Thiên 3 — Tám quẻ cung Khảm

 (Quẻ Khảm: dưới là Khảm, trên là Khảm.) Quẻ Khảm (quẻ kép gồm hai quẻ đơn Khảm chồng lên nhau; Khảm tượng nước, chỉ sự hiểm trở) chứa nhiều âm (âm: mặt mềm, tối, tĩnh), lấy dương (dương: mặt cứng, sáng, động) ở giữa. Mềm mỏng, thuận theo thì không thể vượt qua chỗ hiểm của "trùng cương" (hai lớp cứng chồng lên nhau). Vì vậy lấy cái cứng thắng cái mềm để vượt hiểm, nên gọi là quẻ dương. Do đó Khảm thuộc về "trung nam" (con trai giữa trong nhà) và là quẻ ứng với phương Bắc.

 Quẻ này "phi phục" với quẻ Ly (phi phục: một quẻ hiện ra ngoài là "phi", một quẻ ẩn bên dưới là "phục"; quẻ ẩn dùng để xem cái ngầm bên trong). (Lời chú: hào Mậu Tý thuộc hành Thủy, hào Kỷ Tỵ thuộc hành Hỏa. Mậu Tý, Kỷ Tỵ là các cặp can chi, tức tên gọi ghép từ thiên can và địa chi dùng để đánh dấu năm, tháng, ngày, giờ, ở đây gán cho từng hào; Thủy, Hỏa là hai trong ngũ hành, tức năm yếu tố Kim, Mộc, Thủy, Hỏa, Thổ.)

 Hào "thế" (hào chủ, đại diện cho bản thân quẻ) đặt ở vị "tông miếu" (hào trên cùng, hào thứ sáu; sách xếp các hào theo thứ bậc: hào một là nguyên sĩ, hào hai là đại phu, hào ba là tam công, hào bốn là chư hầu, hào năm là thiên tử, hào sáu là tông miếu). Hào thế ở vị âm, sát gần hào Cửu Ngũ (hào dương ở vị thứ năm; "cửu" chỉ hào dương, "lục" chỉ hào âm, số đi kèm chỉ vị trí tính từ dưới lên), giữ trọn đạo Khảm nên xa được tai họa. Hào "ứng" (hào đối đáp, hô ứng với hào thế) ở vị tam công, cũng là âm tối. Cái đức tạo nên Khảm nằm ở hào Cửu Ngũ và Cửu Nhị.

 (Lời chú: trong và ngoài đều là Khảm, dương ở giữa làm chủ Khảm. Toàn âm mà được dương thì sáng ra, như bề tôi được vua thì yên chỗ của mình. Có bản chép là: như vua được bề tôi thì đạo của vua được tỏ rõ.)

 "Kiến" (tháng can chi mà quẻ bắt đầu chủ quản, dùng để định thời gian ứng nghiệm của quẻ) khởi từ Mậu Dần đến Quý Mùi. (Lời chú: từ tiết Đại thử đến tiết Đại tuyết; tiết khí là hai mươi bốn mốc thời tiết chia đều trong năm.) "Tích toán" (phép tính cộng dồn theo vòng can chi để suy thời vận tốt xấu) khởi từ Quý Mùi đến Nhâm Ngọ, hết vòng lại bắt đầu lại. (Lời chú: Kim và Thủy vào quẻ, vốn cùng một cung — cung là nhóm tám quẻ cùng gốc một quẻ thuần; dùng khí của chúng để khởi tính tốt xấu theo giờ, ngày, năm, tháng.)

 Trong Ngũ tinh (năm hành tinh: Kim, Mộc, Thủy, Hỏa, Thổ tinh) theo vị trí mà khởi từ sao Thái Bạch. (Lời chú: Thái Bạch là sao Kim, vào cung Thủy.) Sao Ngưu theo vị trí giáng xuống hào Mậu Tý. (Lời chú: hai mươi tám tú — hai mươi tám chòm sao chia quanh bầu trời — theo vị trí phối với tám quẻ, hết vòng lại bắt đầu lại.)

 Số "tuế vận" (con số vận của năm) là ba mươi sáu. (Lời chú: phối với sáu hào, chia âm dương, ứng với ba trăm năm mươi sáu (?) ngày lẻ một phần tư ngày; chia theo ngũ hành phối với vận khí thì tốt xấu hiện ra.)

