Thiên 5 — Quyển 5 – Tha tâm, túc mạng, thần túc, lậu tận, bốn nhiếp pháp, bốn biện tài, bốn y

 Kinh A-sai-mạt Bồ-tát, quyển thứ năm

 Đời Tây Tấn (triều đại Trung Hoa, khoảng năm 265–316), Tam tạng (vị thầy thông suốt ba kho giáo điển của đạo Phật là kinh, luật, luận) Trúc Pháp Hộ, người nước Nguyệt Chi (một nước xưa ở vùng Trung Á), dịch.

 Bồ-tát A-sai-mạt (vị Bồ-tát chính trong kinh này, tên có nghĩa là "Ý không cùng tận") nói: "Thưa ngài Xá-lợi-phất (vị đệ tử được xem là trí tuệ bậc nhất của Phật), thần thông (năng lực siêu phàm có được nhờ tu tập) biết tâm niệm người khác của Bồ-tát (người tu hành phát nguyện thành Phật để cứu độ mọi chúng sinh) cũng không thể cùng tận. Thế nào gọi là biết tâm? Là thấu suốt những điều mọi người đã nghĩ trong quá khứ, sẽ nghĩ trong tương lai và đang nghĩ ở hiện tại.

 Lại nữa, vị Bồ-tát ấy biết tâm như huyễn (như trò ảo thuật, không có thực thể), nên tuỳ lúc thích hợp mà khuyên dạy chúng sinh, nói về báo ứng (quả báo đáp lại việc làm) của các hạnh và chỗ đi tới của họa, phúc. Người này tâm hiền hoà thì được báo đáp là điều lành và phúc đức. Người này làm việc ở mức trung bình thì được quả báo ở mức trung bình. Người này làm việc kém cỏi thì được quả báo kém yếu. Người này bản tính, tâm ưa bố thí (đem của cải, sức lực hay giáo pháp cho người khác). Người này thích trì giới (giữ gìn giới luật), nhẫn nhục (nhịn chịu điều trái ý), tinh tấn (siêng năng không lười), nhất tâm (tâm chuyên chú một chỗ, tức thiền định) và trí tuệ (sự hiểu biết thấu suốt chân lý). Người này bản tính ưa thích lòng từ (thương yêu, ban niềm vui), lòng bi (xót thương, cứu khổ), lòng hỷ (vui theo điều tốt của người) và lòng hộ (che chở, buông xả không thiên vị). Người này bản tính mến học Đại thừa (cỗ xe lớn: con đường tu để thành Phật và cứu độ tất cả chúng sinh). Người này bản tính thích học thừa Thanh văn (người nghe lời Phật dạy mà tu để tự giải thoát) và thừa Duyên giác (người tự quán xét lẽ nhân duyên mà tỏ ngộ, chỉ cầu tự giải thoát). Người này căn tính vốn do điều đã gieo trồng từ trước, mỗi người khác nhau, không giống nhau. Gốc phúc đức của người này phải dùng thuốc này để chữa trị. Có người vì tu ít phúc nên sinh vào chỗ thấp hèn. Có người làm việc phúc đức trong sạch mà tâm tính không sáng. Có người tâm trong sạch, việc làm trong sạch. Có người tâm trong sạch, việc làm sáng rõ và vững định.

 Những loại như thế, Bồ-tát đều biết rõ về thuở xưa của chúng sinh: điều tâm nghĩ khác nhau, điều tu tập không giống nhau, rồi theo việc làm của họ mà nói pháp (giảng giáo lý của Phật) cho họ. Đó gọi là biết tâm niệm người khác.

 Lại (?) biết điều mà mọi người sẽ ôm ấp trong tương lai: người này đời sau nhờ vâng giữ giới cấm mà báo ứng như thế; quả báo của bố thí cũng như vậy; nhẫn nhục, tinh tấn, nhất tâm, trí tuệ cũng như thế. Làm việc thế tục thì được quả báo là việc thế tục. Người này đời sau tu học Đại thừa, thì phép tắc thực hành, oai nghi (dáng vẻ, cử chỉ đoan nghiêm đúng phép) và lễ tiết sẽ được báo ứng như thế. Việc cử động, đi đứng, oai nghi, các nghiệp (việc làm có tạo quả báo) và tâm niệm của chúng sinh trong tương lai mỗi người mỗi khác; về sau họ sẽ nhận quả của điều đã gieo — Bồ-tát đều hiểu rõ cả. Người này bản tính làm việc không thuần hậu, sẽ theo sự điên đảo (cái thấy sai ngược với sự thật) mà gặp các nạn khổ. Nhờ biết tâm hạnh của họ mà hiểu họ, rồi theo pháp khí (sức tiếp nhận giáo pháp của mỗi người, ví như đồ đựng to nhỏ khác nhau) của họ mà giảng pháp. Pháp được tuyên giảng không bao giờ sai lệch, như theo bệnh mà cho thuốc. Khi giảng pháp thì không cần phải suy tính sắp đặt.

 Bồ-tát lại thấy suốt chúng sinh ở hiện tại, tâm niệm đúng sai đều xét kỹ, biết rõ: biết người này ôm lòng tham dục, người này tính hay sân giận, người này mang sự ngu tối; biết người này không tham dục, người này không có lòng sân giận hay ngu si. Vì trần lao (phiền não làm nhơ tâm và khiến thân tâm mệt nhọc) mà tâm tính chạy rong buông lung; Bồ-tát đều hiểu điều các chúng sinh ấy nghĩ, theo sự nhơ bẩn phiền não của họ mà nói pháp, khiến mỗi người đều hiểu thấu. Đến hội chúng nào thì xét gốc tâm của họ, theo bệnh mà cho thuốc, vì từng người mà giảng rõ.

 Giả sử mọi người lòng ôm do dự, chí không tự quyết, mê lầm rong ruổi; tuy có tiến lui nhưng trong lòng chìm trong nghi ngờ, trí tuệ không sáng, tâm mê lầm, việc làm xấu ác, việc đã làm và điều đang nghĩ không thể hiểu ngay — thì Bồ-tát, người đã giác ngộ tâm tính, dứt trừ trần lao, bỏ hết chướng ngại, lìa cấu bẩn, trong sạch, ánh sáng tỏ rạng mà không chấp nhận điều gì, không tạo lập điều gì, bỏ mọi tì vết, đem ánh sáng của pháp chiếu khắp tâm hạnh của tất cả chúng sinh, tuỳ thời dẫn họ vào giáo pháp, vì họ nói pháp khiến ai nấy đều thấu suốt. Đó là việc thứ ba: thần thông biết tâm niệm người khác vô tận của Bồ-tát."

