Phẩm thứ ba: Đạo không do tập luyện.
"Lại nữa, long vương (vua loài rồng), vị Bồ-tát (người phát tâm cầu thành Phật để cứu độ hết thảy chúng sinh) ấy nương tâm trong sạch này mà sinh vào dục giới (cõi của những loài còn ham muốn dục lạc) nhưng lại ở trong hình giới (sắc giới — cõi trời chỉ còn hình sắc vi tế, không còn dục vọng thô); cùng ở với chư thiên, ở giữa các vị Phạm thiên (các vị trời cõi sắc giới, sống thanh tịnh) mà an nhiên tĩnh lặng; đi đứng ở trong ấy không ai hơn được, không gì lay động. Lại vị Bồ-tát này có thể hàng phục chư thiên, dùng phương tiện mà giáo hoá dẫn dắt. Hoặc sinh ở hình giới mà ở trong dục giới, thị hiện như người có gia đình, cùng chúng sinh qua lại ngồi đứng, không làm phiền nhọc, không khinh mạn chúng sinh, cũng không tự khinh mình. Vị ấy dùng các định chính thọ (trạng thái thiền định chân chính, tâm tiếp nhận cảnh một cách đúng đắn) trong sạch này, đều tự mình nhập định mà không theo chính định để thọ sinh [vào cõi trời]. Vì sao như vậy? Vì Bồ-tát ấy nắm giữ quyền phương tiện (cách khéo léo, linh hoạt tuỳ hoàn cảnh để giáo hoá), tâm tương ưng với sự trong sạch. Như vậy, long vương, Bồ-tát hiểu rõ hạnh thanh tịnh thì nên tu sự thanh tịnh rồi tập luyện đạo.
"Long vương, như vậy: Bồ-tát không tập luyện để cầu sự tập đạo; không tập cái không-tập bằng ý tưởng tập đạo; cũng không tập cái tập mong cầu đạo; cũng không cầu tập luyện. Hiểu rõ sự tập đạo thì không tập cái được sinh ra; hướng về sự tập đạo thì không tập, hạnh diệt đi mà thành sự tập đạo; cũng không cầu tập để làm sự tập đạo; không tập cái không-tập làm sự tập đạo; không tập việc nắm giữ hay buông bỏ để tập đạo; không [chấp] ta, người, thọ mạng (mạng sống tồn tại thật sự); không [chấp] thân là vô thường; không [chấp] tính của thân là khổ; không [chấp] thân có cái ta; không [chấp] thân là mộng, huyễn, ảo ảnh hơi nắng, bóng, tiếng vang; cũng không [chấp] thân là không, vô tướng, vô nguyện (ba cửa giải thoát: không có thực thể, không có hình tướng cố định, không còn mong cầu); không [chấp] pháp thân (thân chân thật là chân lý) vô dục để tập đạo. Nói tóm lại: tính của thân và các tình (các giác quan và cảm thức) cũng không khởi lên mười hai nhân duyên (chuỗi mười hai mắt xích nhân quả dẫn đến sinh tử luân hồi, từ vô minh cho đến già chết), cho đến già chết và pháp vô dục; không phải hữu số (cái do nhân duyên tạo thành), không phải vô số (cái không do nhân duyên tạo thành), đạo không có sự tập hai bề; không phải thế tục, không phải xuất thế; không phải hữu lậu (còn phiền não rỉ chảy), không phải vô lậu (hết phiền não); không phải phạm lỗi, không phải không phạm lỗi; không lấy sự tập hai bề mà cầu tập đạo. Lại nữa, sự tập không-tập đối với các pháp chính là đạo không tập. Đó gọi là sự tập đạo, là sự tập của cái không tập. Như hư không không có tập mà cũng không phải không tập. Nên tập như vậy: đạo không tập, vô tướng, vô nguyện. Người ấy không làm sự tập, cũng không phải không tập. Nên tập như vầy: không cặp đôi, không phải không cặp đôi (?), các pháp không có chỗ trụ. Siêng tập như vậy mới đúng là tập đạo."
