Thiên 8 — Phẩm 8: Giải quyết các điều nghi nan

 Phẩm thứ tám: Giải quyết các điều ngờ vực khó hiểu.

 Bấy giờ hiền giả Tu-bồ-đề (một đại đệ tử của Phật, nổi tiếng hiểu sâu lý không) hỏi: "Này các thiện nam (con nhà dòng dõi, chỉ người nam có lòng tin Phật), Như Lai (danh hiệu Phật: bậc đến từ chân như) có diệt độ (nhập Niết-bàn, rời bỏ thân xác) chăng?" Đáp: "Này Tu-bồ-đề, ở chỗ có khởi sinh thì mới có diệt." Tu-bồ-đề hỏi: "Này các thiện nam, Như Lai có sinh chăng?" Đáp: "Như Lai thì như bản vô (cái vốn như thế, thực tướng rỗng không của mọi pháp), không sinh mà sinh." Tu-bồ-đề hỏi: "Như như bản vô, không sinh, chẳng sinh, vậy là hoàn toàn không sinh sao?" Đáp: "Đúng vậy, Tu-bồ-đề. Sự sinh của Phật như bản vô mà không có sinh." Tu-bồ-đề hỏi: "Sự sinh của Phật như thế, còn sự diệt thì thế nào?" Đáp: "Cũng như như bản vô, sinh trong không sinh. Vô vi (không tạo tác, không sinh diệt) diệt độ cũng là bản vô như vậy. Này Tu-bồ-đề, không khởi mà sinh, diệt độ cũng thế; như vậy sự diệt ấy cũng là bản vô."

 Khi nói lời ấy, trong ao sâu Vô Nhiệt hiện ra những hoa sen lớn như bánh xe, đầy dẫy vô lượng màu sắc, được trang sức sáng rỡ bằng các thứ báu nổi tiếng. Giữa các hoa ấy có một hoa sen lớn, màu sáng rực nhất, hiện vẻ đẹp kỳ lạ, vươn cao riêng một mình. Hiền giả A-nan (thị giả thân cận của Phật) ở trong ao lớn Vô Nhiệt thấy sự biến hóa như vậy, liền thưa Thế Tôn (bậc được cả thế gian tôn kính): "Sự biến hóa này là điềm báo gì mà cảm động đến thế?" Như Lai bảo: "Hãy chờ, A-nan, tự khắc sẽ thấy."

 Nói chưa bao lâu, bỗng từ phương dưới, từ thế giới Bảo Sức, là cõi Phật của Bảo Anh Như Lai, sáu vạn Bồ Tát (người phát tâm cầu thành Phật để cứu độ chúng sinh) cùng với Nhu Thủ (tức Bồ Tát Văn Thù Sư Lợi, vị Bồ Tát tiêu biểu cho trí tuệ) bỗng nhiên vọt lên, chuyển đến cõi của Năng Nhân (tức Phật Thích Ca), lên ao lớn Vô Nhiệt, mỗi vị hiện trên tòa sen lớn mầu nhiệm. Nhu Thủ đồng tử liền ngồi lên tòa sen cao rộng sáng rỡ. Lúc ấy cả hội chúng đều thấy, kinh ngạc sửng sốt. Khi ấy vua A-nậu-đạt (chúa rồng ở ao Vô Nhiệt) cùng các Bồ Tát, Thích (Đế Thích, vua cõi trời Đao-lợi), Phạm (Phạm Thiên, vua cõi trời Phạm), các vị Trì Thế (các vị trời giữ gìn thế gian) đến dự hội, mọi người đều chắp tay cúi đầu kính lễ. Nhu Thủ đồng tử lui lên đứng giữa hư không, cùng nhau cầm lọng báu kết lưới châu ngọc. Lúc ấy Nhu Thủ cùng các Bồ Tát với các tòa sen cũng vọt lên hư không, cách đất rất xa, từ trên rưới xuống những hoa sen đẹp nhất chưa từng thấy để cúng dường Như Lai. Từ trong các hoa có tiếng phát ra rằng: "Bảo Anh Như Lai hỏi thăm Thế Tôn: đời sống thường ngày có được vô lượng an lành, thân thể khỏe mạnh, thần lực an hòa chăng?" Tiếng ấy lại nói: "Nhu Thủ đồng tử cùng sáu vạn Bồ Tát đến cõi Nhẫn (thế giới của chúng ta, nơi chúng sinh phải nhẫn chịu nhiều khổ), đến ao sâu của vua rồng Vô Nhiệt để xem sự cảm ứng biến hóa ấy; lại có chí muốn nghe những lời pháp cốt yếu về phẩm đạo trang nghiêm mà vua rồng đã hỏi. Vì Thế Tôn đã rộng khuyên lời pháp nên rất vui mừng."

