Phẩm thứ ba: Thông minh
Bấy giờ hiền giả Xá-lợi-phất (một trong các đại đệ tử của Phật, nổi tiếng trí tuệ bậc nhất) bạch Thế Tôn (danh hiệu của Phật: bậc được cả thế gian tôn kính) rằng: "Thật chưa từng có, thưa đấng Trời trong các trời (danh hiệu tôn xưng Phật)! Tài biện thuyết trong những điều cô Bảo Nữ hỏi, sự phân biệt giải nói theo trí tuệ thông minh mà cô hiểu rõ, phải chăng vốn đã thông đạt từ trước nên mới diễn bày được những việc cốt yếu như vậy?" Thế Tôn hỏi: "Này Xá-lợi-phất, ông nghĩ thế nào? Bảo Nữ này chẳng phải dùng trí tuệ thông minh mà diễn nói pháp yếu sao? Đừng nghĩ như thế (rằng cô không có). Bảo Nữ này đã đạt được sự thông minh và tài biện thuyết không gián đoạn."
Khi ấy bậc trưởng lão Xá-lợi-phất hỏi Bảo Nữ: "Cô có kham nổi việc phân biệt về thông minh trí tuệ, về giải thoát và duyên do của nó chăng?" Bảo Nữ đáp: "Thưa ngài Xá-lợi-phất, tất cả các pháp (mọi sự vật, hiện tượng, mọi điều trong giáo lý) đều có thể nói ra, và đều quy về việc làm của sự thông minh. Thưa ngài Xá-lợi-phất, ý của Bồ-tát (người phát tâm cầu thành Phật để cứu độ mọi chúng sinh) là phân biệt giải nói, đó là trí tuệ thông minh. Vì sao vậy? Vì thu tóm chỗ cốt yếu của mọi nghĩa mà phát đạo tâm, đó là trí tuệ thông minh về nghĩa. Vì điều khiển một cách bình đẳng pháp giới (toàn thể thực tại của mọi pháp) mà phát đạo tâm, đó gọi là trí tuệ biện thuyết. Những gì người ấy nói đều quy về sự diệt trừ, đó là trí tuệ sáng suốt biện thuyết về diệt tận. Thuận theo mọi ý chỉ, đó là trí tuệ thông minh. Phát tâm ấy rồi, đạt đến lời tụng không ngăn ngại, tài biện thuyết không gián đoạn, đó là trí tuệ thông minh biện thuyết."
Bảo Nữ lại nói: "Thưa ngài Xá-lợi-phất, nghĩa không có gì để làm, nghĩa không bám chấp, nghĩa tâm chí rộng lớn, là nghĩa thông minh hiểu rõ; lại thường khéo suy nghĩ nghĩa các pháp như huyễn hóa. Xét về tâm thì đó là tâm thông đạt việc của pháp. Tâm hiểu rõ các cửa (các pháp môn) có chỗ quy về, thì quy về sự sáng suốt, không dựa vào lục tình (sáu giác quan: mắt, tai, mũi, lưỡi, thân, ý). Tâm không bám chấp thì tài biện thuyết không ngăn ngại. Phân biệt sự thông minh biện thuyết mà cho là có nghĩa, thì đó lại là chẳng phải nghĩa. Thấy pháp điềm đạm, đó gọi là thuận theo ý chỉ; còn âm thanh chỉ là mượn mà thôi. Tài biện thuyết là nương vào lời nói.
Cái gọi là Phật, là không có nghĩa nào không giác ngộ; do đó mà pháp sinh ra; nhân đó mà thuận theo, phân biệt pháp. Người có tài biện thuyết thì phân biệt nghĩa của pháp theo ý mình, cho đó là nghĩa; pháp không buông theo ý mình mới là pháp; pháp thuận ứng mới là thuận; tài biện thuyết của pháp mới là tài biện thuyết. Nghĩa không có gì thật có, nghĩa vô vi (không do tạo tác, không sinh diệt), nghĩa hòa hợp, là nghĩa thông minh. Pháp hòa hợp là nghĩa pháp một vị. Thánh chúng (đoàn thể các vị tu hành) thuận theo diệt tận mới là thuận theo diệt tận. Có sự phân biệt mới là tài biện thuyết. Thưa ngài Xá-lợi-phất, đó là chương cú giảng nói về các pháp. Thường quán sát pháp này, ấy là nghĩa của sự thông minh."
◄ Trước
Sau ►
Quay lại danh sách thiên · Giỏ video