nên ý chỉ khó hiểu.

 "Xá-lợi-phất! Từ khi ta thành Phật đến nay, dùng đủ mọi nhân duyên (nguyên nhân và điều kiện), đủ mọi thí dụ, rộng diễn lời dạy, dùng vô số phương tiện để dẫn dắt chúng sinh, khiến họ lìa các chấp trước. Vì sao? Vì Như Lai (danh hiệu của Phật: bậc từ chân lý mà đến) đã đầy đủ phương tiện và tri kiến ba-la-mật (sự thấy biết đã đạt đến chỗ hoàn hảo, cùng tột). Xá-lợi-phất! Tri kiến (sự thấy biết) của Như Lai rộng lớn sâu xa; các tâm vô lượng (bốn tâm rộng lớn: từ, bi, hỷ, xả), biện tài vô ngại (khả năng thuyết giảng không trở ngại), các lực (mười năng lực trí tuệ của Phật), vô sở uý (bốn điều không sợ hãi khi thuyết pháp), thiền định, giải thoát, tam-muội đều vào sâu không bờ bến, thành tựu tất cả pháp chưa từng có.

 "Xá-lợi-phất! Như Lai có thể phân biệt đủ cách, khéo nói các pháp, lời lẽ dịu dàng, đẹp lòng mọi người. Xá-lợi-phất! Nói gọn lại, vô lượng vô biên pháp chưa từng có, Phật đều đã thành tựu. Thôi, Xá-lợi-phất, không cần nói nữa. Vì sao? Vì pháp bậc nhất, hiếm có, khó hiểu mà Phật đã thành tựu, chỉ có Phật với Phật mới có thể thấu suốt đến cùng thực tướng (bản chất chân thật) của các pháp. Nghĩa là các pháp có tướng như thế (hình tướng bên ngoài), tính như thế (bản tính bên trong), thể như thế (bản thể), lực như thế (năng lực), tác như thế (tác dụng), nhân như thế (nguyên nhân chính), duyên như thế (điều kiện phụ), quả như thế (kết quả), báo như thế (quả báo về sau), và từ gốc đến ngọn rốt ráo đều như nhau như thế." Bấy giờ Thế Tôn muốn nói lại nghĩa này, bèn nói kệ (bài văn vần trong kinh) rằng:

 Bậc Thế Hùng (bậc anh hùng của thế gian, tức Phật) không thể lường; các trời và người đời,

 tất cả các loài chúng sinh, không ai biết được Phật.

 Các lực, các vô sở uý, giải thoát, các tam-muội của Phật,

 cùng các pháp khác của Phật, không ai đo lường được.

 Vốn từ chỗ vô số đức Phật, đã làm đầy đủ các đạo;

 pháp rất sâu vi diệu, khó thấy, khó hiểu được.

 Trong vô lượng ức kiếp (khoảng thời gian cực kỳ dài) làm các đạo ấy rồi,

 nơi đạo tràng (nơi Phật ngồi thành đạo) được thành quả, ta đều đã biết thấy.

 Quả báo lớn như vậy, nghĩa lý của các tính, các tướng,

 chỉ ta và các Phật mười phương (khắp mọi phương hướng) mới biết được việc này.

 Pháp này không thể chỉ bày, tướng của lời nói đều lặng dứt;

 các loài chúng sinh khác không ai hiểu được,

 trừ các chúng Bồ-tát (người phát tâm cầu thành Phật để cứu độ chúng sinh) có sức tin bền vững.

 Các chúng đệ tử Phật từng cúng dường (dâng lễ vật, tôn kính hầu hạ) các Phật,

 tất cả lậu (phiền não rỉ chảy làm tâm ô nhiễm) đã hết, đang ở thân cuối cùng này (không còn tái sinh nữa),

 những người như thế, sức họ cũng không kham nổi.

 Giả sử khắp thế gian đều là người như Xá-lợi-phất,

 dốc hết suy nghĩ cùng nhau đo lường, cũng không lường được trí Phật.

 Giả sử khắp mười phương đều là người như Xá-lợi-phất,

 và các đệ tử khác cũng đầy khắp các cõi nước mười phương,

 dốc hết suy nghĩ cùng nhau đo lường, cũng vẫn không biết được.

 Bích-chi-phật trí sắc bén, vô lậu, ở thân cuối cùng,

 cũng đầy khắp mười phương, số nhiều như rừng tre,

 những vị ấy cùng một lòng, trong ức vô lượng kiếp,

 muốn suy nghĩ trí chân thật của Phật, cũng không biết được phần nhỏ.

 Bồ-tát mới phát tâm, đã cúng dường vô số Phật,

 hiểu thấu các nghĩa lý, lại khéo thuyết pháp,

 nhiều như lúa, gai, tre, lau, đầy khắp các cõi mười phương,

 một lòng dùng trí mầu, trong số kiếp nhiều như cát sông Hằng (sông lớn ở Ấn Độ; ví số nhiều không đếm xuể),

 tất cả cùng suy lường, cũng không biết được trí Phật.

 Các Bồ-tát bất thoái (không còn thoái lui trên đường thành Phật), số nhiều như cát sông Hằng,

 một lòng cùng suy tìm, cũng vẫn không biết được.

 Phật lại bảo Xá-lợi-phất: Pháp vô lậu không thể nghĩ bàn,

 rất sâu, vi diệu, nay ta đã có được đầy đủ.

 Chỉ ta biết tướng ấy, các Phật mười phương cũng vậy.

