Thiên 67 — Thiên 67 — Hành châm

 Thiên "Hành châm" (cách dùng kim châm cứu), thứ sáu mươi bảy. Hoàng Đế (vị vua huyền thoại của Trung Hoa) hỏi Kỳ Bá (vị thầy thuốc, bề tôi của Hoàng Đế) rằng: Ta đã học từ thầy về cửu châm (chín loại kim châm cứu, mỗi loại có hình dạng và công dụng riêng), và đem dùng cho trăm họ. Nhưng huyết khí (máu và khí — nguồn sinh lực vận hành trong cơ thể theo y học cổ truyền) của mỗi người mỗi khác. Có người thì thần (hoạt động tinh thần, sự linh hoạt của sinh lực) chuyển động, khí đã đến trước cả khi kim châm vào; có người thì khí đến cùng lúc với kim; có người thì kim đã rút ra rồi, khí mới tự đến một mình; có người phải châm nhiều lần mới có cảm ứng; có người vừa châm kim thì khí đi ngược, sinh phản ứng xấu; có người châm nhiều lần mà bệnh lại càng nặng thêm. Cả sáu trường hợp ấy, mỗi cái một khác, ta muốn được nghe lý lẽ của chúng.

 Kỳ Bá đáp: Người trùng dương (người có dương khí rất thịnh, như dương chồng lên dương) thì thần dễ chuyển động, khí dễ đi tới. Hoàng Đế hỏi: Thế nào gọi là người trùng dương? Kỳ Bá đáp: Người trùng dương thì sôi nổi, hăng hái, cao ngạo, nói năng nhanh nhảu, bước chân hay nhấc cao; tạng khí (khí của các tạng phủ bên trong) của tim và phổi dồi dào có thừa, dương khí (phần khí mang tính động, nóng, hướng lên, hướng ra ngoài) trôi chảy, mạnh mẽ và bốc lên. Vì thế thần chuyển động và khí đến trước cả kim.

 Hoàng Đế hỏi: Có người trùng dương mà thần lại không đến trước, là vì sao? Kỳ Bá đáp: Người ấy có khá nhiều âm (phần khí mang tính tĩnh, lạnh, hướng xuống, hướng vào trong) trong người. Hoàng Đế hỏi: Lấy gì mà biết người ấy có khá nhiều âm? Kỳ Bá đáp: Người nhiều dương thì hay vui; người nhiều âm thì hay giận. Người này hay giận nhưng cơn giận lại dễ nguôi, cho nên nói là có khá nhiều âm. Âm và dương ở người ấy khó tách rời mà cũng khó hòa hợp, nên thần không thể đến trước được.

 Hoàng Đế hỏi: Khí đến cùng lúc với kim là thế nào? Kỳ Bá đáp: Âm dương điều hòa, huyết khí thấm nhuần, trơn tru, lưu thông dễ dàng, cho nên kim vừa vào thì khí liền ra, gặp nhau nhanh chóng.

 Hoàng Đế hỏi: Kim đã rút ra rồi mà khí mới tự đến một mình, là do khí gì gây nên? Kỳ Bá đáp: Người ấy âm khí nhiều mà dương khí ít; âm khí chìm xuống, còn dương khí nổi lên thì lại bị giữ kín bên trong (?). Cho nên kim đã rút ra rồi, khí mới theo sau mà đến, vì thế gọi là khí tự đến một mình.

 Hoàng Đế hỏi: Phải châm nhiều lần mới có cảm ứng, là do khí gì gây nên? Kỳ Bá đáp: Người ấy nhiều âm mà ít dương, khí chìm sâu nên khó dẫn tới, vì vậy phải châm nhiều lần mới có cảm ứng.

 Hoàng Đế hỏi: Kim châm vào mà khí đi ngược, là do khí gì gây nên? Kỳ Bá đáp: Khí đi ngược, cũng như châm nhiều lần mà bệnh càng nặng thêm, đều không phải do khí âm dương hay do thế khí nổi lên hoặc chìm xuống của người bệnh. Đó đều là do thầy thuốc vụng về làm hỏng, do người hành nghề làm sai, còn hình thể và khí của người bệnh thì không có lỗi gì.

◄ Trước Sau ►

Quay lại danh sách thiên · Giỏ video