 Bấy giờ Nhu Thủ và các Bồ Tát từ hư không xuống, đều đến chỗ bậc Chính Giác, cúi đầu lễ Như Lai, lòng vui mừng kính cẩn, đứng trước Thế Tôn. Khi ấy Thiên Sư (bậc thầy của trời người, chỉ Phật) bảo Nhu Thủ: "Đồng tử đã đến đấy ư? Vì chí hướng gì mà cùng các Bồ Tát đến đây?" Nhu Thủ bạch Phật: "Bạch Thế Tôn, chúng con ở thế giới Bảo Sức, cõi Phật của Bảo Anh Như Lai, được nghe Năng Nhân Như Lai, bậc Chí Chân, rủ lòng từ đến mười phương mà giảng nói pháp cốt yếu này. Vì nghe pháp ấy nên liền từ cõi kia bay lên đến đây kính lễ Thiên Sư, nhân đó nghe pháp Như Lai giảng."

 Ca-diếp (Đại Ca-diếp, một đại đệ tử của Phật) bạch Phật: "Cõi Phật Bảo Anh, thế giới Bảo Sức ở gần Thế Tôn sao mà các bậc đại chí bỗng chốc đến được đây?" Nhu Thủ đáp: "Thưa Ca-diếp, dù ngài ngồi trong một lần nhập định, dùng đến tột cùng sức thần túc (năng lực thần thông) bay đi, cho đến hết tuổi thọ mà diệt độ giữa đường, cũng vẫn không thể đến được cõi ấy. Cõi nước ấy xa xôi rộng lớn đến thế." Phật bảo Ca-diếp: "Cõi ấy cách đây, phải qua hơn sáu mươi hằng sa (số nhiều như cát sông Hằng) cõi Phật mới đến cõi Phật của Bảo Anh Như Lai."

 Ca-diếp hỏi: "Ngài đến đây mất bao lâu?" Nhu Thủ đáp: "Lâu bằng lúc trưởng lão dứt sạch lậu (phiền não rỉ chảy làm tâm ô nhiễm) mà tâm được giải thoát." Đại Ca-diếp nói: "Thật chưa từng có! Thưa Nhu Thủ, thần túc của các bậc chính sĩ cao quý này là như thế." Nhu Thủ lại hỏi: "Trưởng lão dứt sạch lậu, tâm giải thoát mất bao lâu?" Đáp: "Chỉ trong khoảnh khắc chuyển ý." Lại hỏi: "Tâm của trưởng lão đã được giải thoát chưa?" Đáp: "Đã giải thoát." Nhu Thủ lại hỏi: "Ai trói buộc tâm mà có sự cởi?" Đáp: "Thưa Nhu Thủ, nhờ gút trói của tâm được cởi, chứ không phải giải thoát có sự cởi, mà đạt được tuệ kiến." Hỏi: "Thưa Ca-diếp, tâm không bị trói thì lấy gì mà cởi?" Ca-diếp đáp: "Biết tâm không bị trói, đó tức là cởi." Hỏi: "Thưa Ca-diếp, dùng tâm nào, làm sao mà biết tâm? Biết bằng tâm quá khứ chăng, tâm vị lai, hay tâm hiện tại? Tâm quá khứ đã diệt hết, tâm vị lai chưa đến, tâm hiện tại không dừng trụ. Dùng tâm nào mà biết tâm ấy?" Đáp: "Thưa Nhu Thủ, tâm đã diệt thì không còn sự tính đếm thân tâm." Hỏi: "Hiền giả, tâm có biết sự diệt của nó chăng?" Đáp: "Tâm đã diệt thì không thể biết." Nhu Thủ nói: "Người đạt được tâm diệt hoàn toàn thì mãi mãi không còn nắm bắt được thân và thức." Ca-diếp nói: "Biện tài lớn thay, Nhu Thủ đồng tử! Chúng tôi yếu kém, sao có thể đáp lại lời biện luận cao siêu ấy."