 Trong và ngoài đều là Khảm, đó là vị trí hai lớp cứng. Kinh Dịch nói: "Khảm là hãm (sa xuống, lún vào)". (Lời chú: nước Khảm có thể làm vật lún sâu. Ở trong chỗ hiểm của Khảm thì không thể không tập quen, nên gọi là "Tập Khảm", tức là quen với nó; quen rồi thì có thể đi qua hiểm mà không bị chìm lấp. Không lấy cứng mà đi trên mềm thì không thành được đạo Khảm.)

 Quẻ Chấn có hào dương ở hào đầu, có thể làm vật chấn động, làm chủ sự động. (Lời chú: quẻ Càn sinh ra Chấn; một hào dương ở dưới cùng, Chấn là "trưởng nam", con trai cả.) Khảm có hào dương ở giữa, làm chủ hai lớp cứng, cho nên Khảm là hiểm. Dương biến thành âm thì thành đường hiểm; nay lấy âm biến thành dương thì dừng lại ở quẻ Tiết. (Lời chú: tiếp theo vào quẻ Tiết.)

 (Quẻ Tiết: dưới là Đoài, trên là Khảm.) Quẻ Tiết (nghĩa là chừng mực, tiết chế): nước ở trên đầm, đầm có thể chứa nước; dương dừng lại ở âm nên là Tiết. Tiết là dừng. Dương lay động âm, chứa đầy đặn ở giữa; bên trong vui vẻ (Đoài là vui) mà phía trước có hiểm (Khảm là hiểm). Âm dương tiến lui, Kim và Thủy luân chuyển cùng nhau. Quẻ này phi phục với quẻ Đoài. (Lời chú: hào Đinh Tỵ thuộc Hỏa, hào Mậu Dần thuộc Mộc.)

 Hào thế đặt ở vị nguyên sĩ (hào một), đứng ở đầu (?), hào ứng ở vị chư hầu (hào bốn). (Lời chú: Kim và Hỏa nhận khí của nó mà thu vào bên trong.) Kiến khởi từ Giáp Thân đến Kỷ Sửu. (Lời chú: đó là tiết khí của bản thân quẻ, từ Lập thu đến Đại hàn.) Tích toán khởi từ Kỷ Sửu đến Mậu Tý, hết vòng lại bắt đầu lại. (Lời chú: vận của Kim, Thủy, Khảm, Hỏa vào quẻ, xen lẫn mà định tốt xấu.)

 Ngũ tinh theo vị trí khởi từ Thái Âm. (Lời chú: Thái Âm ở đây là sao Thủy, vào quẻ làm chủ việc.) Sao Nữ theo vị trí giáng xuống hào Đinh Tỵ. (Lời chú: phối với tượng mà đưa vào tích toán.)

 Trên Kim thấy Thủy, ở vị gốc giúp đỡ lẫn nhau; hai khí tranh nhau, mất chừng mực thì than thở. Kinh Dịch nói: "Không biết tiết chế thì sẽ than thở." Số chia khí là hai mươi tám. (Lời chú: tích toán khởi từ số hai mươi tám.)

 Trung nam (Khảm) vào Đoài; "thiếu nữ" (con gái út, tức Đoài) bị lay động, vào vị giữa của âm thì thấy dương; lên xuống thì thấy trưởng nam (Chấn), tiếp theo vào quẻ Thủy Lôi Truân. (Lời chú: như vậy là chỗ hiểm của Tiết đi vào dương, lay động hào Cửu Nhị (?), thể quẻ quay về dương; tiếp theo vào quẻ Truân.)

 (Quẻ Truân: dưới là Chấn, trên là Khảm.) Quẻ Truân (nghĩa là khó khăn lúc ban đầu): trong và ngoài, cái cứng lớn lên, âm dương lên xuống, động mà gặp hiểm. Phàm là lúc khởi đầu của muôn vật thì đều trước khó sau dễ. Nay ở Truân, âm dương tranh nhau, trời đất vừa tách ra, muôn vật vừa nhú mầm, chỗ khó là ở lúc động, nên gọi là Truân. (Lời chú: nước ở trên sấm, như mây và sấm cùng nổi lên, trời đất còn mờ mịt hỗn độn; bước khởi đầu của việc sắp đặt gây dựng không gì hơn lúc này.)

