Kinh Đại Bi (kinh về lòng thương xót lớn của Phật), phẩm (chương) Thương Chủ, thứ hai
Bấy giờ có một người con của ma (ma: loài chuyên phá hoại việc tu hành) tên là Thương Chủ (nghĩa là người chủ đoàn buôn), vốn đã có lòng kính tin sâu xa đối với Phật. Nghe tin Phật sắp niết-bàn (trạng thái tắt hẳn phiền não; ở đây chỉ việc Phật qua đời, không còn tái sinh), lòng ôm buồn khổ, run sợ, lông tóc dựng đứng, vội đi đến chỗ Phật, đến nơi cúi đầu lễ sát đất, lui đứng một bên, bạch Phật: "Cúi xin Thế Tôn (bậc được thế gian tôn kính, tức Phật) thương xót chúng sinh, đem an vui cho chúng sinh, cứu giúp thế gian; vì thương xót, làm lợi ích cho trời và người, xin hãy ở lại đời một kiếp (một khoảng thời gian cực kỳ dài), chớ nhập niết-bàn. Con cũng vì thương xót trời và người mà khẩn thỉnh như vậy. Bạch Thế Tôn! Xin đừng để chúng sinh quá sớm thành mù tối, không còn ai giảng pháp, không người dẫn đường, không người cứu giúp, không chỗ nương tựa, không nơi quay về."
Thương Chủ nói lời ấy xong, Phật liền bảo: "Thương Chủ! Cha ngươi là Ba-tuần (tên của Ma vương, nghĩa là kẻ ác độc nhất) trước đây đã thỉnh Ta nhập niết-bàn, nói rằng: 'Bạch Bà-già-bà (danh hiệu của Phật, nghĩa là bậc có đủ phước đức, được tôn kính), xin nhập bát-niết-bàn (niết-bàn hoàn toàn). Bạch Tu-già-đà (danh hiệu của Phật, nghĩa là bậc Thiện Thệ, đã khéo đi đến nơi giải thoát), xin nhập bát-niết-bàn. Bạch Bà-già-bà, nay chính là lúc nhập niết-bàn.' Thương Chủ! Cha ngươi là Ba-tuần đã thỉnh Ta như vậy, Ta đã theo ý ông ấy mà hứa sẽ nhập niết-bàn. Thương Chủ! Vì nhân duyên ấy, nay đã đến lúc, Ta làm đúng lời đã hứa mà nhập niết-bàn."
Thương Chủ lại thưa: "Bạch Thế Tôn! Ma Ba-tuần ấy không phải cha con, không phải bạn lành của con; hắn luôn tìm cách giết hại, là kẻ thù của con, là người quen rất ác của con. Hắn luôn muốn con không được những điều vui, những sự hòa hợp an ổn; chỉ toàn làm điều phá hoại, không muốn làm lợi ích. Bạch Thế Tôn! Con ma ấy đối với con hết sức muốn làm điều ác; hắn phá hại trời người, làm kẻ thù lớn; hắn luôn tìm cách dập tắt ngọn đuốc trí tuệ, ánh sáng trí tuệ, ngọn đèn sáng của đại trí như thế này. Bạch Thế Tôn! Nếu có người nói lời chân thật mà bảo rằng: 'Trong hàng trời và người có một kẻ cực kỳ độc ác ra đời', thì nên biết đó chính là ma Ba-tuần. Bạch Thế Tôn! Nếu có người nói lời chân thật mà bảo rằng: 'Có kẻ phát tâm không vì lợi ích cho chính mình, không vì lợi ích cho người khác, không vì lợi ích cho nhiều chúng sinh', thì nên biết đó chính là ma Ba-tuần. Bạch Thế Tôn! Lại nếu có người nói lời chân thật mà bảo rằng: 'Có kẻ phát tâm không vì thương xót, làm lợi ích cho trời, người, ma, Phạm Thiên (vị trời làm chủ cõi trời Phạm), a-tu-la (loài thần hiếu chiến, hay ghen tức), sa-môn (người xuất gia tu hành), bà-la-môn (giới tu sĩ của đạo Bà-la-môn) và tất cả thế gian, lại không muốn cho họ được hòa hợp an ổn, mà muốn cho họ sa sút chịu khổ não', thì nên biết đó chính là ma Ba-tuần.
