Thập di ký (sách ghi chép những chuyện bị sót ngoài sử chính), quyển bảy
Nước Ngụy (triều Tào Ngụy thời Tam Quốc)
Người đẹp được Văn Đế (Ngụy Văn Đế Tào Phi) yêu quý, họ Tiết tên Linh Vân, người đất Thường Sơn. Cha tên Nghiệp, làm đình trưởng (chức nhỏ trông coi một "đình", tức một trạm kiêm đơn vị hành chính ở thôn quê, lo giữ trật tự) ở làng Toản. Mẹ họ Trần, theo Nghiệp ở cạnh đình. Nhà sống nghèo hèn. Đêm đến, mẹ thường họp các bà hàng xóm cùng ngồi kéo sợi, đốt thân cây gai, cây ngải để lấy ánh sáng.
Linh Vân mười lăm tuổi, nhan sắc tuyệt trần. Trai trẻ trong xóm đêm đến rình xem trộm, nhưng không ai nhìn thấy được.
Năm Hàm Hy thứ nhất (?), Cốc Tập ra làm thái thú (quan đứng đầu một quận) quận Thường Sơn. Ông nghe nói đình trưởng có con gái đẹp mà nhà rất nghèo. Lúc ấy Văn Đế đang tuyển con gái nhà lương thiện vào lục cung (sáu cung, tức chốn hậu cung của vua). Cốc Tập đem của báu đáng nghìn vàng làm lễ hỏi nàng. Được rồi, ông dâng nàng lên Văn Đế.
Linh Vân nghe tin phải xa cha mẹ thì nức nở mấy ngày liền, nước mắt ướt đẫm áo. Đến lúc lên xe ra đi, nàng lấy chiếc ống nhổ bằng ngọc hứng nước mắt, ống nhổ liền thành màu đỏ. Từ khi rời Thường Sơn cho tới kinh đô, nước mắt trong ống đông lại như máu.
Vua sai mười cỗ xe chạm vẽ hoa văn ra đón. Bánh xe và vành xe đều chạm bằng vàng, trục bánh sơn vẽ màu đỏ. Phía trước ách xe có các loại châu báu kết thành rồng phượng, miệng ngậm chuông "bách tử" (chùm chuông nhỏ, tượng trưng cho đông con nhiều cháu). Chuông kêu leng keng hòa nhau, vang khắp rừng đồng. Xe kéo bằng trâu màu xanh đen, mỗi ngày đi ba trăm dặm (dặm: đơn vị đo đường, khoảng bốn trăm mét). Giống trâu này do nước Thi Đồ dâng, chân như móng ngựa.
Hai bên đường đốt hương "thạch diệp" (lá đá). Thứ đá này xếp thành nhiều lớp chồng lên nhau, trông như vân mẫu (một loại khoáng chất tách được thành từng lá mỏng, óng ánh). Ánh khí của nó trừ được các bệnh dịch độc hại. Hương này do nước Phúc Đề dâng.
Khi Linh Vân còn cách kinh đô mấy chục dặm, ánh đèn dầu, đèn nến nối nhau không tắt. Xe cộ và người theo hầu chật cả đường, bụi bốc lên che lấp cả sao và trăng. Người thời ấy gọi là "trần tiêu" (đêm bụi). Lại đắp đất làm đài, nền cao ba mươi trượng (trượng: đơn vị đo dài, bằng mười thước, khoảng hơn hai mét), xếp nến dưới chân đài, gọi là "Chúc đài" (đài nến). Nhìn từ xa trông như hàng sao rơi xuống đất. Lại dọc bên đường lớn, cứ một dặm dựng một cột đồng cao năm thước (thước: khoảng hai mươi bốn xăng-ti-mét) để đánh dấu số dặm.