 Xá-lợi-phất nên biết, lời các Phật không khác nhau;

 đối với pháp Phật nói, nên sinh sức tin lớn.

 Pháp của Thế Tôn sau thời gian lâu dài, cốt yếu sẽ nói điều chân thật.

 Bảo các chúng Thanh văn và người cầu Duyên giác thừa (cỗ xe Duyên giác — con đường của người tự giác ngộ nhờ quán xét nhân duyên, tức Bích-chi-phật):

 Ta khiến các ngươi thoát trói buộc của khổ, đạt được niết-bàn (cảnh giới tắt hết phiền não, ra khỏi sinh tử),

 ấy là Phật dùng sức phương tiện chỉ bày giáo pháp ba thừa (ba cỗ xe, ba con đường tu: Thanh văn, Duyên giác, Bồ-tát).

 Chúng sinh chỗ nào cũng bám chấp, Phật dẫn dắt khiến họ ra khỏi.

 Bấy giờ trong đại chúng có các Thanh văn đã hết lậu, các A-la-hán (bậc đã dứt sạch phiền não, ra khỏi sinh tử) như A-nhã Kiều-trần-như… một nghìn hai trăm người, cùng các tỳ-kheo (tăng sĩ nam), tỳ-kheo-ni (tăng sĩ nữ), ưu-bà-tắc (nam cư sĩ tại gia), ưu-bà-di (nữ cư sĩ tại gia) đã phát tâm cầu quả Thanh văn, Bích-chi-phật, ai nấy đều nghĩ: "Nay Thế Tôn vì sao ân cần khen ngợi phương tiện mà nói rằng: 'Pháp Phật chứng được rất sâu khó hiểu, lời nói ra ý chỉ khó biết, tất cả Thanh văn, Bích-chi-phật không theo kịp'? Phật nói nghĩa một sự giải thoát, chúng ta cũng đã được pháp ấy mà đến niết-bàn; vậy mà nay không biết nghĩa này hướng về đâu."

 Bấy giờ Xá-lợi-phất biết trong lòng tứ chúng (bốn nhóm đệ tử: tỳ-kheo, tỳ-kheo-ni, ưu-bà-tắc, ưu-bà-di) có nghi, chính mình cũng chưa rõ, bèn bạch Phật: "Bạch Thế Tôn, vì nhân gì, duyên gì mà Ngài ân cần khen ngợi phương tiện bậc nhất của các Phật, pháp rất sâu vi diệu khó hiểu? Từ xưa đến nay con chưa từng nghe Phật nói như vậy. Nay tứ chúng đều có nghi, cúi mong Thế Tôn diễn giảng việc ấy. Bạch Thế Tôn, vì sao Ngài ân cần khen ngợi pháp rất sâu, vi diệu, khó hiểu?" Bấy giờ Xá-lợi-phất muốn nói lại nghĩa này, bèn nói kệ rằng:

 Bậc Đại Thánh tôn quý, mặt trời trí tuệ, lâu lắm mới nói pháp này,

 tự nói đã được những lực, vô sở uý, tam-muội,

 thiền định (lắng tâm chuyên chú), giải thoát như thế, những pháp không thể nghĩ bàn.

 Pháp đạt được nơi đạo tràng, không ai hỏi tới được;

 ý ta khó đo lường, cũng không ai hỏi được.

 Không ai hỏi mà tự nói, khen ngợi đạo mình đã đi,

 trí tuệ rất vi diệu mà các Phật đạt được.

 Các A-la-hán vô lậu và những người cầu niết-bàn

 nay đều rơi vào lưới nghi: Phật vì sao nói thế?

 Những người cầu Duyên giác, tỳ-kheo, tỳ-kheo-ni,

 các trời, rồng (loài thần ở dưới nước, có loài hộ pháp), quỷ thần và càn-thát-bà (loài thần tấu nhạc ở cõi trời)…

 nhìn nhau lòng do dự, ngưỡng trông bậc Lưỡng Túc Tôn (bậc tôn quý nhất trong loài hai chân, tức Phật):

 việc này là thế nào? Xin Phật giải nói cho.

 Trong các chúng Thanh văn, Phật nói con là bậc nhất;

 nay đối với trí của chính mình, con nghi hoặc không hiểu được:

 đây là pháp rốt ráo, hay là con đường để tu hành?

 Những người con sinh ra từ miệng Phật (nhờ lời Phật dạy mà thành đệ tử) chắp tay ngưỡng trông chờ đợi.

 Xin phát ra tiếng vi diệu, nay vì chúng con nói đúng như thật.

 Các trời, rồng, thần số nhiều như cát sông Hằng,

 các Bồ-tát cầu Phật, số lớn có tám vạn,

 lại các chuyển luân thánh vương (vua lý tưởng cai trị cả thiên hạ bằng chánh pháp) từ muôn ức nước đến,

 chắp tay với lòng kính, muốn nghe đạo đầy đủ.

 Bấy giờ Phật bảo Xá-lợi-phất: "Thôi, thôi, không cần nói nữa. Nếu nói việc ấy, tất cả trời và người trong thế gian đều sẽ kinh sợ, nghi ngờ." Xá-lợi-phất lại bạch Phật: "Bạch Thế Tôn, cúi mong Ngài nói cho, cúi mong Ngài nói cho. Vì sao? Hội này có vô số trăm nghìn vạn ức a-tăng-kỳ (con số lớn không đếm được) chúng sinh từng thấy các Phật, các căn (năng lực tinh thần như lòng tin, sự tinh tấn, chánh niệm, định, tuệ) mạnh mẽ sắc bén, trí tuệ sáng suốt, nghe Phật nói thì có thể kính tin." Bấy giờ Xá-lợi-phất muốn nói lại nghĩa này, bèn nói kệ rằng:

 Đấng Pháp vương (vua của giáo pháp, tức Phật) tôn quý cao nhất, xin cứ nói, xin đừng lo ngại.

