Thiên 2 — Phẩm 2 – Giới Bồ-tát

 Phẩm Giới của Bồ-tát, thứ hai

 Văn-thù-sư-lợi (vị Bồ-tát tiêu biểu cho trí tuệ) bạch Phật rằng: "Thế Tôn (danh hiệu tôn xưng Phật: bậc được cả thế gian tôn kính)! Nay con muốn thưa hỏi Thế Tôn về giới (những điều răn cấm người tu phải giữ) của Bồ-tát (người tu theo con đường thành Phật để cứu độ chúng sinh) thuộc về thế gian, là lời dạy thù thắng (?). Xin Ngài vì con mà nói, con sẽ lắng nghe kỹ."

 Phật bảo Văn-thù-sư-lợi: "Nay Ta sẽ nói, ông hãy khéo lắng nghe. Không giết hại chúng sinh. Không trộm của cải người khác. Không làm điều trái với phạm hạnh (đời sống trong sạch, ở đây là không dâm dục). Không nói dối. Không uống rượu. Hãy ghi nhớ như vậy. Không ca múa, diễn trò, làm nhạc. Không cài hoa, xức hương, đội mũ hoa (thiên quán: mũ trang sức như mũ của trời) và các thứ trang sức tương tự. Không ngồi nằm giường cao rộng lớn. Không ăn quá giờ ngọ (quá giữa trưa). Nếu làm những việc trên thì không thành tựu được tam thừa (ba con đường tu: Thanh văn, Duyên giác và Bồ-tát). Vì sao? Vì đã phạm giới.

 Tóc dài đến hai lóng tay thì phải cạo. Hoặc cứ hai tháng thì cạo, dù tóc còn ngắn; đó là Bồ-tát vô học (bậc đã học xong, không còn gì phải học thêm). Nếu tóc dài quá hai lóng tay thì cũng là Bồ-tát vô học (?). Móng tay không được để dài, chỉ được dài bằng một hạt lúa mạch. Vì sao? Để gãi ngứa. Làm được như vậy thì là Bồ-tát biết phân biệt (biết cân nhắc đúng sai) (?).

 Để cúng dường Phật, Pháp, Tăng (ba ngôi báu: Phật là bậc giác ngộ, Pháp là lời dạy của Phật, Tăng là đoàn thể người tu) và Bát-nhã ba-la-mật (trí tuệ thấu suốt chân lý, đưa người tu sang bờ giải thoát), cùng để phụng dưỡng cha mẹ, anh em, thì được cất giữ tiền của để xây chùa, tạc tượng, bố thí. Nếu có những lý do ấy thì được nhận vàng bạc, tiền của mà không có lỗi.

 Khi ăn, mỗi nắm cơm chỉ nên to bằng quả trứng gà. Trong lúc đang ăn, nếu không có lý do thì không được nhìn người khác; đó là Bồ-tát biết phân biệt. Không được mua bán. Nhận đồ người khác bố thí thì không được đem bán lại. Dù được bố thí đến trăm triệu cũng đều nên nhận. Vì sao? Vì có lý do. Tự mình không làm điều ác, cũng không bảo người khác làm. Không được vì lợi lộc mà khen ngợi người khác. Nếu con vật bị giết vì mình thì không được ăn. Nếu thịt đã tự thối rữa như gỗ mục, muốn ăn thì được ăn. Văn-thù-sư-lợi, nếu muốn ăn thịt thì phải đọc câu chú (câu thần chú, lời tụng có năng lực thiêng) này:

 Đa-điệt-tha (nghĩa là "như vậy"), A-nại-ma A-nại-ma (nghĩa là "không có cái tôi, không có cái tôi"), A-thị-bà-đa A-thị-bà-đa (nghĩa là "không có sự sống, không có sự sống"), Na-xá Na-xá (nghĩa là "mất, mất"), Đà-ha Đà-ha (nghĩa là "đốt, đốt"), Bà-phất Bà-phất (nghĩa là "phá, phá"), Tăng-kha-lật-đa-nhị (nghĩa là "hữu vi", tức những gì do nhân duyên tạo thành, có sinh có diệt), Sa-ha (nghĩa là "trừ bỏ tội giết").

 Đọc chú này ba lần rồi mới được ăn thịt; ngay cả cơm cũng không nên ăn (nếu chưa quán xét). Vì sao? Vì nếu không suy xét thì ngay cơm cũng không nên ăn, huống gì không đọc chú mà ăn thịt (?).

 Khi ấy Văn-thù-sư-lợi lại bạch Phật: "Thế Tôn! Nếu được ăn thịt, thì vì sao các kinh như kinh Tượng Quy, kinh Đại Vân, kinh Chỉ Man, kinh Lăng-già… đều cấm hẳn?"

