Thiên 5 — Phẩm 5 – Ca-diếp

 Kinh Đại Bi, phẩm Ca-diếp, thứ năm

 Lúc ấy, A-nan (tức Ānanda, em họ và là thị giả hầu cận Đức Phật) ở bên giường Phật khóc than, nước mắt tuôn rơi, ngất lịm ngã xuống đất, như cây lớn bên bờ vực bị chặt đứt. Ông nói: "Bà-già-bà (Thế Tôn, đấng được cả thế gian tôn kính) nhập Niết-bàn (lìa bỏ thân này, dứt hẳn vòng sinh tử) quá sớm! Tu-già-đà (Thiện Thệ, đấng đã đi đến nơi tốt đẹp) nhập Niết-bàn quá sớm! Báu vật giữa chúng sinh, bậc có lòng thương xót lớn, ẩn mất quá sớm! Ngọn đèn lớn, bó đuốc lớn của thế gian, bậc cao nhất giữa trời và người, ẩn mất quá sớm! Đóa phân-đà-lợi (hoa sen trắng, ví bậc thanh khiết cao quý nhất) của chúng sinh ẩn mất khỏi thế gian quá sớm! Bậc long tượng (rồng và voi chúa, ví người có sức mạnh và oai đức lớn) của chúng sinh, đã khéo tự chế ngự mình, lại chế ngự những chúng sinh chưa được chế ngự, ẩn mất quá sớm! Bậc dẫn đường cao nhất, chỉ cho thế gian con đường bình yên, ẩn mất quá sớm! Con mắt trí tuệ của thế gian, ánh sáng lớn chiếu khắp, chỉ bày cho thế gian, ẩn mất quá sớm! Thế gian mù tối, không người dẫn lối. Cha mẹ của chúng sinh ẩn mất khỏi thế gian quá sớm! Thế gian côi cút, không còn chỗ nương tựa. Báu vật giữa chúng sinh ơi, sao ngày mai con không còn được thấy nữa, chỉ còn lại cái tên!"

 Bấy giờ Thế Tôn bảo A-nan: "Thôi, A-nan, đừng buồn rầu than khóc. Ta đã từng nói với ông: mọi điều mình yêu thích, vừa ý, hễ đã hợp lại thì ắt có ngày chia lìa. A-nan, các pháp hữu vi (mọi sự vật do nhân duyên tạo thành, có sinh có diệt) là pháp có sinh ra, có tồn tại, có thể nhận biết, do nhân duyên mà thành, rồi sẽ tan hoại. Nếu nói chúng không hoại thì không có lẽ ấy. Nếu nói chúng còn mãi thì cũng không có lẽ ấy. A-nan, dù có ở lâu đến đâu, lẽ thường vẫn là như vậy, ắt phải chia lìa. Vì thế, A-nan, ông đừng buồn rầu than khóc."

 Bấy giờ A-nan ngước nhìn dung nhan Phật, mắt không rời giây lát, nghĩ ngợi như thế rồi lại ngã xuống đất, như cây lớn bên bờ vực bị chặt đứt. Phật lại bảo: "A-nan, thôi, đừng buồn rầu than khóc. Buồn khóc cũng không giữ được Ta ở lại đời. A-nan, Ta đã từng nói với ông: mọi điều mình yêu thích, vừa ý, những gì do nhân duyên hợp lại thì ắt có ngày chia lìa. Dù có ở lâu, rồi cũng sẽ diệt; lẽ thường của chư hành (mọi hiện tượng do nhân duyên tạo thành, luôn biến đổi) là như vậy. A-nan, ông đã đem thân và lời nói mà hiếu kính, thương yêu Như Lai (danh hiệu của Phật: đấng đến từ chân như, tức thực tướng của mọi vật), làm cho Như Lai được an vui vô cùng, một lòng không hai, không giận, không hờn, không oán thù."