 Hội này vô lượng chúng, có người kính tin được.

 Phật lại ngăn: "Xá-lợi-phất! Nếu nói việc ấy, tất cả trời, người, a-tu-la (loài thần có sức mạnh lớn, tính hay ganh đua) trong thế gian đều sẽ kinh sợ nghi ngờ, các tỳ-kheo tăng thượng mạn (kiêu căng, chưa chứng đắc mà tự cho là đã chứng) sẽ rơi xuống hố lớn." Bấy giờ Thế Tôn nói lại bằng kệ:

 Thôi thôi, không cần nói; pháp ta mầu nhiệm khó nghĩ bàn.

 Những kẻ tăng thượng mạn nghe ắt không kính tin.

 Bấy giờ Xá-lợi-phất lại bạch Phật: "Bạch Thế Tôn, cúi mong Ngài nói cho, cúi mong Ngài nói cho. Nay trong hội này, những người như chúng con có trăm nghìn vạn ức, đời đời đã từng theo Phật nhận sự giáo hoá. Những người như thế ắt kính tin được, suốt đêm dài (thời gian dằng dặc trong sinh tử) được yên ổn, nhiều lợi ích." Bấy giờ Xá-lợi-phất muốn nói lại nghĩa này, bèn nói kệ rằng:

 Bậc Lưỡng Túc Tôn cao nhất, xin nói pháp bậc nhất.

 Con là con trưởng của Phật, xin rủ lòng phân biệt nói rõ.

 Hội này vô lượng chúng có thể kính tin pháp này.

 Phật đã từng đời đời giáo hoá những người như thế.

 Ai nấy một lòng chắp tay, muốn nghe và nhận lời Phật.

 Chúng con một nghìn hai trăm người, cùng những người cầu Phật khác,

 xin vì chúng này, rủ lòng phân biệt nói rõ.

 Những người ấy nghe pháp này ắt sinh vui mừng lớn.

 Bấy giờ Thế Tôn bảo Xá-lợi-phất: "Ông đã ân cần thỉnh ba lần, sao lại không nói được. Nay ông hãy lắng nghe kỹ, khéo suy nghĩ ghi nhớ, ta sẽ vì ông phân biệt giải nói." Khi nói lời ấy, trong hội có năm nghìn người gồm tỳ-kheo, tỳ-kheo-ni, ưu-bà-tắc, ưu-bà-di liền từ chỗ ngồi đứng dậy, lễ Phật mà lui ra. Vì sao? Vì bọn ấy gốc tội sâu nặng, lại tăng thượng mạn, chưa được mà cho là được, chưa chứng mà cho là chứng; có lỗi như thế nên không ở lại. Thế Tôn im lặng không ngăn cản.

 Bấy giờ Phật bảo Xá-lợi-phất: "Chúng hội của ta nay không còn cành lá, chỉ thuần là phần lõi chắc thật. Xá-lợi-phất! Những người tăng thượng mạn như thế lui ra cũng tốt. Nay ông hãy khéo nghe, ta sẽ vì ông nói." Xá-lợi-phất thưa: "Dạ vâng, bạch Thế Tôn, con xin vui lòng muốn nghe."

 Phật bảo Xá-lợi-phất: "Pháp mầu như thế, các Phật Như Lai đến đúng lúc mới nói, như hoa ưu-đàm-bát (loài hoa linh thiêng, tương truyền rất lâu mới nở một lần) đến thời mới hiện một lần. Xá-lợi-phất! Các ông nên tin, lời Phật nói không hư dối. Xá-lợi-phất! Các Phật tuỳ chỗ thích hợp mà thuyết pháp, ý chỉ khó hiểu. Vì sao? Ta dùng vô số phương tiện, đủ mọi nhân duyên, thí dụ, lời lẽ mà diễn nói các pháp. Pháp này không phải dùng suy lường phân biệt mà hiểu được, chỉ có các Phật mới biết được. Vì sao? Vì các Phật Thế Tôn chỉ do nhân duyên một việc lớn mà xuất hiện ở đời.

 "Xá-lợi-phất! Sao gọi là các Phật Thế Tôn chỉ do nhân duyên một việc lớn mà xuất hiện ở đời? Các Phật Thế Tôn vì muốn chúng sinh mở ra tri kiến Phật (sự thấy biết của Phật) để được thanh tịnh, nên xuất hiện ở đời; vì muốn chỉ bày cho chúng sinh tri kiến Phật, nên xuất hiện ở đời; vì muốn chúng sinh tỏ ngộ tri kiến Phật, nên xuất hiện ở đời; vì muốn chúng sinh vào con đường tri kiến Phật, nên xuất hiện ở đời. Xá-lợi-phất! Đó là các Phật do nhân duyên một việc lớn mà xuất hiện ở đời."

 Phật bảo Xá-lợi-phất: "Các Phật Như Lai chỉ giáo hoá Bồ-tát; mọi việc làm đều thường vì một việc: chỉ đem tri kiến Phật chỉ bày cho chúng sinh tỏ ngộ. Xá-lợi-phất! Như Lai chỉ vì một Phật thừa (cỗ xe duy nhất đưa đến thành Phật) mà vì chúng sinh thuyết pháp, không có thừa nào khác, dù là hai hay ba. Xá-lợi-phất! Pháp của tất cả các Phật mười phương cũng như vậy.