 A-sai-mạt nói: "Sự biết nhớ đời xưa của Bồ-tát không thể cùng tận. Bồ-tát có thể nhớ lại, suy xét mà thấu tới cội gốc, khiến mọi loài người đều được nhờ ơn. Theo ý chỉ thánh của Như Lai (danh hiệu của Phật: bậc từ chân lý mà đến), Bồ-tát vững trụ nơi pháp giới (toàn thể mọi sự vật hiện tượng, xét theo bản tính chân thật của chúng), suy nghĩ kỹ lẽ chân thật thích đáng mà không lay động; tính không vội vàng nóng nảy, đầy đủ thiền định; không ôm lòng oán trách, an trụ mà xét kỹ.

 Bồ-tát biết mười đời, năm mươi đời, trăm đời, nghìn đời; nhớ những việc trải qua vô số ức năm, ức đời; biết trời đất thành rồi hoại, hợp rồi tan, tiến rồi lui; biết một kiếp, mười kiếp, trăm kiếp, nghìn kiếp (kiếp: khoảng thời gian cực kỳ dài trong vũ trụ quan đạo Phật), cho đến vô số ức trăm nghìn cai kiếp (cai: một con số cực lớn). Biết tên tuổi, dòng họ, ngôn ngữ, ăn uống, những khổ vui đã từng trải. Tự biết cội nguồn của mình, thấy cả những đời trước của người khác. Từ xưa đến nay, phân biệt những đức đã gieo; gốc lành của chúng sinh và công đức tự thân đã lập, đều đem hồi hướng giúp cho đạo Phật, soi sáng tâm chúng sinh, khiến họ nhận ra gốc lành, khuyên họ phát đạo ý (tâm cầu đạo giác ngộ).

 Túc mạng (đời sống ở các kiếp trước) có khổ, vui, yên, nguy, thoáng chốc đều đã qua cả, đều trở về vô thường (không thường còn), khổ, không (không có thực thể) và phi thân (không có cái ta thật). Kẻ ngu thì mê lầm: cậy vào sắc đẹp, kiêu căng vì quyền thế giàu sang, kiêu ngạo phóng túng với người thân thuộc, rối loạn, tự cao tự đại, cậy vào địa vị cao quý, tham chức vị Đế Thích (vua cõi trời Đao-lợi) hay Phạm Thiên (vua trời ở cõi Sắc giới), mến địa vị Tứ Thiên vương (bốn vị vua trời giữ bốn phương) hay Chuyển luân Thánh vương (vị vua lý tưởng dùng chính pháp cai trị cả thiên hạ); ưa thích các nẻo đi, rốt cuộc như xoay vòng mãi trong năm nẻo (?); thích chỗ ái dục và chỗ tôn quý cao sang; ưa vì thân mình mà mong cầu yên ổn. Nhân đó Bồ-tát muốn giáo hoá người khác: nếu mến địa vị thế gian thì nên xét rằng nó vô thường, khổ, không, phi thân. Bồ-tát giảng rõ đầu đuôi những việc đã làm trong các kiếp quá khứ; còn việc hiện tại thì cũng không có chỗ trụ. Thà mất thân mạng chứ không phạm điều trái nghĩa. Gốc công đức đã lập thuở xưa đều đem hồi hướng, để đầy đủ đạo lớn; gốc lành hiện tại thì dùng để dắt dẫn chúng sinh, bỏ nghiệp tà, không để Tam bảo (ba ngôi báu: Phật, Pháp — giáo pháp, Tăng — đoàn thể người tu) bị dứt: Phật, Pháp, Thánh chúng, và phát tâm cầu Nhất thiết trí (trí biết tất cả, tức trí của Phật). Đó là nghĩa không cùng tận của thần thông thứ tư, Bồ-tát biết đời xưa mà tự chứng rõ.

 Thế nào là thần túc (năng lực đi lại, bay lượn, biến hoá tự tại) bay đi của Bồ-tát, thần thông đã đạt tới mà không thể cùng tận? Bồ-tát tự xét tâm mình mà ưa tinh tấn, thu nhận kinh điển giáo pháp; những hạnh nghiệp đã tu đều thành tựu; luôn được tự chủ, thường chân thật làm theo. Bốn thần túc (bốn pháp thiền định làm nền tảng cho thần thông: định do ý muốn, định do siêng năng, định do nhất tâm, định do quán xét) hiện ngay trước mắt; các thần thông đều đạt, không còn phải làm gì thêm. Bồ-tát dùng vô số cách hiện thần túc, oai lực biến hoá vô lượng: từ một thân hoá ra vô số thân, từ vô số thân lại trở về một thân; bay đi nhanh như trong khoảnh khắc một ý niệm; tường vách, núi Thiết Vi (dãy núi sắt bao quanh thế giới), núi sông đều không ngăn được, cứ thế đi qua như chim bay giữa không trung; ngồi giữa hư không như ngồi trên mặt đất; đi trên nước như đi trên đất liền; ra vào chỗ không có khe hở như không có cửa ngõ gì.

 Bồ-tát dùng thần túc ấy để xem xét căn cơ (khả năng tiếp nhận giáo pháp) của người mà khai hoá cho họ; tuỳ theo chúng sinh nào có thể dạy bảo được mà hiện thần túc: vì họ hiện thân đoan chính, nhan sắc không ai sánh; hoặc từ lỗ chân lông phóng ra ánh sáng lớn; hoặc dựng oai thần, theo hình loại của họ mà khai hoá, cứu độ; theo bệnh cho thuốc, khiến mỗi người được chỗ thích đáng. Hoặc hiện hình dáng Thanh văn, Duyên giác; hoặc hiện thân Phật mà khai hoá; hoặc hiện hình dáng Đế Thích, Phạm Thiên, cũng như bốn vị vua trời trấn giữ bốn phương và Chuyển luân Thánh vương — dùng đủ loại hình khác nhau để dạy dỗ chúng sinh. Hoặc hiện hình dáng loài súc vật, tuỳ theo điều mọi người ưa thích mà nói pháp cho từng người, nhân đó nuôi dưỡng họ. Với kẻ sức mạnh cứng cỏi, nhiều lòng độc hại, sân giận dữ dội, thì theo điều thích hợp với họ mà mở bày lòng từ.