Bạch Thế Tôn! Chính con đã nghe Phật nói thế này: có hai hạng người, một là đúng pháp, hai là trái pháp. Nên biết việc Thế Tôn hứa với Ba-tuần sẽ nhập niết-bàn là không đúng pháp. Cúi xin Thế Tôn chớ bám chặt vào lời hứa ấy, mà chỉ vì thương xót, làm lợi ích, đem an vui cho trời người và tất cả chúng sinh, xin bỏ lời hứa ấy, ở lại đời một kiếp. Nếu Phật ở lâu thì trời người v.v… được lợi ích an vui. Vì thế, bạch Thế Tôn, xin đừng vội nhập niết-bàn."
Phật bảo Thương Chủ: "Lành thay, lành thay! Nếu muốn cho chúng sinh được lợi ích thì đúng nên như vậy. Thương Chủ! Nếu có người phụng sự vị đại vương dòng sát-lợi (giai cấp vua chúa, võ sĩ ở Ấn Độ) đã làm lễ quán đảnh (lễ rưới nước lên đầu khi vua lên ngôi) và lên ngôi, hoặc phụng sự vương tử, đại thần, hoặc giữ gìn quốc độ, thành ấp, xóm làng v.v…, thì người ấy được vị vua sát-lợi ban cho tước vị vẻ vang, hưởng phúc lộc; vua sát-lợi ấy lại luôn ban ân sủng, phúc lộc, che chở, bảo bọc cho người ấy cùng con cháu, bạn bè, quyến thuộc của người ấy. Thương Chủ! Nay nếu ngươi đối với Như Lai (danh hiệu của Phật: bậc từ chân như mà đến), Ứng Cúng (bậc xứng đáng nhận sự cúng dường), Chánh Biến Tri (bậc hiểu biết chân chính và trọn khắp), bậc Pháp Vương vô thượng, mà sinh lòng tin trong sạch, thì vì lòng tin trong sạch ấy, Như Lai sẽ an ủi khen ngợi ngươi và ban cho ngươi phước báo. Nay Ta an ủi ngươi là vì ngươi đã sinh lòng tin trong sạch nơi Phật, đã gieo thiện căn (gốc rễ lành, tức công đức đã gieo).
Nên biết như vậy, Thương Chủ: nhờ thiện căn của lòng tin trong sạch này, ở đời vị lai sau khi Ta diệt độ, ngươi sẽ làm Bích-chi-Phật (bậc tự giác ngộ không cần thầy, ra đời lúc không có Phật), hiệu là Bi Mẫn Thương Chủ. Sau khi Ta niết-bàn, Chánh pháp diệt mất rồi, ma Ba-tuần ấy sẽ rất vui mừng; vì vui mừng mà rơi khỏi cung ma, đọa vào đại địa ngục A-tỳ (địa ngục khổ nhất, khổ không lúc nào gián đoạn), chịu đủ vô lượng thứ khổ não. Vì sao vậy? Vì ma Ba-tuần sinh lòng mừng lớn lúc ngọn đèn trí tuệ, ánh sáng trí tuệ lớn lao thù thắng này ẩn mất. Thương Chủ! Nếu có người nói lời chân thật mà bảo rằng: 'Có kẻ phát tâm để tự hại mình, để tự hủy hoại mình, để làm điều ác cho chính mình', thì nên biết đó chính là ma Ba-tuần. Vì sao vậy? Thương Chủ! Sau khi Ta diệt độ, chừng nào Chánh pháp này còn ở đời, thì tùy theo thời gian ấy, ma Ba-tuần còn được ở cung ma. Khi pháp của Ta diệt rồi, con ma ấy cực kỳ hớn hở, vui mừng, thỏa thích vô cùng; trong khoảnh khắc sát-na (khoảng thời gian cực ngắn) liền rơi khỏi cung ma, đọa vào địa ngục A-tỳ.
