Thiên 6 — Quyển 6 – Công đức và trí tuệ, bốn niệm xứ, bốn chánh cần, thần túc, năm căn, năm lực

 Kinh Bồ-tát A-sai-mạt, quyển thứ sáu.

 Do ngài Tam tạng (danh hiệu tôn xưng vị tăng thông suốt cả ba kho kinh điển Phật giáo: Kinh, Luật, Luận) Trúc Pháp Hộ, người nước Nguyệt Chi, dịch vào đời Tây Tấn.

 Bồ-tát A-sai-mạt (vị Bồ-tát có tên nghĩa là "Ý Không Cùng Tận") nói: Thưa ngài Xá-lợi-phất (một trong những đại đệ tử của Phật, nổi tiếng trí tuệ bậc nhất), công đức nghiệp (những việc làm tạo nên phúc đức) và thánh tuệ nghiệp (những việc làm tạo nên trí tuệ bậc thánh) của Bồ-tát (người phát nguyện tu hành để thành Phật và cứu độ mọi chúng sinh) cũng không thể cùng tận.

 Thế nào là đức nghiệp? Ấy là có thể bố thí (đem cho người khác) tất cả những gì mình có; là đức của việc trì giới (giữ gìn các điều răn cấm của đạo Phật), là việc làm của trí tuệ hướng về đạo; thường thực hành lòng từ, suy xét và giữ định ý (tâm ý tập trung, lắng yên); thực hành lòng thương xót không cùng, vâng giữ mọi gốc lành; bố thí vì thân mình mà cũng vì người khác; gom góp công đức rồi khuyến trợ (đem công đức của mình chia sẻ, hồi hướng và vui theo điều thiện của người) cho tất cả.

 Đối với chúng sinh ba đời (quá khứ, hiện tại, vị lai), khắp đến những người hữu học (còn đang tu học) và vô học (đã tu xong, không còn gì phải học), những người theo Duyên giác thừa (con đường của bậc tự mình quán xét lẽ nhân duyên mà giác ngộ, chỉ lo giải thoát cho riêng mình); lại cũng khuyến trợ những người mới phát tâm, những người học pháp Bồ-tát đã bước vào thực hành, những vị Bất thoái chuyển (đã vững chắc, không bao giờ còn lùi bước trên đường thành Phật) cho đến những vị Nhất sinh bổ xứ (chỉ còn một đời nữa là thành Phật); chư Phật quá khứ, vị lai và hiện tại; khắp khuyến trợ những gốc công đức và phúc lành mà các vị ấy đã làm.

 Lại đều cầu chúc cho chư Phật, các bậc hiền thánh, các pháp sư (người giảng giải giáo pháp) giảng kinh, nhờ công đức ấy mà được tồn tại lâu dài, thọ mạng không cùng; và khuyến khích mọi gốc công đức. Tuy đã gom góp phúc lành, nhưng với người chưa phát tâm thì khuyên họ phát tâm hướng về đạo; người đã phát tâm thì khiến họ đạt đến các độ vô cực (các pháp tu đưa người qua bờ sinh tử đến bờ giác ngộ, tức các ba-la-mật).

 Người nghèo thiếu thì cứu giúp bằng của cải; người thân mang bệnh thì cho thuốc men; cúng dường (dâng cúng phụng dưỡng) đúng lúc mà không mang lòng xu nịnh; người yếu kém thì khuyên họ đứng vững trong nhẫn nhục. Người che giấu tội thì khiến họ đừng giấu lỗi; thường mang lòng hổ thẹn, bày tỏ hết lỗi lầm, kính thờ chư Phật hiện tại và quá khứ. Thương kính, quy mạng (đem cả thân mạng nương tựa) thầy mình và hòa thượng (vị thầy truyền giới, thầy dạy dỗ trực tiếp); thường làm pháp thí (đem giáo pháp ban cho người), giáo hóa những người không có thầy; siêng năng tu tập tinh tấn (gắng sức không ngừng), cầu pháp không biếng nhác.

 Thấy các pháp sư thì xem như Phật; nghe pháp không chán, ôm giữ ghi nhớ trong lòng; nghe ở xa mười bốn nghìn dặm có kinh, vẫn tự mình lên đường đến đó mà không cho là nhọc. Tuy giảng kinh pháp mà không ham lợi lộc cúng dường. Hiếu thuận cha mẹ, sớm tối phụng dưỡng, không rời bên cạnh, thường nhớ đền đáp ơn bú mớm nuôi nấng. Không mang lòng oán hận, tích đức không biết chán.

 Việc làm nơi thân thì cẩn trọng nghiêm chỉnh, thân không trang sức lòe loẹt; thường giữ gìn lời nói, không nói lời thô; tự giữ ý mình, lòng không chứa độc ác. Xây dựng chùa Phật, giảng đường và tinh xá (nơi ở thanh tịnh của người tu hành); quả báo công đức đạt được giống như phúc của Phạm thiên.

 Thế nào là phúc của Phạm thiên (vị vua trời cõi Sắc, chúa tể cõi trời Phạm)? Khi Phật mới thành đạo, liền muốn diệt độ (nhập Niết-bàn, rời bỏ thế gian). Các vị trời trang nghiêm cùng đến khuyên thỉnh rằng: "Ngài vốn vì tất cả, muốn cứu độ mười phương. Năm dòng sông, ba ngọn nguồn (?) (ví dòng khổ đau sinh tử) tuôn tràn không dứt. Xin Ngài giữ lời thề xưa mà mở đường cứu độ tất cả. Chúng sinh mê lầm, mù tối, đảo lộn trên dưới, chìm đắm trong sáu mươi hai kiến chấp (sáu mươi hai loại quan điểm sai lầm về bản ngã và thế giới), bị bế tắc giam hãm trong chín mươi sáu con đường (chín mươi sáu phái ngoại đạo). Chỉ cần bậc Đại Thánh lấy ánh sáng mà cứu giúp họ."

 Phật nói: "Lành thay, Thiên vương mang lòng từ. Đời ngũ trọc (thời đại có năm thứ vẩn đục: kiếp đục, kiến chấp đục, phiền não đục, chúng sinh đục, thọ mạng đục) rất khó giáo hóa. Ta sẽ chia ra ba thừa (ba con đường tu: Thanh văn, Duyên giác, Bồ-tát) để giáo hóa, dẫn dắt dần dần, sau đó họ mới có thể vào được đạo lớn vô thượng." Phúc này của Phạm thiên không thể đo lường; công đức xây dựng chùa Phật cũng như thế, tích lũy vô lượng.