 Phật bảo Văn-thù-sư-lợi: "Như một con sông sâu rộng, không thấy bờ bên kia. Nếu không có lý do thì không phải qua. Nếu có lý do thì ông có qua không?" Văn-thù-sư-lợi bạch Phật: "Thế Tôn! Con sẽ qua, con sẽ qua, hoặc bằng thuyền, hoặc bằng bè, hoặc bằng thứ khác." Phật lại bảo Văn-thù-sư-lợi: "Vì chúng sinh không có sức từ bi (thương yêu, mong cho người được vui và thoát khổ), ôm lòng giết hại; vì lý do ấy nên Ta cấm ăn thịt.

 Văn-thù-sư-lợi, có chúng sinh ưa mặc phấn tảo y (áo may bằng vải vụn người ta vứt bỏ), Ta liền nói về phấn tảo y. Cũng vậy, Ta nói về đi khất thực (xin ăn), ngồi gốc cây, ngồi nơi đất trống, ở a-lan-nhã (nơi vắng vẻ yên tĩnh để tu), ở giữa bãi tha ma, ngày chỉ ăn một bữa, quá giờ thì không ăn, gặp chỗ nào ở chỗ đó, chỉ giữ ba y (ba tấm áo của người tu) v.v… Để giáo hóa những người ấy mà Ta nói hạnh đầu-đà (lối tu khổ hạnh, sống thiếu thốn để dứt bỏ ham muốn). Cũng vậy, Văn-thù-sư-lợi, nếu chúng sinh có lòng giết hại, thì vì lòng ấy mà sẽ sinh ra vô số tội lỗi; cho nên Ta cấm ăn thịt. Nếu không ôm lòng hại, có lòng đại từ bi, vì giáo hóa tất cả chúng sinh, thì không có tội lỗi.

 Không được ăn tỏi; nếu có lý do thì được ăn, như dùng để làm thuốc chữa bệnh thì được dùng. Không được uống rượu; nếu là thuốc do thầy thuốc kê, nhiều vị thuốc hòa lẫn, ít rượu nhiều thuốc thì được dùng. Không được uống dầu hay xoa dầu lên thân v.v…; nếu có lý do thì được dùng. Được dùng sữa, lạc (sữa chua), sinh tô (bơ sống), thục tô (bơ đã nấu) và đề hồ (tinh chất tốt nhất lọc từ bơ). Trước đây Ta từng ăn cháo sữa, vì bệnh phong, đờm và lạnh."

 Phật nói bài kỳ-dạ (thể kệ, lời thơ tóm lại ý đã nói ở văn xuôi) này:

 Thân giữ gìn là tốt,
Tâm, miệng giữ cũng vậy;

 Giữ gìn ở mọi nơi,
Là việc Bồ-tát làm.

 Phật bảo Văn-thù-sư-lợi: "Có ba mươi lăm cách cúng dường lớn mà Bồ-tát Ma-ha-tát (Bồ-tát lớn) cần biết: thắp đèn, đốt hương, hương xoa thân, hương xoa đất, hương bột; áo cà-sa (áo của người xuất gia) và lọng; phướn hình rồng con cùng các loại phướn khác; tù và ốc, trống, trống lớn, chuông, chập chõa (?), múa, hát, đồ nằm; hoặc trống ba đốt, trống đeo lưng, trống giữ nhịp và trống cắt nhịp (?); hoa mạn-đà-la (loài hoa trời, hoa thơm đẹp), rải lên đất, tưới đất, xâu hoa, treo lụa; cơm, nước, nước trái cây, đồ uống, đồ ăn, đồ nhai; cùng các món có vị ngon, hương hòa trộn, cau, cành dương (cành cây dùng để chà răng), hương tắm, và cả đậu tắm (bột đậu dùng để tắm rửa). Đó gọi là những cách cúng dường lớn."