Vì thế người đi đường hát rằng: "Hòe xanh hai bên đường lắm bụi bay, lầu rồng cửa phượng ngước trông cao vời. Gió mát mưa phùn quyện hương tới, trên đất nhô kim, lửa soi đài." Câu bảy chữ cuối là lời sấm báo điềm gở. Dựng cột đồng đánh dấu số dặm bên đường, ấy là nghĩa "trên đất nhô kim". Đặt nến dưới chân đài, ấy là nghĩa "lửa ở dưới đất".
Nhà Hán làm vua nhờ Hỏa đức, nhà Ngụy làm vua nhờ Thổ đức (thuyết ngũ đức: mỗi triều đại ứng với một trong năm hành Kim, Mộc, Thủy, Hỏa, Thổ, các triều nối nhau theo vòng tương sinh. Hán ứng với hành Hỏa tức lửa, Ngụy ứng với hành Thổ tức đất). Lửa lặn mà đất dấy lên. "Trên đất nhô kim" nghĩa là nhà Ngụy mất mà nhà Tấn (ứng với hành Kim) nổi lên.
Khi Linh Vân còn cách kinh đô mười dặm, vua ngồi xe chạm ngọc ra ngắm cảnh xe cộ, người theo hầu rầm rộ. Vua than rằng: "Xưa có câu 'sáng làm mây bay, chiều làm mưa rơi' (lời thần nữ núi Vu Sơn trong bài phú của Tống Ngọc, ý ví người đẹp như tiên giáng trần). Nay chẳng phải mây chẳng phải mưa, chẳng phải sáng chẳng phải chiều." Rồi vua đổi tên Linh Vân thành "Dạ Lai" (nghĩa là "đến lúc đêm"). Vào cung rồi, nàng được vua sủng ái.
Có nước ngoài dâng cây trâm cài đầu gắn hỏa châu (ngọc châu sáng như lửa), chạm hình rồng và chim loan (loài chim thần giống phượng). Vua nói: "Ngọc sáng và lông chim trả nàng còn không kham nổi, huống chi thứ nặng như rồng với loan!" Bèn thôi, không đưa cho nàng.
Dạ Lai khéo tay kim chỉ tuyệt diệu. Dù ngồi trong màn sâu, không cần ánh đèn nến, nàng cắt may xong ngay tức khắc. Áo không do Dạ Lai may thì vua không mặc. Trong cung gọi nàng là "Châm thần" (thần kim chỉ).
Lời bàn của người biên soạn: Vận của Ngũ đế (năm đức ứng với năm hành, luân phiên làm chủ các triều đại) thay nhau sinh ra rồi mất đi, nổi lên rồi chìm xuống, nối tiếp nhau, và đều hiện trước qua lời nói. Đồng dao (bài hát của trẻ con, xưa tin là báo trước việc đời) đã ứng nghiệm từ thời Xuân Thu. Lời sấm (lời tiên tri) đến cuối đời Hán thì nhiều vô kể. Có lời được ghi rõ trong điển tịch xưa, có lời gửi trong các sách đồ, sách ký. Xét kỹ trong Hà đồ, Lạc thư (hai bộ đồ hình thần bí tương truyền hiện ra từ sông Hoàng Hà và sông Lạc, được coi là gốc của lời sấm), cách ứng với vận mỗi triều mỗi khác. Vua Đường Nghiêu mang chính thống Hỏa đức nhường ngôi cho họ Ngu (vua Thuấn), nhà Đại Hán mang Hỏa đức trao ngôi cho nhà Ngụy. Các đời nối nhau như thế là hợp lẽ.
Còn việc nổi danh nhờ chiếc ống ngọc (?), là do sự việc mà đến. Rồi nàng nhờ dáng vẻ mềm mại mà được tiến vào cung, lại nhờ tài may vá tuyệt khéo mà được sủng ái. Duyên dáng dịu dàng như thế, vinh hoa ấy chẳng phải nhà nàng có từ bao đời, mà có được chỉ trong một sớm: rời bỏ cảnh hèn mọn kia, bước lên cỗ xe lộng lẫy này.
