Thiên 25 — Thiên 25 — Gốc bệnh

 Thiên Bệnh bản (gốc của bệnh), thứ hai mươi lăm.

 Trước mắc bệnh rồi sau mới sinh chứng nghịch (khí huyết đi ngược chiều bình thường, như khí trào ngược lên, chân tay lạnh giá…) thì chữa vào bản (cái gốc của bệnh, tức bệnh sinh ra trước, là nguyên nhân). Trước có chứng nghịch rồi sau mới sinh bệnh thì chữa vào gốc. Trước bị hàn (khí lạnh, tà khí lạnh xâm vào người hoặc chứng lạnh trong người) rồi sau mới sinh bệnh thì chữa vào gốc. Trước mắc bệnh rồi sau mới sinh chứng hàn thì chữa vào gốc. Trước bị nhiệt (khí nóng, chứng nóng sốt) rồi sau mới sinh bệnh thì chữa vào gốc.

 Trước bị tiết (đi ngoài lỏng, tiêu chảy) rồi sau sinh ra bệnh khác thì chữa vào gốc, nhất định phải điều hoà cho chứng tiêu chảy yên trước, rồi mới chữa bệnh khác. Trước mắc bệnh rồi sau sinh chứng trung mãn (bụng trong đầy trướng, ăn uống không vào) thì chữa vào tiêu (cái ngọn của bệnh, tức chứng sinh ra sau, là hệ quả). Trước mắc bệnh rồi sau mới tiêu chảy thì chữa vào gốc. Trước bị đầy trướng trong bụng rồi sau mới bứt rứt trong lòng thì chữa vào gốc.

 Có khách khí (tà khí từ bên ngoài xâm vào người, như khách lạ đến), có đồng khí (khí cùng loại vốn có sẵn trong người, bệnh từ bên trong sinh ra) (?). Đại tiện, tiểu tiện không thông thì chữa vào ngọn trước; đại tiện, tiểu tiện thông lợi thì chữa vào gốc.

 Bệnh phát ra mà thuộc hữu dư (tà khí thịnh, bệnh thuộc loại thừa, mạnh) thì đó là bệnh từ gốc lan ra ngọn, nên chữa gốc trước, chữa ngọn sau. Bệnh phát ra mà thuộc bất túc (chính khí, tức sức chống bệnh của cơ thể, suy yếu; bệnh thuộc loại thiếu, hư) thì đó là bệnh từ ngọn lan về gốc, nên chữa ngọn trước, chữa gốc sau. Phải cẩn thận xem xét kỹ bệnh đang nhẹ hay đang nặng, rồi tuỳ ý mà điều chỉnh cách chữa: bệnh nhẹ thì chữa gốc và ngọn cùng lúc; bệnh nặng thì chỉ chuyên chữa một mặt. Trước bị đại tiện, tiểu tiện không thông rồi sau mới sinh bệnh khác thì chữa vào gốc.

◄ Trước Sau ►

Quay lại danh sách thiên · Giỏ video