Thiên 2 — Phẩm 2 – Ba mươi hai điều phát tâm báu

 Phẩm thứ hai: Ba mươi hai cách phát tâm báu

 Bấy giờ hiền giả Xá-lợi-phất (một trong các đại đệ tử của Phật, nổi tiếng trí tuệ bậc nhất) hỏi Bảo Nữ: "Nay thân cô là thân người nữ, há có thể tu được hạnh chí thành, pháp, nghĩa và luật sao?" Bảo Nữ đáp: "Thưa ngài Xá-lợi-phất, chí thành thì không có lời nói; pháp thì không có ham muốn; nghĩa thì không thể nắm được; luật thì thân tâm lặng yên. Lại những điều ấy không thể buông bỏ, cũng không thể nhận lấy. Thưa ngài Xá-lợi-phất, chí thành là tướng diệt tận; pháp là tướng điềm đạm; nghĩa là lìa sự trang sức; luật là tướng giải thoát. Vì thế không có lời nói, cũng không thể nói ra. Thưa ngài Xá-lợi-phất, chí thành vốn là bản vô (chân như: thể tính như thật, vốn không, của mọi pháp), pháp không có sai khác, nghĩa không có hai, luật không có nghĩa tạo tác. Vì thế không có gì để nói, cũng không có lời nói, không thể ngợi ca."

 Khi ấy Xá-lợi-phất lại hỏi Bảo Nữ: "Báu mà cô giữ là loại gì, mà cô được gọi là Bảo Nữ (người nữ có báu)?" Bảo Nữ đáp Xá-lợi-phất: "Bồ-tát (người phát tâm cầu thành Phật để cứu độ mọi chúng sinh) dùng ba mươi hai việc hiện ngay trước mắt mà phát khởi tâm báu, điều mà tất cả hàng thừa Thanh văn (người tu nghe lời Phật dạy mà chỉ cầu giải thoát riêng mình) và Duyên giác (người tự quán lẽ nhân duyên mà giác ngộ, cũng chỉ cầu giải thoát riêng) không thể sánh kịp. Ba mươi hai việc ấy là gì?

 Cứu giúp tất cả mọi loài dân chúng, khiến họ đều phát tâm cầu trí tuệ thông suốt (của Phật), không để giáo pháp của Phật bị đứt đoạn, thì phát tâm báu. Giữ gìn giáo pháp thì phát tâm báu. Không để đứt mất mệnh lệnh của thánh chúng (đoàn thể các vị tu hành) thì phát tâm báu. Khuyên dắt chúng sinh đứng vững nơi báu vô cực là sự an ổn của bậc hiền thánh, thì phát tâm báu. Dứt trừ ham muốn trần lao (phiền não làm nhiễu loạn tâm như bụi bặm) của dân chúng, gỡ bỏ các phiền não hoạn nạn của họ, đạt đến lòng đại bi, thì phát tâm báu. Mọi châu báu quý lạ đều có thể đem bố thí, đối với mọi vật quý báu bên trong (thân mình) hay bên ngoài đều không tham tiếc, thì phát tâm báu. Tự mình giữ gìn giới cấm và hạnh lành, lại có thể cứu giúp người phạm giới, thì phát tâm báu.

 Có sức nhẫn nhục (chịu đựng mà không oán giận), hòa nhã an tường, tinh tấn gom góp; khiến cho những người hay giận dữ tranh cãi, ghét bỏ, hung hãn làm hại, kiêu căng tự đại, ôm lòng thù hận, những dân chúng cậy thế lực muốn lấn hiếp người, đều khởi lòng nhẫn nhục; và khiến chúng sinh thấy được sức nhẫn nhục của đạo pháp, thì phát tâm báu. Không nhút nhát, không yếu hèn, cũng không lười biếng; bền vững, siêng năng, mãi không quay lui; đối với hạnh Đại thừa (con đường tu lớn, cầu thành Phật cứu độ mọi người) không mỏi mệt; khai hóa những bè nhóm chúng sinh lười biếng, khiến họ tinh tấn lớn lao, thì phát tâm báu.

 Tâm ý chuyên tinh tu một hạnh, cùng bình đẳng nơi thiền định, tam muội chánh thọ (trạng thái tâm chuyên nhất, nhận lãnh đúng đắn cảnh định), chỗ quy về đặc biệt, khai hóa chúng sinh, khiến họ đối với Dục giới (cõi của chúng sinh còn ham muốn) không bám chấp; lại dùng phương tiện khéo léo mà lui khỏi thiền (không để bị tái sinh theo cõi thiền), thì phát tâm báu. Dùng trí tuệ phân biệt, phá tan mọi pháp tối tăm, như chân chính không có hai, đi vào, ban bố một tính chất duy nhất, cảm động bậc thánh đạt, thì phát tâm báu. Có tâm bình đẳng với tất cả, không làm hại ai; đạo không có nhiều thứ khác nhau, liền dùng một vị mà làm trí tuệ thông suốt, thì phát tâm báu.

 Lìa các sự trói buộc vướng mắc mà dùng tâm bình đẳng: đối với hữu vi (pháp do nhân duyên tạo tác, có sinh diệt) hay vô vi (pháp không tạo tác, không sinh diệt), có hình hay không hình, đều không vui mừng, không rời sự lặng yên, không có tâm hớn hở, khéo trụ nơi an ổn chân thật, ý không dao động, khổ vui không đổi, mà giữ gìn che chở dân chúng, thì phát tâm báu. Lìa sợ hãi; đối với lẽ duyên khởi (mọi sự do nhân duyên hợp lại mà sinh) sâu xa, mười hai mắt xích nối tiếp nhau với nghĩa lý thâm diệu, đều không sợ hãi; hiểu rõ và vượt qua được điều cần vượt qua, không giữ lấy các kiến chấp, thì phát tâm báu.