 Nhờ công đức ấy mà đầy đủ ba mươi hai tướng (ba mươi hai đặc điểm tốt đẹp trên thân của một vị Phật); vâng làm biết bao gốc lành, nhờ đó tròn đầy tám mươi vẻ đẹp phụ (tám mươi nét đẹp nhỏ đi kèm ba mươi hai tướng). Tu hành mười điều thiện (không giết, không trộm, không tà dâm, không nói dối, không nói hai lưỡi, không nói ác, không nói thêu dệt, không tham, không giận, không tà kiến) mà không tự cao, nhờ vậy trang nghiêm thân mình, đoan chính đẹp đẽ. Bỏ hết lời ác, lời thô, nhờ đó trang nghiêm miệng, nói năng có biện tài (tài ăn nói lưu loát, giảng giải không bị bế tắc). Thường có lòng từ, không mang độc hại, thì trang nghiêm tâm, trong sạch như ngọc sáng.

 Trang nghiêm cõi Phật bằng thần thông biến hóa; trang nghiêm kinh điển bằng cách giảng cho người khác; trang nghiêm hội chúng bằng cách khiến họ vâng theo lời dạy của đạo. Bỏ hẳn nói hai lưỡi, nói ác, gièm pha, xúi người gây gổ. Thưa hỏi, thọ nhận kinh điển rồi quán xét: lấy gì để mở đường cứu độ, khiến người đến được đạo lớn. Khi tuyên giảng điều gì thì chưa từng sai thứ tự, cũng không bẻ cong, nét mặt hòa vui; mọi người thấy không ai không vui mừng. Cắt bỏ âm cái (những phiền não che lấp tâm), một lòng nghe kinh; ý sáng suốt sắc bén, lấy đó làm trang nghiêm.

 Cúi đầu quy mạng chư Phật bậc Chánh giác (giác ngộ chân chánh); trang nghiêm đạo tràng (nơi thành đạo), noi theo mọi gốc đức, lấy đó làm đầu; làm trong sạch nơi mình sinh ra; giữ gìn mà biết rõ (?) tội và phúc, ái dục và trần lao (phiền não làm nhọc tâm như bụi bặm). Được bàn tay báu, vì có thể bố thí tất cả của báu quý giá mà không mong cầu gì; người đem của cải không cùng ra bố thí thì được kho báu rộng lớn không cùng tận.

 Mặt thường hòa vui, không lộ vẻ buồn rầu, vì thế bà con, bạn bè, bạn đồng học không ai không vui thích. Đối với chúng sinh, lòng bình đẳng, nhờ đó được cõi đất bằng phẳng như lòng bàn tay; không khinh người chưa học. Ưa thắp đèn lửa dâng lên chùa Phật, cha mẹ, thầy và bạn, nhờ đó được ánh sáng trong sạch không chỗ nào không chiếu tới.

 Tích đức, giữ giới, việc làm không chút vết nhơ, đời đời sinh ra đều ở chỗ trong sạch; không nói điều xấu của người khác; khi còn trong thai mẹ thường không nhiễm dơ. Vâng làm mười điều thiện thì sinh lên cõi trời; trở lại cõi người cũng chưa từng nghĩ tới mọi lưới kết (những phiền não trói buộc như tấm lưới); vì thế đi một mình vượt lên trên mọi người mà không hư dối. Dạy pháp cho người không có thầy, nên đối với các pháp là bậc tôn quý cao tột. Tâm tính trong sạch, mọi người khắp đời nhìn không chán; không tiếc thân mạng, chưa từng dối gạt, không xâm hại oan uổng ai. Nhờ các nguyện xưa mà đều thành tựu đầy đủ đạo pháp của chư Phật; do đó đầy đủ mọi gốc đức.

 Thưa ngài Xá-lợi-phất, dẫu chỉ gây dựng chút ít gốc đức, nuôi dưỡng đúng lúc thì được phúc vô lượng, lại còn hơn thế nữa, không thể kể xiết. Tôi chỉ nêu sơ lược điều cốt yếu, không trình bày hết được.

 Tuệ nghiệp (những việc làm tạo nên trí tuệ) do nhân gì, duyên gì mà có? Do được thần thức (tâm thức sáng suốt) và biết được năm tuệ thông (?). Thế nào là nhân, thế nào là duyên? Người có nhiều mong cầu thì thường cầu Phật pháp; có bạn lành sáng suốt thường ở cùng, mình thưa hỏi, thọ nhận và kính phụng; nắm giữ trí tuệ của Phật, không cầu thừa Thanh văn (con đường của người nghe lời Phật dạy mà tu để tự giải thoát) hay thừa Duyên giác; lìa bỏ tự cao, thờ bạn lành như bậc thánh tôn quý, kính như đấng Chánh giác; tâm tính hòa nhã khi gặp bạn bè; noi theo nghĩa của trí tuệ mà không chấp vào lời lẽ; thấy các pháp sư thực hành đạo phẩm (các phép tu dẫn đến giác ngộ) thì không ưa hình thức bên ngoài, nghe pháp được giảng thì siêng tu theo lời dạy. Người thực hành pháp như vậy, đó là tuệ nghiệp.

 Thế nào là pháp nghiệp? Ấy là mong cầu ít ham muốn, không hối hả bon chen, ít lời ít nói; thường tự tỉnh thức, tu hành tinh tấn; nghe được nghĩa lý gì thì suy nghĩ cân nhắc; khao khát pháp như người đói mà chưa từng biếng mỏi; tâm sáng sủa, không bị năm cái (năm thứ phiền não che lấp tâm: tham dục, sân giận, hôn trầm buồn ngủ, xao động hối hận, nghi ngờ) che lấp. Sám hối tội lỗi, tiêu trừ mọi tai ương; ý chất phác, không xu nịnh. Lấy thực hành làm cốt yếu, yêu pháp, vui với pháp; lấy pháp làm gốc, mọi cử động đều vì pháp.

 Luôn cầu nghĩa kinh gấp như cứu đầu đang cháy, như lửa bén tóc lan đến da thịt (?). Ân cần tu thân, chăm chăm thực hành, chưa từng lìa xa; hướng tới điều thù thắng, bỏ chỗ tụ họp ồn loạn; ở một mình một nơi, vui sống chỗ thanh vắng. Tập hạnh nhân từ hiền lương, có chừng mực, biết đủ, chưa từng thoái lui; vui với niềm vui của pháp, không ham vinh hoa ở đời; cầu pháp vượt khỏi thế gian, chí không lãng quên; cử động, tiến, dừng đều thường vui với nghĩa lý cốt yếu.