Thương Chủ! Ví như có người trèo lên một cây lớn, cây ấy hoa quả đầy đủ. Người ấy hái những hoa quả vừa ý, dùng xong rồi lại bẻ gãy chính cành mình đang ngồi. Thương Chủ! Ý ngươi thế nào? Người ấy lúc đó ngồi trên cành đã gãy, có thể ở lại trên cây được chăng? Lại đã được hưởng an vui từ cây ấy mà còn bẻ cành của nó, có thể gọi là người có trí chăng?" Thương Chủ thưa: "Thưa không, bạch Bà-già-bà. Thưa không, bạch Tu-già-đà."
Phật nói: "Thương Chủ! Ma cũng như vậy: luôn mong Như Lai, Ứng Cúng, Chánh Biến Tri nhập niết-bàn, luôn thích cho Chánh pháp và tỳ-ni (giới luật) do Như Lai giảng nói bị ẩn mất. Thương Chủ! Chừng nào Chánh pháp còn ở đời, thì trong thời gian ấy ma Ba-tuần còn được ở cung ma. Khi pháp của Ta diệt, ma Ba-tuần ấy sinh lòng hớn hở, vui mừng, thỏa thích lớn, nên rơi khỏi cung ma, đọa vào địa ngục A-tỳ. Thương Chủ! Ví như người kia ở trên cây mà siêng làm việc ấy để tự hại mình, ma cũng như vậy, siêng phát tâm để tự hại mình, để hại người khác.
Thương Chủ! Về sau ma đọa vào địa ngục A-tỳ, chịu khổ đau lớn như nỗi khổ bị cướp mạng sống. Bị khổ đau chạm đến rồi, hắn sẽ nhớ lại lời Ta: 'Như Lai, Ứng Cúng, Chánh Biến Tri là bậc nói lời chân, nói lời thật, nói lời không sai khác, nói lời không dối, đã khéo nói như vầy: Lành thay luật nghi (sự giữ gìn đúng phép tắc giới luật) nơi thân! Lành thay luật nghi nơi miệng! Lành thay luật nghi nơi ý! Đó là hạnh lành của thân, hạnh lành của miệng, hạnh lành của ý, sẽ được quả báo đáng vui, đáng muốn, đáng yêu, vừa ý. Còn hạnh ác của thân, hạnh ác của miệng, hạnh ác của ý, sẽ được quả báo không đáng vui, không đáng muốn, không đáng yêu, không vừa ý. Xưa kia ta gắn liền với hạnh ác của thân, hạnh ác của miệng, hạnh ác của ý; vì quả báo của nghiệp ấy mà nay đọa vào địa ngục, chịu những nỗi cực đau, cực thấm thía, cực khổ, cực não, cực kỳ không thể chịu nổi, như nỗi khổ lúc sắp chết.'
Lúc ấy ma Ba-tuần nhớ lại lời Ta, được lòng tin trong sạch; được lòng tin trong sạch rồi, liền chết ở địa ngục ấy mà sinh lên cõi trời Ba mươi ba (cõi trời Đao-lợi trên đỉnh núi Tu-di, do Đế Thích làm chủ). Vì sao vậy? Thương Chủ! Nếu ai với tâm ác mà gây lỗi lầm đối với Như Lai, thì khi thân hoại mạng chung sẽ đọa vào đại địa ngục. Còn nếu ai với tâm từ mà cúng dường Như Lai, không tìm bới lỗi lầm, thì khi thân hoại mạng chung được sinh vào đường lành, trong cõi trời, cõi người. Người ấy nhờ thiện căn mà được gặp chư Phật; gặp chư Phật rồi lại gieo thiện căn; gieo thiện căn rồi theo thứ lớp sẽ đạt niết-bàn vô lậu (không còn phiền não rỉ chảy, tức hoàn toàn trong sạch).