Ngụy Minh Đế (Tào Duệ) xây đài Lăng Vân. Vua tự mình đào đất, quần thần đều phải gánh sọt, vác cuốc. Trời âm u giá rét, người chết nằm gối lên nhau. Các chiếc đỉnh (vạc lớn bằng đồng, biểu tượng quyền lực quốc gia) ở Lạc Dương và Nghiệp đều rung chuyển ban đêm, tự dời chỗ. Lại nghe dưới đất trong cung có tiếng oán than.
Bọn Cao Đường Long dâng biểu can rằng: "Bậc vương giả nên giữ yên lặng để nuôi dân. Nay tiếng than thở đã hiện ra cả nơi người lẫn nơi quỷ, xin bệ hạ giảm bớt xa xỉ, để chuộng sự tiết kiệm, mộc mạc." Vua vẫn không dừng, còn tìm khắp nơi của lạ, gom góp châu báu, sửa sang đài các mấy năm mới xong. Người can ngăn càng nhiều, vua mới bỏ sự phiền phí mà quay về tiết kiệm, thu nhặt xác người chết mà chôn cất. Người và thần đều cảm động, các điềm lành liền ứng hiện.
Dưới chân núi Thái Sơn có hai tảng đá vân liền nhau như cây "liên lý" (hai thân riêng mà liền làm một, được coi là điềm hòa hợp tốt lành), cao mười hai trượng, hình như cây bách, vân đá rực rỡ như người chạm khắc. Từ dưới lên trên đều liền vào nhau, chỉ khoảng giữa hở rộng sáu thước, trông như cây thật. Các cụ già nói: "Cuối đời Tần, hai tảng đá cách nhau hơn trăm bước, cỏ hoang lấp kín, không có lối đi. Đến đầu đời vua Ngụy, mới thấy dần dần xích lại gần, như đôi cửa khuyết (hai lầu cao đứng đối nhau trước cổng cung)." Đất và đá thuộc loại Âm, nhà Ngụy ứng với Thổ đức, nên đó là điềm thiêng.
Cỏ cây trong vườn ngự và trong nhà dân đều mọc liền cành. Có cỏ hợp hoan, hình như cỏ thi (loại cỏ xưa dùng thân để bói), một gốc trăm thân. Ban ngày các cành xòe tỏa sum suê, ban đêm chụm lại thành một thân, muôn cành không sót cành nào, gọi là "thần thảo" (cỏ thần). Ở nước Bái có con kỳ lân vàng hiện ra ở phương Mậu Kỷ (Mậu và Kỷ là hai can thuộc hành Thổ, ứng với vị trí trung tâm), đều là điềm lành của Thổ đức. Bèn lập đàn Mậu Kỷ, sao vàng rực sáng ban đêm. Lại dựng đài Mão Tất để tế hai sao ấy (Mão và Tất là hai trong hai mươi tám tú, tức hai mươi tám chòm sao chia bầu trời), vì đó là phân dã của nước Ngụy (vùng sao trên trời ứng với một vùng đất dưới mặt đất). Mỗi năm theo mùa đều tế lễ.
Nhậm Thành vương Tào Chương là con của Vũ Đế (Tào Tháo, được truy tôn là Ngụy Vũ Đế). Từ nhỏ đã cứng cỏi, quả cảm. Ông học thuật âm dương vĩ hậu (thuật dựa vào lẽ âm dương, sách vĩ thư và việc xem điềm trời, khí tiết để đoán việc), thuộc lòng mấy nghìn lời trong sách Lục kinh (sáu bộ kinh điển của Nho gia) và thiên Hồng phạm. Vũ Đế mưu đánh Ngô, Thục, hỏi Chương kế quyết định để dụng binh thuận lợi.