 Cầu nghiệp nhu thuận, tích lũy điều vững chắc thiết yếu; thường mang lòng hổ thẹn, tu tập sự nhanh nhạy, chánh niệm (ghi nhớ tỉnh giác) và trí tuệ; xua đuổi mọi sự thiếu hiểu biết, bỏ ngu si và tấm lưới mù tối; mắt tuệ trong sạch, điều giác ngộ hiểu biết rất rộng xa. Lấy tuệ vô vi (trí tuệ thấu suốt cái không do tạo tác, tức Niết-bàn), ý thánh soi chiếu xa; có trí tuệ ở hiện tại và công đức ở tương lai. Không tự phô danh mình, mà khen ngợi công lao người khác; khéo tu thánh nghiệp, không rời sự hiểu rõ tội và phúc, tu sạch trí tuệ của đạo.

 Lại nữa, tuệ nghiệp có bốn việc bố thí mà đạt được. Một là bố thí giấy, thẻ tre, lụa (để chép kinh). Hai là bố thí bút để chép bản kinh. Ba là bố thí mực tốt và nghiên mực hảo hạng. Bốn là pháp sư giảng bao nhiêu pháp thì theo đó thưa hỏi thọ nhận; mọi thứ khó có được ở thế gian đều đem cúng dường pháp sư; hoặc đem bài kệ tụng (thơ kinh) trao cho người; có pháp mầu nhiệm thì trao cho pháp sư; không mang lòng xu nịnh, chí thành mà bố thí. Bố thí bốn việc này thì đạt được tuệ nghiệp.

 Lại đạt được năm điều: tín (lòng tin), giới (giữ răn cấm), tuệ (trí tuệ), giải thoát (thoát khỏi trói buộc) và giải thoát tri kiến (sự thấy biết rõ mình đã giải thoát). Giữ gìn bốn tuệ mà được tự tại. Thế nào là bốn? Một là giữ gìn pháp sư, tôn làm thầy. Hai là giữ gìn dòng giống (?), không khởi tâm loạn. Ba là giữ gìn lòng người nơi đất đai, làng xóm. Bốn là tự giữ gìn tâm mình, không để chạy rong. Đó là bốn việc.

 Lại có bốn việc gần gũi tuệ nghiệp, khiến đức hạnh thành tựu. Thế nào là bốn? Một là đem kinh điển sâu xa dâng lên pháp sư. Hai là ngày đêm ân cần gần gũi nghĩa lý của trí tuệ. Ba là cung cấp áo mặc, thức ăn khi thầy thiếu thốn. Bốn là dần dần đến gần đạo tràng mà không thoái lui. Đó là bốn duyên. Do đó mà đạt được trí tuệ của năm lực. Thế nào là năm? Một là tín lực (sức mạnh của lòng tin). Hai là giải thoát lực, tức tinh tấn không bỏ dở, học rộng không chán. Ba là ý lực, tức không bỏ tâm đạo. Bốn là định lực, tức nhìn các pháp bình đẳng. Năm là trí lực, tức điều đã nghe không quên. Đó là năm lực.

 Nghiệp của sức mạnh giới và tuệ lại có bốn việc. Thế nào là bốn? Một là theo pháp mà vững vàng thành thật vâng giữ gốc giới cấm. Hai là suy nghĩ kinh điển, xét chỗ nghĩa lý quy về. Ba là đem pháp khuyến trợ hướng về đạo chân chánh. Bốn là chuyên tâm cầu lời dạy cốt yếu, lấy pháp làm giới. Đó là bốn tuệ.

 Nghiệp của hạnh nhẫn nhục lại có bốn việc. Thế nào là bốn? Một là tinh tấn cầu pháp, nếu có kẻ ác mắng chửi mình thì đều nhẫn chịu. Hai là người yêu thích pháp, nếu gặp tranh cãi kiện tụng, đói khát, lạnh nóng thì đều nhẫn chịu được. Ba là kính thờ thầy lành, vâng theo lời hòa thượng. Bốn là chăm chăm suy nghĩ về pháp, nhẫn chịu (chấp nhận được) nghĩa lý của không (mọi pháp không có tự tính cố định), vô tướng (không bám vào hình tướng) và vô nguyện (không mong cầu tạo tác). Đó là bốn.

 Nghiệp của hạnh tinh tấn lại có bốn việc. Một là siêng cầu nghe kinh, không cho là nhọc mệt. Hai là nghe rồi thì giữ gìn, chưa từng quên sót. Ba là chuyên tu giảng pháp, không biếng nhác bỏ dở. Bốn là chăm chăm vâng làm, coi đó là việc chân chánh. Đó là bốn.

 Nghiệp của hạnh thiền định lại có bốn việc. Một là các căn (các giác quan) và tâm lắng yên, không ồn náo. Hai là thường giữ ý chuyên nhất, khổ hay vui không khác. Ba là một lòng chuyên chú cầu các thần thông. Bốn là vào được trí tuệ của Phật, trừ bỏ hiểu biết thế tục. Đó là bốn.

 Nghiệp của hạnh trí tuệ lại có bốn việc. Một là không dừng ở đoạn diệt (chấp rằng chết là hết). Hai là không ở nơi hữu thường (chấp rằng có cái tồn tại mãi mãi). Ba là tâm không mê, hiểu rõ, không rối loạn về gốc của duyên khởi (mọi sự vật do nhiều điều kiện hợp lại mà sinh). Bốn là tin rằng không có cái "ta". Đó là bốn.

 Nghiệp của tuệ thiện quyền (phương tiện khéo léo, tùy hoàn cảnh mà khéo dùng cách dạy dỗ) lại có bốn việc. Một là với người ưa pháp thế gian thì theo phong tục mà giáo hóa. Hai là với người chấp có con người thì theo đó mà dắt dẫn đến. Ba là lại dùng kinh và đạo theo đó dần dần dẫn dắt tiến lên. Bốn là với người tu tuệ giải thoát thì nhân sự sáng suốt của họ mà độ cho. Đó là bốn.