Thương Chủ! Ngươi đã có lòng tin trong sạch đối với Như Lai, Ứng Cúng, Chánh Biến Tri; nhờ thiện căn này, khi Phật Di-lặc (vị Phật sẽ ra đời kế tiếp sau Phật Thích-ca) ra đời, ngươi sẽ được gặp. Gặp Phật Di-lặc rồi, ngươi có thể thức tỉnh những chúng sinh đang ngủ vùi, buông lung, mà nói rằng: 'Hỡi các chúng sinh, hãy dũng mãnh siêng làm việc lành! Như Lai, Ứng Cúng, Chánh Biến Tri ra đời rất khó, như hoa ưu-đàm (loài hoa tương truyền ba nghìn năm mới nở một lần) lâu lắm mới hiện một lần; Như Lai cũng vậy, lâu lắm mới ra đời một lần. Niết-bàn không còn hang ổ bám víu, lâu lắm mới có người giảng nói. Thân người khó được; tám nạn (tám hoàn cảnh không thể gặp hay nghe Phật pháp) khó lìa; được gặp lúc có Phật ra đời, được sinh ở trung quốc (vùng đất trung tâm có Phật pháp hưng thịnh) cũng lại rất khó. Vì thế các ngươi hãy cẩn thận chớ buông lung, hãy siêng tu hành để về sau khỏi hối hận.'
Thương Chủ! Ngươi ở nơi Phật Di-lặc nhận lãnh giáo pháp, nhiếp lấy nhân dân trong quốc độ của Phật Di-lặc, bậc Pháp Vương vô thượng, luôn dùng tâm từ, tâm không ác, tâm không thù oán, tâm thương xót, tâm vui, tâm che chở khắp mà gìn giữ, nuôi dưỡng họ. Nhờ thiện căn này, ngươi sẽ kế vị ngôi ma vương nơi cung ma, đầy đủ giàu sang lớn, làm chủ tự tại. Thương Chủ! Nếu có chúng sinh nào gieo các thiện căn nơi Như Lai, cho đến chỉ phát được một niệm (một khoảnh khắc tâm) trong sạch, thì những chúng sinh ấy nhờ thiện căn này mà được gần cam lộ (nước thuốc bất tử, ví cho niết-bàn), cam lộ bậc nhất, cam lộ sau cùng. Thương Chủ! Nhờ thiện căn, ngươi sẽ được hưởng rộng quả báo cõi người, cõi trời ở đó; trải qua tám mươi kiếp, ở thân cuối cùng, ngươi sẽ làm Bích-chi-Phật hiệu là Bi Mẫn.
Vì sao vậy? Thương Chủ! Vì ngươi nghe tin Ta niết-bàn liền sinh lòng tin trong sạch nơi Ta, sinh lòng thương xót đối với chúng sinh, vì muốn cho chúng sinh được an vui mà cầu thỉnh Ta ở lại không bát-niết-bàn. Ngươi lại sẽ ở trong giáo pháp của Phật Di-lặc thương xót chúng sinh, thức tỉnh những chúng sinh ngủ vùi buông lung, khiến họ nhớ nghĩ mà không buông lung, dạy họ pháp lành. Vì nhân duyên ấy mà ngươi được thọ ký (lời Phật báo trước về quả vị sẽ đạt) làm Bích-chi-Phật. Thương Chủ! Ta sẽ ban cho ngươi quả báo lành như vậy, ngươi nên vui mừng, thỏa lòng từ đáy tâm. Thương Chủ! Đó là nhân duyên của thiện căn khi ngươi khuyên thỉnh Như Lai; Như Lai liền dùng sự bố thí pháp che chở để đền đáp thiện căn của ngươi."