Vương giỏi bắn cung cả tay trái lẫn tay phải, lại học múa kiếm, cách trăm bước bắn trúng sợi râu sợi tóc. Lúc ấy quận Lạc Lãng dâng một con hổ, vằn như gấm đốm, nhốt trong cũi sắt. Đến cả những tay dũng mãnh (?) cũng không dám coi thường. Chương nắm đuôi hổ kéo ra quấn quanh cánh tay, hổ cụp tai không dám kêu. Ai cũng phục sức thần dũng của ông. Lại có lần Nam Việt dâng một con voi trắng con trước mặt vua, Chương lấy tay ghì vòi nó, voi nằm phục không động đậy.
Văn Đế đúc một quả chuông nặng vạn cân (cân: đơn vị đo khối lượng, thời ấy khoảng hơn hai trăm gam), đặt ở điện Sùng Hoa. Muốn dời đi, trăm lực sĩ không lay nổi, Chương liền cõng lên mà chạy. Bốn phương nghe tiếng thần dũng của ông, đều thôi binh, lo tự giữ mình. Vua nói: "Với sức hùng mạnh của vương, nuốt chửng Ba Thục dễ như con cú ngậm con chuột chết mà thôi!"
Chương mất, được làm lễ tang như Đông Bình vương đời Hán. Khi linh cữu đưa đi, trên không trung nghe có tiếng mấy trăm người khóc. Người đưa tang đều nói: xưa những người bị loạn quân giết hại đều không có quan quách (áo quan trong và áo quan ngoài), vương có lòng nhân, đã thu nhặt xương mục của họ mà chôn. Người chết vui mừng dưới đất, hồn thiêng cảm ơn, nên mới ca ngợi đức của vương. Quan chép sử nước soạn bộ "Nhậm Thành vương cựu sự" (Chuyện cũ của Nhậm Thành vương) ba quyển, đầu đời Tấn được cất giữ ở bí các (kho sách quý trong cung).
Năm Kiến An thứ ba (năm 198, niên hiệu của Hán Hiến Đế), nước Tư Đồ dâng "trầm minh thạch kê" (gà đá kêu dưới lòng đất), màu đỏ như son, to bằng con chim yến. Nó thường ở trong lòng đất, đến giờ thì gáy, tiếng vang rất xa. Người nước ấy nghe gà gáy thì giết con vật để tế, rồi đào đất chỗ có tiếng gáy thì bắt được gà. Nếu thiên hạ thái bình, gà bay lượn lên xuống, được coi là điềm lành, nên cũng gọi là "bảo kê" (gà báu). Nước ấy không có gà nhà, chỉ nghe tiếng gà trong đất mà biết giờ khắc.
Đạo gia kể: "Xưa tiên nhân Đồng Quân đi hái đá, chui vào hang mấy dặm, được con gà đá đỏ, giã nát làm thuốc. Người uống thuốc ấy có giọng nói và hơi thở mạnh mẽ, sống lâu đến mức chết sau cả trời đất." Xưa năm Bảo Đỉnh thứ nhất (?) đời Hán Vũ Đế, phương tây dâng vật quý lạ, có con chim yến bằng hổ phách, đặt trong phòng yên tĩnh thì tự kêu và bay lượn trong phòng, chắc cũng là loài này. Sách Lạc thư nói: "Đó là báu vật của cơ đồ nhà vua, là điềm của Thổ đức, là điềm lành của nhà Đại Ngụy."
Năm thứ hai sau khi Minh Đế lên ngôi, vua lập vườn Linh Cầm (vườn chim thiêng). Chim lạ thú hiếm do các nước phương xa dâng đều nuôi trong vườn này. Nước Côn Minh dâng chim "thấu kim" (chim nhả vàng). Người nước ấy nói: "Đất chúng tôi cách Nhiên Châu chín nghìn dặm, có giống chim này, hình như chim sẻ mà màu vàng, lông mềm và dày, thường bay lượn trên biển. Người giăng lưới (?) bắt được thì coi là điềm cực tốt. Nghe đức của Đại Ngụy lan đến tận chốn xa xôi, nên vượt núi vượt biển đến dâng nước lớn."