 Cho nên Kinh Dịch nói: "Khó khăn thay, quanh quẩn thay; cưỡi ngựa mà dùng dằng không tiến; khóc ra máu, nước mắt ròng ròng." (Lời chú: đó là dáng vẻ chần chừ không tiến lên được trong lúc gian nan.) Khó khăn được dẹp yên thì mới thông suốt. Kinh Dịch nói: "Người con gái giữ chính đáng, chưa nhận lời gả; mười năm sau mới nhận lời." (Lời chú: "tự" ở đây là yêu; thời thông thì đạo hanh thông, kết hợp với người lứa đôi chính đáng.)

 Thổ và Mộc ứng với tượng mà thấy tốt xấu. Quẻ này phi phục với quẻ Chấn. (Lời chú: hào Canh Dần thuộc Mộc, hào Mậu Thìn thuộc Thổ.) Hào thế ở vị đại phu (hào hai), hào ứng ở vị chí tôn (hào năm, ngôi vua). Âm dương được đúng vị, vua tôi hô ứng nhau, có thể dẹp yên khó khăn trong thời còn hỗn độn mờ mịt.

 Kiến từ Ất Dậu đến Canh Dần. (Lời chú: từ Thu phân đến Lập xuân.) Tích toán khởi từ Canh Dần đến Kỷ Sửu, hết vòng lại bắt đầu lại. (Lời chú: Thổ và Mộc phối với cung gốc mà khởi tích toán.) Ngũ tinh theo vị trí khởi từ Tuế tinh. (Lời chú: Tuế tinh là sao Mộc, vào quẻ.) Sao Hư theo vị trí giáng xuống hào Canh Dần. (Lời chú: sao Hư vào vị Canh Dần của hào Lục Nhị.) Số chia khí hậu là ba mươi sáu. (Lời chú: con số để định tốt xấu.)

 Dương đi đến âm, vào "trung nữ" (con gái giữa, tức quẻ Ly), Tý và Ngọ đối địch nhau mà thấy tốt xấu. (Lời chú: động mà vào tượng Ly thì thành quẻ Ký Tế.)

 (Quẻ Ký Tế: dưới là Ly, trên là Khảm.) Quẻ Ký Tế (nghĩa là việc đã xong, đã qua được sông): hai khí không xung khắc nhau, âm dương ngang hàng đối nhau, hào thế và hào ứng chia ra vua và tôi, cứng mềm đều được đúng vị, nên gọi là Ký Tế. (Lời chú: Ly và Khảm chia ra Ngọ và Tý; nước ở trên, lửa ở dưới, tính chất giao nhau, đối nhau mà không ngăn cách, đó gọi là Ký Tế.)

 Quẻ này phi phục với quẻ Ly. (Lời chú: hào Kỷ Hợi thuộc Thủy, hào Mậu Ngọ thuộc Hỏa.) Hào thế ở vị tam công (hào ba), hào ứng ở vị tông miếu (hào sáu). Âm dương trong ngoài hô ứng nhau, Khảm và Ly ước hẹn với nhau, trên dưới giao nhau. (Lời chú: nước Khảm thấm xuống, lửa Ly bốc lên, hai khí giao nhau thành Ký Tế.) Ngũ hành phối hợp nhau, tốt xấu gắn vào tượng của các hào. (Lời chú: điềm tốt xấu hiện ra ở tượng các hào.)

 Kiến từ Bính Tuất đến Tân Mão. (Lời chú: từ Hàn lộ đến Xuân phân.) Khí của quẻ chia theo tiết khí: bắt đầu nhận khí ở Bính Tuất, đến Tân Mão thì thành tượng chính; xét sáu vị hào để chia cứng mềm, định tốt xấu. Tích toán khởi từ Tân Mão đến Canh Dần, hết vòng lại bắt đầu lại. (Lời chú: vận Thổ và Mộc vào quẻ.)

 Ngũ tinh theo vị trí khởi từ Huỳnh Hoặc. (Lời chú: Huỳnh Hoặc là sao Hỏa, vào quẻ.) Sao Nguy theo vị trí giáng xuống hào Kỷ Hợi. (Lời chú: sao Nguy vào hào Kỷ Hợi.) Số chia khí hậu là hai mươi tám. (Lời chú: để định loại của sáu hào, xét điềm tốt xấu.)

 Khảm vào Đoài thành chồng chất âm; hai tượng chia ra đều là âm, trên dưới đảo lộn, quẻ biến thành quẻ Cách. (Lời chú: Khảm vào Cách: hào Lục Tứ bị lay động thì vào dương, thể quẻ biến thành âm.)

