Thiên 4 — Phẩm 4 – Hỏi về Bảo Nữ (nhân duyên đời trước)

 Phẩm thứ tư: Hỏi về Bảo Nữ

 Bấy giờ hiền giả Xá-lợi-phất (một trong những đại đệ tử của Phật, nổi tiếng trí tuệ bậc nhất) hỏi Thế Tôn (đấng được cả thế gian tôn kính, tức đức Phật) rằng: "Cô Bảo Nữ ấy phát đạo ý vô thượng chánh chân (tâm nguyện cầu sự giác ngộ chân chính, cao tột, không gì hơn, tức nguyện thành Phật) đã bao lâu rồi? Cô lập chí cầu đạo lớn nơi đức Phật nào?"

 Phật bảo Xá-lợi-phất: "Về thời quá khứ xa xưa, cách nay vô số kiếp (kiếp: khoảng thời gian cực kỳ dài lâu theo cách tính của nhà Phật) không thể đếm tính được, bấy giờ có một đức Phật ra đời, hiệu là Duy-vệ Như Lai (Như Lai: bậc từ chân như mà đến, một danh hiệu của Phật), Chí Chân (bậc chân thật tột cùng), Đẳng Chánh Giác (bậc giác ngộ chân chính, trọn vẹn), Minh Hạnh Thành (bậc trí tuệ và đức hạnh đều thành tựu), Thiện Thệ (bậc đã khéo léo đi đến chỗ giải thoát), Thế Gian Giải (bậc hiểu thấu mọi việc của thế gian), Vô Thượng Sĩ (bậc cao quý không ai hơn), Đạo Pháp Ngự (bậc khéo điều phục, dẫn dắt người theo đạo pháp), Thiên Nhân Sư (bậc thầy của cả trời và người), Phật (bậc giác ngộ), Chúng Hựu (bậc được muôn loài tôn kính, che chở muôn loài). Thế giới của Ngài tên là cõi Phật Thanh Tịnh. Áo mặc, thức ăn uống, nhà cửa, nơi dạo chơi ngắm cảnh ở đó đều giống như của chúng Bồ-tát (người tu hạnh lớn, nguyện cứu độ chúng sinh và cầu thành Phật) trên cõi trời Đâu-thuật (cõi trời thứ tư trong sáu cõi trời thuộc cõi dục, nơi các vị Bồ-tát sắp thành Phật thường ở). Lại vào thời đức Phật ấy, chúng hội thuần một loại, chỉ toàn là Bồ-tát; hội Bồ-tát có bảy mươi sáu ức (ức: một đơn vị số rất lớn, thường hiểu là trăm triệu) vị, ai nấy đều bất thoái chuyển (không bao giờ thối lui khỏi con đường cầu Phật đạo), đều được các pháp tổng trì (năng lực ghi nhớ và giữ gìn trọn vẹn mọi giáo pháp, không để quên mất) và có tài biện thuyết (tài ăn nói, giảng giải giáo pháp trôi chảy, không ngăn ngại)."

 Phật nói: "Này Xá-lợi-phất! Vào thời đức Như Lai Chí Chân Duy-vệ, có một vị vua Chuyển luân (vị vua lý tưởng theo quan niệm Ấn Độ, có bánh xe báu, dùng chính pháp cai trị khắp thiên hạ mà không cần binh đao) tên là Phúc Báo Thanh Tịnh, cai quản một nghìn thế giới. Kho tàng châu báu của vua Phúc Báo Thanh Tịnh nhiều không thể kể xiết. Trong cung có tám vạn bốn nghìn phu nhân và cung nữ, đều là những người con gái cao quý, đẹp như ngọc bậc nhất trong nước. Vua có một nghìn người con trai, đều là lực sĩ, uy thế khó mà nói hết. Nhà vua cúng dường (dâng lễ vật, phụng sự để tỏ lòng tôn kính) bậc Đại Thánh Duy-vệ suốt ba mươi sáu ức năm, dâng đủ mọi thứ cho Ngài được an ổn, và dâng lên các vị Bồ-tát áo mặc, thức ăn, giường nằm, đồ ngồi, thuốc men chữa bệnh tật gầy yếu."