 Hoặc hiện sức mạnh lớn, hoặc sức mạnh bốn phương chinh phạt (?), hoặc sức "nửa câu toả", hoặc sức "câu toả" đầy đủ (sức mạnh như các đốt xương móc khoá chặt vào nhau). Sức ấy không cùng cực, thế lực không thể hạn lượng. Vua núi Tu-di (ngọn núi ở trung tâm thế giới theo vũ trụ quan đạo Phật) rất lớn, cao vòi vọi, cao ba trăm ba mươi sáu vạn dặm, bề rộng, bề dài và phần chìm trong biển cũng bằng số ấy; Bồ-tát dùng một ngón tay nâng lên, ném sang cõi Phật phương khác như ném một quả trái cây, mà sức của Bồ-tát không hề hao tổn. Lại cõi tam thiên đại thiên thế giới này (một hệ gồm nghìn lần nghìn lần nghìn thế giới), rộng dài không bờ, dưới tận đáy đất, trên tới ba mươi hai tầng trời (?), Bồ-tát nâng đặt trên bàn tay phải, trải qua bao nhiêu kiếp nâng giữ mà không mệt. Bồ-tát dựng sức thần túc để bày tỏ trí tuệ thánh của mình. Do oai đức và trí tuệ thánh ấy mà muốn gì được nấy: có thể nâng cả biển lớn đổ vào vết chân trâu (vũng nước nhỏ đọng trong dấu chân trâu), ở trong vết chân trâu mà nước biển không chật chội, cũng không tràn ra; lại có thể biến vết chân trâu thành biển lớn. Giả sử kiếp thiêu (trận lửa lớn cuối kiếp thiêu huỷ thế giới) xảy ra, trời đất sắp hoại, Bồ-tát dựng oai thần biến lửa thành nước lũ; theo ý chỉ thánh của sự giáo hoá mà biến thành nạn nước; muốn biến thành lửa thì liền đúng như ý nghĩ.

 Nói tóm lại, ở nơi nào Bồ-tát hiển hiện cũng không có một chút che ngăn nào, khiến mọi thứ biến hoá như huyễn. Pháp bậc trên, bậc giữa, bậc dưới, muốn gì đều thành, không ai có thể lay chuyển hay ngăn phá. Đế Thích, Phạm Thiên, Ma thiên (vua trời ma, chuyên ngăn phá người tu) và các phương khác, việc làm hợp pháp thì đều theo lời dạy của kinh. Ngoài oai thần vô tận của đạo chư Phật ra, những người khác ở trên trời hay ở thế gian không ai có thể dùng oai lực mà lay chuyển được đức của Bồ-tát. Bồ-tát dùng oai lực ấy hiện ra bao nhiêu biến hoá cho dân chúng, làm họ vui mừng về công đức, rồi tuyên giảng đạo lý trong kinh. Có thần túc này, tâm Bồ-tát vững mạnh chưa từng thoái lui, vượt qua cảnh giới của ma và sự nhơ bẩn của trần lao, vào cõi của Phật mà không làm phiền nhiễu ai, theo chỗ thiếu thốn của từng người mà khiến ai nấy được chỗ thích đáng. Gốc đức đã tạo từ những đời xưa, các quan thuộc của ma không thể phá huỷ. Đó là sự biến hoá bằng thần túc của Bồ-tát, thần thông thứ năm, không thể cùng tận."

 A-sai-mạt lại nói với Xá-lợi-phất: "Điều cốt yếu của thần thông lậu tận (dứt sạch phiền não — những thứ rỉ chảy làm ô nhiễm tâm) của Bồ-tát là: không trụ nơi hữu vi (các sự vật do nhân duyên tạo thành, có sinh có diệt), cũng không ở nơi vô vi (cái không do tạo tác, không sinh không diệt, tức Niết-bàn). Vì lòng đại từ nên không tạo nghiệp sinh tử (?); vì lòng đại bi nên không trụ nơi diệt độ (Niết-bàn, dứt hẳn vòng sinh tử). Muốn thành tựu đạo đức nên không bám vào chung thuỷ (vòng sinh tử có đầu có cuối); muốn hiện thân Phật nên không trụ nơi diệt độ. Thương nhớ tất cả mà không mê đắm dục lạc trần gian; giáo hoá cứu độ mười phương mà không nhận lấy diệt độ. Thực hành bố thí, trì giới, nhẫn nhục, tinh tấn, nhất tâm, trí tuệ, tuỳ thời không mê lầm, đem lợi ích thấm nhuần cho mọi người. Thực hành quyền xảo phương tiện (cách khéo léo tuỳ cơ để dẫn dắt người) mà không mến chuộng vô vi. Muốn đầy đủ bản nguyện (lời nguyện lớn phát ra từ ban đầu), chí tính trong sạch, không trái với trí tuệ của đạo, dùng phương tiện mà khai hoá. Ở trong sinh tử, năm nẻo (năm cõi tái sinh: trời, người, địa ngục, ngạ quỷ, súc sinh) đều phẳng phiu sáng rõ; không ưa vô vi mà sáu thần thông đều ngay thẳng. Không ngại khó nơi năm nẻo; thực hành lục độ (sáu pháp đưa người qua bờ giải thoát: bố thí, trì giới, nhẫn nhục, tinh tấn, thiền định, trí tuệ), tứ đẳng (bốn tâm rộng lớn, bình đẳng: từ, bi, hỷ, xả), tứ ân (bốn pháp thu phục lòng người), tứ biện (bốn tài biện thuyết) và ba mươi bảy phẩm (ba mươi bảy pháp tu giúp đi tới giác ngộ); chữa bệnh sinh, già, bệnh, chết, thành tựu cõi Phật của mình; trang nghiêm, làm trong sạch ba đạo tràng (?) mà không ở nơi có cũng không ở nơi không. Sinh tử và vô vi đều được quán là tự nhiên, bình đẳng như hư không, không tiến không lui. Đó là thần thông thứ sáu của Bồ-tát, không thể cùng tận."

 A-sai-mạt nói: "Thưa ngài Xá-lợi-phất, Bồ-tát Đại sĩ (bậc người lớn, tên gọi tôn xưng Bồ-tát) có bốn hạnh ân (bốn cách đối đãi ân huệ để thu phục, dắt dẫn chúng sinh) không thể cùng tận. Bốn ấy là gì? Một là bố thí. Hai là nhân ái (lời nói và lòng thương yêu). Ba là lợi ích (làm việc có lợi cho người). Bốn là đẳng dữ (cùng chung, đối xử với người như với mình).

