Thiên 4 — Quyển 4: Yên Chiêu Vương, Tần Thuỷ Hoàng

 Thập di ký (sách ghi chép những chuyện lạ mà sử chính bỏ sót), quyển bốn

 Yên Chiêu Vương (vua nước Yên thời Chiến Quốc) (năm chuyện)

 Năm thứ hai sau khi vua lên ngôi, nước Quảng Diên đến dâng hai người múa giỏi: một người tên Toàn Quyên, một người tên Đề Mô. Cả hai đều có dáng ngọc, làn da mịn màng, thân nhẹ, hơi thở thơm tho, mềm mại yểu điệu, từ xưa đến nay không ai sánh bằng. Có lúc họ đi mà không để lại dấu chân hay bóng, có lúc nhiều năm không đói. Chiêu Vương cho họ ở trong màn hoa bằng lụa mỏng một lớp, cho uống thứ cao chế từ loại đá đẹp như ngọc (?), cho ăn lúa kê mọc bên suối Đan.

 Vua lên đài Sùng Hạ, gọi hai người đến. Họ lượn vòng bay múa, dường như không tự đứng vững được. Vua lấy dải tua mũ (?) phất qua, cả hai liền múa. Dung nhan diễm lệ, uyển chuyển hơn cả chim loan bay lượn, tiếng hát nhẹ nhàng bay bổng. Vua sai các nữ ca kỹ hát thay khúc ấy. Tiếng hát trong trẻo, âm điệu ngân dài, nhưng so với họ thì dù là tiếng hát làm bụi trên xà nhà bay lên, làm cây cối rung động (ví tiếng hát cực hay) cũng chưa đáng khen. Điệu múa thứ nhất tên là "Oanh Trần" (Bụi quấn), ý nói thân họ nhẹ đến lẫn vào với bụi. Điệu thứ hai tên là "Tập Vũ" (Lông chim tụ), ý nói dáng uyển chuyển như lông chim bay theo gió. Điệu cuối tên là "Toàn Hoài" (Xoay vào lòng), ý nói tay chân mềm mại quấn quýt như chui vào trong vạt áo, tay áo.

 Rồi vua cho trải chiếu vằn lân, rắc hương Thuyên Vu. Hương này có từ nước Ba Dặc. Thấm xuống đất thì đất đá đều thơm. Dính vào gỗ mục, cỏ thối thì chúng đều xanh tốt trở lại. Đem xông xương khô thì da thịt đều mọc lại. Lấy bột hương rải xuống đất dày bốn năm tấc (tấc: đơn vị đo chiều dài xưa, mỗi tấc khoảng hai xăng-ti-mét), cho hai cô gái múa trên đó. Múa suốt ngày mà không để lại dấu vết, vì thân họ nhẹ.

 Lúc ấy có một con chim loan trắng bay một mình, ngậm nghìn cọng bông lúa. Bông lúa tự mọc giữa không trung, hoa và hạt rơi xuống đất thì mọc rễ, ra lá. Một năm thu hoạch trăm lần, một cọng lúa chở đầy một xe, nên gọi là "bông lúa tốt đầy xe". Chiếu vằn lân là chiếu khảm xen các thứ châu báu để trang trí, đều làm thành hình mây ráng, kỳ lân, chim phượng.

 Chiêu Vương lại lấy tay áo vẫy, người múa đều dừng lại. Vua biết họ là người thần kỳ, cho ở trên đài Sùng Hạ, bày gối chiếu để nghỉ ngơi và yến tiệc, sai người hầu canh giữ. Vua vốn thích thuật thần tiên, nên con gái của trời Huyền Thiên đã mượn hình mà hóa thành hai người này. Đến cuối đời Chiêu Vương, không ai biết họ ở đâu. Có người nói họ dạo chơi ở sông Hán, có người nói họ ở bờ sông Y, sông Lạc.

 Năm thứ tư, vua ở trong chính tẩm (phòng chính của vua trong cung), gọi bề tôi là Cam Nhu đến hỏi: "Quả nhân (cách vua tự xưng một cách khiêm tốn) có chí theo đạo tiên, muốn học phép trường sinh cửu thị (sống lâu mãi, không già không chết), có thể thành được không?"