Bấy giờ Thương Chủ lại bạch Phật: "Bạch Thế Tôn! Nếu Phật không nhận lời khuyên thỉnh của con mà nhập niết-bàn, thì nguyện từ nay cho đến chừng nào Chánh pháp còn ở đời, con sẽ xa lìa năm dục (năm thú vui ham muốn: sắc đẹp, âm thanh, mùi thơm, vị ngon, xúc chạm êm ái), một lòng giữ đạo hiếu (để tang), không ưa vui chơi, không mặc áo đẹp sặc sỡ, không dùng vòng hoa, hương xoa thân, hương bột, và không hưởng những quả báo thù thắng của cõi trời. Vì sao vậy? Vì đức Thế Tôn báu của chúng sinh như thế, ngày mai sẽ biệt ly với con, ở nơi khác, không còn gặp lại, không còn có nữa, rốt cuộc không thể thấy. Bạch Thế Tôn! Con còn có niềm vui gì, có trò cười gì, có điều gì đáng vui, có điều gì vừa ý? Ngọn đuốc trí tuệ, ngọn đèn trí tuệ, ánh sáng đại trí lớn nhất như vậy nếu ẩn mất, con còn có gì để hớn hở, vừa ý, vui mừng? Mặt trời đại trí ấy có vô lượng trăm nghìn tia sáng làm quyến thuộc, dẹp tan bóng tối lớn của vô minh (sự mê tối, không thấy rõ chân lý), tạo nên ánh sáng đại trí, nay lặn mất như vậy, con còn có gì để hớn hở vừa ý, có gì đáng vui, có gì để cười đùa?
Vì con sắp phải biệt ly bậc báu của chúng sinh như thế: bậc chúng sinh biết đo lường (?), bậc chúng sinh không thiếu khuyết, bậc chúng sinh ban ánh sáng, bậc chúng sinh không tội lỗi, bậc chúng sinh không si mê, bậc chúng sinh vô thượng, bậc chúng sinh cao nhất, bậc chúng sinh không ai giống, bậc chúng sinh không ai bằng, bậc chúng sinh bằng với bậc không ai bằng, bậc chúng sinh cứu được tất cả, bậc chúng sinh vi diệu giữa các chúng sinh, bậc chúng sinh được chúng sinh cúng dường, bậc chúng sinh cùng đi chung một cỗ xe với mọi người (?), bậc điều phục chúng sinh, bậc thương xót chúng sinh; bậc nói lời chân, bậc nói lời thật, bậc nói đúng lúc, bậc nói hợp thời, bậc nói lời không sai khác, bậc tu hành đúng như lời nói, bậc an trú trong đại từ đại bi, bậc tâm không vướng mắc đối với chúng sinh, bậc có tâm bình đẳng với mọi chúng sinh, bậc không hý luận (bàn luận suông vô ích), bậc không chấp ta và cái của ta, bậc không tích trữ, bậc không hang ổ bám víu, bậc không nương dựa, bậc không có chỗ hoang hiểm, bậc không cấu bẩn;
bậc cứu giúp, bậc dẫn đường, bậc giáo hóa cứu độ, bậc chuẩn bị sẵn sàng (?), bậc mở trói, bậc nuôi dưỡng, bậc khiến chúng sinh nhớ nghĩ, bậc khiến tỉnh thức, bậc dạy bảo, bậc chiến thắng trong trận chiến, bậc nhổ mũi tên, vị vua thầy thuốc chữa bệnh tâm, bậc ban thuốc hay lớn, bậc đưa người qua hẳn bể khổ, bậc giảng pháp, bậc chủ đoàn buôn dẫn người đi, bậc chỉ chỗ nước cạn, bậc cầm lái ở đuôi thuyền, bậc cầm đuốc, bậc làm sáng, bậc tỏa ánh quang, bậc soi chiếu, bậc ban con mắt, bậc chỉ đường, bậc đưa người đến cõi an ổn, bậc xa lìa mọi chỗ hoang hiểm và cấu bẩn, bậc không khát ái, bậc lìa các sử (phiền não sai khiến tâm), bậc lìa các kết (phiền não trói buộc), bậc lìa tham, sân (giận dữ), si (mê muội), bậc lìa mọi phiền não, bậc lìa kiêu mạn và giận dữ;