 Bố thí có hai loại: một là áo mặc, thức ăn, vàng bạc, châu báu, xe ngựa, người hầu; hai là pháp thí (bố thí giáo pháp), phổ biến kinh điển rộng khắp không đâu không tới. Nhân ái cũng có hai loại: nếu có người cầu xin thì tuỳ ý họ mà cho; ai muốn nghe kinh thì vì họ giảng nói pháp. Lợi ích cũng có hai loại: tự thành tựu hạnh của mình, và làm đầy đủ ước nguyện của người khác. Đẳng dữ cũng có hai loại: như điều tự thân mình nghĩ nhớ, suy xét để lập công đức, thì người đến cầu áo mặc, thức ăn và mọi thứ thiếu thốn đều cho hết; lại còn khuyên người an trụ trong sự nghiệp tu đạo.

 Lại nữa, gọi là bố thí: thấy người xin thì vui mừng mà cho, nét mặt không đổi, lại càng thêm tươi vui. Nhân ái: thấy người đến xin thì thương như con đỏ. Lợi ích: khuyên những người đến cầu xin an trụ nơi chỗ thanh thản, bình đẳng. Đẳng dữ: giả sử có người mà việc làm của thân, lời nói của miệng, ý nghĩ của tâm có chỗ thiếu sót, thì dạy họ giữ gìn ba việc ấy cho tương xứng với nhau, khiến họ vào Đại thừa.

 Lại nữa, bỏ lòng tham lam ganh ghét thì gọi là bố thí. Tinh tấn không dứt gọi là nhân ái. Làm điều lợi ích mà chí tính trong lành hoà nhã, về sau không ôm hận, mới gọi là lợi ích. Khuyên người vào Đại thừa, không rơi vào ý nhỏ hẹp, gọi là đẳng dữ.

 Lại nữa, lòng từ thuận theo người cùng khổ thì gọi là bố thí. Khơi dậy niềm vui, ôm lòng khoan thứ và quyến luyến thì gọi là nhân ái. Khơi dậy lòng đại bi, mặc áo giáp của giới đức, vì mọi người mà nhẫn chịu các khổ, gọi là lợi ích. Nuôi giữ các hạnh khiến không hao tổn, khuyên cầu Nhất thiết trí, gọi là đẳng dữ.

 Lại nữa, nếu có người cầu pháp cũng có thể ban cho, không tiếc gì, thì gọi là bố thí. Nhân ái là khi ban cho, lại kèm lời dạy về pháp khiến người được thanh thản. Lợi ích là vì mình và cũng vì người khác mà làm hưng thịnh sự giáo hoá của đạo. Đẳng dữ là vì tất cả mà liền phát đạo ý, tâm trí tuệ thông suốt mọi điều.

 Lại nữa, những gì mình có, cả bên trong (thân mạng) lẫn bên ngoài (của cải), đều buông bỏ được, không ôm vọng tưởng (ý nghĩ sai lầm, hão huyền), thì gọi là bố thí. Ca ngợi trí tuệ của mọi công đức, không làm trái thầy bạn, thì gọi là nhân ái. Bỏ sự yên ổn của thân và những điều tiện lợi cho thân (?), lo nghĩ cho người khác, gọi là lợi ích. Gom góp các hạnh cốt yếu, dù ở trong khổ não; tự mình siêng tu, suy nghĩ bằng trí tuệ mà thành đạo, thấy rõ như nhìn bàn tay; đem ban cho người khác mà không buồn bực tiếc nuối, gọi là đẳng dữ.

 Thế nào là pháp thí? Pháp mình đã nghe thì nói lại cho người khác. Người thực hành nhân ái khi giảng nói thì không tham áo mặc, thức ăn hay lợi lộc cung dưỡng. Người thực hành lợi ích khi dạy người khác đọc tụng kinh pháp thì tuỳ thời truyền dạy, chưa từng mệt mỏi. Thế nào là đẳng dữ? Chưa từng xa rời tâm cầu Nhất thiết trí, luôn theo lời dạy của pháp mà không lấy làm khổ.

 Thế nào là bố thí? Người ưa thích pháp thì không thiếu áo mặc, thức ăn, bát đựng, giày dép, giường nằm, đồ nằm, thuốc men chữa bệnh và những thứ đáng được; những gì người khác thiếu thì đều cho được. Xem chí tính của họ rồi liền nói pháp cho họ, khiến mỗi người được chỗ thích đáng. Người thực hành đẳng dữ thì bố thí cho người mà làm trong sạch ba đạo tràng (có lẽ chỉ ba phần: người cho, người nhận và vật đem cho đều trong sạch) (?), không mong đợi đền đáp, và đem việc ấy hồi hướng giúp cho tâm cầu Vô thượng chính chân tối chính giác (sự giác ngộ cao tột, chân chính nhất của Phật).

 Lại nữa, pháp thí là bậc nhất, tôn quý nhất trong các cách bố thí; xét như thế rồi mới thực hành pháp thí. Nhân ái là tâm chất phác, bày tỏ nghĩa thương xót. Lợi ích là nghĩ đến nghĩa lý của đạo, không nhận sự trang sức bề ngoài. Đẳng dữ là tuyên giảng Phật pháp, trí tuệ của đạo đầy đủ.

 Lại nữa, bố thí thì đầy đủ trọn vẹn các độ vô cực (các pháp tu đưa người sang bờ giải thoát, không có giới hạn). Nhân ái thì thành tựu giới độ vô cực và nhẫn độ vô cực. Lợi ích thì thành tựu tinh tấn độ vô cực, không rơi vào điên đảo, lui về suy nghĩ để sửa lỗi. Đẳng dữ thì thành tựu thiền độ vô cực và trí độ vô cực rộng lớn.

 Lại nữa, bố thí thì ứng với tâm hạnh của Bồ-tát mới phát tâm. Nhân ái thì vâng tu hạnh chân chính, thuận theo gốc của Bồ-tát. Lợi ích thì thành tựu giáo pháp của Bồ-tát bất thoái chuyển (bậc đã vững vàng, không bao giờ thoái lui trên đường thành Phật). Đẳng dữ là cơ nghiệp của Bồ-tát nhất sinh bổ xứ (bậc chỉ còn một đời nữa là thành Phật, kế vị một đức Phật).

 Lại nữa, bố thí là gây dựng gốc rễ của đạo. Nhân ái ví như mầm, thân, cành, lá đầy đủ, dần dần thành giáo pháp của đạo. Lợi ích ví như đạo pháp đến chỗ rốt ráo, hoa lá tươi tốt, nở rộ thơm ngát. Đẳng dữ là quả thực rốt ráo, là sự nghiệp đạo đức. Đó gọi là bốn ân của Bồ-tát."

