Thiên 24 — Thiên 24 — Bệnh quyết

 Thiên thứ hai mươi bốn: Quyết bệnh (các bệnh do quyết — khí trong người đi ngược lên, mất điều hòa mà sinh ra).

 Chứng quyết đầu thống (đau đầu do khí đi ngược lên đầu): mặt như sưng phù lên, trong lòng bứt rứt khó chịu. Chữa bằng cách chọn huyệt để châm trên kinh Túc dương minh (đường kinh Vị — dạ dày — chạy ở chân) và kinh Túc thái âm (đường kinh Tỳ — lá lách, cơ quan tiêu hóa theo Đông y — chạy ở chân).

 Chứng quyết đầu thống: các mạch trên đầu đau, trong lòng buồn rầu, hay khóc. Xem các mạch đập trên đầu, nếu thấy căng đầy khác thường thì châm cho ra hết máu, sau đó điều chỉnh kinh Túc quyết âm (đường kinh Can — gan — chạy ở chân).

 Chứng quyết đầu thống: đầu nặng và đau cố định một chỗ. Châm theo phép tả (cách châm để làm tiêu bớt khí độc gây bệnh đang dư thừa) năm đường kinh trên đầu, mỗi đường năm huyệt. Trước hết chọn huyệt ở kinh Thủ thiếu âm (đường kinh Tâm — tim — chạy ở tay), sau đó chọn huyệt ở kinh Túc thiếu âm (đường kinh Thận chạy ở chân).

 Chứng quyết đầu thống: hay quên, ấn vào không tìm ra chỗ đau. Châm các mạch đập ở hai bên đầu và mặt, sau đó chọn huyệt ở kinh Túc thái âm.

 Chứng quyết đầu thống: gáy đau trước, rồi lưng và cột sống đau theo. Trước hết châm huyệt Thiên Trụ (huyệt ở gáy), sau đó chọn huyệt ở kinh Túc thái dương (đường kinh Bàng quang — bọng đái — chạy ở chân).

 Chứng quyết đầu thống: đau đầu dữ dội, các mạch ở trước và sau tai đập mạnh, có cảm giác nóng. Châm theo phép tả cho ra máu, sau đó chọn huyệt ở kinh Túc thiếu dương (đường kinh Đởm — túi mật — chạy ở chân).

 Chứng chân đầu thống (đau đầu thật sự, khí độc xâm nhập thẳng vào não, bệnh rất nặng): đầu đau dữ dội, khắp trong não đều đau, tay chân lạnh lên tận các khớp khuỷu và gối; đó là chứng chết, không chữa được.

 Có loại đau đầu không thể chữa bằng cách châm các du huyệt (các huyệt nằm trên đường kinh): đó là do bị đánh hoặc té ngã, máu xấu ứ đọng ở bên trong; hoặc nếu thịt bị tổn thương mà đau chưa dứt, thì có thể châm ngay tại chỗ đau, chứ không thể chọn huyệt ở xa.

 Có loại đau đầu không châm được: do chứng đại tý (chứng tê đau nặng vì gió, lạnh, ẩm xâm nhập vào người) gây hại, ngày nào cũng phát cơn; chỉ có thể làm cho bớt đi phần nào chứ không thể dứt hẳn.

 Nửa đầu lạnh và đau: trước hết chọn huyệt ở kinh Thủ thiếu dương (đường kinh Tam tiêu — hệ thống điều hòa nước và khí trong thân mình — chạy ở tay) và kinh Thủ dương minh (đường kinh Đại trường — ruột già — chạy ở tay), sau đó chọn huyệt ở kinh Túc thiếu dương và kinh Túc dương minh.

 Chứng quyết tâm thống (đau vùng tim do khí đi ngược lên): đau lan ra sau lưng như co kéo, hay bị co giật, cảm giác như có vật gì từ phía sau chạm vào tim, người còng gập xuống — đó là thận tâm thống (đau vùng tim do bệnh ở Thận). Trước hết châm huyệt Kinh Cốt và Côn Lôn (hai huyệt ở chân thuộc kinh Bàng quang); nếu phát cuồng không dứt (?) thì châm huyệt Nhiên Cốc (huyệt ở bàn chân thuộc kinh Thận).

