Phẩm Đại Thừa (cỗ xe lớn, con đường của Bồ-tát đưa mọi chúng sinh đến giác ngộ), thứ mười hai
Bấy giờ hiền giả Tu-bồ-đề (một đại đệ tử của Phật, nổi tiếng hiểu sâu về lý "không") thưa với Thế Tôn (danh hiệu của Phật: bậc được cả thế gian tôn kính) rằng: "Bạch Đại Thánh! Nay cô gái này đã được ấn bất thoái chuyển (không còn lùi bước trên đường thành Phật) ấn chứng rồi, không còn gì để nghi nữa, nên mới có được biện tài (tài giảng nói pháp) cao diệu như thế. Nếu không phải vậy thì không có cách nào giảng nói pháp sâu xa như thế." Phật nói: "Đúng vậy, Tu-bồ-đề, thật như lời ông nói. Cô Bảo Nữ (tên thiếu nữ, người đặt câu hỏi với Phật trong kinh này) này đã được ấn bất thoái chuyển ấn chứng, vì đã đạt pháp nhẫn (sự hiểu thấu và an trụ vững chắc vào chân lý các pháp không sinh không diệt), nên mới vào được hạnh Đại thừa này."
Khi ấy Bảo Nữ tiến lên hỏi Phật: "Cái gọi là Đại thừa nghĩa là thế nào?" Phật bảo Bảo Nữ: "Gọi là Đại thừa là cỗ xe rộng lớn, vì an ủi vỗ về mọi loài chúng sinh. Là cỗ xe không có ấm cái (những thứ che lấp tâm trí), vì hiện bày mọi công đức và trí tuệ khác thường. Là cỗ xe lìa nhơ, vì bỏ hết những việc trần lao (phiền não làm khổ nhọc tâm) tối tăm. Là cỗ xe soi khắp, vì có tướng của mọi cửa giải thoát. Là cỗ xe rực sáng, vì không ham muốn bám dính. Là cỗ xe thuận theo nhân duyên (sự vật do nhiều điều kiện hợp lại mà thành), vì thoát khỏi mọi vướng ngại. Là cỗ xe trong sạch, vì giữ gìn phần giới. Là cỗ xe khéo trụ bình đẳng, vì cẩn trọng giữ gìn phần định. Là cỗ xe vô lậu (không còn phiền não rỉ chảy), vì chọn lấy phần tuệ. Là cỗ xe giải thoát, vì soi hiểu phần giải thoát. Là cỗ xe hiện bày bình đẳng mọi pháp, vì hiểu rõ phần tri kiến giải thoát (sự thấy biết rằng mình đã giải thoát). Là cỗ xe không tiến không lùi, vì thâu nhiếp mười lực (mười trí lực đặc biệt của Phật). Là cỗ xe không sợ hãi, vì có bốn vô sở úy (bốn điều không sợ hãi của Phật khi giảng pháp) và tiếng rống sư tử (lời giảng pháp oai hùng không gì lay chuyển, như sư tử rống). Là cỗ xe không đi đến, lìa nơi chốn, vì thu nhận mười tám pháp bất cộng (mười tám đức riêng chỉ Phật mới có) thù thắng của chư Phật. Là cỗ xe bằng phẳng khắp, vì thực hành lòng từ bình đẳng đối với chúng sinh. Là cỗ xe không hại, vì dùng chánh pháp chế ngự mọi ngoại đạo. Là cỗ xe tiêu trừ, vì hàng phục mọi quyến thuộc của ma. Là cỗ xe tịch diệt (vắng lặng, dứt hết), vì phá trần lao. Là cỗ xe hàng phục, vì hàng phục ấm ma (ma của năm uẩn, tức thân tâm gây chướng ngại). Là cỗ xe lìa giới hạn, vì vượt qua tử ma (cái chết). Là cỗ xe thù thắng, vì gạt bỏ thiên ma (ma vương ở cõi trời).