 Cam Nhu đáp: "Thần từng đi chơi núi Côn Đài, thấy một ông lão tóc bạc rủ xuống mà trông như đứa trẻ, dung mạo trong như băng tuyết, dáng người như con gái chưa chồng. Máu ông trong, xương cứng, da chắc, ruột nhẹ. Ông đi qua Bồng Lai, Doanh Châu (các núi tiên ngoài biển trong truyền thuyết), vượt biển biếc, lên trời xuống đất, đi lại không cùng. Đó là bậc thượng tiên (tiên bậc cao nhất). Bởi vì ông bỏ được dục vọng vướng víu, lìa được những ham muốn yêu thích, gột rửa tinh thần, dứt hết tạp niệm, nên thường được dạo chơi ở cửa Thái Cực (cõi gốc nguyên sơ của trời đất).

 Nay đại vương để sắc đẹp mê hoặc mắt, để món ngon làm sướng miệng, cung nữ thành đàn làm lòng mê, trí động. Với người mình yêu thì chỉ sợ dung nhan không đẹp bằng ngọc, eo thon răng trắng chỉ lo không bằng thần nữ. Như thế mà muốn đẩy lùi tuổi già, cưỡi mây ngao du, thì khác gì cầm tấm ngọc, cái chén nhỏ mà đong biển cả, nắm sợi tơ mảnh mà kéo mặt trời mặt trăng quay lại, sao có thể được!"

 Chiêu Vương bèn bỏ sắc đẹp, bớt món ngon, ở yên trong chính tẩm. Vua ban cho Cam Nhu một bộ áo lông chim (áo của người tu tiên), và nêu khen nơi ông ở là "làng Minh Chân" (làng sáng tỏ chân lý).

 Năm thứ bảy, nước Mộc Tư đến chầu; đó là một tên khác của nước Thân Độc (tức Ấn Độ). Có một người có đạo thuật tên là Thi... (chữ tên bị mất) (?). Hỏi tuổi thì nói: "Một trăm ba mươi tuổi." Ông vác tích trượng (gậy có vòng kim loại của nhà sư), cầm bình, nói: "Rời nước tôi năm năm mới đến được kinh đô nước Yên." Ông giỏi thuật huyễn hoặc (phép ảo thuật làm mê hoặc người xem).

 Từ đầu ngón tay ông hiện ra một ngôi phù đồ (tháp Phật) mười tầng, cao ba thước (thước: đơn vị đo xưa, mỗi thước khoảng hai mươi ba xăng-ti-mét), cùng các vị trời, thần tiên, khéo léo đẹp đẽ tuyệt vời. Những người ấy đều chỉ cao năm sáu phân (phân: một phần mười tấc, khoảng hai mi-li-mét), giương cờ phướn, lọng che, đánh trống nhảy múa, đi vòng quanh tháp, tiếng ca hát như người thật.

 Ông phun nước thành sương mù, tối mịt cả mấy dặm. Chốc lát lại thổi thành gió mạnh, sương mù đều tan. Lại thổi ngôi tháp trên ngón tay, tháp dần dần bay vào trong mây. Lại từ tai trái hiện ra rồng xanh, từ tai phải hiện ra hổ trắng. Lúc mới ra chỉ dài một hai tấc, dần dần lớn đến tám chín thước. Chốc lát gió đến mây nổi, ông liền lấy một tay vẫy, rồng và hổ đều chui vào trong tai.

 Ông lại há miệng hướng về mặt trời, thì thấy có người ngồi xe lọng lông chim, đánh xe bằng con li (loài rồng không sừng) và chim hộc (chim thiên nga), đi thẳng vào trong miệng. Ông lại lấy tay ấn lên ngực, thì nghe trong vạt áo, tay áo có tiếng sấm ầm ầm. Lại há miệng, thì thấy lọng lông chim, con li, chim hộc nối nhau từ trong miệng đi ra.

 Ông thường ngồi giữa nắng, dần dần thấy thân hình nhỏ lại, có khi hóa thành ông già, có khi thành trẻ con, rồi bỗng chốc chết đi, hương thơm đầy nhà. Có lúc gió mát thổi đến, ông lại sống dậy với hình dạng như trước. Bùa chú, phép ảo, thần kỳ quái lạ không biết đâu là cùng.