 (Quẻ Cách: dưới là Ly, trên là Đoài.) Quẻ Cách (nghĩa là thay đổi, cải biến): hai âm tuy giao nhau nhưng chí hướng không hợp nhau; thể quẻ chứa nhiều âm mềm, còn tượng các hào thì cứng mạnh, có thể thay đổi biến cải. Đoài ở trên, Ly ở dưới. (Lời chú: rỗng ở giữa.) Trên dưới chứa nhiều âm là điềm thay đổi, thành thể của vật, cho nên gọi là Cách. Kinh Dịch nói: "Người quân tử biến đổi như con báo (thay lông, vằn rực rỡ hẳn lên, ý nói thay đổi triệt để và tốt đẹp), kẻ tiểu nhân thì đổi bộ mặt (chỉ thay đổi bề ngoài)."

 Quẻ này phi phục với quẻ Đoài. (Lời chú: hào Đinh Hợi thuộc Thủy, hào Mậu Thân thuộc Kim.) Hào thế ở vị chư hầu (hào bốn), hào ứng ở vị nguyên sĩ (hào một). Hào Cửu Ngũ và Lục Nhị đứng đúng vị chính. Trời đất thay đổi biến cải, việc người cũng theo đó mà đổi khác. (Lời chú: "canh" là biến đổi.)

 Kiến bắt đầu từ Đinh Hợi đến Nhâm Thìn. (Lời chú: từ Tiểu tuyết đến Thanh minh.) Thủy và Thổ phối vị. (Lời chú: Thổ và Thủy vào quẻ.) Tích toán khởi từ Nhâm Thìn đến Tân Mão, hết vòng lại bắt đầu lại. Ngũ tinh theo vị trí khởi từ Trấn tinh. (Lời chú: Trấn tinh là sao Thổ, vào quẻ.) Sao Thất theo vị trí giáng xuống hào Đinh Hợi. (Lời chú: trong hai mươi tám tú, sao Thất vào quẻ Cách ở hào Đinh Hợi thuộc Thổ (?).) Số chia khí hậu là ba mươi sáu, con số khởi từ đầu (?). (Lời chú: chia ra tượng và số của âm dương thì tốt xấu sinh ra.)

 Trên là Kim, dưới là Hỏa: Kim đọng nước mà thành đồ chứa (?). (Lời chú: đồ chứa có thể đựng các vật.) Lửa biến cái sống thành cái chín; sống hay chín đều nhận khí từ âm dương; thay đổi đối với vật thì vật cũng biến hóa theo. (Lời chú: ngũ hành ứng với năm màu, năm màu ứng với muôn vật, đều nhận khí hòa; khí thì thuận, cứng thì nghịch, nghịch thì trái ngược, trái ngược thì hỏng.)

 Kinh Dịch nói: "Đến ngày Kỷ mới được tin." (Lời chú: "phu" nghĩa như tin.) Âm dương đổi mới bắt đầu lại, động mà thấy tốt xấu. (Lời chú: Chấn làm chủ sự động.) Động thì cái mềm ở đúng vị, cái cứng giữ gìn cho nó được rạng rỡ lớn lao (?); quẻ Cách biến sang quẻ Phong. (Lời chú: quẻ ngoài Đoài vào Chấn thành quẻ Phong.)

 (Quẻ Phong: dưới là Ly, trên là Chấn.) Quẻ Phong (nghĩa là thịnh lớn, đầy đủ): sấm và lửa cùng động, cứng mềm tản khí ra; khí dồn lại thì tối, động thì mới sáng. Kinh Dịch nói: "Làm nhà cho lớn, che kín cả nhà, nhòm qua cửa thì vắng lặng không người, ba năm không gặp ai, xấu." (Lời chú: hào Thượng Lục dồn chứa cái tối mà động, cái xấu ở trên, quay xuống dưới thấy điềm âm.)

 Hỏa và Mộc chia tượng, phối với chỗ âm dồn chứa. Quẻ này phi phục với quẻ Chấn. (Lời chú: hào Canh Thân thuộc Kim, hào Mậu Tuất thuộc Thổ.) Âm ở vị chí tôn làm hào thế, hào ứng ở vị đại phu; vua tôi đều mờ tối với nhau, thời thế thế nào thì có thể biết: bề tôi mạnh, vua yếu, là khởi đầu của thời loạn.

