Thập di ký (Ghi chép những chuyện bị bỏ sót), quyển tám
Nước Ngô
Khi mẹ Tôn Kiên mang thai Kiên, bà nằm mơ thấy ruột mình lòi ra quấn quanh eo. Có một bé gái cõng bà đi vòng quanh bên ngoài cửa Xương Môn của đất Ngô, rồi trao cho bà một cọng cỏ tranh thơm. Bé gái nói: “Đây là điềm lành, bà ắt sẽ sinh được người con tài giỏi, hùng mạnh. Nay ban cho bà đất đai: con bà sẽ làm vua ở vùng đất ứng với sao Dực, sao Chẩn (hai chòm sao trong hai mươi tám chòm sao chia bầu trời; theo phép chia trời ứng với đất, chúng ứng với miền Kinh Sở phía nam), đứng thế chân vạc trong thiên hạ (cùng hai nước khác chia ba thiên hạ như ba chân cái vạc). Trong vòng trăm năm, sẽ ứng vào việc đem vật báu lạ trao cho người khác.”
Nói xong thì bà tỉnh dậy. Sáng ra bà đi bói (bói bằng cỏ thi, một loại cỏ dùng để gieo quẻ). Người bói nói: “Bé gái trong mộng cõng bà đi vòng cửa Xương Môn chính là tinh khí của sao Thái Bạch (sao Kim; theo thuyết ngũ hành, sao này thuộc hành Kim, ứng với phương tây và màu trắng), cảm ứng mà hiện vào giấc mộng.” Phàm bậc đế vương nổi lên tất có dấu vết thần kỳ tự bày ra; khí trắng là màu của hành Kim. Đến khi nước Ngô mất, đất đai về tay nhà Tấn, đó chính là điềm nghiệm của giấc mộng.
Lời ghi thêm (lời bàn của người biên soạn): Xét sách Ngô thư chép: “Khi mẹ Tôn Kiên mang thai Kiên, bà mơ thấy ruột lòi ra quấn quanh cửa Xương Môn.” Lời ấy khác với thuyết của họ Vương (Vương Gia, người soạn sách này). Phương tây là ngôi của hành Kim, hợp với đức Kim của nhà Tấn (theo thuyết ngũ đức, mỗi triều đại ứng với một hành, nhà Tấn ứng với hành Kim). Điềm hưng vong về sau mới nghiệm. Ấy là báo trước việc Ngô mất mà trao lại cho Tấn.
Sáu loại mộng, tám loại điềm ứng đã được bày rõ trong Chu Dịch. Những chuyện mơ được trao hoa lan, mơ ôm mặt trời vào lòng (các điềm mộng báo sinh con quý thời xưa) thì tương tự nhưng không giống hẳn. Đến năm họ Tôn dựng nước Ngô, đặt niên hiệu Gia Hòa (nghĩa là “lúa tốt”), thì điềm cỏ tranh thơm quả là đáng tin.
Đến năm Thái Khang thứ nhất nhà Tấn, Tôn Hạo (vua cuối cùng nước Ngô) dâng nộp sáu chiếc ấn tỷ (con dấu của vua) bằng vàng, nói rằng: “Lúc ấy không có thợ ngọc, nên lấy vàng làm ấn tỷ.” Họ Tôn chiếm cứ Giang Đông, thâu tóm cả vùng Bách Việt, nuốt trọn đất Hán Dương, uy thế làm Trung Nguyên khiếp sợ; sự nghiệp giàu mạnh sánh ngang trong ba nước hùng mạnh. Bấy giờ vẫn còn nơi chưa thần phục, năm nào cũng nổi binh đao; lúc nào cũng bực bội trong lòng với đất Thục, phẫn uất với đất Yên, đất Ngụy. Bốn phương chưa yên, phải lo việc chinh phạt, lại thêm việc quân, nên giữ nếp tiết kiệm giản dị, bỏ những khoản phí chơi bời xa xỉ, lấp con đường chạm trổ hoa mỹ, không muốn dân bốn phương phải nhọc nhằn, chứ không phải là không có thợ ngọc.
Vốn có thể coi nhẹ châu ngọc nơi ao, nơi núi (?), rẻ rúng thứ ngọc quý (?); như nhà Hán khinh những mảnh ngọc vụn đầy xe (?), nước Yên vứt ngọc thô dưới mái hiên (?), ném ngọc xuống sông, bỏ vàng vào đáy hang; nghĩa ấy đã sáng tỏ từ xưa. Chăm lo đề cao sự tiết kiệm, há chẳng phải là cao quý sao! Đến khi nước Ngô mất, đem ấn vàng của sáu đời nộp về cho Tấn, thì giấc mộng của mẹ Tôn Kiên đã ứng nghiệm.