 A-sai-mạt nói: "Thưa ngài Xá-lợi-phất, Bồ-tát Đại sĩ có bốn biện tài (tài giảng nói lưu loát, thông suốt) cũng không thể cùng tận. Bốn ấy là gì? Một là nghĩa biện (tài thông suốt và giảng rõ ý nghĩa). Hai là pháp biện (tài thông suốt và giảng rõ các pháp). Ba là ứng biện (tài thông thạo ngôn ngữ, ứng đáp hợp với từng loài). Bốn là từ biện (tài lời lẽ lưu loát, đối đáp không vướng).

 Thế nào là nghĩa biện? Là hiểu rõ nghĩa chân đế (chân lý tuyệt đối) của các pháp; sáng tỏ điều mình đã thông đạt, biết trí tuệ về báo ứng; điều mình biết thì hoà nhã, không tự khoe công (?); vào trí tuệ về nhân duyên mà không phá hoại pháp giới; thông đạt bản tịnh (các pháp vốn trong sạch), vào nơi vô bản (không có gốc); hiểu hết bản vô (bản tính vốn là không, tức chân như), rõ ràng trụ nơi bản tế (cội nguồn tận cùng), mãi mãi không có giới hạn, hiểu nghĩa không (các pháp không có thực thể). Vâng tu vô tướng (không chấp vào hình tướng), ở nơi vô nguyện (không mong cầu tạo tác gì), hiểu sự không mong cầu, đứng ở chỗ không tạo tác. Sáng tỏ các hạnh mà vào một cửa trí tuệ; không cho là có người, không thấy có ta, không có thọ giả, không có mạng sống, trí tuệ của đạo chỉ là một. Rong chơi trong trí tuệ chân chính, biết vô số kiếp quá khứ, hiểu nghĩa không bờ bến của tương lai, biết mọi hạnh ở hiện tại. Hiểu rõ năm ấm (năm nhóm hợp thành con người: sắc — thân thể vật chất, thọ — cảm giác, tưởng — tri giác, hành — ý chí tạo tác, thức — nhận biết) như huyễn hoá; bốn đại (bốn yếu tố đất, nước, lửa, gió tạo nên thân) như rắn độc; các nhập (các giác quan và đối tượng của chúng) như làng trống. Dứt lặng hạnh bên trong, bên ngoài không rong ruổi đâu cả. Hiểu các cõi nước không có ranh giới. Tâm ý không hình dạng, chỗ nó đi tới là không tới đâu cả; xem xét chí tính, sáng rõ xét kỹ rằng khổ không có chỗ nơi; đối với các tập khí (thói quen, nguyên nhân của khổ) thì không tạo tác gì; sự diệt tận là tướng tự nhiên; hiểu và đi vào con đường tắt. Phân biệt chỗ hướng tới của câu chữ và ý nghĩa các pháp; thông suốt năm căn (năm khả năng lành: tin, tinh tấn, nhớ nghĩ, định, tuệ), thấu đạt năm lực (năm sức mạnh do năm căn ấy lớn mạnh), dựng nên sự vắng lặng.

 Sáng suốt xem xét mọi thứ, thấy như huyễn hoá, như cây chuối (thân rỗng, không lõi), như dã mã (ảo ảnh sóng nắng trên đồng), như bóng hình, như điều thấy trong mộng, như tiếng vang trong núi, như mặt trăng dưới nước — đều hư dối không thật. Từ bao nhiêu tướng mà rõ là một tướng. Biết hễ có hợp thì ắt có lìa; nay vui mừng thì sau sẽ gặp buồn lo. Hiểu thừa Thanh văn là nhờ nghe tiếng mà hiểu; biết thừa Duyên giác là từ mười hai nhân duyên (mười hai khâu nối nhau tạo nên vòng sinh tử, từ vô minh đến già chết) mà vắng lặng quy về một; thông suốt sự học của Đại thừa, tích luỹ vô lượng gốc đức, rồi mới thành đạo lớn. Đó gọi là nghĩa biện.

 Lại nữa, nghĩa biện là chỉ quy hướng về nghĩa. Mọi pháp đều hướng về nghĩa mà cũng không có chỗ quy về. Vì sao vậy? Chỗ quy hướng của mọi pháp đều là không, là "không của không" — đó gọi là nghĩa. Mọi pháp đều không có tướng; hiểu vô tướng — đó gọi là nghĩa. Mọi pháp đều không có nguyện; sự không có nguyện ấy — đó gọi là nghĩa. Mọi pháp đều quy về sự lặng lẽ thanh đạm; sự lặng lẽ thanh đạm ấy — đó gọi là nghĩa. Mọi pháp đều không có người, không có thọ giả, không có mạng sống; sự không có thọ mạng ấy — đó gọi là nghĩa. Nếu hiểu các pháp và phân biệt như vậy, thì gọi là nghĩa biện. Việc giảng nói pháp vốn không có chỗ nơi, mà phải nói là có chỗ nơi (?); điều giảng ở cõi ấy thì không thể cùng tận; biện tài được diễn bày không gì che lấp được. Lời dạy của chư Phật Thế Tôn (bậc được cả thế gian tôn kính) đều từ xa hồi hướng giúp cho trí tuệ thánh được tuyên giảng; chân đế không khác, không có lỗi lầm — đó gọi là nghĩa biện."

 "Thế nào là pháp biện? Là hiểu rõ các pháp, tuỳ thời mà đi vào: thiện ác, họa phúc, làm nên đức hay gây tội lỗi, hữu lậu (còn phiền não) hay vô lậu (hết phiền não), ở trong đời hay vượt khỏi đời, khổ vui, nguy hại, trần lao, sân hận — mỗi thứ có loại riêng; vào trong sinh tử hay ở nơi Nê-hoàn (tức Niết-bàn, cảnh giới dứt hết phiền não và sinh tử); phân biệt pháp giới và các việc theo phong tục từng phương. Đó gọi là pháp biện.