Vua được chim, nuôi trong vườn Linh Cầm, cho ăn ngọc trai, cho uống óc rùa. Chim thường nhả ra vụn vàng như hạt kê, đem đúc có thể làm đồ dùng. Xưa thời Hán Vũ Đế, có người dâng chim sẻ thần, chắc cũng là loài này. Chim này sợ sương tuyết, nên vua dựng một gian nhà nhỏ cho nó ở, gọi là "Tịch Hàn đài" (đài tránh rét). Cửa ra vào và cửa sổ đều làm bằng thủy tinh, để trong ngoài thông ánh sáng.
Cung nữ tranh nhau lấy vàng chim nhả ra để trang sức trâm cài, đồ đeo, gọi là "tịch hàn kim" (vàng tránh rét). Cho nên cung nữ chế giễu nhau rằng: "Không đeo vàng tránh rét, sao được lòng đế vương?" Thế là những kẻ ưa làm duyên quyến rũ tranh nhau loạn xạ thứ vàng quý ấy để trang sức, đến cả lúc đi lúc nằm cũng giắt theo mình để mong được vua sủng ái. Đến khi họ Tào nhà Ngụy diệt vong, ao đài đều thành tro tàn, chim nhả vàng cũng tự bay đi mất.
Năm Hàm Hy thứ hai (năm 265), ban đêm trong cung có con thú lạ, màu trắng sáng sạch, đi vòng quanh cung. Hoạn quan thấy, tâu lên vua. Vua nói: "Cung cấm sâu kín, nếu có thú lạ thì đều không phải điềm lành." Vua sai hoạn quan rình xem. Quả nhiên thấy một con hổ trắng nhỏ chạy khắp các phòng. Người rình phóng cây kích (vũ khí cán dài, đầu có mũi nhọn và lưỡi ngang) trúng ngay mắt trái nó. Đến khi lại xem, chỉ thấy máu dưới đất, không thấy hổ đâu nữa. Lục soát khắp trong cung và các ao giếng, không thấy gì.
Tiếp theo lục trong kho báu, thấy một chiếc gối ngọc hình đầu hổ, mắt có vết thương, vết máu còn ướt. Vua thông hiểu việc xưa, nghe biết rộng, nói: "Nhà Hán giết Lương Ký, lấy được một chiếc gối ngọc đầu hổ, nói là do nước Đơn Trì dâng. Xem dưới cằm gối có chữ triện (lối chữ cổ), nói đó là gối của Đế Tân (vua Trụ), từng cùng Đát Kỷ gối chung. Đó là báu vật còn lại từ đời Ân." Lại theo thiên Ngũ đế bản kỷ thì Đế Tân ở cuối đời Ân. Từ đó đến năm Hàm Hy đã trải rất nhiều năm, đời này truyền đời khác. Phàm châu báu để lâu thì sinh ra tinh linh, ắt là có vật thần nương vào.
Năm nhà Ngụy nhường ngôi cho nhà Tấn, dưới cửa khuyết phía bắc có luồng ánh sáng trắng hình như chim sẻ, chốc chốc bay qua bay lại. Quan coi việc tâu lên vua. Bắt (?) được thì là một con chim yến trắng, cho là vật thần, bèn làm lồng bằng vàng, đặt trong cung. Được mười ngày thì không biết nó đi đâu mất.
Người bàn nói: "Đó là điềm lành của Kim đức. Xưa thời Sư Khoáng có chim yến trắng đến làm tổ." Tra sách Thụy ứng đồ (sách vẽ và giải các điềm lành), quả đúng như lời bàn. Màu trắng hợp với Kim đức (trong ngũ hành, hành Kim ứng với màu trắng), Sư Khoáng lại là người nước Tấn (nước Tấn thời Xuân Thu), nghĩa xưa nay khớp với nhau.