 Năm thứ tám, nước Lư Phù đến chầu, phải vượt sông muôn dặm mới tới. Họ kể rằng trong nước họ, núi sông không có chim thú dữ. Nước không nổi sóng, gió không làm gãy cây. Người đều thọ ba trăm tuổi, kết cỏ làm áo, gọi là "áo cỏ". Đến chết vẫn không già, ai cũng biết hiếu thảo, nhường nhịn. Người thọ trên trăm tuổi thì kính trọng nhau theo lễ như người ruột thịt.

 Người chết được chôn ngoài đồng, lấy gỗ thơm, cỏ thiêng vùi lấp thi hài. Làng xóm cùng giúp đưa tang, tiếng gào khóc vang động cả rừng núi, hang hốc, nguồn sông vì thế ngừng chảy, cây cối mùa xuân vì thế đổi màu. Trong thời gian chịu tang, nước và cháo không vào miệng; đợi đến khi xương người chết đã thành bụi, rồi mới ăn. Xưa vua Đại Vũ men theo núi mà khơi dòng sông (trị thủy), đã nêu khen đất ấy là "nước không già, hiếu thảo thuần hậu".

 Lời bàn (của người biên tập sách): Phàm loài có linh tính đều bẩm thụ khí trời, mang hình tượng của nhị nghi (trời và đất); nhận mệnh mà sinh ra, bao gồm đủ ngũ đức (năm đức tốt: nhân, nghĩa, lễ, trí, tín). Cho nên phải giữ sự thuần hậu sáng suốt để sửa mình, lấy việc ban ơn giúp người làm gốc. Đạo nghĩa vốn từ tình máu mủ trời sinh, nên lúc cha mẹ còn sống thì hết lòng yêu kính; lòng hiếu xuất phát từ sự nhân từ trong tâm, nên khi cha mẹ mất thì thương nhớ, tưởng niệm đến cùng. Đó là tình thường khi đối xử với muôn vật, là đạo thường của người có hiểu biết.

 Vì vậy, lòng trung thành can gián một khi đã đến nơi thì hợp với lẽ phải mà thông đến cõi vô hình; ý nghĩa thiêng liêng đã phát từ trong lòng thì thần linh vì thế mà cảm ứng rõ ràng. Dấu tích hiển hiện, thần linh rõ rệt, giáng xuống các điềm lành; làm theo đạo không trái thì xa gần đều nêu khen đức tốt. Đẹp thay người nước lạ, cách biệt với sự giáo hóa của bậc đế vương, không được nghe đạo lớn. Nói về phép nước của họ thì người Trung Hoa và người các tộc khác có khác nhau, nhưng xem chính sự giáo hóa của họ thì lại khá tốt đẹp, khác hẳn phong tục các nơi xa lạ (?). Lễ nghĩa vẫn còn ở các tộc bốn phương, sự việc còn ghi trong các văn cáo xưa; phong tục hiếu thảo nhường nhịn thì không nơi nào là không chuộng.

 Năm thứ chín, Chiêu Vương nhớ đến những chuyện thần kỳ. Có Cốc Tương Tử, một người học đạo, nói với vua: "Tây Vương Mẫu (nữ thần đứng đầu các tiên ở phương tây trong truyền thuyết) sắp đến chơi, ắt sẽ giảng về thuật hư vô (đạo lý trống rỗng, không vướng bận của Đạo gia)." Chưa đầy một năm, Vương Mẫu quả nhiên đến. Bà cùng Chiêu Vương dạo dưới rừng Toại, giảng cho vua thuật dùi gỗ lấy lửa của Viêm Đế (vị vua thần thoại thời thượng cổ, người dạy dân làm ruộng). Bà lấy cao của cây quế xanh, đốt lên soi sáng ban đêm.

 Bỗng có con thiêu thân ngậm lửa, hình dạng như con chim sẻ đỏ, bay đến phất qua trên cao quế. Con thiêu thân này sinh ra từ hang núi Viên Khâu. Hang ấy thông suốt lên chín tầng trời, trong có những hạt châu nhỏ như cát chảy, có thể xâu kết lại làm đồ đeo; đó chính là phân của loài thiêu thân thần. Thiêu thân này sống nhờ khí trời, uống sương, bay mà không bao giờ đậu xuống; các tiên giết nó để luyện đan dược (thuốc tiên).