 Lại nữa, pháp biện là hiểu rõ các tham dục mà tâm quyến luyến: người này ham sắc đẹp, biết phải dùng thuốc gì để chữa. Người này dâm dật mạnh, người này tham dục nặng, hoặc có người ít dục. Người này có thể trừ dục, người này không thể trừ. Hoặc từ gốc đời trước có dục nên dục ứng mà đến; hoặc đời sau sẽ quen tướng tham dục; hoặc ngay đời này quen tướng tham dục. Hoặc có người trong lòng ôm tham dục mà bên ngoài không tỏ ân ái; hoặc có người bên ngoài mang tham dục mà trong lòng không ân ái; hoặc có người trong ngoài đều có dục. Hoặc có người thấy nhan sắc thì nổi tình dục, mà nghe tiếng thì không động; hoặc có người nghe tiếng nói thì nổi tham dục, mà không vì sắc đẹp mà động; hoặc có người nhân cả tiếng nói lẫn hình dáng mà nổi sắc dục; hoặc do mùi hương, các vị, sự xúc chạm mịn màng, hay do các pháp nơi tâm mà khởi tham dục; hoặc có người không có ý nghĩ gì về sắc, tiếng, hương, vị, xúc chạm mịn màng. Đó là những gì chúng sinh tham dục làm. Phải đi vào như thế, nơi những thói quen thuộc cửa tham dục.

 Hạnh tham dục có hai vạn một nghìn loại; hạnh sân giận cũng có hai vạn một nghìn; hạnh ngu si cũng có hai vạn một nghìn; hạnh đẳng phân (tham, sân, si ngang nhau) cũng có hai vạn một nghìn. Nếu hiểu rõ tám vạn bốn nghìn hạnh ấy thì có thể tuỳ thời khai hoá mà không hao tổn. Người chưa vào được trí tuệ thì dẫn dắt khiến tiến lên; không sai thời tiết, hiểu biết căn khí thích hợp của từng người; người đặc biệt hay kẻ kém cỏi, khi tuyên giảng đều không làm tổn hại hay sai lệch. Đó gọi là pháp biện."

 "Thế nào là ứng biện? Là có thể đi vào khắp mọi tiếng nói, lời lẽ: tiếng của chư thiên (các vị trời), tiếng người thế gian, tiếng của rồng, quỷ thần, Kiền-thát-hoà (thần âm nhạc của cõi trời), A-tu-luân (loài thần có sức mạnh, hay giao chiến với chư thiên), Ca-lưu-la (chim thần cánh vàng), Chân-đà-la (thần ca hát của cõi trời), Ma-hưu-lặc (thần rắn lớn), người và loài chẳng phải người — đều có thể nghe được tiếng nói của chúng sinh trong năm nẻo, rồi theo tiếng nói của họ mà giảng kinh pháp cho mọi người. Đó gọi là ứng biện. Tuỳ thuận như thế mà giảng pháp, đó là ứng biện.

 Hiểu rõ kinh điển, biết chữ nghĩa, xem nghĩa lý đi vào; theo các loại như thế mà hiểu một thứ tiếng, mười thứ, trăm thứ tiếng; hiểu tiếng của nam, nữ, người lớn, trẻ nhỏ, hài nhi; cũng biết chỗ hướng tới của văn tự trong quá khứ, tương lai và hiện tại; cũng hiểu một chữ, lại rõ chỗ đi vào của hai chữ; cũng biết một chữ đứng riêng không có bạn, cũng biết hai chữ mà không có bạn. Đó gọi là ứng biện. Ứng hợp với chân đế, lời nói không thiếu sót, rõ ràng phân minh, không sai lầm; lời nói tuy chậm chạp (?) mà nghĩa lý đầy đủ; mọi người ở đó đều ưa lời lẽ ấy, không ai oán trách. Tuyên giảng nghĩa sâu, lời văn hết sức chất phác mà trang sức hợp lẽ. Tự xét tâm mình theo lời dạy của Phật, xem chỗ hướng tới trong chí tính của chúng sinh mà ứng theo nghĩa cho họ, khiến tâm họ mở ra hiểu biết, vui mừng hớn hở, ai nấy được chỗ thích đáng. Đó gọi là ứng biện."

 "Thế nào là từ biện? Lời nói đúng lúc, không rối loạn, không lẫn lộn; nói không ngắt quãng, không ai ngăn được; nghĩa được nói ra không ai cản trở được. Bị hỏi bất ngờ thì đáp ngay, ứng cơ mau lẹ; trả lời không chậm trễ, đúng như câu hỏi mà đáp; không sai nhịp ứng đáp, không trái ý người hỏi. Biện tài không tranh cãi; biện tài khi nói thì ứng hợp với pháp chân đế, dựng nên sức nhẫn nhục; tuyên giảng điều sâu xa mầu nhiệm, diễn bày bao nhiêu nghĩa; biện tài có thứ lớp, không vượt khỏi ý người đến hỏi.

 Bồ-tát phân biệt chương cú và nghĩa lý của bố thí, trì giới, nhẫn nhục, tinh tấn, nhất tâm, trí tuệ; giảng nói ý chỉ (bốn chỗ đặt sự chú tâm: thân, cảm thọ, tâm, pháp), ý đoạn (bốn sự siêng năng chân chính để dứt ác, làm lành), thần túc, căn, lực, giác ý (bảy yếu tố giác ngộ); phát tâm thành đạo, quán sát sự vắng lặng; giảng rõ mọi thiền định, các cửa giải thoát, tam muội chính thụ (trạng thái định tâm sâu, tâm chuyên nhất đúng đắn); vào trí tuệ thánh, phân tích ba thừa (Thanh văn, Duyên giác, Bồ-tát); làm vừa lòng điều mọi chúng sinh mong nghĩ.

 Lời lẽ hoà nhã, nói không có tì vết, cũng không có lời thô, không có lời trái nghĩa. Miệng không nóng nảy vội vàng, lưỡi không mê loạn theo lối lời ác. Lời nói mềm mỏng, trong sạch, không bệnh lỗi; nói năng thong thả rõ ràng, không có lời không thật; theo việc và nghĩa đúng lúc mà truyền đạt đều chính xác; không vội, không gắt, dùng phương tiện tuỳ ý người; không có lời hai lòng, cũng không có lời thì thầm lén lút; lời nói công khai, không nói ở chỗ khuất kín; cất cao tiếng mà lời lẽ vững vàng yên ổn. Khi nói thì không ai bắt bẻ được chỗ kém; được các bậc hiền thánh cùng khen ngợi; lời được ca ngợi truyền khắp các nước khác. Tiếng nói vi diệu như Phạm âm (giọng nói thanh tịnh, trong trẻo như của Phạm Thiên), ai nghe cũng hiểu thấu. Lời miệng nói ra không trái với giáo pháp; đều thấy gốc rễ của mọi chúng sinh, ứng theo tâm niệm của họ mà nói pháp; người nghe pháp liền theo đó được bình đẳng, dứt hết khổ não. Đó là từ biện không cùng tận của Bồ-tát."

