Thiên 26 — Thiên 26 — Tạp bệnh

 Thiên thứ hai mươi sáu: Tạp bệnh (các chứng bệnh linh tinh).

 Chứng quyết (khí trong người rối loạn, đi ngược lên trên, gây đau, lạnh tay chân, có khi ngất) mà đau dọc hai bên cột sống, đau lên tới đỉnh đầu, đầu nặng trĩu, mắt mờ mờ (?), lưng và cột sống cứng đờ: lấy huyệt ở các huyết lạc (mạch máu nhỏ nổi lên ngoài da, châm cho ra máu) trong hõm khoeo chân thuộc kinh Túc Thái dương (đường kinh Thái dương ở chân, tức kinh Bàng quang, chạy từ khóe mắt qua đầu, dọc lưng xuống mặt sau chân).

 Chứng quyết mà ngực đầy tức, mặt sưng, môi sưng ướt, nước dãi chảy lòng thòng, bỗng khó nói, nặng thì không nói được: lấy huyệt ở kinh Túc Dương minh (đường kinh Dương minh ở chân, tức kinh Vị, kinh dạ dày, chạy qua mặt, ngực, bụng xuống mặt trước chân).

 Chứng quyết mà khí xộc lên cổ họng khiến không nói được, tay chân lạnh, đại tiện không thông: lấy huyệt ở kinh Túc Thiếu âm (đường kinh Thiếu âm ở chân, tức kinh Thận).

 Chứng quyết mà bụng sôi ùng ục, căng phồng, nhiều hơi lạnh, trong bụng réo ọc ọc, đại tiện và tiểu tiện khó khăn: lấy huyệt ở kinh Túc Thái âm (đường kinh Thái âm ở chân, tức kinh Tỳ).

 Họng khô, trong miệng nóng, nước bọt quánh như keo: lấy huyệt ở kinh Túc Thiếu âm.

 Trong đầu gối đau: lấy huyệt Độc tỵ (huyệt ở chỗ lõm phía dưới ngoài xương bánh chè, hình như lỗ mũi con bê), dùng viên lợi châm (một trong chín loại kim châm cổ, đầu tròn mà sắc, dùng chữa chứng đau nhức cấp), rút kim ra rồi cách quãng một lúc lại châm tiếp. Kim to cỡ sợi lông đuôi trâu, cứ thế châm vào đầu gối, không phải ngần ngại.

 Chứng hầu tý (cổ họng sưng đau, nghẹn tắc) mà không nói được: lấy huyệt ở kinh Túc Dương minh; nếu vẫn nói được: lấy huyệt ở kinh Thủ Dương minh (đường kinh Dương minh ở tay, tức kinh Đại trường, kinh ruột già).

 Bệnh ngược (sốt rét, cơn rét cơn sốt xen nhau) mà không khát, cách một ngày lên cơn một lần: lấy huyệt ở kinh Túc Dương minh; nếu khát mà ngày nào cũng lên cơn: lấy huyệt ở kinh Thủ Dương minh.

 Đau răng mà không sợ uống nước lạnh: lấy huyệt ở kinh Túc Dương minh; nếu sợ uống nước lạnh: lấy huyệt ở kinh Thủ Dương minh. Tai điếc mà không đau: lấy huyệt ở kinh Túc Thiếu dương (đường kinh Thiếu dương ở chân, tức kinh Đởm, kinh mật); tai điếc mà đau: lấy huyệt ở kinh Thủ Dương minh.

 Chảy máu cam không dứt, máu chảy thành dòng: lấy huyệt ở kinh Túc Thái dương; chỉ chảy máu cam thường: lấy huyệt ở kinh Thủ Thái dương (đường kinh Thái dương ở tay, tức kinh Tiểu trường, kinh ruột non). Nếu không khỏi, châm phía dưới chỗ xương Uyển cốt (xương ở bờ ngoài cổ tay phía ngón út, cũng là tên một huyệt); vẫn không khỏi thì châm vào hõm khoeo chân cho ra máu.

 Đau lưng, phía trên chỗ đau lạnh: lấy huyệt ở kinh Túc Thái dương và Túc Dương minh; phía trên chỗ đau nóng: lấy huyệt ở kinh Túc Quyết âm (đường kinh Quyết âm ở chân, tức kinh Can, kinh gan); không cúi ngửa được: lấy huyệt ở kinh Túc Thiếu dương. Trong người nóng mà thở gấp: lấy huyệt ở huyết lạc trong hõm khoeo chân thuộc kinh Túc Thiếu âm.