 Phật bảo Văn-thù-sư-lợi: "Có hai mươi sáu tà kiến (cách thấy sai lầm) mà Bồ-tát Ma-ha-tát phải xa lìa: giết ngựa để tế lửa; giết người để tế lửa; cùng một lúc bắn tên ra bốn phương; giết bốn nghìn con ngựa, moi bỏ ngũ tạng (năm bộ phận trong bụng), nhét thất bảo (bảy thứ báu như vàng, bạc, lưu ly…) vào trong rồi đem cho Bà-la-môn (giai cấp tu sĩ, tư tế của đạo Bà-la-môn ở Ấn Độ); giết người rồi nhét của báu vào cũng như thế; bắn tên ra bốn phương, đến chỗ tên rơi thì rải đầy thất bảo cho Bà-la-môn; phi ngựa ra bốn phương đến tận chỗ ngựa dừng, rải thất bảo cho Bà-la-môn; theo chỗ tên và ngựa đến tận cùng, giết sạch chúng sinh ở trong vùng ấy; gom các thứ đồ vật mà đốt cháy hết; phải lễ lạy tất cả thiên thần; phải lễ lạy tất cả cây rừng; phải lễ lạy tất cả thần núi; phải lễ lạy những nơi ở thời xưa; phải lễ lạy mọi cây lớn; phải lễ lạy các tượng thần linh tinh; thờ Ma-hê-thủ-la (thần Đại Tự Tại), Tỳ-nữu (thần Vishnu), Câu-ma-lặc (?), Phạm thiên (vị trời được xem là đấng tạo ra thế gian), Diêm-la vương (vua cõi âm), Năng (?), Tỳ-sa-môn (vị thần giữ phương bắc, thần của cải), Nhân-đà-la (thần Đế Thích), thần rượu, thiên nữ, Cát-đa-da-ni, Độc-già, Thiệt-đà-giá-văn-trì, Ưu-ma-la (?) — đều tương tự tà kiến. Những thứ ấy nên bỏ, không nên lễ bái. Văn-thù-sư-lợi, Ta không nói những việc ấy là công đức (việc lành đem lại phước báu)."

 Phật nói bài kỳ-dạ này:

 Hai mươi sáu điều trên,
Đều là chỗ nương sai;

 Chẳng hơn, chẳng yên ổn,
Không thoát được các khổ.

 Nếu nương Phật, Pháp, Tăng,
Cùng với Tứ thánh đế (bốn chân lý cao quý: khổ, nguyên nhân của khổ, sự hết khổ, con đường dẫn đến hết khổ),

 Là chỗ nương tốt lành, yên ổn,
Giải thoát mọi nỗi khổ.

 "Những kẻ tà kiến từ trước đã truyền nhau nói đến các thứ công đức ấy: công đức giết ngựa, công đức giết người, công đức bắn tên ra các phương, công đức phi ngựa, công đức giết tất cả chúng sinh; thật ra đều không phải công đức. Nếu khởi lên một niệm từ bi, công đức sẽ rộng lớn không thể nghĩ bàn. Văn-thù-sư-lợi, đó là điều Bồ-tát thực hành."

 Khi ấy Văn-thù-sư-lợi bạch Phật: "Thế Tôn! Con muốn hỏi Như Lai Ứng Cúng Chánh Biến Tri (ba danh hiệu của Phật: Như Lai là bậc từ chân lý mà đến; Ứng Cúng là bậc đáng được cúng dường; Chánh Biến Tri là bậc biết đúng và biết khắp mọi điều) về các hạnh của chư Bồ-tát đời vị lai. Nếu Như Lai cho phép, nay con xin hỏi." Phật bảo Văn-thù-sư-lợi: "Cứ tùy ý mà hỏi."

 Văn-thù-sư-lợi bạch Phật: "Tứ chúng (bốn hạng người theo Phật: tăng, ni, nam cư sĩ, nữ cư sĩ) vào những lúc nào thì không được làm ra tiếng động, hoặc tiếng từ thân, từ miệng, tiếng gỗ, tiếng đá và các thứ tiếng khác?" Phật bảo Văn-thù-sư-lợi: "Vào sáu lúc thì không được: lúc lễ Phật, lúc nghe pháp, lúc đại chúng họp lại, lúc đi khất thực, lúc đang ăn, lúc đại tiện tiểu tiện."

 Văn-thù-sư-lợi bạch Phật: "Vì sao vào những lúc ấy không được làm ra tiếng động?" Phật bảo Văn-thù-sư-lợi: "Vào những lúc ấy có chư thiên (các vị trời, chúng sinh ở cõi trời) đến. Các vị trời ấy luôn có tâm trong sạch, tâm không nhiễm ô, tâm rỗng lặng, tâm thuận theo ba-la-mật (các hạnh tu đưa người sang bờ giải thoát), tâm quán xét Phật pháp. Vì những tiếng động kia làm tâm họ không định, vì không định nên họ đều bỏ đi. Vì chư thiên bỏ đi nên các ác quỷ kéo đến, gây những việc không có lợi, không yên ổn. Người ở nơi ấy vì thế sinh ra các tai họa, dân chúng đói khát, xâm hại lẫn nhau. Cho nên, Văn-thù-sư-lợi, phải lặng lẽ mà lễ Phật Ứng Cúng Chánh Biến Tri."

 Phật nói bài kỳ-dạ này:

 Không gây tiếng thân, miệng,
Tiếng gỗ, đá, tiếng khác;

 Người lặng lẽ lễ Phật,
Được Như Lai ngợi khen.

◄ Trước Sau ►

Quay lại danh sách thiên · Giỏ video