 Nghiệp của trí tuệ đạo lại có bốn việc. Một là tu sáu độ vô cực (sáu ba-la-mật: bố thí, trì giới, nhẫn nhục, tinh tấn, thiền định, trí tuệ) mà đến được đạo. Hai là thông đạt chỗ quy về cùng tận mà dạo bước trong sự giáo hóa chân chánh. Ba là học điều phục tâm, điều hòa bảy giác ý (bảy yếu tố giác ngộ). Bốn là thường tiến lên, noi làm theo gốc của nhất thiết trí (trí tuệ biết tất cả của Phật). Đó là bốn.

 Nghiệp thánh không biết chán lại có bốn việc. Một là nghe pháp không chán. Hai là tuyên giảng kinh điển không biếng nhác, không ngại khó. Ba là chịu thử thách phiền nhiễu, xét tận gốc nguồn mà không cho là nhọc. Bốn là sáng suốt thông đạt, giữ khí tiết cao, thông suốt lanh lợi không mỏi mệt. Đó là bốn.

 A-sai-mạt lại nói: Người có thể vào khắp mọi hạnh, khi bố thí thì phải quán xét đúng đắn về nghiệp; cũng vậy với trì giới, nhẫn nhục, tinh tấn, nhất tâm (tâm chuyên nhất, thiền định), trí tuệ, cùng từ, bi, hỷ, hộ (bốn tâm rộng lớn: thương yêu cho vui, xót thương cứu khổ, vui theo điều lành của người, buông xả bình đẳng). Vì sao vậy? Vì Bồ-tát tuy chưa thành tựu tất cả, nhưng lấy trí tuệ làm đầu, làm đất thánh; tất cả đều quy về đạo, an trú nơi trí tuệ chân chánh; giáo hóa những người không có trí tuệ, khiến họ quy về Đại thừa (cỗ xe lớn, con đường cứu độ tất cả chúng sinh); mọi loài ma không tìm được dịp hại; đều được chư Phật thấy và gây dựng, cho đến đạt nhất thiết trí vô thượng chân chánh. Đó là nghiệp thánh tuệ của Bồ-tát, không thể cùng tận.

 A-sai-mạt nói: Thưa ngài Xá-lợi-phất, ý chỉ (chỗ dừng đặt tâm ý để quán xét, tức niệm xứ) của Bồ-tát cũng không thể cùng tận. Vị ấy tự quán thân mình, quán thân người khác. Quán việc làm gốc của thân để thành nghiệp tinh tấn; xét thân này do quả báo nào hợp thành; biết thân không có chủ, không có gì đáng tham. Cũng như quán cỏ cây, các thứ quả, rừng rậm, cỏ khô ở bên ngoài, đều do nhân duyên sinh ra, không có chủ, không có tên thật. Thân này cũng thế, giống như cỏ cây, tường vách, ngói đá, bóng trong nước; bị năm ấm (năm nhóm hợp thành con người: sắc thân, cảm thọ, tưởng, hành, thức), bốn đại (bốn yếu tố đất, nước, lửa, gió) và các nhập (các giác quan cùng đối tượng của chúng) làm cho mê lầm.

 Quán thân mình là trống rỗng, không có cái "ta", không thể lâu dài thường còn, không có gì bền chắc, là vật mong manh dễ vỡ, là pháp sẽ phân lìa. Vì vậy không nên cho thân là của ta. Với thân mong manh, không bền chắc này, nên cầu nghĩa lý cốt yếu. Thế nào là cốt yếu? Thân của Như Lai (danh hiệu của Phật, nghĩa là bậc đến từ chân như) mới là cốt yếu thật sự. Ta phải siêng cầu thành tựu thân thánh của Phật, tức pháp thân (thân chân lý) không cùng tận, như kim cương không thể phá hoại, vượt qua mọi thân thế tục trong ba cõi (cõi Dục, cõi Sắc, cõi Vô sắc). Dù thân này có vô lượng tì vết, nhân đó phải trừ hết mọi dơ đục, phải đạt được pháp thân của Như Lai với trí tuệ thấu suốt tính không. Dùng sức siêng tu mà gom góp mọi đức, thành thật cùng hội họp mà xét thân bốn đại.

 Ta đem thân này, vì chúng sinh mà quyết chí cầu tu đạo. Như xét bên ngoài, bốn đại đất, nước, lửa, gió hợp thành bao nhiêu hình thể: cửa nẻo, giếng, bếp, dựng nên nhà cửa, làm nghề sinh sống để mọi người được yên ổn. Thân bốn đại của ta cũng thế, nương dựa vào biết bao việc, bày ra biết bao phương tiện, vô lượng của cải, rồi mới được việc nuôi dưỡng thân cho yên ổn.

 Quán thân khổ đau không thể kể xiết; quán hình hài vô thường, sinh tử qua lại; không nên còn tham mãi mãi nhận lấy thân hình. Quán thân không có "ta"; mà loài chúng sinh không hiểu đầu đuôi, nên phải dạy dỗ khiến họ chán ghét điều này. Quán thân lắng lặng, đưa đến chỗ định nhất, khiến tu sự tĩnh lặng. Phải quán thân là không, vô tướng, vô nguyện, liền quy về cõi gốc nhạt lặng trong sạch.

 Vị ấy tự quán thân mình, quán thân người khác, không có gì ham thích, không cho là bền chắc, biết rằng không còn lâu dài. Xét việc làm của thân bên trong, không còn nghe theo các tai họa trần lao ái dục bên trong. Lại quán thân bên ngoài, chưa từng cùng hòa hợp với trần cảnh bên ngoài. Thân không có nhọc nhằn dơ bẩn, việc làm trong sạch. Thân đã trong sạch rồi sau đó đạt được tướng tốt, thân thể trang nghiêm; khi hình tướng ấy đã thành thì vượt hơn chư thiên và người đời, dung nhan lồng lộng không ai sánh bằng. Đó là Bồ-tát tự quán thân mình, quán thân người khác mà gây dựng ý chỉ.

 Thế nào là Bồ-tát tự quán thống dưỡng (cảm thọ: những cảm giác vui, khổ, không vui không khổ), quán thống dưỡng của người khác mà được ý chỉ? Bồ-tát phát tâm quán xét như thế này: mọi điều đã trải qua đều là khổ não. Vị ấy xét cảm thọ để tìm cầu trí tuệ bậc thánh, chọn lấy trí sáng suốt, ưa thích sự lắng lặng. Dẫu gặp điều vui cũng không bị ràng buộc vào dục; nếu còn vướng dục thì nhân đó mà đưa đến khổ đau. Thấy chúng sinh sa vào các đường ác, nạn ba đường dữ (địa ngục, ngạ quỷ, súc sinh), vì họ mà khởi lòng thương xót lớn, không bị lưới kết trói buộc.