"Là cỗ xe giàu có, vì đầy đủ bố thí độ vô cực (ba-la-mật: pháp tu đến tận cùng, đưa người từ bờ mê sang bờ giác). Là cỗ xe không nóng bức, vì đầy đủ trì giới độ vô cực. Là cỗ xe bỏ oán thù, vì đầy đủ nhẫn nhục độ vô cực. Là cỗ xe bền chắc không hoại, vì đầy đủ tinh tấn độ vô cực. Là cỗ xe dứt trừ mọi tì vết của sự tự tại (?), vì tâm lìa ấm cái. Là cỗ xe được tu tập, vì đầy đủ thiền định độ vô cực. Là cỗ xe gặp được mọi đức lành, mọi trí tuệ, việc thế tục và pháp vượt đời, vì đầy đủ trí tuệ độ vô cực. Là cỗ xe điều khiển khắp, theo hạnh của mọi cỗ xe, vì đầy đủ quyền độ vô cực (ba-la-mật về phương tiện khéo léo). Là cỗ xe đến chỗ không có chỗ đến, vì hướng tới diệt độ (niết-bàn: dứt sạch phiền não, ra khỏi sinh tử). Là cỗ xe về chốn an ổn, vì dựng lập tám con đường (bát chánh đạo: tám con đường chân chính dẫn đến giải thoát). Là cỗ xe đến chỗ không có chỗ, vì tu theo, vâng làm phép quán vắng lặng. Là cỗ xe đầy đủ chí nguyện về căn (năm căn lành), lực (năm sức mạnh tinh thần), giác ý (bảy yếu tố giác ngộ), vì mọi ma và ngoại đạo đều không dám ngẩng mặt nhìn. Là cỗ xe bốn thần túc (bốn pháp định giúp đạt năng lực thần thông tự tại), vì có thể hiện khắp các cõi Phật. Là cỗ xe trụ nơi chánh đoạn (?) (sự siêng năng chân chính) vượt qua bình đẳng, vì dứt bỏ mọi pháp bất thiện, tu theo mọi hạnh đức và pháp lành. Là cỗ xe ý chỉ (bốn chỗ đặt tâm quán sát: thân, cảm thọ, tâm, các pháp) khéo tu cẩn trọng, vì không có kẻ thù bên trong. Là cỗ xe không bám vào ba cõi (cõi dục, cõi sắc, cõi vô sắc), vì vâng giữ pháp vô lậu. Là cỗ xe không bám vào các cõi hữu vi (những gì do tạo tác mà có, có sinh có diệt), vì đạt được cõi vô vi (không tạo tác, không sinh diệt) rực sáng. Là cỗ xe không bỏ đạo tâm (tâm cầu thành Phật), điều khiển và khéo trụ, vì không ưa trí tuệ mà Thanh văn (người nghe lời Phật mà tu, mong tự giải thoát) và Duyên giác (người tự tu, tự ngộ lý nhân duyên) thực hành.
"Là cỗ xe vượt lên trên, vì có thể ban cho tướng vô kiến đỉnh (tướng đỉnh đầu của Phật mà không ai thấy được chỗ cao tột). Là cỗ xe trang nghiêm, vì công đức thành tựu. Là cỗ xe chọn lựa tâm tính chúng sinh, vì trí tuệ rốt ráo. Là cỗ xe mở cửa, vì lời lẽ nói ra không bị ai bác bỏ (?). Là cỗ xe một vị, vì bình đẳng với trí tuệ của Phật. Là cỗ xe tiếng vang lớn, vì mười phương đều nghe. Là cỗ xe mà mọi chư thiên (các vị trời) đều lễ bái, vì khéo tu nghiệp lành. Là cỗ xe được Thích (Đế Thích, vua cõi trời Đao-lợi), Phạm (Phạm thiên, vua cõi trời Phạm) và Tứ Vương (bốn vị vua trời giữ bốn phương) ngợi khen, vì đức không thể lường. Với người keo kiệt tham lam, đó là cỗ xe bố thí, vì đứng đầu. Với người phạm giới cấm, đó là cỗ xe ban cho giới, vì gọi là Đại thừa. Với người ôm lòng giận dữ, đó là cỗ xe ban cho nhẫn nhục, vì không có tâm làm hại chúng sinh. Với người lười biếng, đó là cỗ xe ban cho tinh tấn, vì mặc áo giáp bền chắc chưa từng cởi bỏ. Với người tâm loạn, đó là cỗ xe ban cho thiền định, vì khiến tâm được điều hòa, định tĩnh, làm việc nhân hiền. Với người trí tà, đó là cỗ xe ban cho chánh tuệ, vì học rộng hiểu sâu. Là cỗ xe ban cho mọi an vui, trừ khổ hoạn, vì không làm mọi điều ác. Đạo thánh của Phật, trí vô ngại, tuệ không ai sánh bằng mà nó hiện bày, đều ở trên đỉnh của mọi cỗ xe. Vì thế nên gọi là Đại thừa."