 Nhu Thủ lại hỏi: "Thưa Ca-diếp, tiếng vang có lời chăng?" Đáp: "Không, thưa đồng tử, nó chỉ do nhân duyên (các điều kiện nương nhau) mà khởi lên thôi." Hỏi: "Chẳng phải đã nói rằng, thưa Đại Ca-diếp, mọi âm thanh đều như tiếng vang sao?" Đáp: "Đúng vậy." Nhu Thủ lại hỏi: "Biện tài của tiếng vang có thể làm cho cùng tận được chăng?" Đáp: "Không thể." Lại nói: "Cũng vậy, thưa Đại Ca-diếp, tài biện luận phương tiện (cách khéo léo tùy cơ dẫn dắt người) mà Bồ Tát ôm giữ thì không thể nghĩ bàn, cũng không có lúc dứt. Dù trưởng lão hỏi từ kiếp này sang kiếp khác (kiếp: khoảng thời gian cực kỳ dài), biện tài ứng cơ của Bồ Tát cũng khó mà tột cùng."

 Bấy giờ Ca-diếp bạch Phật: "Chỉ mong Thế Tôn khuyến thỉnh Nhu Thủ vì đại chúng này mà giảng rộng pháp, khiến hội chúng được an vui lâu dài, khiến tất cả đều sáng rõ điều cốt yếu của pháp."

 Khi ấy trong chúng có vị đại Bồ Tát tên là Trí Tích hỏi Nhu Thủ: "Thưa đồng tử, vì sao trưởng lão Ca-diếp tuổi đã rất cao mà lời nói nhút nhát, yếu kém đến thế? Vì sao lại gọi ngài là trưởng lão?" Nhu Thủ đáp: "Vì ngài là bậc thanh văn (người nghe tiếng Phật dạy mà giác ngộ, chỉ cầu giải thoát cho riêng mình), nên biện tài không trọn." Trí Tích lại hỏi: "Ngài không biết phát chí Đại thừa (cỗ xe lớn: con đường cứu độ tất cả, hướng tới thành Phật) sao?" Đáp: "Mãi không biết, chỉ giải thoát bằng thừa thanh văn thôi." Hỏi: "Thưa Nhu Thủ, vì sao gọi là thừa thanh văn?" Nhu Thủ đáp: "Này thiện nam, Thế Tôn Năng Nhân tùy theo chúng sinh mà lập giáo pháp ba thừa (ba cỗ xe) để thuyết pháp: có thừa thanh văn, thừa duyên nhất giác (bậc duyên giác: người tự giác ngộ một mình nhờ quán nhân duyên) và hạnh Đại thừa. Vì sao như thế? Vì chúng sinh này phần nhiều ôm lòng tham, chí yếu kém, nên nói ba hạnh mà thôi." Trí Tích lại hỏi: "Thưa Nhu Thủ, như không (mọi pháp không có tự tính cố định), vô tướng (không có hình tướng để bám chấp), vô nguyện (không mong cầu gì) đều không có giới hạn, vì sao lại giới hạn thành ba thừa?" Đáp: "Này thiện nam, đó là hạnh phương tiện mà các Như Lai nắm giữ. Không, vô tướng, vô nguyện không có giới hạn; chỉ vì những kẻ chấp vào giới hạn mà có các giới hạn, chứ rốt cuộc không giới hạn hạnh vô hạn." Hỏi: "Thưa Nhu Thủ, chúng ta có thể lui về, để mãi khỏi phải hội họp với những chúng sinh chí kém." Nhu Thủ đáp: "Này các thiện nam, hãy nhẫn nại. Rồi sẽ được nghe trí tuệ, biện tài và vô lượng pháp từ vua rồng Vô Nhiệt."

 Trưởng lão Ca-diếp hỏi Trí Tích: "Thưa chính sĩ (người chân chính, chỉ Bồ Tát), ở cõi Phật của Bảo Anh Như Lai, việc thuyết pháp thế nào?" Trí Tích đáp: "Chỉ có một vị pháp. Từ một pháp ấy diễn ra tiếng của vô lượng nghĩa pháp. Chỉ bàn về pháp không thối lui của Bồ Tát, về hạnh cốt yếu trong kho tàng sâu kín của chư Phật. Các vị đã đạt giải thoát không do pha tạp, nương vào phổ trí (trí biết khắp mọi sự, tức trí của Phật), mãi không có sự giải thoát nào khác. Thường giảng những lời thuần khiết của Bồ Tát. Cõi ấy hoàn toàn không có hạnh nhút nhát yếu kém."