 Xá-lợi-phất hỏi: "Bạch Đại Thánh! Thọ mạng của Như Lai Duy-vệ là bao lâu?"

 Thế Tôn đáp: "Ngài thọ mười trung kiếp (trung kiếp: một đơn vị thời gian rất dài, gồm hai mươi tiểu kiếp). Vua Phúc Báo Thanh Tịnh cúng dường Như Lai Duy-vệ nhiều không thể kể hết. Các con trong cung, quyến thuộc và họ hàng thân thích đông đến chín mươi hai cai (cai: một đơn vị số cực lớn, lớn hơn ức rất nhiều), cùng những người hầu cận vây quanh, đi đến chỗ Phật Duy-vệ, cúi đầu lạy dưới chân Ngài, rồi dâng lên Thế Tôn chuỗi ngọc minh nguyệt châu (ngọc quý sáng như ánh trăng) trị giá trăm nghìn. Rồi vua chắp tay thưa với Phật Duy-vệ: 'Bạch Đại Thánh! Những gì con có để cúng dường đều đã đầy đủ cả, vậy có cách cúng dường nào vượt hơn thế này để dâng lên Như Lai chăng?'"

 Phật bảo Xá-lợi-phất: "Như Lai Duy-vệ đáp vua Phúc Báo Thanh Tịnh rằng: 'Đại vương nên biết, có một cách cúng dường khác, tôn quý, cao thượng, không gì sánh bằng, là điều đại vương chưa từng làm. Nó vượt hơn những đồ cúng dường đại vương đã dâng trước đây gấp trăm lần, nghìn lần, vạn lần, ức lần, gấp vạn lần những con số ức khổng lồ.' Vua lại hỏi: 'Đó là gì?' Như Lai Duy-vệ thấy điều đang nghĩ trong lòng vị đại vương ấy, liền nói bài kệ (bài thơ tóm ý giáo pháp, dễ đọc dễ nhớ) rằng:

 "Nghìn ức cõi nước Phật, nhiều vô số như cát sông Hằng,

 suốt trăm nghìn ức kiếp, chất đầy châu báu trong đó đem bố thí,

 để cúng dường Như Lai, gom hết cả phúc đức ấy lại,

 cũng không bằng người thương xót chúng sinh mà phát đạo ý (tâm nguyện cầu thành Phật).

 Thờ phụng nghìn ức đức Phật, số lên đến hàng cai như cát sông Hằng,

 phụng sự suốt vô số ức kiếp, nhiều cũng như cát sông,

 vẫn không bằng tấm lòng thương xót cầu Phật đạo; dù chỉ bước bảy bước hướng về đạo ấy cũng đã vượt trội (?).

 Đó mới là sự cúng dường chư Phật tôn quý bậc nhất, không gì hơn được.

 Sự bố thí ấy là vượt trội nhất; giới (những điều răn cấm để giữ thân tâm trong sạch) và nhẫn (sự nhẫn chịu, không giận hờn) cao vời vô lượng;

 sự tinh tấn (siêng năng nỗ lực tu tập) ấy bền chắc mạnh mẽ; định ý (tâm an định, chuyên nhất) và trí tuệ không hề lay động.

 Người phát đạo ý, lập chí nguyện noi theo bậc Đạo Sư (bậc thầy dẫn đường, tức đức Phật),

 phúc ấy là vô hạn nhất, chứa nhóm mãi không bao giờ hết.

 Danh tiếng vang xa khắp nơi, quyến thuộc đông đảo, cao quý tốt đẹp;

 của cải, thế lực lớn lao, lòng nghĩ đến gì thì như may mắn mà được ngay;

 được làm Chuyển luân Thánh vương, uy lực như Đế Thích (vua cõi trời Đao-lợi, chúa tể của chư thiên) và Phạm Thiên (vị trời cai quản cõi trời Phạm, thuộc cõi sắc).

 Nếu chí tính vui vẻ hân hoan, quyết ý cầu mọi trí tuệ thông suốt (?),

 thì tiêu diệt được các ác thú (các đường xấu ác như địa ngục, ngạ quỷ, súc sinh), hết hẳn nỗi sợ tám nạn (tám hoàn cảnh không được gặp Phật, không được nghe pháp);

 đạo thanh tịnh ngày càng tăng trưởng, thường được sinh trên đường trời và người.

