Thiên thứ mười sáu: Doanh khí (dòng khí nuôi dưỡng, được tạo ra từ phần tinh chất của thức ăn, chạy trong các mạch để nuôi khắp cơ thể).
Hoàng Đế nói: Đường vận hành của doanh khí lấy việc ăn uống, đưa thức ăn vào trong làm điều quý nhất. Thức ăn vào dạ dày, rồi phần tinh chất được chuyển lên phổi, tràn khắp bên trong và tỏa ra bên ngoài. Phần tinh túy thuần khiết nhất thì đi trong các đường của kinh mạch (những đường dẫn khí huyết chạy khắp cơ thể), luôn vận hành không ngừng, hết vòng lại bắt đầu vòng mới. Đó gọi là quy luật vận hành của trời đất.
Cho nên doanh khí từ đường kinh Thái âm (tức Thủ thái âm, đường kinh của phổi) đi ra, rót vào đường kinh Thủ dương minh (đường kinh dương minh ở tay, thuộc ruột già). Từ đó đi lên, rót vào đường kinh Túc dương minh (đường kinh dương minh ở chân, thuộc dạ dày). Rồi đi xuống đến mu bàn chân, rót vào khoảng ngón chân cái, hợp với đường kinh Thái âm (ở đây là Túc thái âm, đường kinh của tỳ – tạng lo việc tiêu hóa, hấp thu).
Rồi đi lên đến vùng đùi (?), từ tỳ rót vào trong tim. Theo đường kinh Thủ thiếu âm (đường kinh thiếu âm ở tay, thuộc tim), ra ở nách, đi dọc cánh tay, rót vào ngón tay út, hợp với đường kinh Thủ thái dương (đường kinh thái dương ở tay, thuộc ruột non).
Rồi đi lên vượt qua nách, ra ở phía trong vùng gò má dưới mắt (?), rót vào khóe mắt trong, lên đỉnh đầu, xuống gáy, hợp với đường kinh Túc thái dương (đường kinh thái dương ở chân, thuộc bàng quang). Theo dọc cột sống, xuống mông, rồi đi xuống rót vào đầu ngón chân út, theo lòng bàn chân, rót vào đường kinh Túc thiếu âm (đường kinh thiếu âm ở chân, thuộc thận).
Rồi đi lên rót vào thận, từ thận rót ra bên ngoài tim, tỏa ra trong lồng ngực. Theo đường kinh Tâm chủ (tức Thủ quyết âm, đường kinh của tâm bào – lớp màng bao bọc, che chở tim), ra ở nách, xuống cánh tay, đi ra ở khoảng giữa hai gân (ở mặt trong cẳng tay), vào giữa lòng bàn tay, ra ở đầu ngón tay giữa, rồi quay lại rót vào đầu ngón tay áp út, hợp với đường kinh Thủ thiếu dương (đường kinh thiếu dương ở tay, thuộc tam tiêu).
Rồi đi lên rót vào vùng đản trung (vùng chính giữa ngực, khoảng giữa hai đầu vú), tỏa ra khắp tam tiêu (ba vùng trong thân mình: thượng tiêu ở ngực, trung tiêu ở bụng trên, hạ tiêu ở bụng dưới, là đường lưu thông của khí và nước trong cơ thể). Từ tam tiêu rót vào túi mật, ra ở hai bên sườn, rót vào đường kinh Túc thiếu dương (đường kinh thiếu dương ở chân, thuộc túi mật).
Rồi đi xuống đến mu bàn chân, lại từ mu bàn chân rót vào khoảng ngón chân cái, hợp với đường kinh Túc quyết âm (đường kinh quyết âm ở chân, thuộc gan). Đi lên đến gan, từ gan đi lên rót vào phổi, lên theo cổ họng, vào lỗ thông của hàng tảng (vùng phía sau mũi, chỗ khoang mũi thông xuống họng), và kết thúc ở súc môn (lỗ mũi ngoài).
Nhánh rẽ riêng của nó thì đi lên trán, theo đỉnh đầu, xuống giữa gáy, theo dọc cột sống đi vào vùng xương cùng (?), đó chính là Đốc mạch (mạch chạy dọc chính giữa sống lưng, cai quản các đường kinh dương). Nhánh ấy lại quấn quanh bộ phận sinh dục, đi lên qua giữa vùng lông mu, vào trong rốn, lên theo phía trong bụng, vào khuyết bồn (hõm phía trên xương đòn), xuống rót vào trong phổi, rồi lại ra ở đường kinh Thái âm (đường kinh của phổi, nơi bắt đầu vòng vận hành).
Đó là đường đi của doanh khí, là lề lối thường hằng của sự vận hành khi đi ngược lên, khi đi xuôi xuống theo các đường kinh.
◄ Trước
Sau ►
Quay lại danh sách thiên · Giỏ video