 Bấy giờ vua A-nậu-đạt hỏi Nhu Thủ: "Thưa tôn giả Nhu Thủ, ngài đến phụng sự Như Lai, vậy ngài quán Như Lai theo hình tướng nào? Quán bằng sắc (thân xác, vật chất) chăng? Hay quán Như Lai bằng thống (tức thọ, cảm giác), tưởng (nhận biết), hành (tạo tác), thức (ý thức)?" Đáp: "Không phải." Hỏi tóm lại: "Quán sắc là khổ chăng? Quán thọ, tưởng, hành, thức là khổ chăng? Quán sự diệt của sắc, thọ, tưởng, hành, thức chăng? Hay dùng hạnh không, vô tướng, vô nguyện mà quán Như Lai?" Đáp: "Không phải." Lại hỏi: "Vậy thì quán Như Lai bằng các tướng tốt quá khứ, vị lai, hiện tại, bằng nhục nhãn (mắt thịt thường), thiên nhãn (mắt của chư thiên, thấy xa và thấy cả vật vi tế), tuệ nhãn (mắt trí tuệ, thấy được thực tướng các pháp) chăng?" Đáp: "Không phải." "Thưa Nhu Thủ, vậy dùng tướng gì mà quán Như Lai?" Đáp: "Thưa Long vương (vua rồng), quán Như Lai thì nên như Như Lai." Lại hỏi: "Thưa Nhu Thủ, Như Lai là thế nào?" Đáp: "Như Lai là bậc ngang bằng với cái không gì sánh, sự ngang bằng ấy không thể thấy; vì không có đôi nên mầu nhiệm. Thưa Long vương, Như Lai tôn quý tột bậc, không có đôi, không có cặp, không gì so sánh, không gì ví được, không ai cùng hàng, không ai ngang bằng, không ai sánh đôi, không ai cùng loại; cũng không có sắc tướng, vì không có hình tượng; không hình, không bóng, không tên, không chữ, không có lời nói, không có sự nhận lãnh. Như vậy, thưa Long vương, Như Lai là như thế; nên quán Như Lai như vậy.

 Cũng không dùng nhục nhãn, thiên nhãn, tuệ nhãn mà quán Như Lai. Vì sao vậy? Nhục nhãn là nhờ ánh sáng mà thấy, còn Như Lai thì không có tối, không có sáng; vì thế không thể dùng nhục nhãn mà quán. Thiên nhãn là có tướng tạo tác, còn Như Lai thì bình đẳng vượt qua, không có chỗ trụ; vì thế không thể dùng thiên nhãn mà quán. Tuệ nhãn thì biết bản vô vô tướng, còn Như Lai thì mọi thứ đều vĩnh viễn không có; vì thế không thể dùng tuệ nhãn mà quán." "Thưa Nhu Thủ, quán Như Lai thế nào thì được thanh tịnh?" Đáp: "Thưa Long vương, ai biết rằng nơi nhãn thức (sự nhận biết qua mắt) tâm không khởi, lại biết rằng nơi sắc và thức tâm không khởi không diệt — ai quán Như Lai như thế thì hợp với thanh tịnh."

 Bấy giờ các Bồ Tát từ cõi Phật Bảo Sức của Bảo Anh Như Lai đến được điều chưa từng có, đều khen rằng: "Thật vui sướng tuyệt diệu thay! Chúng sinh nơi đây khéo gặp Như Lai, được nghe phẩm giải quyết ngờ vực do vua rồng hỏi như thế này. Nghe rồi vui tin, không sợ hãi, không kinh lạ, lại còn thọ trì (nhận lấy và giữ gìn), đọc tụng, tuyên bày. Những chính sĩ như thế đáng ở trong hàng có trí tuệ (?). Bạch Thế Tôn, chúng con đến đây không uổng, được gặp và nghe pháp cốt yếu vô cùng như thế. Lại nữa, bạch Thế Tôn, pháp này đến làng xóm, đất nước, thành ấp nào, nên biết nơi ấy Như Lai thường có mặt, rốt cuộc không diệt độ; chính pháp không bị hủy hoại, sự giáo hóa của đạo hưng thịnh. Vì sao vậy? Vì phẩm pháp này có thể hàng phục cõi ma (ma: kẻ phá hoại việc tu đạo), chế phục các ngoại đạo (các giáo phái ngoài Phật pháp)." Bấy giờ vua A-nậu-đạt nói với Nhu Thủ: "Thưa Nhu Thủ đồng tử, bậc khéo tu hành! Các Bồ Tát này được nghe pháp này thì thành Phật không khó; tự mình tiến lên, khuyên người khác, siêng năng nơi đạo không mỏi mệt."