 "Xá-lợi-phất! Các Phật quá khứ dùng vô lượng vô số phương tiện, đủ mọi nhân duyên, thí dụ, lời lẽ mà vì chúng sinh diễn nói các pháp; những pháp ấy đều vì một Phật thừa. Các chúng sinh ấy theo các Phật nghe pháp, rốt cuộc đều được Nhất thiết chủng trí (trí tuệ của Phật, biết rõ tất cả mọi pháp đến từng chi tiết). Xá-lợi-phất! Các Phật vị lai sẽ ra đời cũng dùng vô lượng vô số phương tiện, đủ mọi nhân duyên, thí dụ, lời lẽ mà vì chúng sinh diễn nói các pháp; những pháp ấy đều vì một Phật thừa. Các chúng sinh ấy theo Phật nghe pháp, rốt cuộc đều được Nhất thiết chủng trí.

 "Xá-lợi-phất! Các Phật Thế Tôn hiện tại trong vô lượng trăm nghìn vạn ức cõi Phật mười phương, đem nhiều lợi ích và an vui cho chúng sinh; các Phật ấy cũng dùng vô lượng vô số phương tiện, đủ mọi nhân duyên, thí dụ, lời lẽ mà vì chúng sinh diễn nói các pháp; những pháp ấy đều vì một Phật thừa. Các chúng sinh ấy theo Phật nghe pháp, rốt cuộc đều được Nhất thiết chủng trí. Xá-lợi-phất! Các Phật ấy chỉ giáo hoá Bồ-tát, vì muốn đem tri kiến Phật chỉ bày cho chúng sinh, vì muốn đem tri kiến Phật làm cho chúng sinh tỏ ngộ, vì muốn chúng sinh vào con đường tri kiến Phật.

 "Xá-lợi-phất! Nay ta cũng như vậy, biết các chúng sinh có đủ thứ ham muốn, có chỗ bám đắm sâu trong lòng, nên tuỳ theo bản tính của họ, dùng đủ mọi nhân duyên, thí dụ, lời lẽ và sức phương tiện mà vì họ thuyết pháp. Xá-lợi-phất! Như vậy đều là để được một Phật thừa, Nhất thiết chủng trí. Xá-lợi-phất! Trong thế giới mười phương còn không có hai thừa, huống chi có ba.

 "Xá-lợi-phất! Các Phật ra đời trong đời ác năm trược (năm thứ vẩn đục), tức là kiếp trược (thời đại vẩn đục, đầy tai ương loạn lạc), phiền não trược (vẩn đục do tham, giận, si mê…), chúng sinh trược (con người phẩm chất suy kém), kiến trược (vẩn đục do kiến giải sai lầm), mệnh trược (tuổi thọ ngắn ngủi). Như vậy, Xá-lợi-phất, vào lúc kiếp trược rối loạn, chúng sinh nhơ nặng, keo kiệt, tham lam, ganh ghét, thành tựu các gốc bất thiện, nên các Phật dùng sức phương tiện, trong một Phật thừa mà phân biệt nói thành ba.

 "Xá-lợi-phất! Nếu đệ tử ta tự cho mình là A-la-hán, Bích-chi-phật mà không nghe, không biết việc các Phật Như Lai chỉ giáo hoá Bồ-tát, thì người ấy không phải đệ tử Phật, không phải A-la-hán, không phải Bích-chi-phật. Lại nữa, Xá-lợi-phất, những tỳ-kheo, tỳ-kheo-ni tự cho rằng mình đã được quả A-la-hán, đây là thân cuối cùng, rốt ráo niết-bàn, rồi không còn chí cầu A-nậu-đa-la tam-miệu tam-bồ-đề (sự giác ngộ cao nhất, chân chính và trọn khắp của Phật) nữa, thì nên biết bọn ấy đều là người tăng thượng mạn. Vì sao? Nếu có tỳ-kheo thật được quả A-la-hán mà không tin pháp này, thì không có lẽ đó; trừ khi sau khi Phật diệt độ (qua đời, vào niết-bàn), trước mắt không có Phật. Vì sao? Vì sau khi Phật diệt độ, người thọ trì (tiếp nhận và giữ gìn), đọc tụng, hiểu nghĩa những kinh như thế này rất khó có. Nếu gặp đức Phật khác, đối với pháp này liền được quyết định rõ ràng.

 "Xá-lợi-phất! Các ông nên một lòng tin hiểu, thọ trì lời Phật. Lời các Phật Như Lai không hư dối; không có thừa nào khác, chỉ có một Phật thừa." Bấy giờ Thế Tôn muốn nói lại nghĩa này, bèn nói kệ rằng:

 Tỳ-kheo, tỳ-kheo-ni có kẻ ôm lòng tăng thượng mạn,

 ưu-bà-tắc thì ngã mạn (kiêu căng cho mình là hơn người), ưu-bà-di thì không tin;

 bốn chúng như thế, số có năm nghìn,

 không tự thấy lỗi mình, giữ giới (những điều răn cấm người tu phải giữ) có chỗ thiếu sót,

 che giấu, tiếc giữ vết nhơ của mình; những kẻ trí nhỏ ấy đã ra đi.

 Họ là cám bã trong đại chúng, vì oai đức của Phật nên bỏ đi.