 Tuy thân gặp những cảm thọ không khổ không vui, cũng không bị lưới kết si mê tối tăm trói buộc. Tuy ở trong cảm thọ mà ý vẫn lắng yên định tĩnh. Những cảm thọ không khổ không vui đã từng trải qua, thì lấy trí tuệ bậc thánh chỉ bày cho chúng sinh, khiến họ bỏ đi những ý nghĩa vô ích của cảm thọ, trừ sạch cảm thọ của mọi chúng sinh. Mặc áo giáp nhạt lặng, tâm tự nghĩ rằng: "Những người này quy về nơi cảm thọ mà không tự biết; bị trói ở chốn khổ đau cảm thọ, thường mang lòng lo buồn; nương dựa vào cảm thọ không khổ không vui mà vì thế mê muội hoang mang. Vì vậy mà không vào được trí tuệ. Người ôm giữ lòng thương lớn thì vào được trí tuệ, hiểu rõ và dứt hết mọi cảm thọ." Nhân lòng thương lớn ấy, vì chúng sinh mà tuyên giảng kinh điển, khiến họ thoát khỏi mọi tai nạn.

 Thế nào gọi là cảm thọ? Là trong lòng mang phiền não, hoặc lại thành vui thích. Thế nào là chọn lựa điều này: không có cảm thọ, không có "ta", không có người, không có thọ mạng? Lại vị Bồ-tát ấy không nương vào cảm thọ, cũng không tham luyến giữ gìn những cảm thọ đã nhận; không có hạnh lật lọng, không có cảm thọ điên đảo, cũng không có cảm thọ của vọng tưởng và các kiến chấp, cũng không có cảm thọ của mắt, tai, mũi, miệng, thân, tâm, cũng không có cảm thọ của sắc, tiếng, hương, vị, xúc chạm mịn màng.

 Những gì thuộc về mắt đều từ nhân duyên mà khởi; cho rằng có khổ, có vui, không khổ không vui, đó gọi là cảm thọ. Nói tóm lại, trong và ngoài cũng thế, đều từ nhân duyên sinh ra mà đưa đến cảm thọ: khổ, vui, lành, dữ, không khổ không vui.

 Một loại cảm thọ là do một tâm thức. Hai loại cảm thọ là có trong và ngoài. Ba loại cảm thọ là theo điều đã học ở quá khứ, theo việc làm ở tương lai, do thức ở hiện tại. Bốn loại cảm thọ là từ bốn yếu tố đất, nước, lửa, gió. Năm loại cảm thọ là từ năm ấm: sắc, thống dưỡng (cảm thọ), tư tưởng (nhận biết, hình dung), sinh tử (các hoạt động tạo tác dẫn đến sinh tử, tức hành), thức. Sáu loại cảm thọ là do sáu suy (sáu trần cảnh: sắc, tiếng, hương, vị, xúc, pháp, làm suy hao tâm). Bảy loại cảm thọ là do bảy thức (bảy chỗ thức nương trú). Tám loại cảm thọ là do tám tà (tám điều sai trái, ngược với tám chánh đạo) mà mê muội hoang mang. Chín loại cảm thọ là chín chỗ thần thức ở (chín cõi chúng sinh cư trú). Mười loại cảm thọ là mười nghiệp ác.

 Nói tóm lại, mọi cảm thọ đều do tham đắm vui thích; do nhớ nghĩ ham muốn mà đưa đến mọi khổ đau. Vì vậy nói rằng: chúng sinh nhiều không đếm xuể thì khổ đau của họ cũng vô lượng. Bồ-tát ở nơi đó quán cảm thọ của mình, quán cảm thọ của người khác, biết mọi người khởi lên các phần cảm thọ, nên phải bày tỏ tuệ nghiệp, khiến chúng sinh nhờ trí tuệ về cảm thọ mà thấy được gốc đức, trừ bỏ mọi tội lỗi. Đó là Bồ-tát quán cảm thọ của mình, quán cảm thọ của người khác mà được ý chỉ.

 Thế nào là Bồ-tát tự quán tâm mình, quán tâm người khác mà được ý chỉ? Tâm của Bồ-tát chưa từng lơ là quên mất; cử động đi đứng thường tự giữ gìn và lại xét kỹ: tâm vừa khởi lên liền diệt mất, không có chỗ trú thường còn, không trú ở bên trong, cũng không ở bên ngoài, không tìm được ở khoảng giữa hai bên. "Từ khi ta mới phát tâm Bồ-tát đến nay, tâm ấy đều đã diệt hết, lìa tan như sao rụng, không còn ở chỗ nào; cái không có chỗ ấy thì không thể đặt vào chỗ nào. Tâm ở chỗ nọ, những gốc đức mà tâm ấy gom góp cũng đã diệt hết, lìa tan như sao rụng, không ở chỗ nào cũng chẳng phải không ở chỗ nào, không thể phân biệt. Tâm nhờ đó mà khuyến trợ, phát ý đạo cũng lại tự nhiên như thế." Vì vậy nói rằng: tâm không biết tâm, tâm không thấy tâm, tâm với tâm không chờ đợi nhau.

 Vậy thế nào là tâm ấy phát ý đạo vô thượng chân chánh, thành Tối Chánh Giác (giác ngộ cao nhất, chân chánh nhất)? Tâm đạo ấy không hợp với điều thiện; tâm gốc lành không cùng hợp với ý khuyến trợ; tâm trong sạch không rời tâm đạo. Người ấy quán như vậy mà không sợ, không hãi, cũng không lo lắng. Lại nữa, tâm nghĩ về mười hai nhân duyên (mười hai khâu nối nhau tạo nên vòng sinh tử, từ vô minh đến già chết), thấy rất sâu xa mầu nhiệm, không mất quả báo của những hạt giống đã gieo; tâm cũng không bám vào mọi pháp. Dẫu nhân duyên do quả báo mà đến, mọi pháp đều không có thật, cũng không có chủ; mặc theo ý muốn mà tự mê lầm. "Ta phải tinh tấn, giữ tâm chuyên nhất, không để quay lui."