Tiết Hạ, người đất Thiên Thủy, học rộng không ai sánh kịp. Khi mẹ mang thai ông, nằm mộng thấy có người tặng một hòm áo, nói: "Phu nhân ắt sinh được con hiền tài sáng suốt, sẽ được đế vương tôn trọng." Bà mẹ ghi nhớ ngày nằm mộng.
Đến khi sinh Hạ, tới tuổi nhược quán (tuổi hai mươi, tuổi làm lễ đội mũ của con trai), tài ăn nói hơn người. Ngụy Văn Đế cùng ông bàn luận suốt ngày không nghỉ, ông đối đáp trôi chảy, không chút ngập ngừng vướng mắc. Vua nói: "Xưa Công Tôn Long được khen là biện luận nhanh nhạy, nhưng vòng vo, hão huyền, dối trá. Nay những điều ngươi nói, không phải lời thánh nhân thì không bàn, đến bọn Tử Du, Tử Hạ (học trò giỏi của Khổng Tử) cũng không hơn được. Nếu Trọng Ni (Khổng Tử) ở nước Ngụy, hẳn cũng cho ngươi vào nhà trong (ý nói được nhận làm học trò đắc truyền)."
Vua tự tay viết thư cho Hạ, đề là "Nhập thất sinh" (người học trò được vào nhà trong). Ông làm quan đến chức Bí thư thừa (quan phó coi sách vở, văn thư của triều đình). Ông sống rất nghèo, vua cởi áo ngự ban cho, quả đúng như giấc mộng trước kia. Tên tuổi ông đứng đầu một thời, là bậc cao sĩ (người có học vấn và phẩm cách cao) của một đời.
Điền Trù, người đất Bắc Bình. Lưu Ngu bị Công Tôn Toản hại chết, Trù nhớ thương không nguôi, tới mộ Ngu bày lễ gà và rượu. Tiếng khóc thảm thiết vang động rừng đồng, chim bay vì thế kêu buồn thảm, thú chạy vì thế rên rỉ nằm phục. Trù nằm trong đám cỏ, bỗng có người báo: "Lưu U Châu (Lưu Ngu, từng làm quan đứng đầu châu U) đến, muốn cùng Điền Tử Thái (tên tự của Điền Trù) nói chuyện đời trước."
Trù tinh ý, hiểu xa, biết đó là hồn Lưu Ngu. Đến gần, ông lạy, khóc đến không đứng vững, rồi cùng nhau dâng gà và rượu. Trù say. Ngu nói: "Công Tôn Toản đang ráo riết tìm ngươi, nên trốn tránh để khỏi bị hại!" Trù lạy mà thưa: "Tôi nghe nghĩa vua tôi, khi sống thì phải giữ trọn lễ. Nay được thấy hồn thiêng của chúa công, xin được cùng về chín tầng đất (cõi chết), chết rồi danh vẫn không mất, sao lại có thể trốn chạy!" Ngu nói: "Ngươi là kẻ sĩ trung trinh muôn đời, hãy hết sức giữ gìn thân mình!" Rồi bỗng biến mất, Trù cũng tỉnh rượu.
Tào Hồng là em họ của Vũ Đế (Tào Tháo), nhà đầy của cải, ngựa tốt thành bầy. Khi Vũ Đế đánh Đổng Trác, đi đêm bị mất ngựa, Hồng đem con ngựa mình đang cưỡi dâng lên. Con ngựa ấy tên là "Bạch Hộc" (thiên nga trắng). Khi ngựa chạy, chỉ nghe tiếng gió trong tai, chân như không chạm đất. Tới sông Biện, Hồng không qua được, Tào Tháo kéo Hồng lên ngựa cùng qua sông. Đi mấy trăm dặm mà chỉ trong chớp mắt đã tới, lông chân ngựa không ướt. Người thời ấy cho là ngựa cưỡi gió mà đi, cũng là ngựa thần của một đời. Tục ngữ có câu: "Lướt trên không mà nhảy vọt, là Bạch Hộc nhà họ Tào."
