Thiên 54 — Thiên 54 — Tuổi trời

 Thiên Niên (tuổi trời — số tuổi trời ban cho con người), thiên thứ năm mươi tư.

 Hoàng Đế (vị vua huyền thoại của Trung Hoa cổ, người hỏi trong sách) hỏi Kỳ Bá (vị thầy thuốc, bề tôi của Hoàng Đế, người đáp trong sách): Ta muốn nghe khi con người mới sinh ra, khí gì dựng làm nền, cái gì dựng làm thuẫn (hàng rào che chắn, bảo vệ bên ngoài), mất cái gì thì chết, được cái gì thì sống?

 Kỳ Bá đáp: Lấy khí của mẹ làm nền, lấy khí của cha làm thuẫn; mất thần (sức sống tinh thần, biểu hiện sự sống của con người) thì chết, có thần thì sống.

 Hoàng Đế hỏi: Thế nào là thần?

 Kỳ Bá đáp: Khí huyết đã hoà hợp, vinh vệ (vinh khí là phần khí tinh tuý đi trong mạch máu để nuôi dưỡng cơ thể; vệ khí là phần khí đi ngoài mạch, bảo vệ bên ngoài cơ thể) đã lưu thông, ngũ tạng (năm tạng: tâm, can, tỳ, phế, thận — tức tim, gan, lá lách, phổi, thận theo y học cổ truyền) đã hình thành, thần khí trú ngụ ở tâm, hồn phách (hồn: phần tinh thần gắn với tạng can; phách: phần tinh thần gắn với tạng phế) đều đã đủ cả, lúc ấy mới thành người.

 Hoàng Đế hỏi: Tuổi thọ của con người mỗi người mỗi khác, có người chết yểu, có người sống lâu, có người chết đột ngột, có người ốm lâu, ta muốn nghe lẽ ấy.

 Kỳ Bá đáp: Năm tạng vững chắc, huyết mạch (mạch máu và dòng máu chảy trong đó) điều hoà, thịt da trơn tru thông suốt, da dẻ kín đặt, vinh khí và vệ khí vận hành không sai lệch lẽ thường, hơi thở nhẹ nhàng thong thả, khí đi theo đúng nhịp độ, lục phủ (sáu phủ: đởm, vị, tiểu trường, đại trường, bàng quang, tam tiêu — tức mật, dạ dày, ruột non, ruột già, bàng quang, và tam tiêu là đường thông thuỷ dịch và khí trong thân) tiêu hoá được thức ăn, tân dịch (các chất lỏng trong cơ thể, như nước bọt, mồ hôi, dịch thấm nuôi da thịt) được phân bố khắp nơi, mọi thứ đều đúng như lẽ thường, cho nên có thể sống lâu.

 Hoàng Đế hỏi: Người sống đến trăm tuổi mới chết, nhờ đâu mà được như vậy?

 Kỳ Bá đáp: Sứ đạo (đường dẫn khí ra vào, chỉ lỗ mũi và rãnh dưới mũi) sâu và dài, cơ tường (khung xương mặt: phần xương hàm làm nền và các phần xương bao quanh mặt như bức tường) cao mà vuông vức, vinh khí và vệ khí lưu thông điều hoà, ba phần trên, giữa, dưới của mặt đều nổi lên đầy đặn (?), xương cao thịt đầy, thì sống đến trăm tuổi mới hết đời.

 Hoàng Đế hỏi: Khí của con người thịnh suy ra sao cho đến lúc chết, có thể cho nghe được không?

 Kỳ Bá đáp: Người sinh ra được mười tuổi thì năm tạng bắt đầu ổn định, khí huyết đã lưu thông, khí còn dồn ở phần dưới, nên thích chạy; hai mươi tuổi, khí huyết bắt đầu thịnh, thịt da đang lớn, nên thích đi nhanh; ba mươi tuổi, năm tạng đã ổn định hẳn, thịt da rắn chắc, huyết mạch đầy đủ dồi dào, nên thích đi thong thả;

 bốn mươi tuổi, năm tạng, sáu phủ và mười hai kinh mạch (mười hai đường dẫn khí huyết chính chạy khắp cơ thể) đều thịnh hết mức rồi dừng lại ở mức ổn định, tấu lý (các thớ thịt và lỗ chân lông ngoài da) bắt đầu thưa ra, vẻ tươi tốt bắt đầu tàn phai (?), tóc đã điểm bạc nhiều, sức đang ở mức ổn định không còn dao động tăng tiến, nên thích ngồi;

 năm mươi tuổi, khí của tạng can (gan) bắt đầu suy, lá gan bắt đầu mỏng đi, dịch mật bắt đầu giảm, mắt bắt đầu kém sáng; sáu mươi tuổi, khí của tạng tâm (tim) bắt đầu suy, hay buồn rầu lo nghĩ, khí huyết uể oải trì trệ, nên thích nằm; bảy mươi tuổi, khí của tạng tỳ (lá lách, chủ việc tiêu hoá) hư yếu, da dẻ khô héo;

 tám mươi tuổi, khí của tạng phế (phổi) suy, phách rời ra, nên nói năng hay lẫn lộn sai sót; chín mươi tuổi, khí của tạng thận khô kiệt, kinh mạch của bốn tạng còn lại trống rỗng; trăm tuổi, năm tạng đều hư, thần khí đều đã đi hết, chỉ còn trơ lại thân xác rồi qua đời.

 Hoàng Đế hỏi: Những người không sống hết tuổi trời mà chết thì thế nào?

 Kỳ Bá đáp: Năm tạng của họ đều không vững chắc, sứ đạo không dài, lỗ mũi hếch phô ra ngoài, hơi thở gấp gáp dồn dập; lại thêm khung xương mặt thấp, bốn bên mặt mỏng, mạch ít máu, thịt không rắn chắc, nhiều lần trúng phong hàn (bị gió độc và khí lạnh xâm nhập gây bệnh), khí huyết hư yếu, mạch không thông, chân khí (khí chính đáng, sức chống bệnh của cơ thể) và tà khí (khí độc từ ngoài gây bệnh) đánh nhau, rối loạn mà lôi kéo lẫn nhau, cho nên mới sống được nửa chừng tuổi trời đã hết đời.

◄ Trước Sau ►

Quay lại danh sách thiên · Giỏ video