 Kiến sinh từ Mậu Tý đến Quý Tỵ. (Lời chú: từ Đại tuyết đến Tiểu mãn.) Sấm với lửa chấn động gọi là Phong, nên như mặt trời đúng giữa trưa; đến Hạ chí thì âm dồn chứa sinh ra, Phong gặp đúng chỗ ứng thì tốt xấu hiện ra. (Lời chú: tức là lúc mặt trời đúng giữa trưa.) Tích toán khởi từ Quý Tỵ đến Nhâm Thìn, hết vòng lại bắt đầu lại. (Lời chú: Hỏa và Thổ khởi tính.)

 Ngũ tinh theo vị trí khởi từ Thái Bạch. (Lời chú: Thái Bạch là sao Kim, vào quẻ.) Sao Bích theo vị trí giáng xuống hào Canh Thân. (Lời chú: sao Bích vào từ cung Khảm đến quẻ Phong, ở hào Canh Thân, vào Thổ (?).) Số chia khí hậu là hai mươi tám. (Lời chú: tích toán định sáu vị, khởi từ số hai mươi tám.)

 Trên là Mộc, dưới là Hỏa, khí nhận toàn dương; âm sinh ở bên trong, dương khí xen tạp, bản tính chính bị rối loạn, đến cùng cực thì quay lại thành "du hồn" (quẻ thứ bảy trong một cung: hồn rời gốc mà đi lang thang), đi vào chỗ âm dồn chứa. (Lời chú: Chấn vào Khôn.) Âm dương lên xuống rồi quay về gốc, biến đổi thể quẻ ở giữa có và không; điềm tốt xấu có khi hiện ở chỗ có, có khi hiện ở chỗ không.

 Thể của âm dương không thể giữ cứng một tượng làm cố định. Trong tám quẻ, dương lay động âm, âm lay động dương, hai khí cảm ứng nhau mà thành thể, có khi ẩn, có khi hiện. Cho nên thiên Hệ từ (phần giải thích Kinh Dịch) nói: "Một âm một dương gọi là Đạo." (Lời chú: "một" tức là Đạo.) Quẻ ngoài Chấn giáng xuống thành âm, vào quẻ Minh Di. (Lời chú: tiếp theo vào quẻ Minh Di.)

 (Quẻ Minh Di: dưới là Ly, trên là Khôn.) Quẻ Minh Di (nghĩa là ánh sáng bị tổn thương, người sáng suốt bị hại): âm dồn chứa lay động dương, sáu vị hào làm tổn thương nhau; bên ngoài thuận mà bị ngăn cách với ánh sáng, ở trong tối không phân biệt được (Lời chú: có bản chép là "sáng"), làm tổn hại chính đạo, nên gọi là Minh Di. (Lời chú: "di" là tổn thương.)

 Ngũ hành lên xuống, tám quẻ lay động nhau, dương biến vào toàn âm. (Lời chú: như xuân hạ chuyển sang thu đông.) Đường âm thì nguy, đường dương thì yên, cho nên phi phục với quẻ Chấn. (Lời chú: hào Quý Sửu thuộc Thổ, hào Canh Ngọ thuộc Hỏa.) Bị tổn thương ánh sáng mà động thì mới thấy chí hướng. (Lời chú: Chấn là động.)

 Lùi vị vào hào Lục Tứ: hào thế ở vị chư hầu, hào ứng ở vị nguyên sĩ; vua tối mà bề tôi sáng, không thể ngăn được. (Lời chú: như chuyện Cơ Tử với vua Trụ — Cơ Tử là bề tôi hiền, chú của vua Trụ nhà Thương, phải giả điên để tránh họa dưới tay ông vua tàn bạo.)

 Kiến khởi ở hào Lục Tứ, từ Quý Tỵ đến Mậu Tuất. (Lời chú: số của quẻ du hồn và hào Lục Tứ khởi từ Tiểu mãn đến Hàn lộ.) Tích toán khởi từ Mậu Tuất đến Đinh Dậu, hết vòng lại bắt đầu lại. (Lời chú: Thổ và Kim vào quẻ, khởi số tính.) Ngũ tinh theo vị trí khởi từ Thái Âm. (Lời chú: Thái Âm là sao Thủy, vào quẻ.) Sao Khuê theo vị trí giáng xuống hào Quý Sửu. (Lời chú: sao Khuê vào quẻ Minh Di, phối lên hào Lục Tứ Quý Sửu thuộc Thổ.) Số chia khí là ba mươi sáu. (Lời chú: số ba mươi sáu vào quẻ khởi tính để suy tốt xấu.)

