Phẩm thứ mười: Các pháp trọng yếu.
Lúc ấy, thái tử của vua rồng A-nậu-đạt (vua rồng ở hồ A-nậu-đạt, tức hồ Vô Nhiệt), tên là Cảm Động, đến trước bạch Phật: “Nay con, bạch Thế Tôn (bậc được cả thế gian tôn kính, tức Phật), với tâm không tham, xin quy y Tam tôn (nương tựa ba ngôi tôn quý: Phật, Pháp, Tăng). Xin cho kinh này tồn tại lâu dài ở đời, để giữ gìn chánh pháp. Bạch Thế Tôn, con lập chí phát vô thượng chánh chân đạo ý (tâm hướng về đạo giác ngộ cao nhất, chân chính), nguyện làm hạnh này, vui thích phát triển cho thông suốt, hiểu được gốc của tâm, thấu rõ gốc của đạo và gốc của mọi pháp, tự mình thành Phật, đạt sự giác ngộ chân chính cao nhất, rồi sẽ rộng truyền đạo pháp, giáo hóa, thấm nhuần chúng sinh.
Lại nữa, bạch Thế Tôn, các Bồ-tát (người phát nguyện tu thành Phật để cứu độ mọi chúng sinh) nghe phẩm pháp đạo lớn thanh tịnh này mà không tin, không vui thích, không vâng làm, thì nên biết hạng Bồ-tát ấy đã bị ma ám hại, cũng không thể mau gần tới hạnh của tâm phổ trí (trí tuệ biết khắp tất cả, tức trí tuệ của Phật). Vì sao? Bạch Thế Tôn, chính từ nghĩa trọng yếu của phẩm pháp này mà sinh ra Bồ-tát, tự mình thành Phật, hàng phục ma và ngoại đạo (các giáo phái ngoài đạo Phật); chư Phật trong quá khứ, vị lai, hiện tại đạt chánh giác đều nhờ pháp này.”
Lúc ấy hiền giả Tu-bồ-đề (một đại đệ tử của Phật, nổi tiếng hiểu sâu lý không) nói với thái tử Cảm Động: “Như hiền giả nói là hiểu rõ gốc của tâm, thấu suốt gốc của đạo và gốc của mọi pháp, và nếu thành tựu sự giác ngộ về các pháp, thì cái gốc của tâm nào mà hiểu được?” Đáp: “Cái gốc ấy, thưa Tu-bồ-đề, chính là gốc của tâm.” Tu-bồ-đề hỏi: “Tâm lấy gì làm gốc?” Đáp: “Gốc ở nơi dâm dục, giận dữ, si mê.” Hỏi: “Dâm dục, giận dữ, si mê lấy gì làm gốc?” Đáp: “Lấy niệm và vô niệm (?) làm gốc.” Tu-bồ-đề hỏi: “Thưa hiền giả, thế nào là gốc của dâm dục, giận dữ, si mê? Có phải chúng khởi lên, sinh ra từ vô niệm không?” Đáp: “Thưa Tu-bồ-đề, gốc của dâm dục, giận dữ, si mê không phải niệm, không phải vô niệm, cũng không sinh ra. Lại nữa, gốc của chúng lấy sự không khởi lên làm gốc.
Lại nữa, thưa Tu-bồ-đề, điều có thể nói là: gốc của tâm này là gì? Gốc của tâm là gốc vốn thanh tịnh, đó gọi là gốc của tâm. Vì gốc vốn thanh tịnh nên ở đó không có nhơ bẩn của dâm dục, giận dữ, si mê.” Tu-bồ-đề hỏi: “Này thiện nam tử (tộc tính tử: người con nhà dòng dõi, cách gọi tôn trọng người tu đạo), ham muốn sinh khởi thì nó sinh ra từ đâu, mà luôn sinh mãi như không dứt?” Đáp: “Thưa Tu-bồ-đề, ham muốn sắp sinh thì đã sinh rồi, nhưng nơi gốc của tâm thì không có sự sinh bám chấp. Thưa Tu-bồ-đề, nếu gốc của tâm có bám chấp, thì rốt cuộc không bao giờ đạt tới thanh tịnh được. Vì vậy gốc của tâm hoàn toàn không có bám chấp. Do đó biết rằng ham muốn cũng là thanh tịnh.”