 Tây Vương Mẫu cùng các tiên dạo trên núi Viên Khâu, gom những con thiêu thân thần ấy, đựng vào giỏ ngọc, sai tiên đồng bằng ngọc đeo giỏ đi khắp bốn phương tận cùng, rồi giáng xuống sân cung nước Yên, lấy thiêu thân ra cho Chiêu Vương xem. Vua nói: "Nay xin con thiêu thân này để luyện cửu chuyển thần đan (thuốc tiên luyện đi luyện lại chín lần, uống vào thành tiên)!" Vương Mẫu không cho.

 Chiêu Vương ngồi trên đài Ác Nhật cao chạm mây (?), từ trên đó có thể sờ tới mặt trời. Lúc ấy có con chim đen đầu trắng đậu xuống chỗ vua ngồi, ngậm viên châu Động Quang, đường kính một thước. Viên châu này đen như sơn mài, treo lên soi trong phòng thì trăm vị thần cũng không giấu được hình bóng linh hồn mình.

 Châu này xuất từ đáy suối Âm. Suối Âm ở phía bắc núi Hàn, nằm trong dòng Viên Thủy (nước tròn), gọi như vậy vì sóng nước ở đó luôn xoay tròn mà chảy. Ở đó có con trai đen biết bay, qua lại trên Ngũ Nhạc (năm ngọn núi lớn linh thiêng của Trung Hoa). Xưa thời Hoàng Đế, Vụ Thành Tử dạo trên đỉnh núi Hàn, bắt được con trai đen trên vách núi cao, nhờ đó mà biết trai đen biết bay.

 Đến thời Yên Chiêu Vương, có nước đem trai ấy dâng lên vua. Vua lấy nước sông Dao Chương rửa sạch cát bùn, rồi than rằng: "Từ khi mặt trời mặt trăng được treo lên trời đến nay, ta thấy trai đen sinh châu đã tám chín mươi lần; con trai này nghìn năm mới sinh một viên châu." Viên châu dần dần nhẹ đi, nhỏ lại. Chiêu Vương thường giữ châu trong người; giữa những tháng nóng gắt, thân thể vẫn tự thấy nhẹ nhõm mát mẻ, nên gọi là "viên châu tiêu nóng gọi mát".

 Tần Thủy Hoàng (bốn chuyện)

 Năm đầu đời Thủy Hoàng, nước Khiên Tiêu dâng một người thợ khắc ngọc, vẽ giỏi, tên là Duệ. Vua sai ông ngậm màu vẽ đỏ xanh phun xuống đất, liền thành hình yêu quái núi rừng và các loài quái lạ. Ông khắc ngọc thành hình trăm loài thú, lông như thật. Con nào cũng được khắc chữ trước ngực, ghi ngày tháng. Người thợ lấy ngón tay vạch xuống đất một đường dài trăm trượng (trượng: đơn vị đo xưa, bằng mười thước), thẳng như căng dây mực. Trong khoảng một tấc vuông, ông vẽ được bản đồ bốn sông lớn, năm núi lớn và các nước.

 Ông lại vẽ rồng phượng, giương cánh như sắp bay. Những hình ấy đều không được vẽ con ngươi; nếu vẽ vào thì chúng ắt bay đi, chạy mất. Thủy Hoàng than: "Hình khắc hình vẽ sao có thể bay chạy được!" Vua sai lấy sơn nguyên chất chấm vào mỗi con một mắt cho hai con hổ ngọc. Mười ngày sau thì hai con hổ biến mất, không biết đi đâu.

 Người ở vùng núi và đầm nói: "Thấy hai con hổ trắng, mỗi con thiếu một mắt, đi theo nhau, màu lông giống nhau, khác với loài hổ thường thấy." Năm sau, phương tây dâng hai con hổ trắng, mỗi con thiếu một mắt. Thủy Hoàng mở cũi ra xem, ngờ là hai con đã mất trước kia, bèn đâm chết. Xem ngực thì quả đúng là hai con hổ ngọc khắc năm đầu. Đến khi Hồ Hợi (con Thủy Hoàng, vua thứ hai nhà Tần) mất nước, kiếm báu và các vật thần cũng theo thời thế mà tan tác.