 Tích chứa công đức không biết chán, làm đầy đủ các tướng tốt và vẻ đẹp (những dấu hiệu tốt đẹp nơi thân Phật), thì phát tâm báu. Luôn để lòng ưa thích muốn thấy bậc Chánh giác (tức Phật), không lìa xa, thường được thấy chư Phật, thì phát tâm báu. Cầu nghe kinh pháp, lắng nghe xem xét kinh điển, cân nhắc nghĩa lý ý chỉ, thì phát tâm báu. Pháp đã nghe như thế nào thì có thể giảng nói như thế, phát tâm vô lượng. Đối với các pháp mình nêu lên không giấu giếm như ông thầy giữ nghề (?), thì phát tâm báu. Xây dựng hạnh mình làm, thấy người phạm giới thì đem ân đức cứu giúp, thì phát tâm báu. Đối với người chưa học, để lòng nơi người mới học mà không khinh mạn, thì phát tâm báu.

 Bỏ tâm kiêu căng, tự đại, ngạo mạn quá mức, kiêu ngạo tà vạy; khiêm hạ nhún nhường, vâng nhận lời dạy, tự cúi mình lạy tất cả chúng sinh, thì phát tâm báu. Để chí nơi điều vi diệu, các căn sáng suốt thông đạt, dứt bỏ thừa thấp hèn kém cỏi, tin thích Đại thừa, tâm ngay thẳng hướng về đạo, thì phát tâm báu. Lìa các việc ma, trừ bỏ trần lao, trong sạch tinh khiết, không có nhơ đục, không có tì vết, tham dục nhiễm ô đã dứt hẳn, vui ở nơi mọi cảnh mà không lười chán, thì phát tâm báu. Thường chuyên tinh, hành xử điềm đạm, giữ đức ở nơi vắng vẻ, thân tâm lặng yên, hạnh điềm đạm hư tĩnh cũng không nhơ bẩn; đối với hoạn nạn sinh tử thì để chí nơi lòng đại bi, thì phát tâm báu.

 Bồ-tát ấy bỏ mọi sự an ổn của chính mình, muốn làm an ổn trời người, khai hóa chúng sinh đang gặp khổ nạn, đối với mọi phiền não nóng bức không hề mỏi mệt, thì phát tâm báu. Bồ-tát ấy ánh sáng lặng yên, như có thế lực mà đạt được pháp vô lậu (pháp không còn phiền não rỉ chảy, không còn bị trói vào sinh tử); quán sát giải thoát như xem việc của chính mình; dù muốn mà không xa bỏ mọi việc, muốn đầy đủ tất cả pháp của chư Phật mười phương, thì phát tâm báu. Bồ-tát ấy quán các pháp là vô thường (không thường còn), khổ, không, vô ngã (không có cái ta), không phải thân; quán các pháp ấy mà không chán, không nhiễm trần dục, vui thích các pháp đạo phẩm (các pháp tu giúp đạt giác ngộ) không ham muốn, thì phát tâm báu.

 Bồ-tát ấy với không (lẽ mọi pháp không có tự thể cố định), vô tướng (không bám vào hình tướng), vô nguyện (không mong cầu tạo tác), đối với tất cả các pháp không có gì là làm; dùng sự quán sát mà nhìn thấy chúng sinh, nên đối với các pháp không vội chứng nhập (không vội nhập Niết-bàn mà bỏ chúng sinh), thì phát tâm báu. Bồ-tát ấy thấy nạn đáng sợ của các cõi, vội vàng như lửa đang cháy trên tóc trên đầu mình, tinh tấn đầy đủ không thể tính đếm, trải vô số kiếp (khoảng thời gian cực kỳ dài) dạo trong sinh tử mà không lười bỏ trí tuệ thông suốt, thì phát tâm báu.

 Đó là Bồ-tát: nếu gần gũi Phật đạo, thì dần dần tăng thêm thân vi diệu và nghiệp trí tuệ thánh; khi ấy người tu hành không bỏ pháp lớn, điều phục ý mình, vui vẻ thuận theo những người nghèo khốn, không làm tăng thêm nhơ bẩn, không lười chán, thì phát tâm báu. Đó là Bồ-tát: nếu khuyên dạy giáo hóa bè nhóm dân chúng, tinh cần bậc nhất, vui nơi đạo nghĩa, không chấp cái ta, chí tính bền vững, đạt đến lòng đại bi, thì phát tâm báu.

 Thưa ngài Xá-lợi-phất, đó là ba mươi hai việc mà Bồ-tát dùng để phát tâm báu. Đó gọi là báu vô cực vi diệu, là tâm báu của tất cả Bồ-tát."

 Khi ấy Thế Tôn (danh hiệu của Phật: bậc được cả thế gian tôn kính) khen Bảo Nữ rằng: "Hay thay, hay thay! Cô đã khéo nói về hạnh của Bồ-tát, về việc phát tâm báu mà được vào đạo. Lại nữa, Bảo Nữ, các bậc chánh sĩ (người tu chân chính, tức Bồ-tát) ấy có vô lượng công đức đáng ngợi ca, phát đạo tâm vô thượng chánh chân (tâm cầu đạo giác ngộ cao nhất, chân chính, tức quả vị Phật). Vì sao vậy? Vì đó không phải là báu của Thanh văn, không phải là báu của Duyên giác, mà gọi là báu của Phật đạo, là báu của Bồ-tát. Lại làm hưng thịnh báu của Phật đạo, nhân đó mà sinh ra báu do Thanh văn, Duyên giác, Bồ-tát phát tâm hưng khởi; tất cả các báu đều từ đó sinh ra."

◄ Trước Sau ►

Quay lại danh sách thiên · Giỏ video