Thiên Cửu cung bát phong (chín cung và tám hướng gió), thứ bảy mươi bảy.
Thái Nhất (vị thần sao Bắc Cực; vị trí của nó trên trời được dùng để định mùa tiết, mỗi khoảng thời gian nằm ở một trong chín "cung" ứng với tám phương và trung tâm) thường bắt đầu từ ngày Đông chí (tiết giữa mùa đông, ngày ngắn nhất trong năm). Từ ngày đó, nó ở cung Diệp Chập (cung phương Bắc) bốn mươi sáu ngày. Ngày hôm sau, nó sang cung Thiên Lưu (cung phương Đông Bắc, bắt đầu từ tiết Lập xuân) bốn mươi sáu ngày. Ngày hôm sau, nó sang cung Thương Môn (cung phương Đông, bắt đầu từ tiết Xuân phân) bốn mươi sáu ngày. Ngày hôm sau, nó sang cung Âm Lạc (cung phương Đông Nam, bắt đầu từ tiết Lập hạ) bốn mươi lăm ngày. Ngày hôm sau, nó sang cung Thiên Cung (cung phương Nam, bắt đầu từ tiết Hạ chí) bốn mươi sáu ngày. Ngày hôm sau, nó sang cung Huyền Ủy (cung phương Tây Nam, bắt đầu từ tiết Lập thu) bốn mươi sáu ngày. Ngày hôm sau, nó sang cung Thương Quả (cung phương Tây, bắt đầu từ tiết Thu phân) bốn mươi sáu ngày. Ngày hôm sau, nó sang cung Tân Lạc (cung phương Tây Bắc, bắt đầu từ tiết Lập đông) bốn mươi lăm ngày. Ngày hôm sau, nó trở lại cung Diệp Chập, và đó lại là ngày Đông chí.
Thái Nhất còn di chuyển theo từng ngày. Bắt đầu từ ngày Đông chí, nó ở cung Diệp Chập. Đếm số ngày theo nơi nó đang ở: từ cung thứ nhất đi đến ngày thứ chín thì lại quay về cung thứ nhất. Cứ thế mãi không dừng, hết vòng lại bắt đầu lại.
Vào ngày Thái Nhất chuyển sang cung mới, trời ắt đáp ứng bằng gió mưa. Nếu gió mưa đến đúng ngày ấy thì tốt lành: năm đó mùa màng tốt, dân yên ổn, ít bệnh tật. Nếu gió mưa đến trước ngày ấy thì năm đó mưa nhiều. Nếu đến sau ngày ấy thì năm đó hạn hán nhiều (nguyên văn viết "mồ hôi", có lẽ là "hạn hán" do chữ gần âm (?)).
Nếu có biến động vào ngày Thái Nhất ở cung Đông chí, điềm báo ứng vào vua. Nếu có biến động vào ngày Thái Nhất ở cung Xuân phân, điềm báo ứng vào quan tể tướng. Nếu có biến động vào ngày Thái Nhất ở Trung cung (cung ở chính giữa trong chín cung), điềm báo ứng vào các quan lại. Nếu có biến động vào ngày Thái Nhất ở cung Thu phân, điềm báo ứng vào các tướng quân. Nếu có biến động vào ngày Thái Nhất ở cung Hạ chí, điềm báo ứng vào dân chúng.
Gọi là "có biến động" nghĩa là: vào những ngày Thái Nhất ở năm cung nói trên, có gió độc làm gãy cây cối, cuốn tung cát đá. Tùy theo cung mà nó đang ứng vào, đoán xem điềm ấy rơi vào người sang hay người hèn. Lại xem gió từ hướng nào thổi đến mà đoán.
Gió thổi đến từ đúng phương mà Thái Nhất đang ở gọi là thực phong (gió thuận, đúng hướng hợp với mùa). Loại gió này chủ về sinh sôi, nuôi lớn muôn vật. Gió thổi đến từ phương đối diện với phương Thái Nhất đang ở gọi là hư phong (gió nghịch, từ hướng trái mùa thổi tới). Loại gió này làm hại người, chủ về giết chóc, gây tổn hại.