Triệu phu nhân của vua Ngô là em gái của thừa tướng (chức quan đứng đầu các quan, giúp vua điều hành việc nước) Triệu Đạt. Bà vẽ giỏi, khéo léo không ai bằng, có thể dùng ngón tay đan tơ màu thành tấm gấm có hình mây ráng, rồng rắn; tấm lớn thì dài đến một thước, tấm nhỏ thì vuông chừng một tấc. Trong cung gọi bà là “tuyệt kỹ khung cửi”. Tôn Quyền thường than rằng nước Ngụy, nước Thục chưa dẹp xong, nên trong lúc rảnh việc quân, muốn tìm người vẽ giỏi để vẽ hình núi sông, địa thế và thế trận. Triệu Đạt bèn tiến cử em gái mình. Tôn Quyền sai bà vẽ địa thế của Cửu châu (chín châu, chỉ toàn cõi Trung Hoa) và các núi lớn ở các phương.
Phu nhân thưa: “Màu vẽ rất dễ phai mất, không thể giữ quý lâu được. Thiếp biết thêu, xin thêu trên tấm lụa vuông hình các nước, vẽ ra hình Ngũ Nhạc (năm ngọn núi lớn linh thiêng của Trung Hoa), sông biển, thành ấp và thế trận.” Thêu xong, bà dâng lên vua Ngô; người đương thời gọi bà là “tuyệt kỹ kim thêu”. Dù là chuyện khắc con khỉ trên đầu chiếc gai, hay chiếc thang mây, con diều gỗ biết bay (?) (những món kỳ xảo của các thợ khéo đời xưa), cũng không đẹp hơn thứ này.
Tôn Quyền ở cung Chiêu Dương, mệt vì nóng nực, bèn vén tấm màn lụa mỏng màu tía lên. Phu nhân nói: “Thứ này chưa đáng quý.” Tôn Quyền bảo bà nói rõ ý mình. Bà đáp: “Thiếp muốn dốc hết tâm trí, làm sao cho buông màn lụa xuống mà gió mát vẫn tự lọt vào, nhìn ra ngoài không có gì che chắn, các người hầu đứng hai bên đều thấy mát rượi, như cưỡi gió mà đi.” Tôn Quyền khen hay. Phu nhân bèn chẻ (?) sợi tóc, dùng keo thần nối lại. Keo thần sản xuất ở nước Uất Di, dùng để nối dây cung, dây nỏ bị đứt, đứt trăm lần thì nối được cả trăm lần. Bà dệt thành thứ lụa mỏng (?), mất mấy tháng mới xong, cắt may thành tấm màn. Từ trong hay ngoài nhìn vào đều thấy nó phất phơ như làn khói khẽ lay, mà trong phòng tự nhiên mát mẻ.
Bấy giờ Tôn Quyền thường đi theo quân, lần nào cũng mang tấm màn này theo làm trướng khi ra trận. Giăng ra thì rộng dài một trượng (một trượng là mười thước, khoảng hơn hai mét thời ấy), cuộn lại thì có thể nhét vừa trong chiếc gối. Người đương thời gọi bà là “tuyệt kỹ sợi tơ”. Vì vậy nước Ngô có “ba tuyệt kỹ”, khắp bốn biển không ai sánh được sự tài tình ấy. Về sau có kẻ tham được sủng ái, tìm cách nịnh vua, nói rằng phu nhân dùng trò ảo thuật để mê hoặc vua, vì thế bà bị giáng truất. Tuy bị nghi ngờ mà thất sủng, những món đồ khéo léo bà làm ra vẫn còn được lưu giữ. Khi nước Ngô mất, không biết chúng ở đâu nữa.
Phan phu nhân của vua Ngô: cha bà phạm tội, bà bị sung vào Chức thất (xưởng dệt trong cung, nơi người nhà của kẻ có tội bị đưa vào làm việc). Dung mạo bà ít ai sánh kịp, là người đẹp nhất vùng Giang Đông. Hơn trăm người cùng bị giam ở đó gọi bà là thần nữ, kính nể mà không dám gần. Quan coi việc tâu lên vua Ngô; vua sai người vẽ chân dung bà. Phu nhân buồn rầu không ăn, gầy rộc đi, đổi cả hình dạng. Người thợ vẽ đúng dáng thật ấy dâng lên. Vua Ngô xem xong thì vui mừng, cầm chiếc như ý bằng hổ phách (như ý là một vật cầm tay, cán cong, đầu như cái nấm linh chi, dùng để gãi hoặc cầm chơi) vuốt lên bức tranh, chiếc như ý lập tức gãy. Vua than: “Đây là thần nữ! Vẻ mặt buồn rầu còn làm người ta mê đắm được, huống hồ lúc vui vẻ!” Bèn sai xe chạm trổ đến Chức thất đón bà vào hậu cung. Quả nhiên bà được sủng ái nhờ nhan sắc.