 Những người ấy ít phước đức, không kham nhận pháp này.

 Chúng hội này không còn cành lá, chỉ có phần lõi chắc thật.

 Xá-lợi-phất hãy khéo nghe: pháp các Phật chứng được,

 dùng vô lượng sức phương tiện mà vì chúng sinh nói.

 Những điều chúng sinh nghĩ trong lòng, đủ thứ con đường họ đi,

 bao nhiêu tính ham muốn, nghiệp thiện ác đời trước,

 Phật biết hết rồi, dùng các nhân duyên, thí dụ,

 lời lẽ và sức phương tiện, khiến tất cả vui mừng.

 Hoặc nói tu-đa-la (phần kinh văn xuôi), già-đà (bài kệ đứng riêng) và bản sự (chuyện đời trước của các đệ tử),

 bản sinh (chuyện tiền thân của Phật), vị tằng hữu (chuyện thần thông hiếm có), cũng nói nhân duyên (chuyện duyên do thuyết pháp),

 thí dụ, cùng kỳ-dạ (bài kệ nói lại ý phần văn xuôi), và kinh ưu-ba-đề-xá (phần bàn giải giáo lý).

 Kẻ căn tính chậm lụt ưa pháp nhỏ, tham đắm sinh tử,

 đối với vô lượng đức Phật không tu đạo sâu mầu,

 bị các khổ làm rối loạn, nên vì họ mà nói niết-bàn.

 Ta đặt ra phương tiện ấy, khiến họ được vào tuệ Phật.

 Ta chưa từng nói các ông sẽ được thành Phật đạo.

 Sở dĩ chưa từng nói, là vì thời điểm nói chưa đến.

 Nay đúng là lúc ấy, quyết định nói Đại thừa (cỗ xe lớn: giáo pháp đưa tất cả cùng thành Phật).

 Chín bộ pháp này của ta (chín thể loại kinh vừa kể), tuỳ thuận chúng sinh mà nói,

 lấy việc đưa vào Đại thừa làm gốc, vì thế mới nói kinh này.

 Có Phật tử (con Phật, người theo Phật) tâm trong sạch, mềm mỏng lại căn tính lanh lợi,

 đã ở chỗ vô lượng đức Phật mà tu đạo sâu mầu,

 vì các Phật tử này mà nói kinh Đại thừa này.

 Ta thọ ký (báo trước việc tương lai sẽ thành Phật) cho những người như thế, đời sau sẽ thành Phật đạo,

 vì họ lòng sâu nhớ nghĩ Phật, tu giữ giới thanh tịnh.

 Những người ấy nghe mình sẽ thành Phật, niềm vui lớn tràn khắp thân.

 Phật biết tâm hạnh của họ, nên vì họ nói Đại thừa.

 Dù Thanh văn hay Bồ-tát, nghe pháp ta nói,

 cho đến chỉ một bài kệ, đều sẽ thành Phật, không còn nghi.

 Trong các cõi Phật mười phương, chỉ có pháp một thừa,

 không có hai cũng không có ba, trừ khi Phật nói bằng phương tiện.

 Chỉ dùng tên gọi tạm để dẫn dắt chúng sinh,

 vì nói trí tuệ Phật mà các Phật ra đời.

 Chỉ một việc này là thật, hai thứ kia không phải thật.

 Trọn không dùng Tiểu thừa (cỗ xe nhỏ: con đường chỉ cầu tự thoát khổ cho mình) để cứu độ chúng sinh.

 Phật tự ở nơi Đại thừa, đúng như pháp mình đã chứng,

 lấy sức định và tuệ trang nghiêm, dùng đó độ chúng sinh.

 Tự chứng đạo cao nhất, pháp bình đẳng của Đại thừa,

 nếu dùng Tiểu thừa giáo hoá, dù chỉ một người,

 thì ta đã rơi vào keo kiệt tham lam; việc ấy không thể được.

 Nếu người tin mà quy về Phật, Như Lai không lừa dối,

 cũng không có ý tham lam ganh ghét, dứt cái ác trong các pháp.

 Vì thế Phật ở khắp mười phương mà riêng không sợ hãi gì.

 Ta dùng các tướng tốt trang nghiêm thân, ánh sáng soi thế gian,

 được vô lượng chúng tôn kính, vì họ nói ấn thực tướng (dấu ấn xác chứng chân lý về bản chất chân thật của các pháp).

 Xá-lợi-phất nên biết, ta vốn lập thệ nguyện,

 muốn khiến tất cả chúng sinh đều như ta, không khác.

 Như điều ta nguyện thuở xưa, nay đã được đầy đủ:

 giáo hoá tất cả chúng sinh, đều khiến vào Phật đạo.

 Nếu ta gặp chúng sinh, đều đem Phật đạo dạy hết,

 thì kẻ không có trí rối loạn, mê lầm, không nhận lời dạy.