 Nếu người nào lập chí cầu đạo vô thượng, lìa mọi cấu nhiễm,

 thì các căn (các giác quan và năng lực tinh thần như mắt, tai, ý…) luôn sáng suốt thông đạt, trí thông tuệ của bậc thánh không bị tối tăm che lấp;

 được thấy chư Phật để phụng sự, và được nghe kinh điển;

 chuyên tâm cầu trí tuệ của bậc thánh, thường biết tâm hoằng dương đạo pháp.

 Trong lòng không còn mối nghi ngờ do dự, lìa thói dua nịnh, luôn chất phác ngay thẳng.

 Vì thương xót cứu giúp chúng sinh, nên lập chí nguyện phát đạo ý.

 Không ưa thích niềm vui dục lạc, chỉ một lòng mến chuộng niềm vui của chánh pháp.

 Đối với khắp thế gian không chấp trước vào đâu, sống như hoa sen mọc trong nước (ở trong nước mà không dính nước, ý nói sống giữa đời mà không bị đời làm nhiễm).

 Không bao giờ chán việc tích phúc đức và trí tuệ, lập chí cầu độ vô cực (các hạnh tu đưa người qua bờ giải thoát, tức các ba-la-mật).

 Phát đạo tâm như thế, thì có ai lại không lập được đạo lớn?

 Người ấy sẽ cầm ngọn đèn đuốc lớn, soi sáng cứu giúp muôn dân,

 làm bậc thầy sáng suốt tôn quý, làm Đại Đạo Sư của chúng sinh;

 ở đời là bậc cao nhất, ban thuốc trừ mọi bệnh khổ.

 Lập được đạo ý, thì phúc đức nhiều đến ức vô lượng, vô tận."

 Phật bảo Xá-lợi-phất: "Vua Phúc Báo Thanh Tịnh được nghe Như Lai Duy-vệ khen ngợi công đức của việc phát đạo ý là không thể hạn lượng, thì vui mừng hớn hở, không tự kiềm được, liền phát đạo ý vô thượng chánh chân. Bấy giờ nhà vua vì người trong cung, thái tử, quan thuộc, quần thần, trăm quan cùng các vị tiểu vương, quyến thuộc và những người hầu cận theo hầu mà nói bài kệ này:

 "Nay ta lập đạo ý tôn quý nhất, khởi lòng từ bi,

 thương xót chúng sinh. Nếu các người muốn đạt được điều mà ta kính trọng,

 thì hãy phát đạo ý, khiến cho nó bền chắc. Chỗ khởi đầu của vòng sinh tử (vòng sinh ra rồi chết đi, chết rồi lại sinh, xoay vần không dứt)

 không thể biết được; vì làm những việc sai trái mà rơi vào khổ não.

 Hãy siêng năng tinh tấn, lập chí chuộng Phật đạo; vì chúng sinh

 mà làm việc thương xót, lành thay! Như thế thì có thể tăng trưởng tài biện thuyết và trí tuệ.

 Cúng dường đầy đủ bậc thánh thông đạt như thế, là đức Phật Duy-vệ,

 sẽ được phúc không thể đo lường; vì muốn có tâm trí tuệ thông suốt, nên việc làm phải như thế.

 Muốn được sự an ổn của cõi trời và cõi đời, như của Đế Thích, Phạm Thiên,

 của Chuyển luân Thánh vương — tức sự an vui hữu vi (thuộc về thế gian, do nhân duyên tạo thành, còn biến đổi) — hay niềm vui vô vi (niềm vui của giải thoát, không do tạo tác, không sinh không diệt),

 thì nên noi theo mà tu tập đạo ý này. Suy xét và thu nhiếp tâm trong thiền định (tâm an trú chuyên nhất, lắng sạch tạp niệm)

 không thể hạn lượng, để qua đến bờ bên kia (bờ giải thoát, lìa khỏi khổ đau sinh tử); đạo cũng là như thế.

