Xuyến Nhã ngoại biên (phần soạn thêm của sách Xuyến Nhã, sách chép các bài thuốc dân gian), quyển một
Cấm dược môn (mục "thuốc trấn yểm": các bài thuốc dùng để xua đuổi tà khí, phòng bệnh dịch, trừ sâu bọ, côn trùng)
Trừ ôn dịch (bệnh dịch lây lan thành vùng), giết mọi loài ma quỷ, yêu quái.
Lê hoắc (?) một lạng (đơn vị cân, khoảng 37 gam), đầu lâu hổ một lạng năm tiền (một tiền bằng một phần mười lạng, khoảng 3,7 gam), cùng hùng hoàng (khoáng chất màu vàng cam, có chứa thạch tín), quỷ cữu (rễ cây bát giác liên), thiên hùng (củ ô đầu loại dài, không có củ con), tạo giáp (quả bồ kết), vô di (quả cây du núi), mỗi thứ năm tiền.
Các vị trên tán thành bột, viên với mật ong, mỗi viên to bằng hạt bồ kết. Khi có bệnh nhiệt (bệnh sốt) hay thời khí (bệnh theo mùa, dễ lây), đốt một viên đặt ở đầu giường.
Xuyến Nhã ngoại biên, quyển một
Cấm dược môn
Hễ vào nhà có người mắc bệnh dịch, lấy dầu vừng bôi vào trong lỗ mũi rồi mới vào nhà người bệnh, thì không bị lây; khi ra rồi, lại lấy giấy se thành sợi thọc sâu vào mũi…
Xuyến Nhã ngoại biên, quyển một
Cấm dược môn
Mỗi sáng bỏ một nắm đậu đen vào chum nước nhà mình thì cả nhà được bình yên.
Xuyến Nhã ngoại biên, quyển một
Cấm dược môn
Ngày Đoan ngọ (mùng 5 tháng 5 âm lịch), lấy phần đầu nhọn của bánh ú xin từ bảy nhà mang bảy họ khác nhau, bảy củ tỏi một tép, hùng hoàng ba tiền, ba đậu sương (bột hạt ba đậu đã ép bỏ dầu) một tiền (bỏ dầu). Giã thành bột, làm viên nhỏ, riêng lấy chu sa (khoáng chất màu đỏ son, tức thần sa) làm lõi…
Xuyến Nhã ngoại biên, quyển một
Cấm dược môn
Cắt cơn sốt rét.
Hương phụ (củ cỏ gấu; ngâm giấm cho thấm kỹ, sao trong nồi đồng) một lạng rưỡi, thảo ô (củ ô đầu mọc hoang; sao cùng bột mì rồi bỏ bột mì đi) năm tiền, tán thành bột. Mỗi lần dùng một phân (một phần mười tiền), lúc sắp lên cơn thì trước…
Xuyến Nhã ngoại biên, quyển một
Cấm dược môn
Rễ cây xà môi (cây dâu rắn) giã thành bột mà uống, đồng thời đưa thuốc vào hậu môn; cũng có thể uống nước cốt một, hai thăng (đơn vị đo dung tích thời xưa). Mùa hè muốn xuống nước, trước hết ném một ít thuốc vào giữa dòng thì không còn gì phải sợ; lá có…
Xuyến Nhã ngoại biên, quyển một
Cấm dược môn
Ngày Kinh trập (tiết khí khoảng đầu tháng 3 dương lịch, lúc sâu bọ ngủ đông thức dậy), lấy vôi rắc ngoài ngưỡng cửa thì sâu kiến không bò ra.
Xuyến Nhã ngoại biên, quyển một
Cấm dược môn
Ngày Đoan ngọ lấy một nắm bèo tấm, một nắm hoa náo dương (hoa đỗ quyên vàng, có độc), tán thành bột. Đến ngày Thanh minh (tiết khí khoảng đầu tháng 4 dương lịch), lấy máu ba ba trộn hai vị thuốc ấy cho đều, xoa lên cửa phòng thì muỗi…
Xuyến Nhã ngoại biên, quyển một
Cấm dược môn
Bách bộ (rễ củ cây bách bộ, có tác dụng giết sâu bọ), thủy ngân, lá chè, mỗi thứ một tiền; táo đen ba quả.
Nghiền trộn đều, bọc vải đeo trên người thì không sinh chấy rận. Phân bồ câu, thủy long cốt (vôi trét đáy thuyền cũ), ba bông hoa phong già (hoa cà độc dược), giã trộn rồi đốt lên thì rệp bị diệt tận gốc.