 "Thế nào là Bồ Tát hợp với việc tu hạnh lành?" Nhu Thủ đáp: "Thưa Long vương, như hạnh tham là không, hạnh bố thí cũng là không; hiểu bình đẳng điều này, đó gọi là hạnh lành. Nói tóm lại: không giữ giới và giữ giới, ôm lòng giận và nhẫn nhục, lười biếng và tinh tấn, ý tán loạn và một lòng; như ngu si là không, trí tuệ cũng là không — hành bình đẳng nơi những điều ấy, đó gọi là hạnh lành. Lại nữa, thưa Long vương, như dâm dục, giận dữ, ngu si là không, thì không có dâm dục, giận dữ, ngu si cũng là không; như hạnh xen tạp là không, không xen tạp cũng là không (?) — hành bình đẳng nơi đó, đó gọi là hạnh lành. Lại nữa, thưa Long vương, như tám vạn bốn ngàn hạnh (vô số hạnh phiền não của chúng sinh) là không, thì sự giải thoát chân chính của hiền thánh cũng đều là không — hành bình đẳng nơi đó, đó gọi là hạnh lành. Lại nữa, thưa Long vương, nếu có người hiền sáng tu hạnh Bồ Tát mà không hành, không phải không hành, cũng không thấy hành, không có hành mê lầm, cũng không có hành niệm tưởng, lại không biết hành — hành bình đẳng nơi đó, đó gọi là hạnh lành."

 Vua rồng Vô Nhiệt hỏi Nhu Thủ: "Thưa đồng tử, Bồ Tát hành nơi chỗ không có gì để hành sao?" Đáp: "Thưa Long vương, từ lúc mới phát tâm tu đạo Bồ Tát cho đến khi ngồi tòa Phật (nơi thành đạo), mọi công đức đã làm đều do hạnh ban đầu là hạnh không sinh; hạnh không có chỗ nhận lãnh; hạnh không được không mất; hạnh không có tổ để đậu; hạnh không chấp; hạnh không có chân lý để bám; hạnh không có giới hạn; hạnh không mê lầm; hạnh không dâm dục; hạnh không tạo tác; hạnh không có gì đặc biệt; hạnh không dò xét; hạnh không có đáy. Đó gọi là hạnh không hành của Bồ Tát. Nếu Bồ Tát dùng hạnh không sinh, không hành mà cũng không phải không hành, được ba mươi bảy phẩm (ba mươi bảy pháp giúp đạt giác ngộ) mà không tạo tác, nhờ trí tuệ mà thoát, mãi thoát khỏi cả sự giải thoát; không vượt qua hai bờ (hai cực đoan có và không), thấu rõ bản tế (gốc ban đầu, thực tại rốt ráo) mà không chứng lấy riêng cho mình. Bồ Tát làm như thế, đó gọi là Bồ Tát được bất khởi nhẫn (sự an nhẫn chứng biết các pháp vốn không sinh không diệt). Hạnh như thế gọi là hạnh lành." Khi nói lời này, ba vạn bốn ngàn trời, rồng, quỷ thần đang tu hạnh Bồ Tát đạt được pháp nhẫn vô sở tùng sinh (sự an vui chứng biết các pháp không từ đâu sinh ra).

 Kinh Phật nói Hoằng Đạo Quảng Hiển Tam-muội, quyển thứ ba (hết).

 Kinh Phật nói Hoằng Đạo Quảng Hiển Tam-muội, quyển thứ tư.

 Ngài Trúc Pháp Hộ, Tam tạng (bậc thông suốt ba kho kinh điển: kinh, luật, luận) người nước Nguyệt Chi, đời Tây Tấn dịch.

◄ Trước Sau ►

Quay lại danh sách thiên · Giỏ video