 Trí tuệ thông suốt của bậc thánh không chỗ nào không đạt tới; nhất thiết trí (trí tuệ biết rõ tất cả mọi sự, là trí của Phật)

 cũng do việc làm như thế mà có. Thập lực (mười năng lực trí tuệ đặc biệt chỉ Phật mới có) và uy thế của Phật không thể nghĩ bàn,

 tứ vô sở úy (bốn điều không hề e sợ của Phật khi giảng pháp giữa đại chúng), những gì Như Lai có, các pháp của chư Phật

 rộng lớn không bờ bến, đều từ tâm thanh tịnh mà đạt được.

 Nếu muốn làm rung chuyển nghìn ức cõi nước, cất tiếng vang báo khắp nơi

 mà ai ai cũng được nghe biết, thì hãy tu hạnh thanh tịnh, rộng lớn, không chút cấu nhiễm.

 Người thông minh sáng suốt nên phát đạo ý; như thế sẽ được bậc Thập lực (tức đức Phật)

 kính trọng, và chư Như Lai đều khen ngợi;

 sẽ làm người bạn không cần ai mời của chúng sinh. Người có trí tuệ

 nên phát đạo ý. Giả sử Phật đạo hiện ra với trí tuệ và lòng từ (?)

 mà nói công đức ấy suốt vô số ức kiếp, thì công đức của đạo ý cầu Phật

 vẫn không thể nói cho hết, huống gì muốn đem ra mà hạn lượng!"

 Bấy giờ đại vương Phúc Báo Thanh Tịnh vừa nói xong bài kệ ấy, thì chín mươi hai cai dân chúng cùng hậu cung của vua và một nghìn người con đều phát đạo ý vô thượng chánh chân. Tam thiên đại thiên thế giới (một vũ trụ rộng lớn gồm một tỷ thế giới nhỏ) chấn động sáu lần. Mười bốn ức vị trời cất tiếng khuyến khích, tán trợ, và cũng phát tâm cầu đạo lớn.

 Sau đó vị vua Chuyển luân ấy lại càng cung kính nghiêm trang hơn, suốt mười ức năm cúng dường đấng Như Lai Duy-vệ, dâng đủ mọi thứ cho Ngài an ổn, tu tập phạm hạnh (đời sống trong sạch, dứt bỏ dâm dục) thanh tịnh và giữ giới trong sạch, thường nghe kinh điển do Như Lai giảng nói, cùng quyến thuộc đến thưa hỏi và thọ nhận giáo pháp. Rồi vua lập con trưởng lên làm vua, cạo bỏ râu tóc, đem lòng tin mà rời bỏ nhà cửa, xuất gia hành đạo làm sa-môn (người xuất gia tu hành). Làm sa-môn rồi, vua liền học bốn câu vô tận, lần lượt khen ngợi, xưng tán và hướng theo mà cầu (?). Bốn câu ấy là gì? Đó là chương cú (đoạn, câu giáo pháp) về sự chí thành, chương cú về pháp điển (kinh điển giáo pháp), chương cú về nghĩa lý nhiệm mầu, và chương cú về luật lệnh (giới luật). Suốt nghìn ức năm, vua đi sâu vào quyền phương tiện (những cách khéo léo, linh hoạt để dẫn dắt chúng sinh). Sau khi xuất gia học những điều ấy, vua ở khắp nghìn thế giới, nhập tam muội chánh thọ (trạng thái thiền định sâu, tâm hoàn toàn an trụ chuyên nhất) mà độ thoát chúng sinh, khiến họ đều làm sa-môn nơi Như Lai Duy-vệ.

 Phật bảo Xá-lợi-phất: "Ông muốn biết vị vua Chuyển luân Thánh vương Phúc Báo Thanh Tịnh thuở ấy, há là người nào khác sao? Chớ nghĩ như vậy. Người ấy chính là Bảo Nữ đây. Bảo Nữ này đã ở nơi Phật Duy-vệ mà lần đầu phát đạo ý vô thượng chánh chân."

 Khi ấy Xá-lợi-phất hỏi Thế Tôn: "Do tội chướng gì mà cô phải thọ thân nữ?"