Xuyến Nhã ngoại biên, quyển một
Cấm dược môn
Lấy một cành xoan, bôi hồ nấu bằng rượu lên, treo ở chỗ trống, ruồi bay đến bị dính, không đi được. Gỡ bỏ hai, ba lần là hết ruồi. (Phần dưới lược bỏ.)
Xuyến Nhã ngoại biên, quyển một
Cấm dược môn
Chương não (tức long não, chất thơm lấy từ cây long não) năm tiền; mao truật (thương truật vùng Mao Sơn), thạch xương bồ, mỗi thứ ba tiền.
Các vị trên cùng tán thành bột, rắc vào giường, đệm và các góc tường thì sạch hẳn.
Lại một phương: hạt cải, rau răm cay, chương não, mỗi thứ một tiền, đốt lấy khói xông thì trừ được ngay.
Xuyến Nhã ngoại biên, quyển một
Cấm dược môn
Lấy vài tiền lưu huỳnh tán bột, cùng hạt bông đốt lấy khói xông hai, ba lần thì sạch hẳn.
Xuyến Nhã ngoại biên, quyển một
Cấm dược môn
Hễ bệnh đậu mùa mới phát, lấy phấn son của nhà chỉ có một con gái lau quanh viền mắt thì nốt đậu không lan vào mắt. Vừa thấy nốt đậu mọc, lấy hạt ngưu bàng, không kể nhiều ít, mẹ đứa trẻ nhai nát rồi dán…
Xuyến Nhã ngoại biên, quyển một
Cấm dược môn
Đặt rơm của hai thứ lúa mì trên mặt nước, cho nước chảy vào ao thì đuổi được đỉa.
Xuyến Nhã ngoại biên, quyển một
Cấm dược môn
Có người hễ gặp sơn là bị hơi sơn bốc lên bám vào người, sinh lở sơn (nổi ngứa, mẩn lở do sơn). Lấy ba, bốn chục hạt xuyên tiêu (hạt tiêu Tứ Xuyên), giã nghiền rồi bôi trong miệng và mũi thì không bị sơn làm hại.
Xuyến Nhã ngoại biên, quyển một
Cấm dược môn
Ngày Nhân nhật (mùng 7 tháng Giêng âm lịch), vào giờ ngọ (khoảng 11 giờ trưa đến 1 giờ chiều), lấy tỏi một tép giã nát, bôi lên da mặt, tay chân thì suốt một năm không phát bệnh (?).
Xuyến Nhã ngoại biên, quyển một
Khởi tử môn (mục cứu người đột ngột ngất lịm như đã chết cho sống lại)
Huyết dê núi hai tiền, xương bồ hai tiền, nhân sâm ba tiền, hồng hoa một tiền, gai bồ kết một tiền, bán hạ chế (củ bán hạ đã bào chế khử độc) ba tiền, lá tía tô hai tiền, xạ hương; mỗi thứ tán bột riêng, viên với mật ong to bằng hạt nhãn, khi dùng thì hòa tan với rượu. Bào chế vào ngày Đoan ngọ, mỗi mẻ thuốc được khoảng mười viên. Phương này thần kỳ hết mức, không chỉ cứu năm…
Xuyến Nhã ngoại biên, quyển một
Khởi tử môn
Chuyên cứu người chết đuối.
Hễ người được vớt từ dưới nước lên, cho nằm sấp trên lưng trâu, tay chân đều có người đỡ, một người khác dắt trâu đi thong thả chừng năm dặm thì người ấy tự sống lại.
Xuyến Nhã ngoại biên, quyển một
Khởi tử môn
Đỡ người chết đuối ngồi lên ghế, liên tục cử động hai tay hai chân của người ấy, sau đó bịt kín miệng, tai và hậu môn, hai mắt cũng bọc lại.
Dùng thì liền… (?)