Vua thường cùng phu nhân dạo chơi trên đài Chiêu Tuyên, trong lòng vui thích. Khi đã say khướt, vua nhổ vào chiếc bình ngọc, sai thị nữ đem đổ xuống dưới đài, thì được một chiếc nhẫn bằng ngọc hỏa tề (một loại đá quý màu đỏ như lửa). Vua liền treo nó lên cành lựu, rồi dựng đài ngay tại chỗ ấy, đặt tên là đài Hoàn Lựu (nghĩa là “nhẫn trên cây lựu”). Bấy giờ có người can rằng: “Nay Ngô và Thục đang tranh hùng, cái tên ‘Hoàn Lựu’ đọc nghe như ‘hoàn Lưu’ (trả lại cho họ Lưu, tức nhà Thục), sẽ thành điềm gở mất!” Tôn Quyền bèn đảo tên lại thành đài Lựu Hoàn.
Vua lại cùng phu nhân dạo chơi ở đài câu cá, câu được con cá lớn. Vua rất mừng. Phu nhân nói: “Xưa nghe chuyện có người câu được cá mà khóc (điển Long Dương quân nước Ngụy câu được cá lớn thì khóc, vì sợ mình như con cá nhỏ trước đó, sẽ bị bỏ khi vua có người đẹp hơn), nay ngài lại lấy làm mừng. Có mừng ắt có lo, xin lấy đó làm điều răn sâu sắc!” Đến những năm cuối, bà dần bị gièm pha, rồi dần bị xa lánh, ruồng bỏ. Người đương thời nói: “Phu nhân biết trước điềm báo nhỏ nhặt, thật như thần.” Vua Ngô vì thế bãi tiệc, phu nhân quả nhiên bị ruồng bỏ, đuổi đi. Nền đài câu cá đến nay vẫn còn.
Lời ghi thêm: Hai vị phu nhân họ Triệu và họ Phan, đẹp đẽ, sáng láng, giỏi tài nghệ, dịu dàng mà như có thần thông, có lẽ cũng thuộc hàng nữ thần du chơi trên sông Hán, nữ thần sông Lạc, hay nữ thần núi Vu đất Kinh “sớm làm mây, chiều làm mưa”. Thế mà vẫn biết tránh thói được sủng ái mà mê hoặc vua, nhìn thấy thời cơ nên tiến hay nên lui. Đầy thì ắt vơi, đạo có lúc thịnh lúc suy, ở chỗ cực thịnh thì tất suy, lẽ ấy vốn đã rõ. Nói đến chuyện tươi tốt hay héo tàn, thì như cây cỏ, hoa nở rồi rụng, lúc căng lúc chùng, đó là lẽ tất nhiên. Lời khéo gièm pha thêu dệt, các vua đời trước đã tin theo mà mê muội. Vì thế đời Chu trước kia có chuyện Thân hậu và Bao Tự (Bao Tự được vua U vương sủng ái, Thân hậu bị phế), đời Hán trước kia có chuyện Ban tiệp dư và Triệu Phi Yến (Ban tiệp dư bị Triệu Phi Yến gièm pha mà thất sủng) được chép tường tận. Khác đời mà nghe chuyện giống nhau, thật đáng than thở!
Năm Hoàng Long thứ nhất, nước Ngô bắt đầu đóng đô ở Vũ Xương. Bấy giờ phía nam quận Việt Tủy dâng chim Bối Minh (nghĩa là “quay lưng với ánh sáng”), hình dáng như chim hạc, khi đậu không hướng về phía sáng, tổ thường quay về phía bắc, nhiều thịt ít lông, tiếng kêu biến đổi trăm cách; nghe tiếng chuông, khánh, sênh, vu (các loại nhạc khí) thì vỗ cánh lắc đầu. Người đương thời cho là điềm lành. Năm ấy dời đô đến Kiến Nghiệp, các phương xa dâng nhiều của quý vật lạ. Người Ngô nói sai giọng, gọi chim Bối Minh thành chim Bối Vong (nghĩa là “phản bội và diệt vong”). Trong nước cho đó là điềm gở lớn: chưa đầy trăm năm sẽ có chuyện tang loạn, phản bội, diệt vong, người người tan tác chạy trốn, xóm làng hoang tàn không còn khói bếp. Quả nhiên đúng như lời ấy. Về sau không biết con chim này ở đâu.