 Thế nào là tâm pháp (tính chất thật của tâm)? Thế nào là mê lầm (biến hóa)? Tâm như huyễn hóa, không ai làm cho sạch được, đó là tâm pháp. Dẫu bỏ hết, cởi hết những việc mê lầm, mà khuyến trợ hướng về cõi Phật, thì đó cũng là mê lầm (biến hóa). Tâm như giấc mộng đêm, tỉnh dậy không biết ở đâu, đó là tâm pháp. Nếu ở nơi giới cấm mà thực hành cẩn trọng rồi sau tự khuyến trợ, được năm thần thông, đó là biến hóa. Tâm như ảo ảnh hơi nóng giữa đồng, đầu đuôi đều diệt hết, đó là tâm pháp. Nếu thuận theo mọi sức nhẫn, an hòa nơi Chánh giác, trang nghiêm tâm mình, đó là biến hóa; dùng điều ấy để khuyến trợ, đó là biến hóa.

 Tâm như bóng trăng dưới nước, rốt ráo tự nhiên, lắng lặng nhạt lặng, đó là tâm pháp. Nếu tinh tấn hết mực, khuyến trợ phát tâm, đầy đủ vô số Phật pháp, đó là biến hóa. Tâm không thể nắm giữ, cũng không thể thấy, đó là tâm pháp. Nếu lại đầy đủ thiền định, các cửa giải thoát, tam muội chánh thọ (trạng thái tâm định sâu, nhận đúng như thật), nguyện được định ý của Phật, đó là biến hóa. Tâm không có hình, không gì so sánh, không thể chỉ bày, cũng không có hình sắc, đó là tâm pháp. Nếu có thể tuyên giảng, phân biệt trí tuệ, khuyến trợ hướng về Phật đạo, suy xét đời xưa, đó là biến hóa.

 Tâm không có nhân duyên thì rốt cuộc không khởi sinh, đó là tâm pháp. Nếu có thể dẫn dắt điều khiển mọi gốc đức, đó là biến hóa. Nếu không có đối tượng thì tâm rốt cuộc không khởi, đó là tâm pháp. Nếu nhân quả báo của pháp mà tu tâm đạo, đó gọi là biến hóa. Cảnh giới của tâm vĩnh viễn lìa dơ đục, xưa nay không có chỗ sinh, đó là tâm pháp. Nếu dẫn dắt tâm mà được quả báo, đến cõi Phật, đó gọi là biến hóa.

 Bồ-tát tự quán tâm mình, quán tâm người khác, được thần thông rồi thì tâm định nhất, liền thấy được ý nghĩ trong tâm của mọi chúng sinh; nhân đó nói về tội phúc, đều tự nhiên như vậy. Bồ-tát tự thấy tâm mình, thấy tâm người rồi thì khởi lòng thương lớn; đã khởi lòng thương lớn thì giáo hóa chúng sinh mà không mỏi mệt. Tâm ấy không diệt, cũng không cùng tận; giữ vững tâm mình, không cùng với sinh tử; tuy cùng ở trong trần cảnh mà tự chế ngự được tâm. Dùng tâm thông đạt bằng trí tuệ bậc thánh này mà vào pháp không khởi, không sinh; không sa vào địa vị Thanh văn, Duyên giác; thường tự điều khiển tâm, đủ sức đầy đủ đạo pháp của chư Phật; trong khoảng một niệm, lấy tâm trí tuệ mà đạt được đạo vô thượng chân chánh, thành Tối Chánh Giác. Đó là Bồ-tát tự xét tâm mình, quán tâm người khác mà đạt được ý chỉ.

 Thế nào là Bồ-tát tự quán pháp (các hiện tượng, sự vật và đối tượng của ý) nơi mình, quán pháp nơi người khác mà được ý chỉ về pháp? Lấy mắt trí sáng suốt thấy khắp các pháp, chưa từng quên giữa chừng cho đến khi thành Phật đạo. Tự quán pháp mình, quán pháp người, khi ấy Bồ-tát thấy hết các pháp: tưởng về không thì khiến thoát khỏi chấp vào nghĩa "không"; thoát khỏi chấp vô tướng, vô nguyện; đạt đến chỗ không sinh, cũng không diệt, lìa mọi hành (mọi tạo tác); thấy các pháp bình đẳng, buông bỏ duyên khởi mười hai khâu nối nhau, quán hành của pháp giới (toàn bộ cõi các pháp).

 Bồ-tát xét pháp, không theo phi pháp; không chấp có "ta", cũng không chấp có người, có thọ mạng, có chỗ ở, đó gọi là pháp. Thế nào là phi pháp? Tự thấy có "ta", chấp có người, có thọ mạng; thấy đoạn diệt, chấp có thường còn; thấy có những việc có và không, hợp và tan. Mọi pháp đều là pháp, mọi pháp cũng lại là phi pháp. Vì sao vậy? Hiểu được nghĩa của không, vô tướng và vô nguyện thì mọi pháp đều là pháp đúng; tự chấp có "ta", bị trói trong các kiến chấp thì mọi pháp đều là phi pháp.

 Vị ấy tự quán pháp mình, quán pháp người; Bồ-tát thực hành như thế thì không thấy các pháp: đâu là Phật pháp, cái gì không phải Phật pháp; không có lối đi, không có giải thoát, cũng không có sinh tử; mà đều có thể mở dẫn mọi pháp. Ở giữa chúng sinh, đạt được lòng thương lớn không bị che lấp, không cùng tận; chữa trị các trần lao, chính tâm mình phát niệm rằng: "Đây không có trần dục, cũng không phải không trần." Vì sao vậy? Vì chỗ hướng đến là mở độ bình đẳng, không nghi ngại trần lao, không sợ tham dục. Người hiểu rõ điều này mới gọi là Phật. Trần dục là tự nhiên, đạo cũng tự nhiên; lập tâm như vậy.

 Tuy có chỗ trú mà cũng không có nơi chốn; không trú, không lập ý mà gọi là trú; đó gọi là trú. Đứng nơi pháp giới mà không trú nơi pháp giới; không trú nơi cõi người thì không có chỗ trú, gọi là hư không. Mọi pháp đều bình đẳng như hư không.