 Ta biết những chúng sinh này chưa từng tu gốc lành,

 bám chặt vào năm dục (năm thứ ham muốn: sắc đẹp, âm thanh, hương thơm, vị ngon, xúc chạm êm ái), vì si mê ái luyến mà sinh khổ não,

 do nhân duyên các dục mà rơi vào ba đường ác (địa ngục, ngạ quỷ, súc sinh),

 luân hồi trong sáu nẻo (sáu cảnh giới tái sinh: trời, người, a-tu-la, súc sinh, ngạ quỷ, địa ngục), chịu đủ mọi khổ độc;

 hình hài nhỏ bé khi thụ thai, đời đời cứ lớn lên mãi;

 người đức mỏng ít phước, bị các khổ bức bách,

 vào rừng rậm tà kiến, nào cho là có, nào cho là không…

 nương vào các kiến chấp ấy, đủ cả sáu mươi hai thứ (sáu mươi hai loại kiến giải sai lầm của các học phái ngoài đạo Phật),

 đắm sâu vào pháp hư dối, giữ chặt không chịu bỏ,

 ngã mạn tự cao, tâm dua nịnh quanh co, không thật,

 trong nghìn vạn ức kiếp không nghe đến tên Phật,

 cũng không nghe chánh pháp; người như thế khó độ.

 Vì thế, Xá-lợi-phất, ta vì họ đặt ra phương tiện,

 nói các con đường dứt khổ, chỉ cho họ niết-bàn.

 Ta tuy nói niết-bàn, đó cũng không phải là diệt thật.

 Các pháp từ xưa nay vốn thường tự mang tướng vắng lặng.

 Phật tử tu đạo xong, đời sau được làm Phật.

 Ta có sức phương tiện, mở bày pháp ba thừa.

 Tất cả các Thế Tôn đều nói đạo một thừa.

 Nay đại chúng này đều nên trừ bỏ nghi hoặc.

 Lời các Phật không khác nhau: chỉ có một, không có hai thừa.

 Vô số kiếp quá khứ, vô lượng đức Phật đã diệt độ,

 trăm nghìn vạn ức loại, số không thể lường.

 Các Thế Tôn như vậy dùng đủ mọi nhân duyên, thí dụ,

 vô số sức phương tiện, diễn nói tướng của các pháp.

 Các Thế Tôn ấy đều nói pháp một thừa,

 giáo hoá vô lượng chúng sinh, khiến vào Phật đạo.

 Lại các bậc Đại Thánh chủ biết rõ tất cả thế gian,

 những điều mong muốn sâu trong lòng của trời, người và các loài chúng sinh,

 nên lại dùng phương tiện khác giúp làm rõ nghĩa bậc nhất.

 Nếu có loài chúng sinh nào gặp các Phật quá khứ,

 hoặc nghe pháp, bố thí, hoặc giữ giới, nhẫn nhục,

 tinh tấn, thiền định, trí tuệ…, đủ cách tu phước và tuệ,

 những người như thế đều đã thành Phật đạo.

 Sau khi các Phật diệt độ, nếu người có lòng hiền lành mềm mỏng,

 những chúng sinh như thế đều đã thành Phật đạo.

 Sau khi các Phật diệt độ, những người cúng dường xá-lợi (phần di cốt của Phật còn lại sau khi hoả táng),

 xây muôn ức thứ tháp bằng vàng, bạc và pha lê (ngọc trong suốt),

 xa cừ (vỏ sò quý) cùng mã não, ngọc mai khôi (ngọc đỏ), lưu ly (ngọc xanh biếc), ngọc châu,

 trang hoàng rộng rãi, sạch đẹp, tô điểm các tháp;

 hoặc có người xây miếu bằng đá, bằng gỗ chiên-đàn (đàn hương) và trầm thủy (gỗ trầm hương),

 gỗ mật (?) cùng các vật liệu khác, gạch ngói, bùn đất…;

 hoặc giữa đồng hoang đắp đất làm miếu Phật,

 cho đến trẻ con chơi đùa, gom cát làm tháp Phật,

 những người như thế đều đã thành Phật đạo.

 Nếu người vì Phật mà dựng các hình tượng,

 chạm khắc thành các tướng tốt, đều đã thành Phật đạo.

 Hoặc dùng bảy thứ báu (thất bảo: vàng, bạc, lưu ly, pha lê, xa cừ, xích châu, mã não) làm thành, hoặc đồng thau, đồng đỏ, đồng trắng,

 thiếc trắng và chì, thiếc, sắt, gỗ cùng với bùn,

 hoặc dùng keo, sơn, vải trang hoàng làm tượng Phật,

 những người như thế đều đã thành Phật đạo.

 Vẽ màu làm tượng Phật, đủ tướng trang nghiêm của trăm phước,

 tự mình làm hay sai người làm, đều đã thành Phật đạo.

 Cho đến trẻ con chơi đùa, hoặc dùng cỏ cây và bút,

 hoặc dùng móng tay mà vẽ làm tượng Phật,

 những người như thế dần dần tích chứa công đức,

 đầy đủ tâm đại bi (lòng thương xót lớn, muốn cứu khổ mọi chúng sinh), đều đã thành Phật đạo,

 chỉ giáo hoá các Bồ-tát, độ thoát vô lượng chúng sinh.

 Nếu người đối với tháp miếu, tượng báu và tượng vẽ,

 dùng hoa, hương, phan (cờ phướn), lọng, kính cẩn mà cúng dường;

 hoặc sai người tấu nhạc, đánh trống, thổi tù và, thổi ốc,

 tiêu, sáo, đàn cầm, đàn không hầu, tỳ bà, chiêng, chũm chọe,

 những âm thanh hay như thế đều đem cúng dường;

 hoặc với lòng vui mừng ca hát, tụng khen đức Phật,

 cho đến chỉ một tiếng nhỏ, đều đã thành Phật đạo.

 Nếu người tâm tán loạn, cho đến chỉ dùng một bông hoa

 cúng dường tượng vẽ, sẽ dần dần thấy vô số đức Phật.