 Bấy giờ A-nan đứng dậy, lau nước mắt mà thưa: "Bạch Thế Tôn, làm sao con không buồn, làm sao con không đau xót cho được! Con với bậc đại từ đại bi như thế, bậc vượt ra khỏi mọi thế gian, bậc thương xót mọi thế gian, bậc được mọi thế gian yêu quý, bậc được mọi thế gian quay về nương tựa, bậc dẫn dắt mọi thế gian, làm lợi ích mọi thế gian, đem an vui cho mọi thế gian — báu vật lớn của chúng sinh như thế, ngày mai sẽ phải chia lìa!"

 Bấy giờ A-nan khóc lớn rồi lau nước mắt mà nói: "Lạ thay, lạ thay! Chư hành như xác chết mà lại lừa dối, lấn át, có thể khiến ngọn đèn lớn, bó đuốc lớn, ánh sáng mặt trời lớn, ánh lửa sáng vô lượng, cùng quyến thuộc là trăm nghìn ức na-do-tha (một đơn vị số cực lớn, ước khoảng trăm vạn hay nghìn vạn) ngọn cờ sáng rực, hiện khắp thế gian, là cảnh giới của thấy, biết, nhớ nghĩ và trí tuệ, chiếu sáng khắp nơi — báu vật lớn của chúng sinh ấy — ẩn mất quá sớm! Bậc trí tuệ lớn, bậc ánh sáng lớn, nay ẩn mất khỏi thế gian quá sớm! Thế gian côi cút; bậc che chở bảo vệ ẩn mất quá sớm! Như Lai đầy đủ thần thông biến hóa, nay ẩn mất khỏi thế gian quá sớm! Bạch Thế Tôn, làm sao con không buồn, làm sao con không đau xót cho được!

 Bạch Thế Tôn, nay con tự lấy làm lạ sao tim mình không vỡ thành trăm mảnh. Bạch Thế Tôn, con cũng tự lấy làm lạ sao mình không chết ngay trước mặt Phật. Hẳn là nhờ sức thần của Thế Tôn gia hộ cho con, vì thế con mới không chết. Vì sao vậy? Vì con đã được tận mặt nghe từ chỗ Phật tám vạn bốn nghìn kho báu giáo pháp, ghi nhớ không quên, nhưng chưa truyền bá rộng rãi cho chư thiên (các vị trời) và loài người khắp mười phương. Bạch Thế Tôn, con được sức thần của Như Lai gia hộ, vì lẽ ấy mà con không chết. Bạch Thế Tôn, làm sao con không buồn, làm sao con không đau xót cho được!

 Bạch Thế Tôn, khi con đến thành Ca-tỳ-la (Kapilavastu, quê hương nơi Thế Tôn sinh ra), lúc dòng họ Thích (dòng tộc Sakya của Phật) tụ họp, con sẽ nói gì đây? Lẽ nào nói rằng: 'Đức Phật Thích-ca Mâu-ni thuộc dòng Mặt Trời, bậc tôn quý trong họ Thích, vị Pháp vương (vua của giáo pháp) cao nhất, đã nhập Niết-bàn rồi ư?' Khi con đến thành Vương Xá, chỗ vua A-xà-thế (Ajātasattu, vua nước Ma-kiệt-đà), con của bà Vi-đề-hi, con sẽ nói gì đây? Lẽ nào nói rằng: 'Đại sư là mặt trời Phật đã ẩn mất; vị vua thầy thuốc có thể nhổ mũi tên nghiệp vô gián (tội nặng nhất như giết cha mẹ, phải đọa vào địa ngục chịu khổ không gián đoạn) cho thế gian đã đi rồi ư?' Khi con đến thành Xá-bà-đề (Śrāvastī, tức thành Xá-vệ), con sẽ nói gì đây? Lẽ nào nói rằng: 'Bậc đại bi thương xót thế gian đã ẩn mất rồi ư?' Khi con đến rừng Kỳ-đà, trưởng giả Cấp Cô Độc (vị phú hộ ở Xá-vệ chuyên giúp người nghèo, đã dâng vườn Kỳ-đà cho Phật) hỏi con: 'Bao giờ Như Lai lại đến ở vườn Cấp Cô Độc trong rừng Kỳ-đà?', con sẽ trả lời ra sao? Khi con đến trước các vương tử Ly-xa (Licchavi, dòng quý tộc) ở thành Tỳ-xá-ly (Vaiśālī), con nên nói gì? Lẽ nào nói rằng: 'Bậc thầy tôn quý bậc nhất, thương xót thế gian, đã ẩn mất rồi ư?' Các thiện nam tín nữ (người nam, người nữ có lòng tin, làm điều lành) khắp các phương đến hỏi nghĩa lý, con sẽ trả lời thế nào? Lẽ nào nói rằng: 'Bậc đại trí, bậc trí giả của thế gian, bậc dứt sạch mọi nghi ngờ, đã ẩn mất rồi ư?'