 Chứng quyết tâm thống: bụng trướng, ngực đầy tức, vùng tim lại càng đau dữ — đó là vị tâm thống (đau vùng tim do bệnh ở Vị, tức dạ dày). Châm huyệt Đại Đô và Thái Bạch (hai huyệt ở bàn chân thuộc kinh Tỳ).

 Chứng quyết tâm thống: đau như bị dùi, kim đâm vào tim, tim đau dữ dội — đó là tỳ tâm thống (đau vùng tim do bệnh ở Tỳ). Châm huyệt Nhiên Cốc và Thái Khê (hai huyệt ở chân thuộc kinh Thận).

 Chứng quyết tâm thống: sắc mặt xanh xám như người chết, suốt ngày không thở dài ra được một hơi — đó là can tâm thống (đau vùng tim do bệnh ở Can, tức gan). Châm huyệt Hành Gian và Thái Xung (hai huyệt ở bàn chân thuộc kinh Can).

 Chứng quyết tâm thống: khi nằm hoặc ngồi yên không làm gì thì cơn đau tim dịu bớt, hễ cử động thì càng đau thêm, sắc mặt không thay đổi — đó là phế tâm thống (đau vùng tim do bệnh ở Phế, tức phổi). Châm huyệt Ngư Tế và Thái Uyên (hai huyệt ở bàn tay, cổ tay thuộc kinh Phế).

 Chứng chân tâm thống (đau tim thật sự, khí độc phạm thẳng vào tim): tay chân lạnh lên tận các khớp khuỷu và gối, tim đau dữ dội; buổi sáng phát bệnh thì tối chết, tối phát bệnh thì sáng chết. Có loại đau tim không châm được: bên trong có khối tích tụ lớn, không thể chữa bằng cách châm các du huyệt.

 Trong ruột có trùng hà (khối u cục do giun sán gây ra) và giao hồi (giun đũa lớn) thì đều không thể chữa bằng kim nhỏ. Đau vùng tim và bụng, đau quặn bứt rứt (?), có khối sưng tụ, di chuyển qua lại lên xuống, cơn đau lúc có lúc dừng, bụng nóng, hay khát nước, chảy nước dãi — đó là giun đũa lớn.

 Dùng tay gom khối lại, ấn và giữ chặt, không để nó di chuyển, rồi dùng đại châm (loại kim lớn) châm vào, giữ kim thật lâu, đến khi giun không còn cựa động nữa mới rút kim ra. Bụng đầy trướng và đau (?), khối nổi lên ở phần trên của thân (?).

 Tai điếc không nghe được: châm huyệt ở trong tai. Ù tai: châm mạch đập ở trước tai. Đau tai mà không châm được: là do trong tai có mủ, hoặc có ráy tai khô bít lại, khiến tai không nghe được.

 Tai điếc: châm chỗ móng tay giáp với thịt ở ngón áp út; trước châm ở tay, sau châm ở chân. Ù tai: châm chỗ móng tay giáp với thịt ở ngón giữa; tai trái bệnh thì châm bên phải, tai phải bệnh thì châm bên trái; trước châm ở tay, sau châm ở chân.

 Đùi không nhấc lên được: cho người bệnh nằm nghiêng rồi châm, huyệt nằm ở chỗ khớp háng, dùng viên lợi châm (loại kim đầu tròn mà mũi sắc, một trong chín loại kim châm cứu), không được dùng đại châm. Bệnh đi tiêu chảy ra máu: châm huyệt Khúc Tuyền (huyệt ở đầu gối thuộc kinh Can).

 Chứng phong tý (bệnh tê đau do gió độc xâm nhập vào người) lan tràn kéo dài, bệnh không thể khỏi: chân lạnh như giẫm trên băng, có lúc lại nóng như ngâm vào nước sôi, đùi và cẳng chân mỏi rã rời, trong lòng bứt rứt, đau đầu, lúc thì nôn, lúc thì tức ngực khó chịu, hoa mắt chóng mặt xong thì ra mồ hôi, lâu ngày thì mắt mờ hoa, buồn rầu và hay sợ hãi, hụt hơi, không vui; không quá ba năm thì chết.

◄ Trước Sau ►

Quay lại danh sách thiên · Giỏ video