Thiên 57 — Thiên 57 — Chứng thuỷ trướng

 Thiên thứ năm mươi bảy: Thủy trướng (chứng phù sưng do nước ứ đọng trong cơ thể).

 Hoàng Đế hỏi Kỳ Bá rằng: Các chứng thủy (phù do nước ứ), phu trướng (chứng sưng phồng do khí lạnh tụ dưới da), cổ trướng (chứng bụng trướng to căng như cái trống), trường đàm (khối u mọc ở bên ngoài ruột, trong bụng), thạch hà (khối u cứng như đá mọc trong tử cung) và thạch thủy (chứng nước ứ đọng rắn chắc ở bụng dưới), làm sao phân biệt được với nhau?

 Kỳ Bá đáp: Khi chứng thủy mới phát, vùng mí mắt dưới hơi sưng, giống như người vừa ngủ dậy; mạch ở cổ đập mạnh, thỉnh thoảng ho, mặt trong đùi lạnh, cẳng chân sưng, bụng to ra, thế là chứng thủy đã thành. Lấy tay ấn vào bụng, bỏ tay ra thì chỗ lõm nổi lên ngay, như ấn vào một túi đựng nước; đó là dấu hiệu của bệnh này.

 Hoàng Đế hỏi: Chứng phu trướng nhận biết thế nào? Kỳ Bá đáp: Chứng phu trướng là do khí lạnh xâm nhập, trú lại ở khoảng giữa da và thịt; gõ vào bụng nghe tiếng bung bung như tiếng trống, sờ không cứng; bụng to, khắp người đều sưng, da dày; ấn vào bụng thì chỗ ấn lõm xuống mà không nổi lên lại; màu da bụng không thay đổi. Đó là dấu hiệu của bệnh này.

 Hỏi: Chứng cổ trướng thì thế nào? Kỳ Bá đáp: Bụng trướng, khắp người đều to ra, to giống như chứng phu trướng, nhưng màu da xanh vàng, trên bụng nổi gân xanh. Đó là dấu hiệu của bệnh này.

 Hỏi: Chứng trường đàm thì thế nào? Kỳ Bá đáp: Khí lạnh xâm nhập, trú lại ở bên ngoài ruột, giằng co với vệ khí (luồng khí chạy ở bên ngoài các mạch, khắp da thịt, có nhiệm vụ bảo vệ cơ thể chống lại tác nhân gây bệnh từ bên ngoài), khiến khí không lưu thông để nuôi dưỡng được, do đó bị vướng lại một chỗ, tích tụ và bám chặt vào bên trong; khí độc hại bèn nổi lên, tức nhục (khối thịt thừa, tức khối u thịt) bèn mọc ra.

 Lúc mới mọc, nó to bằng quả trứng gà, rồi dần dần lớn thêm; đến khi thành hẳn thì bụng trông như người có mang, để lâu có khi kéo dài quá một năm. Ấn vào thì thấy cứng, đẩy thì khối ấy xê dịch được; kinh nguyệt vẫn ra đúng kỳ. Đó là dấu hiệu của bệnh này.

 Hỏi: Chứng thạch hà thì thế nào? Kỳ Bá đáp: Thạch hà mọc trong bào (tử cung); do khí lạnh xâm nhập, trú lại ở tử môn (cửa tử cung, tức cổ tử cung), làm cửa tử cung bị bít lấp, khí không thông được, máu xấu lẽ ra phải thải ra ngoài thì lại không thải ra được, đóng thành cục (?) mà ứ lại một chỗ, ngày càng lớn thêm, trông như người có mang, kinh nguyệt không ra đúng kỳ. Bệnh này đều chỉ sinh ở phụ nữ, có thể dùng thuốc dẫn cho khối máu ứ ấy ra ngoài.

 Hoàng Đế hỏi: Chứng phu trướng và cổ trướng có thể chữa bằng châm kim được không? Kỳ Bá đáp: Trước hết châm cho tháo máu ở những huyết lạc (các mạch máu nhỏ nổi lên ở ngoài da, chứa máu ứ) tại chỗ bị trướng, sau đó mới điều hòa các đường kinh (các đường kinh mạch chính dẫn khí huyết trong cơ thể); châm để loại bỏ máu ứ trong các huyết lạc (?).

◄ Trước Sau ►

Quay lại danh sách thiên · Giỏ video