 Chúng tỳ-kheo (người xuất gia nam theo Phật, sống bằng khất thực) khắp các phương, muốn được thấy Phật để cúng dường lễ bái, thăm hỏi Thế Tôn nhân dịp bố-tát (lễ họp định kỳ nửa tháng một lần để tụng giới và sám hối), đến hỏi pháp, đến hỏi nghĩa — con sẽ không còn được thấy, được nghe các vị ấy nói về pháp thượng nhân (những chứng đắc vượt trên người thường như thiền định, thần thông, quả thánh) nữa. Sau khi Thế Tôn diệt độ, những người tu phạm hạnh (đời sống trong sạch, giữ giới, dứt dục) có thần thông biến hóa như thế sẽ ẩn mất khỏi đời. Làm sao con không buồn, làm sao con không đau xót cho được!"

 Nói xong lời ấy, Phật bảo A-nan: "A-nan, thôi, ông đừng buồn rầu. Phạm hạnh của Ta sẽ được truyền bá rộng rãi, ở lâu trong đời, làm lợi ích cho trời và người. A-nan, sau khi Ta diệt độ, trong suốt bốn trăm năm, Ca-diếp (Mahākāśyapa, vị đại đệ tử tu khổ hạnh bậc nhất) cùng ông và các đệ tử, nối tiếp truyền trao cho nhau, làm thần thông biến hóa, tu hành phạm hạnh, làm lợi ích cho trời và người. A-nan, ông đừng buồn rầu than khóc. Chánh pháp (giáo pháp chân chính) của Ta sẽ được truyền bá rộng rãi, ở lâu trong đời, làm lợi ích cho trời và người.

 A-nan, sau khi Ta nhập Niết-bàn, tỳ-kheo Ca-diếp cùng ông phát tâm, làm cho giáo pháp a-nậu-đa-la tam-miệu-tam-bồ-đề (giác ngộ chân chính, trọn vẹn, cao nhất, tức quả Phật) mà Ta đã tích tập qua a-tăng-kỳ (số nhiều không đếm xuể) ức na-do-tha kiếp (kiếp: một khoảng thời gian cực kỳ dài), được tăng thêm các điều lành, không bị suy thoái, mất mát. Vì sao vậy? A-nan, tỳ-kheo Ca-diếp này ít ham muốn, biết đủ, sống xa lánh chốn đông người, siêng năng tinh tấn, ưa giữ chánh niệm không quên, không ưa nói chuyện vô ích, thiền định và trí tuệ luôn hiện tiền. A-nan, tỳ-kheo Ca-diếp có thể giữa đại chúng mà chỉ dạy, khuyên bảo, khích lệ, làm cho người ta vui mừng; đối với những người tu phạm hạnh, thuyết pháp không biết mỏi, như cha mẹ. A-nan, tỳ-kheo Ca-diếp đối với tứ chúng (bốn hạng đệ tử Phật: tỳ-kheo, tỳ-kheo-ni, cư sĩ nam, cư sĩ nữ) có tầm nhìn xa rộng, thương xót thế gian; vì muốn làm lợi ích, đem an vui cho chúng sinh, chư thiên và loài người, nên đã phát tâm như thế."