 Thủy Hoàng thích chuyện thần tiên. Có người nước Uyển Cừ cưỡi thuyền ốc đến. Thuyền hình như con ốc, lặn đi dưới đáy biển mà nước không thấm vào, còn gọi là "thuyền Luân Ba" (thuyền chìm trong sóng). Người nước ấy cao mười trượng, đan lông chim lông thú để che thân. Thủy Hoàng trò chuyện với họ; nói đến lúc trời đất mới mở ra, họ kể rõ ràng như chính mắt nhìn thấy.

 Người ấy nói: "Thần lúc nhỏ đạp trên khoảng không mà đi giật lùi, mỗi ngày đi được muôn dặm. Đến khi già yếu thì ngồi một chỗ mà thấy được việc ở ngoài trời đất. Nước của thần cách Hàm Trì, nơi mặt trời lặn, chín vạn dặm, lấy muôn năm làm một ngày. Ở đó thường âm u mây mù; gặp ngày nắng thì trời bỗng mở toang, mây xé ra, sáng rực như sông Trường Giang, sông Hán. Khi ấy có rồng huyền, phượng đen lượn bay xuống.

 Đến đêm thì người ta đốt đá để nối tiếp ánh sáng ban ngày. Đá này lấy từ núi Nhiên (núi cháy); đất đá ở đó đều tự phát sáng trong suốt, gõ vào thì vỡ ra, hình như hạt kê, một hạt soi sáng cả gian nhà. Xưa Viêm Đế bắt đầu dạy người bỏ ăn sống, chính là dùng thứ lửa này. Nay người nước thần dâng loại đá ấy. Có khi ném đá xuống khe suối thì nước sủi bọt sôi sục chảy đến mấy chục dặm, nên gọi nước ấy là Tiêu Uyên (vực cháy).

 Nước thần cách gò Hiên Viên mười vạn dặm. Con của Thiếu Điển (tức Hoàng Đế) lấy đồng ở núi Thủ Sơn đúc thành đỉnh lớn. Thần trước đó trông thấy nước ấy có khí của kim loại và lửa chuyển động, chạy đến xem thì ba cái đỉnh đã đúc xong. Thần lại thấy ở châu Ký có khí lạ, ứng điềm có thánh nhân ra đời, quả nhiên bà Khánh Đô sinh ra vua Nghiêu. Lại thấy mây đỏ bay vào đất Phong, Cảo (kinh đô nhà Chu), chạy đến xem, quả có điềm chim sẻ đỏ báo nhà Chu sắp hưng thịnh." Thủy Hoàng nói: "Đây là thần nhân." Từ đó vua càng tin thuật tiên.

 Thủy Hoàng dựng đài Vân Minh, tìm hết gỗ quý bốn phương, lùng hết thợ khéo trong thiên hạ. Phía nam lấy được cây biếc ở Yên Khâu, cát cháy ở sông Lịch, bùn đỏ ở Bôn Đô, tre trắng ở Vân Cương. Phía đông lấy được cây bách vân gấm ở Thông Loan, cây thông rồng ở Phiêu Toại, cây giá sao ở Hàn Hà, cây tử ở Ngoan Vân. Phía tây lấy được vàng nổi ở Lậu Hải, ngọc bích vân lông chim ở Lang Uyên, cây dâu màu ráng ở Địch Chướng, tre tròn (?) ở Trầm Đường. Phía bắc lấy được sơn khô ở Minh Phụ, cây kỷ có vân ở Âm Phản, hổ phách đen (?) ở Khiên Lưu, ngọc thơm ở Ám Hải. Bao nhiêu của quý vật lạ đều tụ về đây.

 Có hai người bay lên khoảng không, leo cây, vung rìu búa giữa không trung; bắt đầu làm từ giờ Tý (nửa đêm), đến giờ Ngọ (giữa trưa) đã xong. Người Tần gọi là "đài Tý Ngọ". Cũng có người nói rằng ở đất hướng Tý (phương bắc) và đất hướng Ngọ (phương nam) mỗi nơi dựng một đài. Hai thuyết này còn ngờ, chưa rõ thuyết nào đúng.

