Thiên 40 — Thiên 40 — Âm dương trong đục

 Thiên thứ bốn mươi: Âm dương thanh trọc (khí âm, khí dương, khí trong, khí đục)

 Hoàng Đế (vị vua huyền thoại thời thượng cổ Trung Hoa) hỏi: Ta nghe rằng mười hai kinh mạch (mười hai đường dẫn chính trong cơ thể, nơi khí và huyết lưu thông, mỗi đường gắn với một tạng hay một phủ) ứng với mười hai kinh thủy (mười hai con sông lớn trên đất Trung Hoa). Nước của các sông ấy có năm màu khác nhau, chỗ trong chỗ đục không giống nhau. Còn huyết khí (máu và khí, hai thứ nuôi sống cơ thể) của con người thì như nhau cả, vậy ứng với các sông ấy thế nào?

 Kỳ Bá (vị đại thần, thầy thuốc của Hoàng Đế) đáp: Nếu huyết khí của mọi người thật sự như nhau cả, thì thiên hạ đã là một khối thống nhất, làm sao còn có rối loạn được?

 Hoàng Đế nói: Ta hỏi về một người, chứ không hỏi về đông đảo người trong thiên hạ.

 Kỳ Bá đáp: Trong một người cũng có loạn khí (khí vận hành sai trật tự, rối loạn), cũng như cảnh tượng thiên hạ cũng có kẻ làm loạn; lẽ ấy hợp lại thì chỉ là một mà thôi.

 Hoàng Đế nói: Ta muốn nghe về khí trong và khí đục của con người.

 Kỳ Bá đáp: Khí nhận từ thức ăn ngũ cốc thì đục, khí nhận từ không khí hít thở thì trong. Khí trong đổ vào phần âm (các tạng, ở đây trước hết là phổi), khí đục đổ vào phần dương (các phủ, ở đây trước hết là dạ dày). Phần trong ở trong khí đục thì đi lên, thoát ra ở họng; phần đục ở trong khí trong thì đi xuống. Khí trong và khí đục lấn vào nhau, gọi là loạn khí.

 Hoàng Đế hỏi: Âm thì trong mà dương thì đục; nhưng trong cái đục lại có cái trong, trong cái trong lại có cái đục, vậy phân biệt trong đục thế nào?

 Kỳ Bá đáp: Nói đại thể về sự phân chia của khí: khí trong đi lên đổ vào phổi, khí đục đi xuống vào dạ dày. Khí trong của dạ dày thì đi lên, thoát ra ở miệng; khí đục của phổi thì đi xuống đổ vào các kinh mạch, ở bên trong thì dồn tụ vào "bể" (khí hải – nơi khí tụ lại trong lồng ngực (?)).

 Hoàng Đế hỏi: Các đường dương đều đục, vậy đường dương nào đục nhất?

 Kỳ Bá đáp: Riêng kinh thủ thái dương (đường kinh dương ở tay, thuộc ruột non) nhận phần đục nhất của dương; riêng kinh thủ thái âm (đường kinh âm ở tay, thuộc phổi) nhận phần trong nhất của âm. Phần trong thì đi lên các không khiếu (các lỗ thông ở đầu mặt như mắt, tai, mũi, miệng), phần đục thì đi xuống các kinh mạch. Các đường âm đều trong, riêng kinh túc thái âm (đường kinh âm ở chân, thuộc tỳ – cơ quan tiêu hóa, vận chuyển chất bổ từ thức ăn) là nhận phần đục.

 Hoàng Đế hỏi: Chữa trị thế nào?

 Kỳ Bá đáp: Khí trong thì trôi chảy trơn tru, khí đục thì rít, chậm chạp; đó là lẽ thường của khí. Cho nên châm vào đường âm thì châm sâu và lưu kim lâu; châm vào đường dương thì châm nông và rút kim nhanh; còn khi khí trong và khí đục lấn vào nhau thì theo đúng các phép tắc thường ấy mà điều hòa (?).

◄ Trước Sau ►

Quay lại danh sách thiên · Giỏ video