 A-sai-mạt nói: "Thưa ngài Xá-lợi-phất, biện tài của Bồ-tát lại có bốn điều nương tựa không thể cùng tận. Bốn ấy là gì? Một là lấy nghĩa chứ không lấy thức (ở đây chỉ sự hiểu biết theo câu chữ, theo nghĩa thông thường bề ngoài). Hai là quy về trí tuệ chứ không lấy điều do thức phân biệt. Ba là quy về kinh cốt yếu (kinh nói rõ trọn nghĩa chân thật) mà không mê lầm. Bốn là tự quy về pháp chứ không lấy người.

 Thế nào là nghĩa, thế nào là thức? Vào trong pháp thế gian, đó gọi là bám vào thức; pháp vượt khỏi thế gian mới gọi là nghĩa. Gọi là thức: bố thí, điều phục ý, trí sáng, an tường (an định, tức thiền định). Gọi là nghĩa: giáo hoá bằng sự điều phục, an định, vắng lặng, thanh đạm, quy về trí tuệ thánh. Gọi là thức: khen ngợi sinh tử mà không chán ngán. Gọi là nghĩa: tuy ở trong sinh tử mà không ở trong điên đảo, đều có thể vượt qua nỗi lo của chung thuỷ (vòng sinh tử). Gọi là thức: khen ngợi công đức của Nê-hoàn. Gọi là nghĩa: mọi pháp vốn trong sạch, vốn đã diệt độ, không ôm mong tưởng. Gọi là thức: theo thừa gốc của từng người mà phân biệt cho họ. Gọi là nghĩa: vào trí tuệ của một pháp. Gọi là thức: mọi thứ mình có đều có thể bố thí, không tiếc gì. Gọi là nghĩa: làm trong sạch ba đạo tràng (?), quy về một đạo lớn. Gọi là thức: giữ gìn thân, miệng, ý, học khắp các giới cấm, khen ngợi hạnh công đức của sự biết đủ. Gọi là nghĩa: giữ gìn thân, miệng, ý mà hiểu rằng chúng không thể nắm bắt được, đều không có gì tạo tác — đó gọi là giới cấm có thể làm cho trong sạch. Gọi là thức: thấy những kẻ kiêu căng, tự cao, ngạo mạn, phóng túng, ôm giận, chứa độc, thì vì họ giảng đức an định và nhẫn nhục. Gọi là nghĩa: tu hành mà tự đạt được vô sở tùng sinh pháp nhẫn (sự an trụ vững vàng nơi chân lý rằng các pháp vốn không từ đâu sinh ra, không sinh không diệt).

 Gọi là thức: ân cần tinh tấn, phân biệt nghĩa của mọi gốc đức. Gọi là nghĩa: không có ứng hay không ứng, không có đôi cũng không có lẻ; hành tinh tấn mà không trụ vào đâu. Gọi là thức: giải thoát, thiền định, các cửa giải thoát, an định, tam muội chính thụ. Gọi là nghĩa: hiểu rõ diệt tận định (trạng thái định sâu, dứt hết mọi cảm thọ và tri giác). Gọi là thức: mọi điều đã nghe đều có thể tiếp nhận, gìn giữ, là cội nguồn của trí tuệ và đạo. Gọi là nghĩa: quán thấy trí tuệ không có chỗ nơi, cũng không thể nắm bắt. Gọi là thức: tuyên giảng lời dạy về nghĩa đạo của ba mươi bảy phẩm này. Gọi là nghĩa: vâng làm, noi theo, tu tập đạo pháp của chư Phật, nhờ các báo ứng mà chứng được quả đạo. Gọi là thức: phân tích khổ đế (chân lý về khổ), tập đế (chân lý về nguyên nhân của khổ), diệt đế (chân lý về sự dứt khổ) và đạo đế (chân lý về con đường dứt khổ). Gọi là nghĩa: đến chỗ diệt tịch, chứng rõ sự thanh đạm. Gọi là thức: những gì sinh ra đều từ vô minh (sự mê tối, không thấy rõ chân lý) cho đến già, bệnh, chết. Gọi là nghĩa: đã diệt vô minh cho đến già, bệnh, chết mà cũng không có gì bị trừ bỏ vĩnh viễn (?). Gọi là thức: giảng nói gốc rễ của sự vắng lặng được quán xét và chỗ quy về của cội nguồn. Gọi là nghĩa: nhờ trí tuệ sáng suốt mà được giải thoát, đến trí vi diệu. Gọi là thức: hiểu dâm, giận, si, phần lượng của chúng vừa ngang nhau, vốn không thể phân biệt (?). Gọi là nghĩa: đã được tiêu trừ vĩnh viễn mọi ý tưởng xấu ác, không nghĩ đến chuyện ôm hận. Gọi là thức: giải thoát khỏi nạn chướng ngại của mọi pháp ấm cái (những thứ che lấp tâm). Gọi là nghĩa: rong chơi nơi cửa trí tuệ giải thoát không bị che ngăn. Gọi là thức: khen ngợi công đức vô lượng của Tam bảo. Gọi là nghĩa: đã lìa tham, không hợp với dục, mà vâng tuyên công đức. Gọi là thức: nếu có Bồ-tát từ khi mới phát tâm thường khen ngợi vẻ đẹp danh tiếng của mọi giới cấm của Khai sĩ (một tên gọi khác của Bồ-tát: người mở đường, dẫn dắt). Gọi là nghĩa: trong khoảnh khắc một niệm của nhất tâm đều có thể hiểu rõ, liền thành tựu mọi trí tuệ nhạy bén.

 Nói tóm lại, có thể giảng nói đầy đủ tám vạn bốn nghìn phẩm trong kho pháp, đó gọi là thức. Đối với mọi văn tự và mọi điều do thức bám vào, hiểu rằng không có gì nắm bắt được, nghĩa không có chỗ nơi, đó gọi là nghĩa."

 "Thế nào là trí tuệ, thế nào là thức? Người trụ nơi thức thì có bốn điều: một là thức ở nơi sắc (hình tướng vật chất), tâm ở trong đó; hai là ôm vọng tưởng, ở trong sự trói buộc, bám víu; ba là rong ruổi trong sinh tử, thức xoay vòng mãi; bốn là mê lầm, thức bám víu không thể tự thoát ra. Đó là bốn điều. Thế nào là trí tuệ? Thức không ở, không trụ nơi đất năm ấm, dứt các ấm cái là sắc, thống (cảm thọ), tưởng, hành, thức — đó gọi là trí tuệ.