 Phật bảo Xá-lợi-phất: "Bồ-tát đại sĩ (bậc tu hạnh lớn, tâm lớn) không phải do tội chướng mà thọ thân nữ. Vì sao vậy? Vì Bồ-tát đại sĩ nhờ trí tuệ, thần thông, thiện quyền phương tiện (phương cách khéo léo để giáo hóa) và sự sáng suốt của bậc thánh, nên hiện thân nữ để khai hóa muôn dân. Ý ông nghĩ sao, này Xá-lợi-phất, Bảo Nữ này là người nữ chăng? Chớ nghĩ như vậy. Cô ấy nương sức thần thông của bậc thánh mà biến hiện như thế, thật là Bồ-tát vậy. Ông nên nghĩ như thế này: không có pháp người nam, không có pháp người nữ; người ấy đầy đủ chỗ cốt yếu của tất cả các pháp, không đến cũng không đi. Bảo Nữ này ở cõi Diêm-phù-đề (châu lục nơi loài người chúng ta sinh sống, theo vũ trụ quan nhà Phật) khai hóa dạy dỗ chín vạn hai nghìn cô gái trẻ, khiến tất cả đều phát đạo ý vô thượng chánh chân."

 Bấy giờ Bảo Nữ nói với Xá-lợi-phất: "Bậc trưởng lão có thể hiện thân nữ mà giảng pháp cho chúng sinh chăng?"

 Xá-lợi-phất đáp: "Như tôi bây giờ còn chẳng ưa thích thân nam, huống gì lại thọ hình tướng người nữ."

 Bảo Nữ hỏi: "Ông nhàm chán, ghê tởm thân mình sao?"

 Ông bèn đáp: "Quả thật tôi lo chán thân này."

 Bảo Nữ nói: "Chính vì thế mà Bồ-tát vượt hơn tất cả các loài chúng sinh, không ai sánh bằng."

 Xá-lợi-phất hỏi: "Vì cớ sao?"

 Cô đáp: "Thưa ngài Xá-lợi-phất! Những gì mà hàng Thanh văn (người tu theo lời Phật dạy, chỉ cầu tự mình giải thoát) ghê chán, thì các vị Bồ-tát không cho là hoạn nạn. Hàng Thanh văn ghê chán những gì? Hàng Thanh văn lo sợ những việc của ngũ ấm (năm yếu tố hợp thành con người: thân xác, cảm thọ, tri giác, ý chí hành động và nhận thức), tứ đại (bốn yếu tố cấu tạo vật chất: đất, nước, lửa, gió) và lục nhập (sáu giác quan: mắt, tai, mũi, lưỡi, thân, ý, nơi tiếp nhận đối tượng bên ngoài, cũng là cửa làm hao tổn); còn Bồ-tát nắm giữ những việc của ngũ ấm, tứ đại, lục nhập mà không cho là hoạn nạn. Hàng Thanh văn ghê chán việc sinh ra xoay vần và việc chấp nhận cái 'ta'; Bồ-tát thọ thân mà không lo chán. Chúng Thanh văn ghét phải chịu sinh tử; Bồ-tát đi vào vô lượng lần sinh tử trước sau mà không lo chán. Hàng Thanh văn ghê chán những tai nạn nơi chỗ sinh ra; Bồ-tát sinh ra mà không có hoạn nạn. Hàng Thanh văn lười chán việc làm công đức; Bồ-tát tích chứa mọi đức lành, không bao giờ cho là đủ, cũng không cho là khó nhọc. Hàng Thanh văn ghét chán ở giữa chốn đông người; Bồ-tát khai hóa đám đông muôn dân mà không cho là khó nhọc. Hàng Thanh văn ghê chán quận, nước, huyện, ấp; Bồ-tát đi vào khắp quận, nước, huyện, ấp, châu, vùng, nước lớn mà không ghét chán. Hàng Thanh văn ghê chán trần lao (phiền não làm vẩn đục và mệt nhọc thân tâm) của chính mình; còn Bồ-tát không lo sợ dục vọng và trần lao của tất cả chúng sinh. Thưa ngài Xá-lợi-phất! Những gì hàng Thanh văn ghê chán thì Bồ-tát đại sĩ không cho là hoạn nạn."

◄ Trước Sau ►

Quay lại danh sách thiên · Giỏ video