Thiên thứ sáu mươi tám: Thượng cách (chứng nghẹn tắc ở phần trên đường ăn, ăn vào là nôn ra ngay).
Hoàng Đế nói: "Do khí mà sinh ra thượng cách thì ăn uống vào rồi lại nôn ra ngay, điều ấy ta đã biết rồi. Do trùng (giun sán trong bụng) mà sinh ra hạ cách (chứng nghẹn tắc ở phần dưới dạ dày). Người bị hạ cách thì ăn vào phải đủ một ngày một đêm mới nôn ra (?). Ta chưa hiểu ý nghĩa của chứng này, mong được nghe cho trọn."
Kỳ Bá đáp: "Vui giận không điều hòa, ăn uống không có chừng mực, nóng lạnh không hợp lúc, thì hàn trấp (chất dịch lạnh sinh ra trong cơ thể) chảy vào trong ruột. Hàn trấp chảy vào ruột thì trùng bị lạnh. Trùng bị lạnh thì tụ lại thành khối, nằm lì ở hạ quản (phần dưới của dạ dày, chỗ nối thông xuống ruột). Khi đó ruột và dạ dày căng đầy, vệ khí (khí bảo vệ cơ thể, chạy ngoài mạch, giữ ấm và chống đỡ bệnh tà) không vận hành nuôi dưỡng được, và tà khí (các yếu tố gây bệnh) chiếm lấy chỗ ấy.
Người ăn vào thì trùng bò lên trên để ăn. Trùng bò lên trên ăn thì hạ quản trống rỗng. Hạ quản trống rỗng thì tà khí lấn át, khối tích tụ lưu lại. Lưu lại lâu thì thành ung (khối sưng mưng mủ). Ung đã thành thì hạ quản bị co hẹp lại. Nếu ung ở phía trong lòng ống thì đau ở sâu (?); nếu ung ở phía ngoài ống thì đau ở nông, và da trên chỗ ung nóng lên."
Hoàng Đế hỏi: "Châm chữa thế nào?"
Kỳ Bá đáp: "Ấn nhẹ lên chỗ ung, xem khí di chuyển về đâu. Trước hết châm nông ở bên cạnh ung, rồi dần dần đưa kim vào sâu hơn, lần theo đó mà châm tiếp, nhưng không quá ba lượt. Xét ung nằm sâu hay nằm nông để định châm sâu hay châm nông.
Châm xong nhất định phải úy (chườm nóng, dùng thuốc hoặc vật được hơ nóng áp lên chỗ bệnh) để hơi nóng thấm vào bên trong. Ngày ngày làm cho hơi nóng thấm vào trong thì tà khí ngày càng suy yếu, ung lớn sẽ vỡ ra.
Lại phối hợp với các điều kiêng cữ để trừ tận gốc bệnh ở bên trong. Người bệnh giữ lòng thanh thản, yên tĩnh, không ham muốn gì, thì khí mới vận hành được. Sau đó dùng thức ăn, vị thuốc có vị mặn và vị đắng, giúp tiêu hóa ngũ cốc, thì đồ ăn mới xuống được."
◄ Trước
Sau ►
Quay lại danh sách thiên · Giỏ video