Lời bàn của người biên soạn: Bậc vương giả mở rộng muôn cõi làm nước nhà, lấy biển và núi làm thành làm hào, vốn là để yên dân, nuôi đức, rủ áo khoanh tay mà thiên hạ vẫn yên trị. Bỏ phí tổn của việc dạo chơi, dắt dân theo đạo dạy dỗ thuần hậu, không xây cung điện cao lớn, vườn rừng thì ít ỏi. Rui nhà bằng gỗ thô không đẽo gọt, vua Nghiêu (Đào Đường) nhờ thế mà tỏ rõ sự tiết kiệm. Cung điện thấp, ăn uống đạm bạc, vua Vũ (người lập nhà Hạ) lấy đó để răn sự xa xỉ.
Đến các vua đời Tam đại (ba triều Hạ, Thương, Chu) về sau thì mất đạo ấy. Hao của tốn sức, lấy sự kiêu sang lộng lẫy mà khoe nhau. Xa xỉ như nhà ngọc quỳnh, giàu sang như đài ngọc bích, vét cạn tài khéo như thần của thợ, sức người cực nhọc khổ sở. Đến thời Xuân Thu, vương thất nhà Chu suy đồi, người đắp thành làm bài hát than thở, mệt mỏi vì lao dịch. Nước Tấn xây cung Kỳ Đề (?), công trình khiến dân oán hận. Nước Tống dấy công dịch xây cửa Trạch Môn, người lao khổ than thở xót xa. Trước thì đài Cô Tô (đài của Ngô vương Phù Sai) chất chồng phí tổn, sau thì cung A Phòng (cung của Tần Thủy Hoàng) vét kiệt sức dân. Họ tự cho cơ nghiệp vững như núi sông, danh vượt muôn đời, vậy mà tông miếu bị lật đổ, cũng bởi thế mà thật đáng thương.
Trộm xét Minh Đế, ngự trên vùng trung nguyên màu mỡ thịnh vượng, uy linh khiến người khiếp sợ, sức mạnh sánh với các đời trước. Điềm lành và báu vật thần kỳ, sử chép không ngớt. Cống phẩm quý từ phương xa, kho không tháng nào trống. Chiếm một phương trong thế chân vạc ba nước, xưng hùng bốn biển. Thế nhưng đạo giáo hóa của thánh nhân thì kém Nghiêu, Vũ, công nghiệp truyền đời thì thua nhà Chu (họ Cơ) và nhà Hán. Phía đông bị Mân, Ngô làm cho mắc nghẹn, phía tây bị Cung, Thục làm cho đau đớn. Quân lính năm nào cũng dấy, của cải ngày càng hao. Vua không biết theo đó mà nuôi dưỡng trăm họ, nhìn xa về sự chất phác thuở trước. Cung điện thì cực kỳ lộng lẫy, ao đài thì mặc sức mở rộng, rốt cuộc chuốc lấy diệt vong, số trời há chẳng phải như thế sao!
Nhậm Thành vương mưu sâu, dũng mãnh như thần, trí thông suốt mọi nghề (?). Dù là tài kiếm của Lai Chu (?), tài bắn của Bồng Mông (người học bắn với Hậu Nghệ, nổi tiếng thiện xạ) cũng không hơn được. Điền Trù thờ người chết như khi còn sống, giữ tiết thẳng ngay, lòng thành đến cực điểm, thấu tới thần minh. Tào Hồng lấy trung nghĩa cương liệt làm lòng, thương người thân, lo việc nước. Ngựa giỏi của Mục Mãn (Chu Mục Vương, tên là Mãn, tương truyền có tám con ngựa thần), đem so với "Bạch Hộc", có thể nói là ngang sức ngang tài.
◄ Trước
Sau ►
Quay lại danh sách thiên · Giỏ video