 Trương Nghi và Tô Tần (hai nhà du thuyết nổi tiếng thời Chiến Quốc) cùng chí hướng, ham học. Họ thay phiên nhau cắt tóc đem bán để nuôi nhau. Có khi đi làm thuê chép sách, không phải lời của thánh nhân thì không đọc. Gặp các sách Phần, Điển (sách cổ ghi chép về các vua thời thượng cổ) mà đang đi đường không có gì để ghi, họ bèn lấy mực viết vào lòng bàn tay và mặt trong đùi, đêm về chép lại, chẻ tre làm thẻ để viết. Hai người thường xin ăn dọc đường, bóc vỏ cây đan làm bao sách để đựng những sách hay trong thiên hạ.

 Có lần họ nghỉ dưới một gốc cây lớn, đang nghỉ thì ngủ thiếp đi. Có một vị tiên sinh hỏi: "Hai anh sao siêng năng khổ cực thế?" Trương Nghi, Tô Tần hỏi lại: "Ông là người nước nào?" Ông đáp: "Ta sinh ở Quy Cốc." Nơi ấy cũng gọi là Quỷ Cốc; chữ "quỷ" ở đây nghĩa là "quy" (trở về). Lại có thuyết nói "Quy" là tên một hang núi. Hai người bèn xin học thuật của ông. Ông dạy họ lối biện luận để thuyết phục người đời, vượt hơn kẻ tầm thường, rồi thò tay vào trong ngực lấy ra hai quyển sách về thuật du thuyết, nói về việc phò giúp thời thế. Sách Cổ sử khảo nói: "Đó là Quỷ Cốc Tử; chữ quỷ và quy đọc gần giống nhau."

 Tần vương Tử Anh lên ngôi được tất cả một trăm ngày thì quan lang trung (chức quan hầu cận trong cung) Triệu Cao mưu giết ông. Tử Anh ngủ ở cung Vọng Di, đêm mơ thấy một người cao mười trượng, râu tóc xanh biếc, đi giày ngọc, ngồi xe đỏ, đánh ngựa đỏ, đến trước cổng cung, nói muốn gặp Tần vương Tử Anh. Người giữ cửa cho vào, Tử Anh bèn nói chuyện với người ấy. Người ấy bảo Tử Anh: "Ta là sứ giả của trời, từ Sa Khâu đến. Thiên hạ sắp loạn, sẽ có kẻ cùng họ với nhà vua định giết hại tàn bạo."

 Hôm sau thức dậy, Tử Anh ngờ Triệu Cao, bèn giam Cao vào ngục ở Hàm Dương, treo trong giếng; bảy ngày Cao vẫn không chết. Lại bỏ Cao vào vạc nước để nấu, bảy ngày nước vẫn không sôi, bèn đem giết. Tử Anh hỏi cai ngục: "Cao là thần chăng?" Cai ngục nói: "Lúc mới giam Cao, thấy Cao giữ trong người một viên thuốc màu xanh, to bằng trứng chim sẻ." Khi ấy có phương sĩ (người theo các thuật luyện đan, cầu tiên) nói: "Tổ tiên Triệu Cao được truyền phép luyện đan của Hàn Chung, nên tháng đông ngồi trên băng cứng, ngày hè nằm trên lò lửa mà không thấy lạnh hay nóng."

 Đến khi Cao chết, Tử Anh vứt xác Cao ở ngã đường thông chín ngả; có đến nghìn nhà khóc đưa. Có người thấy một con chim sẻ xanh từ xác Cao bay ra, bay thẳng vào mây. Sự linh nghiệm của thuốc luyện chín lần đến đây mới đáng tin. Người Tử Anh mơ thấy chính là hồn của Thủy Hoàng; đôi giày ngọc người ấy mang là do An Kỳ tiên sinh (một vị tiên thời Tần) để lại. Lẽ huyền bí của ma quỷ thì muôn đời vẫn như một.