 Bấy giờ A-nan bạch Phật: "Bạch Thế Tôn, tỳ-kheo Ca-diếp phát tâm như thế thì làm lợi ích, đem an vui cho bao nhiêu chư thiên và loài người?" Phật nói: "A-nan, tỳ-kheo Ca-diếp khi nhập Niết-bàn sẽ phát lời thề nguyện thế này: 'Nguyện sau khi tôi diệt độ, nhờ sức thần của tôi gia trì, thân và áo của tôi không biến đổi, không hư hoại; tóc, lông, màu da, các giác quan và tay chân cũng không biến đổi, hư hoại, cho đến khi Đức Như Lai Di-lặc (vị Phật sẽ ra đời trong tương lai), bậc Ứng Chánh Biến Tri (Ứng cúng: đáng được cúng dường; Chánh biến tri: hiểu biết chân chính, khắp cùng), ra đời, khiến thân này của tôi được gặp Thế Tôn ấy trong pháp hội đầu tiên, cũng như pháp hội lớn thứ hai, thứ ba. Nhờ sức nguyện của tôi gia trì, sẽ khiến nhiều trăm chúng sinh, nhiều nghìn chúng sinh, nhiều nghìn vạn chúng sinh, nhiều trăm nghìn ức na-do-tha chúng sinh, đạt được quả thánh đạo. Khi Phật Di-lặc thấy thân và áo của tôi không biến đổi, không hư hoại, chúng thanh văn (đệ tử nghe lời Phật dạy mà tu chứng) trong ba pháp hội cũng thấy thân tôi, các giác quan, tay chân và áo ca-sa (áo của người xuất gia) không biến đổi, không hư hoại, rồi sau đó thân tôi sẽ bay lên ở giữa hư không, dùng lửa từ chính thân mình mà xà-duy (hỏa táng) thân mình; hỏa táng xong, tro than cũng không còn hiện ra.' A-nan, đó là sự phát tâm làm lợi ích, đem an vui cho chúng sinh của Ca-diếp.

 A-nan, tỳ-kheo Ca-diếp nhờ sức nguyện ấy gia trì, sau khi làm cho các chúng sinh như thế được thuần thục, thì nhập Niết-bàn. A-nan, sau khi tỳ-kheo Ca-diếp nhập Niết-bàn, sẽ có bốn ngọn núi đá đến chỗ Ca-diếp, che phủ thân ông, hợp lại thành một. A-nan, thân Ca-diếp ở trong bốn núi đá ấy, không biến đổi, không hư hoại; cho đến khi Phật Di-lặc ra đời, trong suốt thời gian ấy, thân của tỳ-kheo Ca-diếp vẫn còn nguyên không hoại, áo ca-sa cũng còn nguyên không hoại. Vì sao vậy? A-nan, người giữ giới trong sạch, người tu phạm hạnh, người có trí tuệ thì điều mình nguyện có thể thành tựu; còn người giữ giới không trong sạch, không tu phạm hạnh, không có trí tuệ, còn tham dục thì không thể thành tựu.