 Nếu có Bồ-tát tự quán pháp nơi thân mình, quán pháp người khác, thì có thể dẫn dắt điều khiển đạo pháp của chư Phật; mọi pháp đều quy về pháp giải thoát. Người hiểu rõ mới có thể bày tỏ phát huy được: cùng tận nơi vô vi mà cũng không có gì cùng tận; đạo không có chỗ sinh, là chỗ không sinh; quán xét chúng sinh chưa từng bỏ rời; nơi cõi gốc không sinh mà hướng tới ý chỉ về pháp; ý ở nơi các pháp mà khiến trú vững chắc; không bám vào pháp của Thanh văn, Duyên giác hay Phật. Thế nào là không bám, thế nào là chỗ đáng ở? Ở chỗ nào thì tâm thường trú vững chắc chỗ ấy; trú mà không mê, chưa từng lơ là quên mất. Quán cõi đời đã qua và sắp đến, chỗ do đó mà có pháp; cũng quán pháp người khác mà được ý chỉ. Tuyên giảng, phân biệt vô lượng chương cú (câu chữ, đoạn kinh); việc làm không có bờ bến, điều khiển bình đẳng Phật pháp; làm vui lòng mọi chúng sinh; hàng phục các ma, được trí tuệ tự tại, mới gọi là nghĩa của đạo. Đó là Bồ-tát tự thấy pháp mình, thấy pháp người khác mà đạt được ý chỉ.

 Thế nào là bốn ý đoạn (bốn sự gắng sức chân chánh để dứt ác, làm lành) không thể cùng tận? Những pháp ác nơi thân chưa khởi thì khiến không khởi sinh; đã sinh thì liền diệt mà tu tinh tấn; tự thu nhiếp tâm mình, điều nghĩ đến thì thuận theo nghĩa lý, càng thêm chuyên cần. Đó gọi là bình đẳng vâng làm hạnh tinh tấn, không mất chừng mực thuận theo, tập tu quân bình, vì có thể thu nhiếp tâm mà quán chân lý chân chánh; ý là như vậy. Vì sao vậy? Vì điều nghĩ đến thuận theo nghĩa lý thì pháp ác bất thiện không còn trở lại.

 Thế nào là bất thiện? Là phá giới, loạn định, mê lầm về trí tuệ. Thế nào là phá giới? Muốn sinh lên cõi trời (mà giữ giới) thì gọi là phá giới; không theo lời dạy của pháp, làm thiếu khuyết phẩm hạnh giới, đó gọi là phá giới. Thế nào là loạn định? Trái mất lễ nghĩa, việc làm không chuyên tinh, tâm nghĩ sang chuyện khác, đó là ý loạn định. Thế nào là mê lầm về trí tuệ? Chấp đoạn diệt và các tà kiến, thấy biết bao điều điên đảo; bị âm cái ngăn ngại pháp, làm thiếu khuyết trí tuệ; đó gọi là bất thiện. Nếu những điều ác như thế khởi lên mà không nghe theo, đó là ý đoạn thứ nhất.

 Nếu các pháp ác bất thiện khởi lên thì liền nhận biết, biết đó là phi pháp, là quả báo bất thiện, hiểu rõ đó là tổn hao, là việc làm dơ bẩn, gọi đó là căn phòng tối tăm (?); tu theo nghĩa thuận để tiêu trừ dục bất tịnh; lấy lòng từ trừ giận dữ; hiểu mười hai nhân duyên để diệt ngu tối; dứt hết trần lao, đó gọi là đoạn. Cũng do nhân duyên khởi lên, quán chỗ nó sinh ra thì không tìm được đầu đuôi, nên không có gì để đoạn; mọi pháp đều do tập quen thực hành mà đến; đó là ý đoạn thứ hai.

 Nếu pháp lành chưa khởi thì khuyên cho khởi phát, làm cho tinh tấn, tự thu nhiếp tâm, khen ngợi vô lượng đức. Vì sao vậy? Vì pháp lành là vô lượng, là điều Bồ-tát đại sĩ (bậc đại nhân) phải tu hành; phải vui với căn tuệ, gốc của mọi đức; tất cả đều nhờ tinh tấn mà đạt các phúc lành; làm rạng rỡ, thông đạt đến nguồn gốc của phúc đức; đó là ý đoạn thứ ba.

 Gọi là pháp lành đã khởi thì khiến được trú vững chắc, không sợ mất chừng mực, không lơ là quên mất; càng vui chăm chăm, sớm tối tinh tấn, tự thu nhiếp tâm để khuyến trợ cho đạo; đó gọi là bình đẳng. Vì sao vậy? Người khuyến trợ tâm đạo thì gốc đức không mục nát. Vì sao vậy? Vì tâm ấy trong sạch, tuy ở trong ba cõi mà không vướng mắc. Nếu khuyến trợ đức mà nương vào ba cõi thì gọi là sẽ cạn hết; nếu có thể khuyến trợ, vui hướng chí về nhất thiết trí, gọi là thông suốt gốc của tuệ, rốt cuộc không tổn hao; đó là ý đoạn thứ tư.

 Thế nào là Bồ-tát tu thần túc (năng lực thần thông như ý, đi đến đâu tùy ý)? Thần túc có bốn. Đã tự phát lòng ưa thích, ân cần tinh tấn. Vị ấy do tập luyện gì mà khởi được gốc của thần túc? Phải thực hành bốn tâm bình đẳng từ, bi, hỷ, hộ (xả); thường phải noi tập bốn điều không buông lung; mở rộng tâm mình mà không tham luyến thân; vì có thể trị tâm mà vào được đệ nhất thiền (tầng thiền định thứ nhất); như thế cho đến tầng thứ tư, đã được thiền định thì thân tâm nhẹ nhàng thư thái; thân tâm đã nhẹ nhàng, tức là vào thần thông; đã vào thần thông thì liền sinh thần túc.

 Siêng tu tinh tấn, chăm chăm dốc chí vào đạo; vì siêng năng ưa thích nên liền gần gũi nghĩa đạo; vì tinh tấn nên thành tựu được pháp này; vì siêng tu nên đạt được nghĩa này. Một lòng quán xét bằng pháp phương tiện, hiểu rõ mà đạt được thần thông, nên gọi là thần túc. Vì thường yêu thích nên có thể biến hóa; vì tinh tấn nên có thể khiến thành tựu; vì chuyên tinh nên có thể hiểu được điều rộng lớn; chỉ tạm tự tu đức mà liền thành đạo.

 Có ai suy xét thần túc của vị Bồ-tát ấy, nhờ đó mà được gần gũi. Tâm được tự tại, muốn đến đâu thì đến, không ai ngăn trở được; thực hành chân thật mà đạt đến, rốt ráo tận gốc nguồn, mọi hạnh đều đầy đủ; ma không thể chế ngự, bình đẳng như hư không; nhìn suốt không bờ, nghe thấu không bến; định ý không giới hạn, thần túc không đáy; thấy hết các căn cơ, tự thấy được nguồn gốc. Đó là Bồ-tát thực hành bốn thần túc không thể cùng tận.