Khi Phật giảng nói nghĩa Đại thừa này, một vạn hai nghìn người phát tâm cầu đạo vô thượng chánh chân (đạo giác ngộ cao tột, chân chính, tức quả vị Phật), miệng nói rằng: "Chúng con cũng sẽ cưỡi cỗ xe Đại thừa này, và khiến vô số người cùng các loài chúng sinh đều được đứng vững trong Đại thừa này."
Bấy giờ Bảo Nữ thưa với Thế Tôn: "Bạch Đại Thánh! Đối với Đại thừa, có những hố rãnh chướng ngại nào khiến người ta không mau đến được trí tuệ thông suốt tất cả (nhất thiết trí: trí biết hết mọi pháp của Phật)?" Phật bảo Bảo Nữ: "Người đi theo Đại thừa có ba mươi hai hố rãnh chướng ngại; vì những hố rãnh ấy mà không mau thành tựu trí tuệ thông suốt tất cả. Ba mươi hai điều ấy là gì? Ưa thích cỗ xe Thanh văn (1). Chí hướng cỗ xe Duyên giác (2). Cầu được làm Đế Thích, Phạm thiên (3). Bám vào chỗ sẽ sinh ra mà tu phạm hạnh (lối sống thanh tịnh, dứt dâm dục) (4). Chuyên vào một gốc công đức mà nói là của mình (5). Được của báu thì keo kiệt tham tiếc (6). Lấy lòng thiên vị mà bố thí cho chúng sinh (7). Coi nhẹ giới cấm (8). Không nhớ đến hạnh chuyên tinh của đạo tâm (9). Lấy chuyện giận dữ làm danh tiếng (?) (10). Lòng lười bỏ phóng túng (11). Tâm rong ruổi buông lung (12). Không cầu học rộng (13). Không xét những việc mình làm (14). Kiêu căng tự cao (15). Không thể làm trong sạch hạnh của thân, miệng, tâm (16). Không giữ gìn chánh pháp (17). Quay lưng bỏ ơn thầy (18). Bỏ bốn ân (tứ nhiếp pháp: bố thí, nói lời thương yêu, làm việc lợi ích, cùng làm việc với người) (19). Lìa pháp kiên cố thiết yếu (20). Gần gũi bạn xấu (21). Chạy theo các uẩn và các giới (22). Không khuyên giúp đạo (23). Nghĩ đến gốc bất thiện (24). Phát tâm cầu đạo mà không có quyền xảo phương tiện (khéo léo dùng cách thích hợp) (25). Không ân cần ngợi khen Tam bảo (ba ngôi báu: Phật, Pháp, Tăng) (26). Ghét các Bồ-tát (27). Nghe pháp chưa từng nghe thì phỉ báng (28). Không nhận ra việc của ma (29). Quen nương cậy sách vở thế tục (30). Không chịu khuyên bảo giáo hóa các loài chúng sinh (31). Chán ghét sinh tử (32). Đó là ba mươi hai việc làm trái mất Đại thừa, rơi vào hố rãnh. Rơi vào hố rãnh thì không thể mau thành trí tuệ thông suốt tất cả.
"Lại nữa, Bảo Nữ, người học oai thần và đức của Đại thừa mà vẫn do chính cỗ xe ấy rơi vào hố rãnh. Vì sao vậy? Nếu đối với cỗ xe này mà có cái nhơ của hữu vi, không đúng như cỗ xe được cưỡi là Đại thừa, thì rơi vào hố rãnh. Nếu lấy đức vô vi kia, cưỡi xe như thế mà cho là Đại thừa, lấy đức danh tiếng mà tính toán về cỗ xe ấy, thì đối với tâm Như Lai (danh hiệu của Phật) lại thành trần lao, mọi sự đều không thuận, nên đối với Đại thừa này đều rơi vào hố rãnh (?). Nếu đối với cỗ xe này mà bám vào sự giác ngộ của Như Lai, vì muốn được khen đức, thì người cưỡi xe như vậy, vì cái đức của Đại thừa mà rơi vào hố rãnh (?). Vì thế, Bảo Nữ, Bồ-tát theo Đại thừa nên bỏ cỗ xe pháp mà trần lao ưa chuộng, dùng pháp này để đạt Đại thừa trong sạch; nên tập pháp này, suy ngẫm vâng làm, hợp với sự rộng lớn ấy.