 A-nan, tỳ-kheo Ca-diếp trước đã nhờ sức nguyện gia trì mà nhập Niết-bàn. Nhập Niết-bàn rồi, thân Ca-diếp ấy luôn không biến đổi, hư hoại; tóc, lông, máu thịt, các giác quan và tay chân, cùng y phục cũng không biến đổi, hư hoại; thân cũng không có mùi hôi, cho đến thời Phật Di-lặc. A-nan, khi Phật Di-lặc ấy ra đời, sẽ cùng chín mươi sáu ức tỳ-kheo trong pháp hội đầu tiên đến chỗ Ca-diếp. A-nan, Phật Di-lặc đem thân Ca-diếp chỉ cho chín mươi sáu ức tỳ-kheo ấy và nói: 'Này các tỳ-kheo, tỳ-kheo Ca-diếp này, trong giáo pháp của Như Lai Thích-ca Mâu-ni, là bậc đại thanh văn, giữ hạnh đầu-đà (lối tu khổ hạnh: ăn khất thực, mặc áo vá, ở nơi vắng vẻ, ít ngủ…) bậc nhất, ít ham muốn, biết đủ, sống xa chốn đông người, siêng năng tinh tấn, ưa giữ chánh niệm không quên, không ưa nói chuyện vô ích, thiền định và trí tuệ luôn hiện tiền; có thể giữa đông người mà chỉ dạy, khuyên bảo, khích lệ, làm cho vui mừng; đối với những người tu phạm hạnh, thuyết pháp không biết mỏi, như cha mẹ. Này các tỳ-kheo, tỳ-kheo Ca-diếp này đối với tứ chúng có tầm nhìn xa rộng, hoàn toàn không còn nghi ngờ, tùy thuận theo số đông. Này các tỳ-kheo, các ông hãy xem Ca-diếp thương xót thế gian, vì muốn làm lợi ích, đem an vui cho tất cả trời người nên đã phát tâm như thế.'

 A-nan, Như Lai Di-lặc, bậc Ứng Chánh Biến Tri, trong pháp hội thứ hai sẽ cùng chín mươi bốn ức chúng thanh văn đến chỗ ấy; trong pháp hội thứ ba cùng chín mươi hai ức chúng thanh văn cũng đến chỗ Ca-diếp. A-nan, Phật Di-lặc ấy chỉ cho chín mươi hai ức tỳ-kheo mà nói: 'Tỳ-kheo Ca-diếp này, trong giáo pháp của Như Lai Thích-ca Mâu-ni, là bậc đại thanh văn lớn nhất, giữ hạnh đầu-đà bậc nhất, ít ham muốn, biết đủ… cho đến phát tâm vì muốn làm lợi ích, đem an vui cho tất cả chư thiên và loài người.' A-nan, Như Lai Di-lặc lúc ấy sẽ duỗi tay phải màu vàng ròng xoa đỉnh đầu Ca-diếp, nhìn các tỳ-kheo mà nói: 'Này các tỳ-kheo, tỳ-kheo Ca-diếp này sau khi Phật Thích-ca Mâu-ni diệt độ đã gìn giữ chánh pháp một cách rộng lớn; còn trong chúng này, không có một người nào sau khi Ta diệt độ có thể gìn giữ chánh pháp của Ta rộng lớn như Ca-diếp.'

 A-nan, tỳ-kheo Ca-diếp ấy, trong pháp hội lớn thứ ba, nhờ sức bản nguyện (lời nguyện phát ra từ trước) gia trì, sẽ ở giữa hư không hiện ra đủ loại thần thông, đủ loại biến hóa, rồi dùng lửa từ chính thân mình mà hỏa táng thân mình; hỏa táng xong, tro than không còn hiện ra. Bấy giờ Phật Di-lặc, sau khi khơi dậy (?) Ca-diếp như thế, sẽ nhiều lần thuyết pháp cho chín mươi hai ức tỳ-kheo ấy, khiến nhiều trăm, nhiều nghìn, nhiều ức na-do-tha trăm nghìn trời người đạt được quả thánh đạo. A-nan, vì tỳ-kheo Ca-diếp phát tâm làm lợi ích cho nhiều chúng sinh, ông cũng phát tâm làm lợi ích, đem an vui cho nhiều chúng sinh; như vậy, A-nan, vì tỳ-kheo Ca-diếp và ông đã phát tâm, nên suốt bốn trăm năm có thể gìn giữ chánh pháp của Ta, làm các thần thông biến hóa, tu hành phạm hạnh, mỗi người đều có thể làm lợi ích cho chúng trời và người."

◄ Trước Sau ►

Quay lại danh sách thiên · Giỏ video