 Lời bàn: Phàm loài có linh tính, có tư chất hơn người, ít ai không mong sống lâu, không cầu được trường sinh. Nhưng nếu trái với tài năng, tính chất của mình thì càng mong lại càng xa. Vì sao vậy? Vì cung điện nhiều tầng, nhà cao vút để thỏa thích xa hoa; gái đẹp mềm mại để buông thả mê đắm; nhạc Cửu Thiều, Lục Độ (các khúc nhạc cổ của các vua thượng cổ) để làm vui tai; vui giận, phạt tội, ban thưởng để tỏ uy quyền. Tinh thần chìm đắm trong những vướng bận thường ngày, chí ý mệt mỏi vì rong ruổi mưu tính, hao kiệt tâm trí, bào mòn khí hòa mà trời ban.

 Tần Chính (tức Tần Thủy Hoàng, tên là Doanh Chính) tự cho công mình cao hơn Tam Hoàng, đời mình vượt hơn Ngũ Đế (các vị vua huyền thoại thời thượng cổ), bị Từ Phúc (phương sĩ được sai ra biển tìm thuốc tiên) mê hoặc, rốt cuộc chết ở Sa Khâu. Yên Chiêu Vương thì biết đón tiếp các thần một cách lễ độ, nên trăm vị thần linh hưởng ứng tụ về. Cả hai đều muốn bỏ việc đời để đến cõi chân thật tột cùng, gột sạch bụi trần mà mong bay lên mây.

 Việc ấy ví như đem ngòi rãnh mà sánh với sông Ngân, đem nấm sớm (loại nấm sáng mọc chiều chết) mà sánh với cây xuân (cây trong truyền thuyết sống hàng nghìn năm), đứng trên núi Côn Lôn mà mong vượt khỏi trời đất, đổ một sọt đất mà mong leo tới sông Ngân. Vì sao? Vì trông lên mà không có bậc thang nào. Sách Bão Phác Tử nói: "Người học đạo nhiều như lông trâu, người đắc đạo hiếm như sừng kỳ lân." Như trí tuệ của Tần Thủy Hoàng và Yên Chiêu Vương, tuy hơi thấy được dáng dấp của tiên, nhưng chưa vào được cõi huyền diệu chân thật. Bởi vì họ còn nhiều mê lầm hẹp hòi, tình đời vướng víu chưa dứt hết.

 Còn như phép thần thông biến hóa huyền diệu thì thay đổi muôn vàn. Cho nên nói rằng: những người thong thả đi giữa mây rủ, những bạn cưỡi bóng đạp ráng, mới có thể cùng họ sánh vai bước chung, ở cùng một chốn. Những điều thần diệu kỳ lạ tột bậc theo các phương mà đến; những hình dạng lạ lùng làm mê hoặc người vượt biên giới mà tới. Nhờ phép thần mà biến hóa đến cùng, nhân biến hóa mà thấu tột cái thần diệu; gặp những hình tượng khó gọi tên, linh dị quái lạ không thể lường được.

 Sách Hoài Nam Tử nói: "Thuật ngậm sấm phun lửa có từ nhà Vạn Tất (sách ghi các phép thuật của Hoài Nam vương)." Những chuyện như lông tơ còn nguyên trong lò lửa lớn (?), khói lửa bốc cháy trong nước băng, những thứ như thuyền ốc ở Lậu Hải, những loại như châu biết bay, ráng mây chìm xuống, nghìn kiểu muôn loại, sách vở chưa ghi rõ. Từ khi có phép thần biến hóa đến nay, những điều thần kỳ ấy không gì sánh được; há là thứ mà lời phù phiếm dối trá của đời sau có thể dòm ngó, hay kẻ tuổi ngắn trí hẹp có thể bắt chước được sao!

 Nay xem sách của Tử Niên (tức Vương Gia, tác giả sách này), chuyện về Tô Tần, Trương Nghi lời kể khác nhau mà dấu tích giống nhau; hoặc là do âm chữ gần giống nhau, hoặc là do phong tục địa phương khác biệt. Đem đối chiếu với các sách cổ và sử sách, đâu chỉ riêng chuyện Tô Tần, Trương Nghi là có chỗ khác nhau mà thôi!

◄ Trước Sau ►

Quay lại danh sách thiên · Giỏ video