Thiên 7 — Học nghề khoa cử

 Học tập cử nghiệp (học văn chương để đi thi lấy đỗ đạt, làm quan)

 Vừa đúng ngày Nguyên đán (ngày mồng một Tết âm lịch), ông Chung Huệ gọi Quỳ đến dặn rằng: “Nay cha nghe tin tiên sinh Dư Nam Hoa hiện đang ở cầu Thủy Lục, có dựng một thư viện (trường học tư, nơi thầy dạy học trò) tên là Tức Trai. Trong đó nhân tài đông đúc, người tìm đến xin học nhiều không kể xiết. Nay cha viết một lá thư, lại sắm sẵn lễ vật ra mắt thầy. Con hãy thu xếp hòm sách, cha sai một đứa gia nhân đi theo làm bạn. Con mau lên đường, chớ có chần chừ chậm trễ.”

 Quỳ vâng dạ nghe lời, liền từ biệt cha mẹ mà đi. Đến thư viện, gặp lúc tiên sinh Nam Hoa đang ngồi trên nhà chính, mở xem kinh sử, đọc rộng các sách văn. Quỳ hỏi: “Tiên sinh Nam Hoa ở đâu ạ?” Người ấy đáp: “Chính ta đây.” Quỳ bèn dâng thư và lễ vật của cha lên, rồi quỳ lạy dưới sân. Nam Hoa nói: “Ai mang đến dù chỉ một bó thịt khô làm lễ nhập học trở lên, ta chưa từng không dạy dỗ, cần gì đến lễ hậu như thế?” (lời Khổng Tử: chỉ cần lễ mọn là thầy đã nhận dạy). Quỳ thưa: “Đây chỉ là chút lòng thành mọn của cha con thôi, có đáng gì mà thầy phải nhắc đến!” Thầy bèn cho cậu ở trọ học tại hiên Đằng Vân.

 Từ đó về sau, Quỳ luôn tìm thầy xin dạy bảo, sáng thì chăm chỉ gắng sức, tối lại tự răn dè thận trọng, không lúc nào lơi lỏng. Tiếng đọc sách vang suốt đêm, ngày ngày tháng tháng đều tiến bộ, chỉ tiếc từng tấc thời gian trôi qua không trở lại. Gần được hai năm, việc học đã tiến bộ vượt bậc.

 Một hôm, tiên sinh ra đề bài, các học trò chưa ai làm xong thì Quỳ đã làm xong trước, đem dâng lên trước mặt thầy. Thầy đọc bài văn của cậu, khen rằng: “Chữ nào cũng trang nhã đúng phép, câu nào cũng tinh tế mới mẻ. Thật là bậc anh tài kỳ lạ trời ban, người nổi trội nhất trong giới học trò. Có tài năng như thế này thì lấy công danh dễ như nhặt cọng cỏ, hạt rác, có gì là khó đâu!”

 Đang lúc bàn luận thì có một người bạn tên là Từ Trung Dương, cũng đã đỗ khoa thi hương (kỳ thi ở cấp tỉnh, đỗ thì thành cử nhân) nhưng chưa có tên trên bảng vàng (bảng ghi tên người đỗ tiến sĩ ở kỳ thi cao nhất trong triều). Ông vốn thân thiết với tiên sinh Nam Hoa, nay đặc biệt đến thăm. Hai người chào hỏi xong thì ngồi cạnh nhau. Trung Dương thấy trên bàn có mấy bài văn tập của học trò, bèn cầm lên đọc kỹ. Trong đó ý vị sâu xa, ý tứ hay đẹp, ông đọc mà không nỡ buông tay, phê rằng: “Khí văn mạnh mẽ, lời lẽ hùng tráng, ý sâu thẳm, giọng văn già dặn; đến chỗ biến hóa linh hoạt như gió nổi thì không phải ngòi bút tầm thường nào cũng theo kịp. Thật là áng văn kỳ lạ!”

 Rồi ông hỏi Nam Hoa: “Bài văn này do ai làm vậy?” Nam Hoa đáp: “Đó là do Chung Quỳ, con trai của ông Chung Thạch Thất (tức cha của Chung Quỳ) làm.” Trung Dương nói: “Cha nào con nấy. Cậu ấy đâu rồi, tôi muốn được gặp một lần.” Nam Hoa bèn gọi Chung Quỳ ra chào. Chào hỏi xong, Trung Dương thấy cậu mặt mũi kỳ lạ, dáng vóc khác thường, tiếng nói vang như chuông lớn, mắt tròn to như chuông đồng, bèn nói với Nam Hoa: “Người khác thường ắt sẽ được dùng vào việc khác thường, chớ thấy cậu còn nhỏ tuổi mà xem nhẹ.” Bàn chuyện một hồi, không hay trời đã sắp tối, Trung Dương bèn cáo từ ra về. Chưa biết rồi sau ra sao, xin nghe hồi sau sẽ rõ.

 Mặt mũi kỳ lạ khiến người kính phục, tiếng vang như chuông lớn, mắt sáng có thần.

 Chí lớn ngang trời đất, tài vượt hẳn mọi người, vừa mở miệng đã làm kinh động người đời.

◄ Trước Sau ►

Quay lại danh sách thiên · Giỏ video