 Hay giận mà không muốn ăn, càng ngày càng ít nói: châm kinh Túc Thái âm; giận dữ mà nói nhiều: châm kinh Túc Thiếu dương.

 Đau vùng khảm (vùng má dưới, hai bên cằm và quai hàm): châm kinh Thủ Dương minh, và châm vào mạch máu nổi to ở vùng khảm cho ra máu.

 Đau gáy không cúi ngửa được: châm kinh Túc Thái dương; không quay đầu ngoảnh lại được: châm kinh Thủ Thái dương.

 Bụng dưới đầy căng to lên, khí xộc lên dạ dày, tới tận vùng tim, người gai gai ớn lạnh, lúc rét lúc nóng, tiểu tiện không thông: lấy huyệt ở kinh Túc Quyết âm.

 Bụng đầy, đại tiện không thông, bụng to ra, khí cũng xộc lên ngực và cổ họng, thở khò khè thành tiếng: lấy huyệt ở kinh Túc Thiếu âm.

 Bụng đầy, ăn không tiêu, bụng sôi ùng ục, không đại tiện được: lấy huyệt ở kinh Túc Thái âm.

 Đau vùng tim lan ra lưng và cột sống, buồn nôn: lấy huyệt ở kinh Túc Thiếu âm.

 Đau vùng tim, bụng chướng căng cứng như bức tường (?), đại tiện không thông: lấy huyệt ở kinh Túc Thái âm.

 Đau vùng tim lan ra sau lưng, không thở được: châm kinh Túc Thiếu âm; nếu không khỏi, lấy huyệt ở kinh Thủ Thiếu dương (đường kinh Thiếu dương ở tay, tức kinh Tam tiêu).

 Đau vùng tim lan xuống bụng dưới gây đầy tức, chỗ đau lúc trên lúc dưới không cố định, đại tiện và tiểu tiện khó khăn: châm kinh Túc Quyết âm.

 Đau vùng tim, chỉ thấy hụt hơi, thở không đủ: châm kinh Thủ Thái âm (đường kinh Thái âm ở tay, tức kinh Phế, kinh phổi).

 Đau vùng tim: châm ở ngang đốt sống thứ chín, vừa châm vừa ấn, châm xong ấn vào thì khỏi ngay; nếu không khỏi thì dò tìm lên xuống quanh đó, tìm được chỗ đúng thì khỏi ngay.

 Đau vùng khảm: châm vào mạch đập ở chỗ cong quanh góc hàm thuộc kinh Túc Dương minh, thấy ra máu thì khỏi ngay; nếu không khỏi, ấn vào huyệt Nhân nghênh (huyệt ở hai bên cổ, chỗ mạch đập cạnh yết hầu) trên đường kinh thì khỏi ngay.

 Khí nghịch xộc lên trên: châm vào chỗ lõm ở giữa vùng ngực, và vào mạch đập ở phía dưới ngực.

 Đau bụng: châm vào mạch đập hai bên trái phải rốn, châm xong ấn vào thì khỏi ngay; nếu không khỏi, châm huyệt Khí nhai (vùng ở bẹn, chỗ mạch đập, còn gọi là huyệt Khí xung), châm xong ấn vào thì khỏi ngay.

 Chứng nuy quyết (tay chân mềm yếu, teo nhẽo, kèm lạnh, không cử động được): buộc chặt tứ chi lại cho tới khi người bệnh thấy bức bối khó chịu thì nhanh chóng cởi ra, mỗi ngày làm hai lần. Nếu chân tay bị bất nhân (tê dại, mất cảm giác) thì làm như vậy mười ngày sẽ có cảm giác trở lại; cứ làm không ngừng, đến khi khỏi bệnh mới thôi.

 Chứng nấc (nguyên văn chép là "tuế", có lẽ là chữ "uế" nghĩa là nấc bị chép nhầm (?)): lấy cọng cỏ ngoáy vào mũi cho hắt hơi, hắt hơi xong thì hết nấc; hoặc nín thở rồi nhanh chóng hít vào đón lấy hơi nấc mà kéo nó xuống (?), thì khỏi ngay; làm cho người bệnh giật mình sợ hãi thật mạnh cũng có thể khỏi.

◄ Trước Sau ►

Quay lại danh sách thiên · Giỏ video