Xuyến Nhã ngoại biên, quyển một
Khởi tử môn
Hễ người không có bệnh, hoặc đang ngồi, đang nằm, hoặc sau khi uống rượu, bỗng nhiên chết ngay, gọi là vượng sa (một loại chứng "sa": bệnh cấp tính do khí độc ứ tắc bên trong, phát đột ngột). Dùng đồ sắt cạy miệng người ấy ra, lấy trâm bạc đâm phía dưới…
Xuyến Nhã ngoại biên, quyển một
Khởi tử môn
Banh miệng ra, xem chỗ lưỡi có ba sợi gân đen, nam xem bên trái, nữ xem bên phải, chích ra một giọt máu tím thì khỏi. Chích máu kiêng dùng kim, phải dùng que tre…
Xuyến Nhã ngoại biên, quyển một
Khởi tử môn
Hoặc trước đó có bệnh, hoặc đang lúc bình thường nằm ngủ, bỗng thoi thóp rồi như chết, đều là trúng ác (bị khí độc, tà khí xâm phạm đột ngột gây ngất lịm). Mau lấy lõi hành đâm vào lỗ mũi, nam bên trái, nữ bên phải, sâu bảy, tám tấc (một tấc khoảng 3 cm)…
Xuyến Nhã ngoại biên, quyển một
Khởi tử môn
Giã một tiền nữ thanh (một vị thuốc lấy rễ cây nữ thanh), đặt vào trong họng, lấy nước hoặc rượu cho nuốt xuống thì sống lại ngay.
Xuyến Nhã ngoại biên, quyển một
Khởi tử môn
Ma hoàng hai lạng (bỏ đốt), hạnh nhân bảy mươi hạt (bỏ vỏ và đầu nhọn), cam thảo một lạng. Dùng hai bát nước sắc còn một bát, bỏ bã, đổ cho uống.
Xuyến Nhã ngoại biên, quyển một
Khởi tử môn
Phụ nữ bị huyết phong công não (do huyết hư, phong tà nhân đó xông lên đầu), đầu choáng váng, ngột ngạt ngất lịm, bỗng như chết ngã xuống đất, không biết gì.
Lấy lõi non cây thương nhĩ (cây ké đầu ngựa), phơi âm can (phơi chỗ râm mát cho khô), tán bột, uống với rượu một thìa đầy lớn, hiệu quả rất nhanh. Vị này giỏi khai thông đỉnh đầu, thông suốt đến não.
Xuyến Nhã ngoại biên, quyển một
Khởi tử môn
Đốt thông (mấu cành cây thông) đập vụn một, hai thăng, cho vào chảo sắt sao đến khi bốc khói xanh là được, lấy hai, ba thăng rượu vàng lâu năm rưới vòng quanh vào, rồi lọc sạch, đợi khoảng nửa…
Xuyến Nhã ngoại biên, quyển một
Khởi tử môn
Kêu to một tiếng rồi chết ngay, gọi là lão nha kinh (chứng kinh "quạ già": ngất đột ngột sau tiếng kêu).
Lấy sợi gai rời quấn ở dưới nách và giữa lòng bàn tay, lòng bàn chân, dùng bấc đèn châm lửa đốt. Lấy lão nha toán (củ tỏi quạ, tức thạch toán) phơi khô và xa tiền tử (hạt mã đề), lượng bằng nhau, tán bột, hòa nước dán vào giữa lòng bàn tay.
Vẫn… (?)
Xuyến Nhã ngoại biên, quyển một
Khởi tử môn
Chỉ cần vùng ngực còn ấm, đó là do vật nóng phạm vào. Dùng một vị phòng phong nghiền nát, cho uống với nước lạnh.
Xuyến Nhã ngoại biên, quyển một
Khởi tử môn
Đây là phép của Biển Thước (danh y lừng danh thời cổ Trung Hoa).
Bột bán hạ hòa nước lạnh làm viên to bằng hạt đậu lớn, nhét vào mũi thì khỏi.
Xuyến Nhã ngoại biên, quyển một
Khởi tử môn
Người chỉ còn chút hơi thở.
Lấy hạt ba đậu bóc vỏ, xâu vào sợi chỉ, đưa vào trong họng rồi kéo ra thì khỏi.
Xuyến Nhã ngoại biên, quyển một
Khởi tử môn
Trị triền hầu phong (bệnh họng sưng đau như bị siết quanh cổ) và hầu bế (họng sưng tắc). Bệnh này hai ngày trước thì ngực bó khí, thở ra ngắn gấp, rồi bỗng nhiên cổ họng sưng đau, tay chân giá lạnh, hơi thở tắc không thông, trong chốc lát…
Ba đậu bảy hạt (ba hạt sống, bốn hạt chín; hạt sống bóc vỏ nghiền nát; hạt chín bóc vỏ, sao, bỏ dầu, sao đen mà vẫn giữ được tính thuốc), hùng hoàng (lấy cục to bằng hạt bồ kết, nghiền), uất (?) (có lẽ là uất kim)… cùng tán thành bột mịn. Mỗi lần uống nửa thìa trà, nhấp từng chút một; nếu miệng cắn chặt, họng tắc thì cho thuốc vào ống tre nhỏ thổi vào họng. Một lát sau nôn ra hoặc đi ngoài được thì tỉnh. Nếu không có… thì đổ cho uống.