 Lại nữa, gọi là thức là hiểu rõ bốn đại: đất, nước, lửa, gió. Nếu thức hành mà không trụ nơi bốn đại, thức không chạy rong, không phá hoại pháp giới — đó gọi là trí tuệ. Lại nữa, gọi là thức là sự bám vào điều nhận biết: mắt với sắc, tai với tiếng, mũi với hương, lưỡi với vị, thân với xúc chạm, tâm với pháp (đối tượng của ý) — đó gọi là thức. Nếu tiêu trừ được, bên ngoài không buông lung, được trí tuệ dẫn đường, đối với mọi pháp không mong cầu gì — đó gọi là trí tuệ. Có chỗ nương bám thì sinh ra thức; cũng từ ý nghĩ, mong mỏi, cầu nhiều mà sinh ra thức — đó gọi là thức. Nếu không nhận lấy gì, cũng không mong mỏi, tâm không ôm ý nghĩ, không ham thích, chí không mong đền đáp — đó gọi là trí tuệ. Thực hành pháp hữu vi thì trụ nơi thức; tu hạnh vô vi thì thức không có chỗ trụ; vâng theo sự sáng suốt của vô vi mới gọi là trí tuệ. Nếu trụ nơi phần sinh khởi thì gọi là thức; không khởi, không diệt, thức không có chỗ trụ mới gọi là trí tuệ."

 "Thế nào là lấy nghĩa của kinh, thế nào là chỉ lấy (lời kinh)? Chăm chăm (?) ân cần tìm cầu các kinh điển — đó gọi là chỉ lấy. Nếu nơi kinh điển mà đi vào được quả đạo — đó gọi là lấy nghĩa. Nếu nơi các kinh mà thành tựu các hạnh — đó gọi là chỉ lấy. Nếu có thể phân biệt gốc ngọn của các kinh — đó gọi là lấy nghĩa. Nếu ở trong các kinh mà đi vào tạo tác hạnh nghiệp — đó gọi là chỉ lấy. Nếu nơi các kinh mà diệt hết tội và phúc, trừ hẳn trần lao — đó gọi là lấy nghĩa. Nếu nơi các kinh mà thâu lấy trí tuệ cốt yếu rồi vì người khác nói về nghiệp trần lao — đó gọi là chỉ lấy. Nếu nơi các kinh mà phân biệt rõ ràng các chương cú trong sạch — đó gọi là lấy nghĩa. Nếu nơi các kinh mà chán nạn sinh tử, buồn rầu không vui — đó gọi là chỉ lấy. Nơi các kinh mà quán xét sinh tử và diệt độ không cho là hai — đó gọi là lấy nghĩa. Nếu nơi các kinh chỉ tuyên giảng những câu tạp, lời dạy trau chuốt bề ngoài — đó gọi là chỉ lấy. Nếu nơi các kinh mà ưa thích nghĩa sâu, tìm tòi chỗ thâm áo, đạt tới chỗ xa, thanh thản, vô vi — đó gọi là lấy nghĩa. Nếu nơi các kinh mà tưởng, thức vô số, tâm nghĩ đến chúng sinh — đó gọi là chỉ lấy. Nếu nơi các kinh mà vui với sự hiểu biết, tâm không sinh ra điều gì — đó gọi là lấy nghĩa. Nếu nơi kinh chân chính mà chấp có ta, có người và có thọ mạng; đối với loài có máu thịt thì ôm lòng ưa hay không ưa, dựng nên mong cầu; điều đáng nói vốn đều không có chủ, lại gượng dựng ra gốc ngọn, ra người chủ làm vua làm trưởng — đó gọi là chỉ lấy. Nơi các kinh mà hiểu pháp không, vô tướng, vô nguyện, không khởi, không sinh, đều không có gì tạo tác, không chấp có ta và thọ mạng, giảng ba cửa giải thoát (không, vô tướng, vô nguyện) — đó gọi là lấy nghĩa.

 Thế nào là pháp, thế nào là người? Nếu bám vào người thì từ đâu mà tu pháp được — đó gọi là người. Nếu ở nơi người mà không bỏ các pháp, mà trụ nơi cảnh giới (của pháp) — đó gọi là lấy pháp. Lại nữa, gọi là người là nói tính nết, việc làm của các phàm phu, những người tầm thường — đó gọi là người. Từ phàm phu mà vâng theo nghĩa của bậc chân nhân, thì có: người tu theo lòng tin sâu, người giữ gìn kinh điển, người bậc thứ tám (?), người Đạo tích (bậc thánh đầu tiên, đã vào dòng thánh), người Vãng lai (bậc chỉ còn trở lại cõi người một lần), người Bất hoàn (bậc không còn trở lại cõi Dục nữa), người Vô trước (bậc A-la-hán, đã dứt sạch phiền não, không còn bám víu), người Duyên giác, người Bồ-tát.

 Lại có một người xuất hiện ở đời, thương xót rất nhiều, đem lại rất nhiều yên ổn, từ bi với ba cõi (cõi Dục, cõi Sắc, cõi Vô sắc — toàn bộ thế giới của chúng sinh còn luân hồi), với chư thiên, người đời và ba đường ác (địa ngục, ngạ quỷ, súc sinh), không ai không được cứu giúp — gọi là Như Lai. Như Lai chân chính yên ổn khắp tất cả, chỉ bày con đường tắt, giáo hoá dân chúng, khiến họ vào nghĩa của đạo. Giả sử có người nương bám vào (người) mà cầu, thì không có gì che chở được. Vì muốn khai hoá những kẻ mê lầm như thế nên nói điều này: hãy quy về pháp, đừng lấy người.

 Nói về pháp thì không có gì tạo tác, không có hình tượng giống nhau, không làm cũng không phải không làm, trụ ở chỗ không trụ, cũng không có gốc rễ; thực hành khắp sự bình đẳng, bình đẳng với chân chính và cũng bình đẳng với nghiệp tà: lấy tà mà ngang với chính, lấy chính mà ngang với tà; tà và chính không phải hai, không mong cầu gì, đều không có gì tạo tác. Đối với mọi pháp đều đạt tới tự nhiên, tướng của nó rốt ráo như hư không — đó gọi là pháp. Pháp được khai mở dẫn dắt cũng không nghĩ là ân đức của mình. Nếu vào nghĩa của cửa pháp này thì thấy mọi pháp đều là pháp của đạo, điều khiển được mọi pháp mà không mệt mỏi. Đó là nghĩa bốn chỗ quy y của các Bồ-tát, không thể cùng tận."

 Kinh A-sai-mạt Bồ-tát, quyển thứ năm (hết).

◄ Trước Sau ►

Quay lại danh sách thiên · Giỏ video