Đưa lễ cầu hôn
Lại nói về Trương Hiến, làm quan đến chức Đông Các đại học sĩ (chức quan văn rất cao trong triều, làm việc ở điện Đông Các, thường giúp vua bàn việc nước). Vì không hòa thuận với các quan cấp dưới, ông xin từ quan về quê làm ruộng. Ông có một người con gái tên Tú Anh, vừa mười sáu tuổi, nhan sắc đẹp nhất nước. Thơ, từ, ca, phú, nàng không gì không thông thạo; đàn, cờ, chữ, tranh, môn nào cũng giỏi, thật là bậc đứng đầu trong giới nữ nhi. Nhân dịp đến mừng thọ Chung Huệ (cha của Chung Quỳ), học sĩ thấy Chung Quỳ tài cao, tướng mạo khác thường, bèn gả con gái cho chàng. Chung Huệ vâng lời học sĩ, chọn ngày làm lễ quá sính (lễ nhà trai đem sính lễ sang nhà gái để chính thức định việc hôn nhân), rồi sai người mang thư báo ngày đến nhà học sĩ.
Từ khi gả con gái cho Chung Quỳ, lúc nào học sĩ cũng đem tài năng của Quỳ ra mà khen ngợi. Bấy giờ phu nhân của học sĩ đang ngồi nhàn ở sân giữa, học sĩ nói với phu nhân: "Chung Quỳ thật là chàng rể quý (nguyên văn 'rể cưỡi rồng', điển xưa chỉ người con rể tài giỏi, xứng đáng). Con gái ta lấy được Chung Quỳ là gặp đúng người rồi. Ta muốn mời chàng về nhà mình học, nhưng sáu lễ (sáu nghi thức của việc cưới hỏi thời xưa, từ dạm hỏi đến rước dâu) chưa làm xong, sợ bị người ta chê cười." Đang bàn bạc thì gia đồng nhà Chung Huệ mang thư báo ngày lễ quá sính đến trước sân. Gia đồng dâng thư lễ lên, học sĩ đọc xong cũng viết một bức thư gửi trả lời Chung Huệ.
Qua mấy ngày, đúng ngày làm lễ quá sính, Chung Huệ kính cẩn sắm hơn trăm lạng bạc trắng, mười tấm gấm vóc, sai mấy gia đồng mang đến phủ học sĩ. Học sĩ mặc áo đội mũ chỉnh tề ra đón, bày hương án (bàn đặt lư hương để làm lễ), lạy rồi nhận lễ. Ông gửi thư kèm theo để bày tỏ lòng mình với Chung Huệ, đồng thời mời Chung Quỳ đến nhà mình.
Gia đồng trở về, dâng thư của học sĩ lên Chung Huệ. Huệ đọc xong, bèn gọi Chung Quỳ đến dặn: "Học sĩ gọi con, con nên nghe theo, chớ làm trái ý ông." Quỳ vâng lời, liền từ biệt cha mẹ, cùng người hầu lên đường. Đến trước cổng, chàng sai người hầu vào báo trước. Học sĩ ra tận nghi môn (cổng thứ hai trong dinh quan, nơi đón khách theo lễ) để đón. Khi lên đến nhà chính, phu nhân của học sĩ cũng ra, Quỳ bèn lạy ở dưới thềm. Lễ xong, học sĩ mời Quỳ ngồi. Quỳ khiêm nhường mãi mới ngồi xuống ghế ở góc bên. Học sĩ bày tiệc thết đãi, hai bên vui vẻ uống rượu, say hết mức mới thôi. Học sĩ cho chàng ở tại gian nhà phía đông.
Sáng hôm sau, Quỳ sửa sang áo mũ đi ra, lạy tạ học sĩ và phu nhân. Học sĩ nói với chàng: "Ta tuổi đã già, không có lấy một đứa con trai, chỉ có một con gái, nay gả cho con thì con chính là con của ta. Con có thể ở đây học, ta sẽ luôn cùng con bàn luận. Ngày sau con thành đạt, vụt lên cao như cưỡi rồng, chẳng những làm rạng rỡ nhà họ Chung mà nhà ta cũng được thêm vẻ vang." Quỳ đáp: "Được ơn ông không bỏ, coi như nửa con trai (con rể được xem như con trai trong nhà), mong ông dạy bảo cho." Nói xong, Quỳ lại về gian nhà phía đông đọc sách, không lúc nào lười mỏi. Lòng không xao động vì chuyện bên ngoài, miệng không nói điều sai trái, mắt không nhìn bậy, thân không làm càn. Học sĩ càng thêm lấy làm lạ.
Ước chừng một năm, gặp đúng mùa thu có kỳ đại tỉ (kỳ thi lớn ba năm tổ chức một lần để chọn người đỗ đạt ra làm quan), Quỳ bèn lạy từ học sĩ và phu nhân để đi thi, học sĩ bày rượu tiễn biệt. Chàng về nhà lạy từ cha mẹ, thu xếp đàn, kiếm và hòm sách, chủ tớ theo đường bộ lên kinh đô. Hôm ấy nghỉ lại ở Hải Khẩu (?) (có lẽ là một bến cửa biển), đêm nằm mơ thấy người râu dài nói với chàng: "Thượng đế ban cho ngươi bút và kiếm, sao ngươi không đem ra dùng vào việc làm, mà chỉ cất ở chỗ vô dụng?" Nói xong thì đi mất.
Hôm sau, Quỳ dậy sớm, chợt (?) tự nghĩ: "Đêm qua ta nằm mơ thấy người râu dài hôm trước, bảo ta đem bút và kiếm ra dùng vào việc làm. Nay ta biết làm việc gì để thực hiện đây?" Chàng trăn trở do dự, than thở không thôi, suốt dọc đường gắng gượng mà đi, chẳng có chút vẻ vui nào. Chưa biết rồi sẽ ra sao, hãy nghe hồi sau giải rõ.
Trai tài xuất chúng, gái đẹp lại hiền,
Mãi kết duyên Tần Tấn (đời Xuân Thu, hai nước Tần và Tấn đời đời làm thông gia, ý chỉ kết nghĩa vợ chồng), đẹp cả đôi bên.
Phải tin rằng việc vợ chồng đều do trời định trước,
Mới biết nhân duyên chẳng phải chuyện tình cờ.
◄ Trước
Sau ►
Quay lại danh sách thiên · Giỏ video