Xuyến Nhã ngoại biên, quyển một
Khởi tử môn
Hễ người bị kiết lỵ đi ngoài ra máu, một ngày đến trăm lần không dứt, là cực kỳ nguy cấp. Dùng ngay thuốc này để cứu nguy, lại không tổn hại khí huyết, lỵ dứt thì thân thể cũng…
Bạch thược hai lạng, đương quy hai lạng, chỉ xác hai tiền, binh lang (hạt cau) hai tiền, cam thảo hai tiền, bột hoạt thạch ba tiền, mộc hương một tiền, hạt củ cải một…
Xuyến Nhã ngoại biên, quyển một
Khởi tử môn
Da voi năm tiền (thái lát mỏng, sấy trong nồi nhỏ đến vàng, khô là được, đừng để cháy); long cốt (xương hóa thạch của động vật cổ) năm tiền (dùng loại trắng thượng hạng, nghiền sống thành bột mịn, … (?) nấu chảy, khuấy đều, đổ vào nước lạnh, lấy ra phơi khô); phi phàn (phèn chua nung) một lạng (cho phèn chua trắng dạng miếng vào nấu chảy là được).
Cùng tán thành bột mịn, đựng trong hũ sứ. Gặp người bị dao, đá làm rách da thịt thì rắc lên miệng vết thương, rồi lấy quạt quạt vào là khỏi ngay; kiêng nằm chỗ nóng.
Nếu kiêng mát… (?)
Xuyến Nhã ngoại biên, quyển một
Bảo sinh môn (mục giữ gìn sự sống: các bài thuốc chữa chứng hiểm nghèo)
Nước dãi miệng trâu, mỗi ngày nhỏ hai lần, phải tránh gió. Lòng đen mắt bị vỡ cũng khỏi.
Xuyến Nhã ngoại biên, quyển một
Bảo sinh môn
Long não hương (loại trong suốt; chất thơm kết tinh từ cây long não hương) ba tiền, băng phiến ba phân, nhân sâm ba tiền, da voi một tiền, sinh địa ba tiền, dế dũi ba con (bỏ đầu và cánh), địa sắt (một loài bọ nhỏ sống dưới đất) (?) hai mươi con.
Trước hết nghiền nhân sâm và các vị kia thành bột, lấy dế dũi và địa sắt giã nát cho vào thuốc trên, giã chung, đeo trên người, ba ngày thì khô, tán thành bột, đựng trong lọ. Gặp người có chứng này…
Xuyến Nhã ngoại biên, quyển một
Bảo sinh môn
Lấy bảy lá dâu, ngày nào cũng gội rửa, một tháng thì (tóc) mọc lại; râu rụng cũng vậy.
Xuyến Nhã ngoại biên, quyển một
Bảo sinh môn
Hàm răng cắn chặt, sắp tắt thở.
Năm củ hành già, bỏ vỏ và rễ, giã thành cao, lấy thìa đưa vào trong họng, rồi đổ bốn lạng dầu vừng cho uống, chỉ cần nuốt xuống được là tỉnh. Lát sau, giun sán tích tụ trong bụng đều hóa thành nước vàng…
Xuyến Nhã ngoại biên, quyển một
Bảo sinh môn
Thân mình như bị khí đen kết thành khối, miệng không nói được, ăn không nuốt được, đều do khí hư mà hỏa (sức nóng trong người) không đẩy ra được. Độc dồn ứ bên trong mà không thoát ra được, hình dạng như…
Nhân sâm ba tiền, nguyên sâm (huyền sâm) hai lạng, kinh giới một lạng, kim ngân hoa hai lạng, trần bì (vỏ quýt để lâu năm) năm phân, sắc với nước.
Đổ thuốc trên cho uống, thuốc xuống họng thì mắt mở, một lát sau thân mình cử động, lâu hơn thì tinh thần trở lại, miệng nói được, ăn nuốt được. Không cần uống thêm thuốc nào khác, nốt đậu…
Xuyến Nhã ngoại biên, quyển một
Kỳ dược môn (mục thuốc lạ, có công dụng đặc biệt)
Trị bị đánh đập bị thương, chỗ bầm xanh sưng, hoặc tím cứng, thuốc này làm tan đi.
