Phẩm Niết-bàn, thứ năm
Khi ấy Văn-thù-sư-lợi (vị Bồ-tát tiêu biểu cho trí tuệ) bạch Phật: "Thế Tôn (bậc được thế gian tôn kính, chỉ Phật)! Niết-bàn (cảnh giới tịch diệt, dứt hết phiền não và sinh tử) thì Thanh văn (người nghe lời Phật mà giác ngộ, chỉ lo tự giải thoát), Duyên giác (người tự quán lý nhân duyên mà giác ngộ) và phàm phu (người thường chưa giác ngộ) đều không thể phân biệt được; chỉ có Như Lai Chánh Biến Tri (Như Lai: bậc từ chân lý mà đến; Chánh Biến Tri: bậc biết đúng và biết khắp) mới nói được."
Phật nói: "Văn-thù-sư-lợi, niết-bàn không diệt. Vì sao? Vì không có phiền não (những tâm xấu như tham, giận, si) nào phải đoạn, nên không có chỗ nào để đến. Vì sao? Vì không có chỗ. 'Đến' có nghĩa là 'được'. Không có đến nên không có được. Vì sao? Vì không có khổ, vui; không đoạn, không chẳng đoạn; không vô thường, không thường."
Phật nói bài kỳ-dạ (thể kệ, lời thơ tóm ý) này:
Không đoạn, không diệt,
Không sinh, không khởi,
Không sa, không rơi,
Không đi, không đứng.
"Niết-bàn thường còn, không có tướng đoạn, không có tướng thường. Vì sao? Vì không có sinh tử. Văn-thù-sư-lợi, Ta còn không thấy sinh tử, huống gì thấy lỗi lầm tai hại của sinh tử. Văn-thù-sư-lợi, Ta còn không thấy niết-bàn, huống gì thấy công đức của niết-bàn."
Phật nói bài kỳ-dạ này:
Nếu thấy có một pháp (sự vật, hiện tượng),
Các pháp khác cũng thấy;
Vì một pháp là không,
Tất cả pháp cũng không.
"Văn-thù-sư-lợi, nên biết các pháp đều không (trống rỗng, không có tự tính cố định). Nếu không diệt thì không sinh; nếu không đoạn thì không diệt; nếu không vô thường thì không sinh. Vì không có phiền não để đoạn nên không diệt; vì không có chỗ của phiền não nên không sinh."
Phật lại bảo Văn-thù-sư-lợi: "Vì không có chướng ngại nên không diệt; vì không diệt nên không có chướng ngại. Vì sinh ra thiện, bất thiện và vô ký (không thiện cũng không ác) nên không chướng ngại (?). Văn-thù-sư-lợi, đó gọi là niết-bàn."
Phật nói bài kỳ-dạ này:
Không diệt, không đến,
Không đoạn, không thường,
Không chướng, không ngại,
Ấy gọi niết-bàn.
Phật bảo Văn-thù-sư-lợi: "Niết-bàn thường còn, không có mặt trời, mặt trăng, tinh tú, đất, nước, lửa, gió; không có ngày đêm, số lượng; không hình sắc, không hình dạng, không già, bệnh, chết; không năm tháng, không có việc gì phải làm. Đó là thường, là hằng, lìa khỏi mọi nghiệp khổ. Niết-bàn như thế là điều bậc thiện nhân nói."
Phật nói bài kỳ-dạ này:
Nơi ấy không nhật nguyệt,
Tinh tú và tứ đại (đất, nước, lửa, gió);
Ngày đêm cùng số lượng,
Hình sắc và hư không;
Cũng không già, bệnh, chết,
Năm tháng, mọi việc làm.
Đã dứt gốc sinh tử,
Là thường cũng là hằng;
Tướng niết-bàn như thế,
Do bậc thiện nhân nói.
Văn-thù-sư-lợi bạch Phật: "Thế Tôn! Có các ngoại đạo (người theo đạo khác ngoài Phật giáo) nói thế gian là không, lại nói thế gian là không phải không. Đó là sự phân biệt theo ý tà của ngoại đạo."
Phật bảo Văn-thù-sư-lợi: "Ý của ngoại đạo ấy không phải suy xét chân thật. Nếu thế gian là không thì không có sinh tử. Vì sao? Vì là không. Nếu sinh tử là không thì niết-bàn cũng không. Nếu không có niết-bàn thì không có thần thông. Nếu thế gian không phải không thì sinh tử cũng không có. Vì sao? Vì không phải không. Vì sinh tử không phải không nên niết-bàn cũng không có. Nếu không có niết-bàn thì cũng không có thần thông.
Văn-thù-sư-lợi, nếu thế gian không sinh, không hoại thì cần gì niết-bàn? Nếu sinh tử không có mất mát hư hoại thì không gọi là sinh tử. Vì sao? Vì không có mất mát. Nếu sinh tử không có mất mát thì sinh tử chính là niết-bàn. Cho nên, Văn-thù-sư-lợi, không nên nói thế gian là không hay không phải không, cũng không nên nói thế gian cần phải đoạn hay không đoạn. Vì sao? Vì không có. Đoạn là đoạn phiền não; không đoạn là không đoạn phiền não. Nhưng cũng không có phiền não hay không phải phiền não, cũng không có giải thoát. Nếu không có giải thoát thì không có niết-bàn. Văn-thù-sư-lợi, diệt cũng không có. Vì sao? Vì sinh tử là không và không phải không, cho nên không có diệt. Nếu sinh tử là như thế thì ai còn ưa cầu niết-bàn?"
Phật nói bài kỳ-dạ này:
Nếu các thế gian không,
Thì không có sinh tử;
Vì sinh tử không có,
Niết-bàn cũng chẳng có.
Thế gian nếu chẳng không,
Cũng không có sinh tử;
Sinh tử nếu không có,
Niết-bàn cũng chẳng có.
Sinh tử nếu như thế,
Ai sẽ ưa niết-bàn?
◄ Trước
Sau ►
Quay lại danh sách thiên · Giỏ video