 Thế nào là Bồ-tát tu năm căn (năm gốc rễ sinh ra các điều lành) không thể cùng tận? Thế nào là năm? Một là tín căn (gốc lòng tin). Hai là tinh tấn căn. Ba là ý căn (gốc của sự ghi nhớ, chánh niệm). Bốn là định căn. Năm là tuệ căn.

 Thế nào là tín căn? Là thường tin các pháp. Thế nào là pháp? Người có chánh kiến (thấy biết chân chánh) tin rằng mình đang trôi lăn trong sinh tử; theo thần túc mà thành tựu hạnh ấy; không ưa những thần lực khác mà hiểu được nghĩa của chân lý tối thượng; thoát khỏi mười hai nhân duyên sâu xa mầu nhiệm; không có ta, không có người, không, vô tướng, vô nguyện, không có tướng gì để bám vào. Tin khắp các pháp mà không sa vào các kiến chấp; tin Phật pháp, tin vào mười lực (mười năng lực trí tuệ đặc biệt của Phật) và bốn điều không sợ hãi (bốn sự tự tin hoàn toàn khi giảng pháp của Phật); không mang lòng nghi ngờ, cũng không do dự; gom góp Phật pháp khiến không có giới hạn; đó gọi là tín căn.

 Thế nào là tinh tấn căn? Đối với pháp đã tin, nhân đó mà tinh tấn, khiến các căn càng sáng hơn cả ánh sáng mặt trời, mặt trăng; đó là tinh tấn căn. Dùng pháp ấy mà tu tinh tấn căn, nhờ đó mà không mất ý căn; ý rộng lớn, không dừng ở bờ mé nào; đó gọi là ý căn. Ý ấy lắng yên, không trái ý căn, ý rộng như hư không; lấy ý căn ấy mà chuyên tinh không loạn, đó gọi là định căn. Định ý căn ấy thường trú nơi sự lắng lặng mà chuyên giữ một mối; tuệ căn thì quán xét hiểu rõ: nếu đối với pháp này, với những hình sắc như thế, phân biệt được là không có "ta", đó gọi là tuệ căn.

 Người đầy đủ năm căn như vậy thì đầy đủ các Phật pháp; người đầy đủ được thì trú ở địa vị được thọ ký (được Phật báo trước rằng sẽ thành Phật) mà không lay chuyển. Cũng như các vị tiên ngoại đạo có năm thần thông, tuy nhìn vào trong thai mà không thể biết trước là có căn trai hay căn gái; chư Phật Thế Tôn (bậc được cả thế gian tôn kính) cũng như thế: Bồ-tát tu học mà chưa thành năm căn thì không thọ ký; năm căn đã thông đạt thì sau đó mới được thọ ký. Đó là năm căn của Bồ-tát không cùng tận.

 Thế nào là các lực? Có năm lực không thể cùng tận. Thế nào là năm? Một là tín lực (sức mạnh của lòng tin). Hai là tinh tấn lực. Ba là ý lực (sức mạnh của chánh niệm). Bốn là định lực. Năm là tuệ lực.

 Thế nào là tín lực? Thường giữ lòng tin vững chắc, ở trong sự lắng lặng chuyên nhất mà không mê muội hoang mang; không có hình sắc mà an trú trong sự thấy hình tướng Phật; cũng biết pháp khác mà một lòng lắng lặng; ở đâu tín lực cũng chưa từng thoái lui; đó gọi là tín lực.

 Thế nào là tinh tấn lực? Thường chăm chăm tu tinh tấn, ở đâu cũng tu đức, chuyên cần nơi kinh điển; sinh ra ở đâu tâm cũng kiên cường; gốc đức đã tu thì trên trời hay thế gian không ai phá hủy được, cũng không ai ngăn được khiến nó không tăng thêm; nhờ vậy gốc đức hưng thịnh đến vô hạn lượng; đó là tinh tấn lực.

 Thế nào là ý lực? Ở đâu cũng nhớ nghĩ về pháp, tâm không biếng bỏ; ái dục và mọi tai nạn không thể xâm phạm; nhờ ý lực này mà vượt qua mọi trần lao. Điều mà ý của vị Bồ-tát ấy nhớ nghĩ, trên trời hay thế gian không ai làm rối được; đó gọi là ý lực.

 Thế nào là định lực? Dù ở giữa hội chúng, đi giữa chỗ ồn náo, ở đâu cũng lắng lặng; tuyên giảng sức mạnh của đạo, đi đứng tiến dừng. Với đệ nhất thiền thì không gì che lấp ngăn ngại được; gốc đức đã tu, hạnh đạo chuyên tinh cũng không gì phá hủy được. Với đệ nhị thiền thì tu sự vui vẻ hân hoan, bên trong trong sáng nhạt lặng mà không bị ngăn ngại. Với đệ tam thiền thì muốn giáo hóa chúng sinh, giữ gìn chánh pháp mà không còn phải quán xét. Đạt đến đệ tứ thiền thì cũng không có gì ngăn ngại. Với bốn tầng thiền này, không ai vượt hơn được trong các loại tu thiền; định ý đã tu không ai làm loạn được, định ý được tự tại; đó gọi là định lực.

 Thế nào là tuệ lực? Dù ở trong pháp thế tục hay pháp vượt khỏi thế gian đều có thể hiểu rõ; sinh ra ở đâu cũng không ai làm thầy được mình; biết hết chữ nghĩa, câu văn thế tục, những nghề nghiệp người đời gây dựng, các phép lạ của thần tiên, năm kinh sáu nghệ (sách vở kinh điển và các môn học nghề nghiệp của người đời), sách lạ của các phương các tục; Bồ-tát không học mà tự nhiên biết; đến pháp vượt khỏi thế gian cũng không gì không thông suốt. Bồ-tát dùng trí tuệ sáng suốt bậc thánh này, tâm thông suốt, trên trời và thế gian một mình bước đi không ai sánh cặp, tùy lúc mà tuyên giảng. Đó gọi là tuệ lực, không thể cùng tận.

 Kinh Bồ-tát A-sai-mạt, quyển thứ sáu.

◄ Trước Sau ►

Quay lại danh sách thiên · Giỏ video