Dầu vừng đã đun chín hòa với rượu mà uống, rồi đốt lửa hơ nóng mặt đất mà nằm lên, tỉnh dậy thấy đau đớn đều tan hết.
Xuyến Nhã ngoại biên, quyển một
Kỳ dược môn
Trị trẻ em bị cấp kinh phong và mạn kinh phong (chứng co giật ở trẻ: cấp là phát đột ngột, sốt cao, co giật mạnh; mạn là phát chậm, kéo dài, cơ thể suy kiệt), các thuốc khác chữa không được thì dùng thuốc này để biết sống hay chết.
Hùng hoàng, một dược, mỗi thứ một tiền; nhũ hương năm phân; xạ hương hai phân rưỡi. Cùng tán thành bột, lấy một chút thổi vào mũi, nếu chảy nước mắt, nước mũi thì còn chữa được…
Xuyến Nhã ngoại biên, quyển một
Kỳ dược môn
Hễ bị ngã tổn thương, khớp xương trật ra, khi nắn nối xương mà dùng thuốc này thì không biết đau.
Lấy rễ hoa nhài mài với rượu, dài một tấc, uống vào thì mê man, một ngày mới tỉnh. Hai tấc thì mê hai ngày, ba tấc thì ba ngày; đây cũng là một phương lạ.
Xuyến Nhã ngoại biên, quyển một
Kỳ dược môn
Có người không chịu nổi cái đau khi cứu bằng lửa ngải (đốt ngải cứu trên huyệt để chữa bệnh), dùng thuốc này thì ngủ mê không biết đau, cũng không hại người.
Hoa sơn già (tức hoa phong già, hoa cà độc dược, hái vào tháng bảy), hoa hỏa ma (tức cây đay vàng, loại nay trồng ở vườn, hái vào tháng bảy). Hái hai thứ hoa này, phải cho người uống… (?)
Xuyến Nhã ngoại biên, quyển một
Kỳ dược môn
Cho đi ngoài để tống độc thạch tín.
Đại hoàng hai lạng, cam thảo sống năm tiền, phèn chua một lạng, đương quy ba lạng.
Sắc với nước được vài bát mà uống, lập tức đi ngoài ồ ạt thì sống; nếu không thì độc đã vào tạng phủ, không cứu được nữa.
Xuyến Nhã ngoại biên, quyển một
Kỳ dược môn
Trị bỏng nước sôi, bỏng lửa.
Đại hoàng năm tiền, đương quy bốn lạng, kinh giới ba tiền (sao đen), cam thảo sống năm tiền, hoàng cầm ba tiền, phòng phong ba tiền, hoàng… (chữ khuyết, có lẽ là hoàng kỳ) (?) ba lạng. Sắc với nước mà uống; uống một thang thì đau giảm một nửa, hai thang thì hết đau, ba thang thì vết thương lành hẳn.
Xuyến Nhã ngoại biên, quyển một
Kỳ dược môn
Trị quỷ thai (bụng to như có thai nhưng không phải thai thật), bụng to như ôm một cái vò.
Ngô thù du, xuyên ô, tần giao, sài hồ, bạch cương tàm (con tằm chết cứng vì nấm).
Tán thành bột, luyện với mật ong làm viên to bằng hạt ngô đồng, mỗi lần uống bảy viên với rượu. Tống được vật dơ trong bụng ra là khỏi.
Xuyến Nhã ngoại biên, quyển một
Kỳ dược môn
Phân dê, không kể nhiều ít, nhét vào bụng cá diếc, cho vào vò sành trát kín miệng, đốt thành tro, hòa với dầu vừng bôi lên tóc, vài ngày thì tóc dần dài ra và đen lại.
Xuyến Nhã ngoại biên, quyển một
Kỳ dược môn
Mạt sắt nghiền mịn, hòa với giấm ngon, đun sôi hai, ba dạo, vớt mạt sắt ra rải lên chỗ bị bệnh, lấy một cục nam châm to loại tốt hút đi hút lại nhiều lần, thì…
Xuyến Nhã ngoại biên, quyển một
Kỳ dược môn
Lấy ba phân chì sống đập thành lá mỏng, cắt thành hình như miếng trà thơm. Chia làm ba lần uống, mỗi ngày dùng một phân chì, trộn với nhân hạt óc chó mà nhai, rồi uống rượu ngon cho trôi xuống; uống ba ngày…
◄ Trước
Sau ►
Quay lại danh sách thiên · Giỏ video