Tu-bồ-đề hỏi: “Thiện nam tử, làm thế nào để hiểu rõ ham muốn?” Đáp: “Nó do nhân duyên (các điều kiện kết hợp) mà khởi sinh; không có nhân duyên thì không sinh. Thưa Tu-bồ-đề, người tu tịnh niệm (giữ ý niệm trong sạch) thì hiểu rõ ham muốn là không có.” Tu-bồ-đề hỏi: “Lại nữa, thiện nam tử, Bồ-tát phải tu tịnh niệm như thế nào?” Đáp: “Thưa Tu-bồ-đề, Bồ-tát ở trong việc hành mà tu mọi hạnh, đó gọi là Bồ-tát tu hạnh thanh tịnh. Thưa Tu-bồ-đề, nếu có Bồ-tát hoàn toàn vì chúng sinh, khoác áo giáp đức lớn, giáo hóa họ đến nê-hoàn (niết-bàn: sự dập tắt hoàn toàn phiền não và khổ đau), thấy bình đẳng rằng chúng sinh vốn như nê-hoàn, đó là Bồ-tát tu hạnh tịnh niệm. Thưa Tu-bồ-đề, vị Bồ-tát vì hàng Thanh văn (những người nghe lời Phật dạy mà tu để tự giải thoát) và Duyên nhất giác (tức Duyên giác: người tự giác ngộ nhờ quán xét lẽ nhân duyên) mà tùy theo căn cơ nói pháp, nhưng bản thân không theo sự giáo hóa ấy, đó gọi là Bồ-tát tu hạnh tịnh niệm. Thưa Tu-bồ-đề, lại nữa vị Bồ-tát tự làm lắng dịu ham muốn của mình và làm yên ham muốn của chúng sinh, đó gọi là Bồ-tát tu hạnh thanh tịnh. Lại nữa, thưa Tu-bồ-đề, vị Bồ-tát ở trong tịnh niệm mà thấy là không tu, lại ở trong cái không thanh tịnh mà thấy là tu thanh tịnh, đó gọi là Bồ-tát tu hạnh thanh tịnh.”
Lúc ấy Tu-bồ-đề nói với thái tử Cảm Động: “Lại nữa, thiện nam tử, thế nào là Bồ-tát ở trong thanh tịnh mà thấy là không tu, ở trong cái không tu mà thấy là tu tịnh niệm?” Đáp: “Thưa Tu-bồ-đề, tu tịnh niệm là đối với mắt và hình sắc, tai và âm thanh, mũi và mùi hương, lưỡi và vị, thân và điều chạm xúc, tâm và các pháp mà tâm tiếp nhận, đều thấy là không tu; pháp tính (bản tính chân thật, chung của mọi sự vật) không có hai, đó gọi là tu. Không đắm vào ba cõi (cõi dục, cõi sắc, cõi vô sắc, tức toàn bộ thế giới luân hồi), đó là chỗ trụ của Bồ-tát; trụ bằng thiện quyền (phương tiện khéo léo), đó gọi là tu niệm. Bồ-tát làm hạnh như thế, thưa Tu-bồ-đề, thì gọi là người tu hạnh tịnh niệm.”
Khi ấy Thế Tôn khen thái tử: “Hay thay, hay thay! Đúng như lời bậc chánh sĩ (bậc người chân chính, cách gọi Bồ-tát) Cảm Động nói, tu thanh tịnh như thế là Bồ-tát tu hạnh thanh tịnh đúng đắn. Những gì ông nói nay đều nhờ oai thần của Phật. Nếu có Bồ-tát tu hành như vậy, thì đó là người thực hiện hạnh Đại thừa (cỗ xe lớn, con đường tu hành nhằm cứu độ tất cả chúng sinh); nên biết những người ấy vững chắc trong phổ trí.”
Bấy giờ thái tử Cảm Động bạch Phật: “Bạch Thế Tôn, thế nào là Bồ-tát lấy tâm không ham muốn mà quy y Phật?” Phật dạy: “Thiện nam tử, nếu có Bồ-tát hiểu rõ mọi pháp đều không có ta, không có người, không có thọ mạng, không có hình sắc, không có tướng trạng, cũng không có tướng của pháp, và không thấy Như Lai (danh hiệu của Phật: bậc đến từ chân như, tức sự thật như nó vốn là) ở ngoài pháp tính, thì Bồ-tát như thế là lấy tâm không ham muốn mà quy mệnh Phật. Pháp của Như Lai chính là pháp tính; pháp tính thì có mặt khắp mọi nơi; ai đạt được pháp của pháp tính này thì biết mọi pháp. Đó gọi là Bồ-tát lấy tâm không ham muốn mà quy y Pháp. Pháp tính ấy được tu tập như là ‘vô số’ (?) (có lẽ chỉ cái vô vi, tức cái không do nhân duyên tạo tác), mà ‘vô số’ ấy chính là hàng Thanh văn. Lại như Bồ-tát thấy bình đẳng cái ‘vô số’, ở nơi ‘vô số’ mà không có số, cũng không có hai, đó gọi là Bồ-tát lấy tâm không ham muốn mà quy y (Tăng).”
Khi nói lời ấy, thái tử Cảm Động đạt được nhu thuận nhẫn (sự an nhẫn mềm mỏng thuận theo chân lý, một bậc thấp hơn vô sinh nhẫn). Chư thiên cõi sắc và cõi dục, rồng và người đến dự hội, nghe phẩm pháp này, gồm hai vạn người, đều phát vô thượng chánh chân đạo ý.
◄ Trước
Sau ►
Quay lại danh sách thiên · Giỏ video