"Pháp nào đưa đến Đại thừa trong sạch? Có ba mươi hai pháp đưa đến Đại thừa trong sạch. Ba mươi hai pháp ấy là gì? Đối với chúng sinh, làm người bạn không cần mời. Vì người khác mà theo chân đế (chân lý tuyệt đối) đến chỗ rốt ráo. Tâm chí vững mạnh, tu theo mọi hạnh đức không hề chán, vì muốn đức tột bậc được thành tựu. Lòng không rối loạn, vì tâm chí trong sạch. Thân trong sạch, giữ oai nghi (cử chỉ đúng mực của người tu) và lễ tiết, vì không có vọng tưởng. Lời nói trong sạch, vì lời nói và việc làm đi đôi với nhau. Tâm trong sạch, vì không bỏ đạo tâm. Bố thí trong sạch, vì không mong đền đáp. Giới hạnh tinh khiết, vì giữ mình không phạm giới cấm. Nhẫn nhục trong sạch, vì không tiếc thân mạng. Tinh tấn trong sạch, vì đầy đủ mười lực và các vô sở úy. Thiền định trong sạch, vì không bị mọi trần lao xen lẫn. Trí tuệ trong sạch, vì dứt bỏ mọi vướng ngại. Tâm trong sạch, vì hàng phục mọi ma. Hạnh bền chắc, vì vượt qua các ước nguyện. Tập bốn ân, vì không bỏ chúng sinh. Biết đền ơn Phật, vì giữ gìn chánh pháp. Không biếng nhác mỏi mệt, vì có thể đầy đủ các pháp đạo phẩm (các pháp tu giúp đạt đến giác ngộ). Nghe không biết chán, vì đầy đủ trí của bậc thánh. Vui mừng, vì ngày càng hơn lên. Không kiêu mạn, khéo léo như bậc thánh, vì có thể đạt đến tướng vô kiến đỉnh. Không tranh cãi về mọi pháp, vì thấy hòa hợp với lẽ nhân duyên quả báo. Không nghèo thiếu, vì được bảy món của cải (thất tài: lòng tin, giữ giới, nghe học, bố thí, tự hổ thẹn, hổ thẹn với người, trí tuệ). Không bị ngã quỵ, vì được tự tại. Đức và tuệ thành tựu, vì không mất thần thông. Dứt trừ trần lao cho chúng sinh, vì định nơi vắng lặng đã thành tựu. Biến hóa nhờ trí hiểu biết của Như Lai, vì đầy đủ phép quán. Thấy và chỉ cho người thấy ba cửa giải thoát (không, vô tướng, vô nguyện), vì tu theo không, vô tướng (không bám hình tướng), vô nguyện (không mong cầu). Bên trong điềm đạm, vì khiến chúng sinh hiểu rõ, phân biệt trí tuệ vắng lặng. Khởi tận trí (trí biết rằng phiền não đã dứt hết), vì được pháp nhẫn bất khởi (sự an trụ vào chân lý các pháp vốn không sinh khởi). Tu hành mọi pháp yếu, vì được thọ ký (được Phật báo trước sẽ thành Phật)." Phật nói: "Này Bảo Nữ, đó là ba mươi hai pháp đưa đến Đại thừa trong sạch."
Khi nói phẩm kinh về ba mươi hai pháp này, bảy vạn hai nghìn trời và người đều phát tâm cầu đạo vô thượng chánh chân, một vạn hai nghìn Bồ-tát được pháp nhẫn bất khởi. Trăm vạn chư thiên trên hư không đều tấm tắc ngợi khen, rải hoa trời, tấu các nhạc khí, ai nấy cất tiếng ca tụng rằng: "Ai được nghe danh đức của Đại thừa này, những chúng sinh ấy sẽ cứu giúp và dựng lập đức của chư Phật. Còn ai nghe rồi tin ưa, tin chắc, nếu giữ gìn và xét kỹ vâng làm, thì công đức còn vượt hơn thế nữa."
◄ Trước
Sau ►
Quay lại danh sách thiên · Giỏ video