 Trong đất có lửa: sáng ở bên trong, tối ở bên ngoài. Ở đời, việc ra làm hay ở ẩn đều bị mọi người nghi ngờ, nên trái lại bị tổn thương cái sáng. Kinh Dịch nói: "Ba ngày không ăn, chủ nhà có lời trách." Âm dương tiến lui, Kim và Thủy gặp Hỏa, khí không hợp nhau, sáu vị lay động nhau, bốn mùa vận chuyển, tĩnh lại thì trở về gốc, cho nên gọi là du hồn. (Lời chú: lấy tám quẻ của cung gốc lay động nhau, sáu vị lần lượt dời đổi.) Tiếp theo giáng xuống thành "quy hồn" (quẻ thứ tám, cuối cùng của một cung: hồn trở về gốc), vào quẻ Sư.

 (Quẻ Sư: dưới là Khảm, trên là Khôn.) Quẻ Sư (nghĩa là quân đội, đám đông): Ly biến vào âm, làm tổn hại chính đạo, rồi trở lại gốc, về với Khảm, dương ở giữa. (Lời chú: quẻ trong là Khảm, là cung gốc.) Hào dương ở giữa quẻ dưới, làm chủ các âm, lợi cho việc dùng binh. Kinh Dịch nói: "Sư là đông người." Nhiều âm mà quy về một dương, được sự chính đáng bền vững.

 Quẻ này phi phục với quẻ Ly. (Lời chú: Ly vào Khảm.) Âm dương xô đẩy nhau, cứng mềm dời vị. (Lời chú: hào Mậu Ngọ thuộc Hỏa, hào Kỷ Hợi thuộc Thủy.) Hào thế ở vị tam công, hào ứng ở vị tông miếu. Kiến bắt đầu từ Nhâm Thìn đến Đinh Dậu. (Lời chú: từ Thanh minh đến Thu phân.) Tích toán khởi từ Đinh Dậu đến Bính Thân, hết vòng lại bắt đầu lại. (Lời chú: Kim và Hỏa vào quẻ khởi tính.)

 Ngũ tinh theo vị trí khởi từ Tuế tinh. (Lời chú: Tuế tinh là sao Mộc, vào quẻ.) Sao Lâu theo vị trí giáng xuống hào Mậu Ngọ. (Lời chú: sao Lâu vào hào Lục Tam của quẻ quy hồn cung Khảm.) Số chia khí là hai mươi tám. (Lời chú: khởi tính vào quẻ để xem tốt xấu.)

 Dưới đất có nước, trở về vị gốc. Hào Lục Ngũ là âm mà ở vị dương; hào Cửu Nhị chính đáng bền vững, có thể làm chủ mọi người, không bị đám đông làm tan rã. Kinh Dịch nói: "Quân đội giữ chính đáng, có bậc trưởng giả đức cao dẫn dắt thì tốt." Vào quẻ bắt đầu từ Khảm, âm dương lay động nhau, đến cùng cực thì quay về gốc là Khảm, trung nam. (Lời chú: dương ở hào Cửu Nhị nên gọi là trung nam.)

 Lên xuống, được mất, tốt, xấu, "hối" (ân hận), "lận" (khó khăn, vướng víu nhỏ) đều được đề phòng qua sáu hào. Việc đặt ra sáu hào bắt nguồn từ cỏ thi (loại cỏ mà thân dùng để bói, đếm ra quẻ); cỏ thi cho ra tượng thì quẻ sinh ra. Tích toán khởi từ ngũ hành; ngũ hành chính đáng thì tốt, đến cùng cực thì xấu. Tượng tốt xấu hiện rõ ở trời đất, việc người, ngày tháng, năm và mùa.

 Khảm biến sang Cấn; Cấn là "thiếu nam" (con trai út); thiếu nam ở cuối quẻ, là chỗ cùng cực. (Lời chú: Chấn có một hào dương ở hào đầu, Khảm có hào dương ở giữa (ở vị thứ hai), Cấn có hào dương ở cuối quẻ (ở vị thứ ba), cho nên nói dương đến cùng cực là thiếu nam; lại có nghĩa là dừng lại.) Tiếp theo vào quẻ Cấn.

◄ Trước Sau ►

Quay lại danh sách thiên · Giỏ video