 Hoặc có người lễ lạy, hoặc chỉ chắp tay,

 cho đến chỉ giơ một tay, hoặc hơi cúi đầu,

 dùng đó cúng dường tượng, sẽ dần thấy vô lượng đức Phật,

 tự thành đạo cao nhất, rộng độ vô số chúng sinh,

 vào vô dư niết-bàn (niết-bàn trọn vẹn, không còn thân xác sót lại), như củi hết thì lửa tắt.

 Nếu người tâm tán loạn, bước vào trong tháp miếu,

 một lần xưng "Nam-mô Phật" (con xin quy kính Phật), đều đã thành Phật đạo.

 Với các Phật quá khứ, hoặc hiện tại, hoặc đã diệt độ,

 nếu có ai nghe pháp này, đều đã thành Phật đạo.

 Các Thế Tôn vị lai, số nhiều không lường được,

 các Như Lai ấy cũng dùng phương tiện mà thuyết pháp.

 Tất cả các Như Lai dùng vô lượng phương tiện

 độ thoát các chúng sinh vào trí vô lậu của Phật.

 Nếu có người nghe pháp, không một ai không thành Phật.

 Thệ nguyện gốc của các Phật là: con đường Phật đạo ta đã đi,

 muốn khắp khiến chúng sinh cũng cùng được đạo này.

 Các Phật đời vị lai tuy nói trăm nghìn ức

 vô số các pháp môn (cửa vào giáo pháp, các phương pháp tu), nhưng kỳ thực đều là một thừa.

 Các Phật, bậc Lưỡng Túc Tôn, biết các pháp vốn thường không có tự tính,

 hạt giống thành Phật do duyên mà khởi lên, vì thế nói một thừa.

 Pháp này trụ nơi ngôi vị của pháp (địa vị chân thật vốn có của các pháp), tướng của thế gian thường còn.

 Ở nơi đạo tràng biết rõ rồi, bậc Đạo sư (người dẫn đường, chỉ Phật) dùng phương tiện mà nói.

 Các Phật mười phương hiện tại, được trời người cúng dường,

 số nhiều như cát sông Hằng, xuất hiện ở thế gian,

 vì làm yên ổn chúng sinh, cũng nói pháp như vậy.

 Biết sự vắng lặng bậc nhất, nhưng vì sức phương tiện,

 tuy chỉ bày đủ thứ đạo, kỳ thực là Phật thừa.

 Biết các hạnh của chúng sinh, điều họ nghĩ sâu trong lòng,

 nghiệp đã tích tụ thuở quá khứ, tính ham muốn, sức tinh tấn,

 cùng các căn lanh lợi hay chậm lụt, nên dùng đủ mọi nhân duyên,

 thí dụ và lời lẽ, tuỳ chỗ thích hợp mà dùng phương tiện nói.

 Nay ta cũng như vậy, vì làm yên ổn chúng sinh,

 dùng đủ thứ pháp môn tuyên bày Phật đạo.

 Ta dùng sức trí tuệ biết tính tình và ham muốn của chúng sinh,

 dùng phương tiện nói các pháp, đều khiến họ được vui mừng.

 Xá-lợi-phất nên biết, ta dùng Phật nhãn (mắt Phật, cái thấy toàn diện của Phật) quán xét,

 thấy chúng sinh sáu nẻo nghèo khốn, không có phước và tuệ,

 đi vào con đường hiểm của sinh tử, khổ nối nhau không dứt,

 đắm sâu vào năm dục như con bò lông dài (mao ngưu) quý chiếc đuôi mình,

 lấy tham ái tự che lấp, mù tối không thấy gì,

 không cầu đức Phật có thế lực lớn và pháp dứt khổ,

 vào sâu các tà kiến, lấy khổ mà mong bỏ khổ.

 Vì những chúng sinh ấy mà ta khởi tâm đại bi.

 Thuở ta mới ngồi nơi đạo tràng, nhìn cây và kinh hành (đi chậm qua lại để tu tập, giữ tâm tỉnh thức),

 trong hai mươi mốt ngày suy nghĩ việc như thế này:

 trí tuệ ta đạt được vi diệu bậc nhất;

 chúng sinh các căn chậm lụt, đắm vui, bị si mê làm mù,

 những loại như thế làm sao độ được?

 Bấy giờ các Phạm thiên vương (vua cõi trời Phạm thiên), cùng các Thiên đế Thích (vua cõi trời Đao Lợi),

 bốn vị Thiên vương hộ thế (bốn vua trời giữ gìn bốn phương thế gian), và trời Đại Tự Tại,

 cùng các chúng trời khác, quyến thuộc trăm nghìn vạn,

 cung kính chắp tay lễ, thỉnh ta chuyển pháp luân (thuyết giảng giáo pháp, ví như lăn bánh xe pháp nghiền nát phiền não).

 Ta liền tự nghĩ: nếu chỉ khen ngợi Phật thừa,

 chúng sinh chìm trong khổ không thể tin pháp này;

 vì phá pháp, không tin, sẽ rơi vào ba đường ác.

 Ta thà không thuyết pháp, mau vào niết-bàn.

 Rồi liền nhớ các Phật quá khứ đã dùng sức phương tiện,

 đạo mà nay ta đạt được cũng nên nói thành ba thừa.

 Khi ta nghĩ như vậy, các Phật mười phương đều hiện ra,

 dùng tiếng Phạm (giọng nói thanh tịnh, trong trẻo của Phật) an ủi ta: "Lành thay, Thích-ca Văn (tức Phật Thích-ca Mâu-ni)!