Khi Phật Thế Tôn (Đấng được cả thế gian tôn kính) nói phẩm đạo hạnh thanh tịnh không do tập luyện này, ba vạn hai nghìn trời và người đời đều đạt được vô sở tùng sinh pháp lạc nhẫn (niềm vui an nhẫn khi chứng biết các pháp vốn không từ đâu sinh ra); năm vạn trời và người, đời trước chưa phát tâm Bồ-tát, đều phát đạo ý vô thượng chính chân (tâm cầu đạo giác ngộ cao tột, chân chính); bảy vạn Bồ-tát đạt được pháp nhẫn (chứng biết và an trú vững vàng nơi chân lý các pháp không sinh không diệt). Bấy giờ hết thảy đồng thanh nói: "Thưa Thế Tôn, nếu có thiện nam, thiện nữ (con trai, con gái nhà lành) nào được nghe nói phẩm đạo thanh tịnh không do tập luyện này, nghe rồi mà lòng không kinh sợ, không bỏ, không thối lui, thì người ấy đều đã nhận lấy và tập theo đạo ý vô thượng chính chân của Như Lai (danh hiệu của Phật), được chuyển bánh xe pháp (giảng truyền giáo pháp) mà chư Phật đã chuyển. Lại nữa, thưa Thế Tôn, những Bồ-tát ấy đều được đạo ý vô thượng chính chân, vì vô lượng người mà phân bày pháp này; lại sẽ ngồi toà sư tử (toà ngồi giảng pháp của Phật, ví Phật như sư tử chúa muôn loài), ở trên trời, dưới trời và trong loài người mà cất tiếng rống sư tử (lời giảng pháp oai hùng không sợ hãi) như tiếng rống của Như Lai bây giờ, hàng phục hết chúng ma, dẹp tan ngoại đạo, dựng cao cờ pháp, thắp sáng ánh pháp rực rỡ, nổi sấm trống pháp, rồi lại tuôn mưa pháp." Bấy giờ Thế Tôn thấy các chúng trời, rồng, thần, người và không phải người, cùng bốn chúng (tỳ-kheo, tỳ-kheo-ni, nam cư sĩ, nữ cư sĩ), nghe lời nói tột bậc ấy, không ai là không vui mừng. Khi ấy Như Lai vì A-nậu-đạt mà lại giảng rộng lần nữa, nói bài tụng rằng:
Đạo không phải nhờ tập luyện mà được, chớ khởi lên ý tưởng tập luyện.
Đạo hạnh vượt lên trên điều ấy: rời bỏ hạnh nghĩ tưởng về tập luyện.
Không mong cầu sự tập đạo, quét sạch mọi ý tưởng khác biệt.
Đạo ấy hoàn toàn không có tập luyện, trong sạch như trăng sáng.
Nếu có ai khởi tưởng tập luyện, thì không có chỗ nào [để tập], cũng chẳng tập được.
Đã vượt qua cả chỗ không tập luyện, mới đạt được đạo cao nhất.
Đạo là không có ý niệm về cái ta, cũng không cùng tập với cái không.
Đạo ấy không có hai, an vui mà không gì cao hơn.
Thọ mạng cũng như vậy, không có người, cũng không có lời nói.
Đạo ấy không có người, không có mạng sống, cũng không có chỗ trụ.
Những ai tập đạo mà muốn dừng trụ nơi cái không,
thì cách xa con đường thánh, đó không phải cách tập đạo đúng.
Đạo cũng không có cái không, vì đã bỏ sự tập luyện cái có.
Như bản vô (chân như — thực tính vốn không của mọi sự) đồng một tướng, mãi mãi không, không đến cả cái không.
Đạo là không có tướng sinh khởi, cũng không có tướng diệt mất.
Không khởi cũng không diệt, đó đều là sự tập đạo.
Lời Ta ví như huyễn hoá, hiểu ý tưởng cũng nên như vậy.
Nếu giữ lấy ý tưởng để tu tập, thì đạo do đâu mà sinh ra?
Đạo là vượt hẳn thế tục, không có sự tập luyện nơi thân.
Cũng không có hạnh diệt thân mà có thể nhờ tập luyện mà đạt.
Thân này là nhà của các căn (các giác quan), vốn không có gì để diễn bày rộng (?).
Không có gì khác để cầu, vốn là không, không thể nắm được.
Người tập đạo ấy nên như như bản vô.
Như gốc mà biết bản vô — đó gọi là đúng cách tập đạo.
Bản vô của các pháp — điều giác biết đều như huyễn hoá.
Hiểu và hành mà đạt đến đây, mới đúng là sự tập đạo.
Nếu chưa đến được đạo, việc làm như không có chỗ đứng.
Không gì ngăn được hạnh ấy; pháp Phật không do [con] đường [ấy] (?).
Như sự tập đạo cùng với sự không tập,
điều được giảng diễn là như vậy, vì trụ nơi bản vô.
Những đạo khác có giới hạn là chỗ nương của cỗ xe thấp kém.
Đây là đạo vô thượng, là chỗ do đó mà có cỗ xe gốc (?).
Những ai khởi tu đạo này, đạt được mà không trụ chấp.
Đó là hiển lộ hạnh đức, có thể đạt đúng sự tập đạo.
Đạo chính đáng, không hiểm trở, ngay ngắn lại bằng phẳng.
Siêng năng gần gũi thực hành đạo này, mãi lìa mọi dấu vết tà.
Như ông, long vương, tự ở trong cung điện của mình,
không rời chỗ ở mà làm mưa đổ đầy biển cả.
Đại sĩ (bậc đại nhân tu hạnh Bồ-tát) cũng như vậy, tập đạo đúng như hạnh mình làm,
pháp thân không lay động mà làm đầy biển trí tuệ.