bậc đại trượng phu như vậy, trượng phu vi diệu, trượng phu tột bậc, trượng phu khỏe mạnh, trượng phu dũng mãnh, trượng phu như hoa sen, trượng phu như hoa phân-đà-lợi (hoa sen trắng), trượng phu như rồng (hay voi chúa), trượng phu như rồng sư tử (?), trượng phu như sư tử, trượng phu đứng đầu, trượng phu oai mãnh (?), trượng phu hùng mạnh, trượng phu như voi chúa, trượng phu vô thượng, bậc Vô thượng điều ngự trượng phu (bậc tài giỏi tột bậc trong việc điều phục, dẫn dắt con người), bậc cùng đi chung một cỗ xe, bậc đủ mọi sức mạnh, bậc đủ mười lực (mười trí lực đặc biệt của Phật, như biết rõ điều hợp lẽ và không hợp lẽ, biết nghiệp báo…), bậc đạt bốn vô sở úy (bốn điều không sợ hãi khi giảng pháp), bậc đủ mười tám pháp bất cộng (mười tám đức tính chỉ Phật mới có, không chung với ai), bậc được sức phước đức và trí tuệ lớn, bậc đầy đủ vô lượng kho pháp, bậc không ganh ghét, bậc làm vui lòng tất cả chúng sinh, bậc đại thí chủ vô thượng, thí chủ thù thắng nhất, bậc tâm không oán hận, bậc đạt đại thiền định, bậc đạt cảnh giới các thiền, tam-muội (trạng thái tâm định chuyên nhất), tam-ma-bạt-đề (các tầng định sâu, tâm thân bình đẳng an ổn), bậc có trí tuệ vô lượng, bậc có trí tuệ không chướng ngại, bậc đạt cảnh giới trí tuệ không ai sánh bằng, bậc bẻ gãy cờ của ma, bậc vượt qua bùn lầy, bậc đến bờ bên kia (bờ giải thoát), bậc ở bờ bên kia, bậc đến nơi không sợ hãi, bậc trừ mọi sợ hãi của chúng sinh, bậc an ủi tất cả chúng sinh, bậc kiên cố giữa đại chúng sinh — đêm nay vào canh cuối sẽ biệt ly, không thể thấy nữa. Bạch Thế Tôn! Tiếng rống sư tử chân chính (lời thuyết pháp oai hùng, không sợ hãi) mà Như Lai thường cất lên giữa các đại chúng sẽ không còn được nghe nữa; con còn có gì để hớn hở vừa ý?
Bạch Thế Tôn! Ví như có người được hưởng phúc lộc nơi vị vua dòng sát-lợi đã làm lễ quán đảnh; khi vua băng hà, người ấy sinh lòng lo khổ lớn, biết ơn nuôi dưỡng của vua, nhớ ơn nuôi dưỡng của vua, muốn đền ơn nuôi dưỡng của vua. Những người ấy vì vua mà một lòng giữ đạo hiếu (để tang), hoặc một ngày, hai ngày cho đến bảy ngày, hoặc nửa tháng cho đến một tháng, nhớ nghĩ mà rơi lệ. Bạch Thế Tôn! Con cũng như vậy: sau khi Như Lai diệt độ, cho đến chừng nào Chánh pháp còn ở đời, trong suốt thời gian ấy con sẽ lìa bỏ năm dục, một lòng giữ đạo hiếu, không ưa cười đùa, không mặc áo đẹp sặc sỡ, không dùng vòng hoa, hương xoa thân, hương bột, và không hưởng quả báo của cõi trời."
◄ Trước
Sau ►
Quay lại danh sách thiên · Giỏ video