 Bậc Đạo sư bậc nhất, đã được pháp cao nhất này,

 hãy theo tất cả các Phật mà dùng sức phương tiện.

 Chúng tôi cũng đều đã được pháp mầu nhiệm nhất, bậc nhất,

 nhưng vì các loài chúng sinh mà phân biệt nói ba thừa.

 Kẻ ít trí ưa pháp nhỏ, không tự tin mình sẽ thành Phật,

 vì thế dùng phương tiện phân biệt nói các quả vị.

 Tuy lại nói ba thừa, nhưng chỉ là để dạy Bồ-tát."

 Xá-lợi-phất nên biết, ta nghe các bậc Thánh Sư tử (ví Phật như sư tử, oai hùng không sợ hãi)

 cất tiếng sâu, trong, vi diệu, liền xưng: "Nam-mô chư Phật".

 Lại nghĩ như thế này: ta ra đời trong đời ác vẩn đục,

 như các Phật đã nói, ta cũng thuận theo mà làm.

 Suy nghĩ việc ấy xong, liền đến thành Ba-la-nại (thành cổ ở Ấn Độ, nơi Phật thuyết pháp lần đầu).

 Tướng vắng lặng của các pháp không thể dùng lời mà nói ra,

 vì sức phương tiện nên vì năm vị tỳ-kheo mà nói.

 Đó gọi là chuyển pháp luân; từ đó liền có tiếng "niết-bàn",

 có tên "A-la-hán", có những tên gọi khác nhau của Pháp (giáo pháp) và Tăng (đoàn thể người xuất gia).

 Từ kiếp lâu xa đến nay, ta khen ngợi, chỉ bày pháp niết-bàn:

 khổ sinh tử dứt hẳn — ta thường nói như vậy.

 Xá-lợi-phất nên biết, ta thấy các Phật tử

 chí cầu Phật đạo, nhiều vô lượng nghìn vạn ức,

 đều với lòng cung kính đến chỗ Phật,

 đã từng theo các Phật nghe pháp được nói bằng phương tiện.

 Ta liền nghĩ thế này: Như Lai sở dĩ ra đời

 là để nói tuệ Phật, nay đúng là lúc ấy.

 Xá-lợi-phất nên biết, người căn chậm lụt, trí nhỏ,

 kẻ chấp tướng, kiêu mạn, không thể tin pháp này.

 Nay ta vui vẻ, không sợ hãi, ở giữa các Bồ-tát

 ngay thẳng bỏ phương tiện, chỉ nói đạo cao nhất.

 Bồ-tát nghe pháp này, lưới nghi đều đã trừ.

 Một nghìn hai trăm vị A-la-hán cũng đều sẽ thành Phật.

 Như nghi thức thuyết pháp của các Phật ba đời (quá khứ, hiện tại, vị lai),

 nay ta cũng như thế, nói pháp không phân biệt.

 Các Phật ra đời xa cách nhau lâu lắm, khó mà gặp được;

 giả sử có ra đời, nói được pháp này lại càng khó;

 trải vô lượng vô số kiếp, nghe được pháp này cũng khó;

 người nghe được pháp này, người ấy cũng thật khó có.

 Ví như hoa ưu-đàm, ai cũng yêu thích,

 trời người đều cho là hiếm có, lâu lâu mới nở một lần.

 Nghe pháp mà vui mừng khen ngợi, cho đến chỉ nói một lời,

 tức là đã cúng dường tất cả các Phật ba đời.

 Người ấy rất hiếm có, còn hơn cả hoa ưu-đàm.

 Các ông chớ có nghi, ta là vua của các pháp,

 bảo khắp các đại chúng: ta chỉ dùng đạo một thừa

 giáo hoá các Bồ-tát, không có đệ tử Thanh văn.

 Các ông, Xá-lợi-phất, cùng Thanh văn và Bồ-tát,

 nên biết pháp mầu này là điều bí yếu của các Phật.

 Vì đời ác năm trược, người ta chỉ ưa đắm các dục,

 những chúng sinh như thế trọn không cầu Phật đạo.

 Kẻ ác đời sau nghe Phật nói một thừa,

 mê lầm không tin nhận, phá pháp nên rơi vào đường ác.

 Còn người biết hổ thẹn, thanh tịnh, chí cầu Phật đạo,

 thì nên vì những người như thế rộng khen đạo một thừa.

 Xá-lợi-phất nên biết, pháp các Phật là như thế:

 dùng muôn ức phương tiện, tuỳ chỗ thích hợp mà thuyết pháp.

 Người không tập học thì không thể hiểu rõ điều này.

 Các ông đã biết các Phật, bậc thầy của thế gian,

 tuỳ chỗ thích hợp mà làm việc phương tiện, thì không còn các nghi hoặc nữa,

 trong lòng sinh vui mừng lớn, tự biết mình sẽ thành Phật.

 Thiêm phẩm Diệu Pháp Liên Hoa Kinh (Kinh Hoa Sen Pháp Mầu, bản có thêm phẩm), quyển thứ nhất (hết).

 Thiêm phẩm Diệu Pháp Liên Hoa Kinh, quyển thứ hai

 Đời Tuỳ, Tam tạng (vị pháp sư thông suốt ba kho kinh điển: Kinh, Luật, Luận) người Thiên Trúc (Ấn Độ) là Xà-na-quật-đa cùng Cấp-đa dịch.

◄ Trước Sau ►

Quay lại danh sách thiên · Giỏ video