Lại như ngài long vương, ở trên mặt đất rộng lớn,
làm mưa khắp nơi đầy đủ, mà thân không dính mắc gì.
Đức của Bồ-tát cũng như thế, thực hành sự tu tập này,
dùng pháp làm đầy đủ cho chúng sinh, mà trong lòng không vướng mắc.
Như long vương A-nậu-đạt có thần biến lớn lao,
đạo đức thù thắng như thế, cảm động khắp mười phương.
Chúng sinh rơi vào đường tà, sa vào những kiến chấp dính mắc;
người trụ trong đạo này sẽ thuận theo độ họ đến vô vi (cảnh giới không tạo tác, không sinh diệt, tức Niết-bàn).
Đã trụ trong đạo này, Bồ-tát quả được danh tiếng lớn,
hàng phục được ma Ba-tuần (tên vua ma, chuyên phá người tu đạo) cùng các hạnh tà của ngoại đạo (các giáo phái ngoài Phật pháp).
Đắc đạo như như, như đạo thì không gì lay động được.
Vượt lên trên các pháp thế tục, hạnh ấy ví như hoa sen [mọc từ bùn mà không nhiễm bùn].
Tâm đạo không ngu muội, hạnh ấy là chỗ an trụ.
Hàng nghìn chúng sinh được giáo hoá, độ thoát, được đặt vào đạo.
Vì thường trụ trong đạo này, đạt được năm thần thông (?),
thần túc (năng lực đi lại, biến hoá tự do) với các sự cảm động, vì mọi người mà rộng nói pháp.
Mọi việc đều thanh tịnh: thân, miệng và ý.
Hãy nguyện cầu đạo hiền thánh; tính người không thể biết hết.
Hạnh nhẫn là không vướng mắc, chỗ đi tới có thể đến được.
Đó là được chỗ của Như Lai, chỉ đạo cho chúng sinh.
Sinh tử đi đến chỗ quy về tột cùng — chỗ ấy chính là Như Lai.
Đi tới dường như đã đến, mà đây là không có chỗ đến.
Chỗ chúng sinh có thể đến, nên nhớ nghĩ đến chỗ cao trên kia.
Học đạo tối thượng của Phật, vui dạo bằng pháp như huyễn.
Người tập đạo như vậy là sự tập luyện để mở rộng đạo.
Đức hạnh, uy nghi của vị ấy được chư Phật khen ngợi.
Đức ấy không có bờ bến, rốt cuộc không thể cùng tận.
Người tập đạo như thế, không tập cũng không trụ.
Ở chỗ ấy không trách ma (?), mọi người đều không vướng vào hạnh.
Người thuận theo đạo này không khởi cũng không diệt.
Đã được hạnh của ý chí, tổng trì (năng lực ghi nhớ, giữ gìn mọi giáo pháp không quên) và biện tài rộng lớn.
Bố thí cùng giữ giới, nhẫn nhục, càng thêm tăng tiến như biển.
Thân, miệng không còn nhơ bẩn, tâm sạch nên thanh tịnh.
Cấu bẩn tiêu tan, mãi không tì vết — người tu theo đạo này
được lên đến chỗ biết thấu suốt, hạnh tu tập sâu mầu.
Khó lay động, ân huệ không cùng (?) — người giữ gìn tu tập đạo này,
các bậc Tối Chính Giác (bậc giác ngộ chân chính cao tột, tức Phật) quá khứ và vị lai,
hiện tại cũng như vậy, đều đạt đạo, làm chỗ nương về cho đời.
Người ấy đã lìa các nạn, gặp được đời khó gặp,
mãi làm con của chư Phật — những ai nghe pháp này.
Sướng thay các chúng sinh, điều lành tột bậc là được nghe pháp này;
thật xứng đáng phụng thờ Như Lai — những ai vui thích kinh này.
Ai hiểu rõ đạo này thì có thể dứt mọi tình thái (những trạng thái tình cảm, vọng động),
nối tiếp đức, đủ mọi tướng tốt, xứng làm vị tướng soái của ba cõi (ba cõi luân hồi: cõi dục, cõi sắc, cõi vô sắc).
Kinh Phật nói về Tam-muội Hoằng Đạo Quảng Hiển (tam-muội: trạng thái tâm định tĩnh, chuyên chú; tên kinh nghĩa là mở rộng đạo, hiển bày rộng khắp), hết quyển thứ nhất.
Kinh Phật nói về Tam-muội Hoằng Đạo Quảng Hiển, quyển thứ hai.
Tam tạng (vị pháp sư thông suốt ba kho kinh điển: Kinh, Luật, Luận) người nước Nguyệt Chi (một dân tộc ở Trung Á) là Trúc Pháp Hộ, đời Tây Tấn (khoảng năm 265–316), dịch.
◄ Trước
Sau ►
Quay lại danh sách thiên · Giỏ video