Phải cẩn thận theo dõi hư phong mà tránh đi. Vì vậy bậc thánh nhân ngày ngày tránh đường đi của hư tà (khí độc từ bên ngoài, do gió nghịch mùa mang tới, xâm nhập vào thân thể) như tránh tên bay đá ném, nên tà khí không thể làm hại được. Ý câu ấy là như vậy.
Vì thế, khi Thái Nhất dời vào đứng ở Trung cung, nó nhận sự chầu về của tám hướng gió, nhờ đó mà đoán lành dữ.
Gió từ phương Nam thổi đến gọi là Đại Nhược phong. Khi làm hại người, bên trong nó trú ở tạng tâm (tim, một trong năm tạng theo y học cổ truyền), bên ngoài nó ở mạch (đường dẫn máu). Khí của nó chủ về nóng.
Gió từ phương Tây Nam thổi đến gọi là Mưu phong. Khi làm hại người, bên trong nó trú ở tạng tỳ (lá lách, theo y học cổ truyền là tạng lo việc tiêu hóa, nuôi cơ thịt), bên ngoài nó ở cơ thịt. Khí của nó chủ về làm cho suy yếu.
Gió từ phương Tây thổi đến gọi là Cương phong. Khi làm hại người, bên trong nó trú ở tạng phế (phổi), bên ngoài nó ở da. Khí của nó chủ về khô hanh.
Gió từ phương Tây Bắc thổi đến gọi là Chiết phong. Khi làm hại người, bên trong nó trú ở tiểu trường (ruột non), bên ngoài nó ở mạch Thủ thái dương (đường kinh mạch Thái dương ở tay, nối liền với ruột non). Nếu mạch bị đứt thì khí huyết tràn ra. Nếu mạch bị bế tắc thì khí huyết ứ kết, không lưu thông, người bệnh dễ chết đột ngột.
Gió từ phương Bắc thổi đến gọi là Đại Cương phong. Khi làm hại người, bên trong nó trú ở tạng thận, bên ngoài nó ở xương và các gân dọc hai bên cột sống ở vùng vai lưng. Khí của nó chủ về lạnh.
Gió từ phương Đông Bắc thổi đến gọi là Hung phong. Khi làm hại người, bên trong nó trú ở đại trường (ruột già), bên ngoài nó ở vùng dưới xương hai bên sườn và nách, cùng các khớp tay chân.
Gió từ phương Đông thổi đến gọi là Anh Nhi phong (nguyên văn chữ thứ hai có lẽ bị chép sai (?)). Khi làm hại người, bên trong nó trú ở tạng can (gan), bên ngoài nó ở những chỗ gân kết nối với nhau. Khí của nó chủ về làm thân thể ẩm thấp.
Gió từ phương Đông Nam thổi đến gọi là Nhược phong. Khi làm hại người, bên trong nó trú ở vị (dạ dày), bên ngoài nó ở cơ thịt. Khí của nó chủ về làm thân thể nặng nề.
Tám loại gió này đều phải thổi đến từ phương "hư" (phương đối nghịch với phương Thái Nhất đang ở) thì mới làm người ta sinh bệnh.
Khi ba cái "hư" cùng dồn lại (tam hư: gặp năm có vận khí suy, gặp lúc trăng khuyết, gặp khí hậu trái mùa) thì sinh bệnh cấp phát, chết đột ngột. Nếu có hai điều "thực" (thuận) mà một điều "hư" thì sinh bệnh dai dẳng, lúc rét lúc sốt. Nếu phạm vào nơi ẩm thấp cả trên trời lẫn dưới đất thì sinh chứng nuy (chân tay mềm yếu, teo nhẽo, không cử động được). Cho nên bậc thánh nhân tránh gió như tránh tên bay đá ném. Nếu đã gặp đủ ba cái "hư" mà lại bị trúng gió độc ở một bên người, thì sẽ ngã quỵ và bị thiên khô (liệt nửa người, một bên thân thể khô héo, không cử động được).
◄ Trước
Sau ►
Quay lại danh sách thiên · Giỏ video