Mẹ của Trương Thừa là bà họ Tôn. Khi mang thai Trương Thừa, bà ngồi thuyền nhẹ dạo chơi ven bến sông, bỗng có con rắn trắng dài ba thước (thước thời ấy khoảng hơn hai mươi phân) nhảy vào thuyền. Bà khấn: “Nếu ngươi là điềm lành thì đừng cắn ta!” Rồi quấn rắn lại mang về, đặt trong phòng. Qua một đêm đến xem thì không thấy rắn nữa, bà than tiếc. Hàng xóm bảo nhau: “Hôm qua thấy nhà họ Trương có một con hạc trắng vỗ cánh bay vút lên mây.” Họ kể lại với mẹ Trương Thừa, bà sai người bói.
Người bói nói: “Đây là điềm lành. Rắn và hạc là những loài sống lâu; từ trong nhà bay lên mây là hình ảnh từ thấp lên cao. Xưa vua Ngô là Hạp Lư chôn cất em gái, đem người đẹp, của báu, kiếm lạ chôn theo, dốc hết của cải đất Giang Nam. Chưa đầy mười năm, mây ngũ sắc phủ khắp khe suối, người đẹp dạo chơi trên mộ, ngỗng trời trắng bay lượn trong rừng, hổ trắng gầm bên sườn núi; đều là tinh linh thuở trước, nay hiện ra ở đời, sẽ khiến con cháu bà đạt địa vị cao nhất trong hàng bề tôi, nổi danh khắp vùng Giang Nam. Nếu sinh con trai, có thể đặt tên là Bạch Hộc (ngỗng trời trắng).” Đến khi Trương Thừa ra đời, làm quan đến thừa tướng, Phụ Ngô tướng quân (tướng quân mang danh hiệu “giúp nước Ngô”), thọ hơn chín mươi tuổi; đó là điềm lành của rắn và ngỗng trời.
Lời ghi thêm: Nước sắp mất thì điềm báo hiện ra trước. Sách Tả truyện nói: “Thần minh hiện ra là để xem xét đức hạnh của người.” Đến khi Tôn Hạo tự trói tay ra hàng (sau được phong là Quy Mệnh hầu), thì đó là điềm đã nghiệm. Rắn và ngỗng trời là loài thiêng nhất trong loài bò sát và loài chim, họ Trương cho là điềm tốt lành. Sách Ngô Việt Xuân Thu và các thuyết tạp nhạp của bách gia đều chép: vua Ngô Hạp Lư chuộng tô vẽ, chôn cất xa hoa, chôn sống người đẹp, cất giấu nhiều của báu. Mấy trăm năm sau, ngỗng trời thiêng bay lượn trong rừng núi, hổ thần gầm trên gò đồi, thanh kiếm Trạm Lư (một thanh kiếm báu nổi tiếng thời xưa) bay sang nước Sở. Gom hồn ma, tụ yêu quái, giàu đẹp đến cùng cực, nhưng quái dị mà mất lẽ phải; chẳng bằng chết đi cho mau mục nát (lời Khổng Tử chê việc chôn cất xa xỉ).
Xưa kia Hoàn Đồi nước Tống (làm quan quách bằng đá xa xỉ) và Thịnh Cơ (ái phi của Chu Mục vương, được chôn cất linh đình), sử sách đời trước đã chê họ kiêu xa mê muội; còn chuyện Quý Trát chôn con giản dị ở giữa đất Doanh và đất Bác, chuyện Dương Vương Tôn dặn chôn mình không áo quan, thì người quân tử quý vì hợp lễ. Xem từ thời xa xưa, rồi xét kỹ thời giữa, tìm trong các sự tích, thì sự tiết kiệm và sự xa hoa cách nhau rất xa. Đến đời sau, dần dần khoe khoang phô trương; khi sống thì càng chìm đắm trong dâm dật, khi chết thì bắt người chôn theo, chất chứa của báu, rồi cũng thành bụi đất tiêu tan; trái với nghĩa chết cùng huyệt (?), thật đáng than thở thay!
Lã Mông về với nước Ngô, vua Ngô khuyên ông học hành. Lã Mông bèn đọc rộng các sách, lấy Kinh Dịch làm gốc. Có lần ông say khướt trong buổi tiệc của Tôn Sách, bỗng nằm xuống ngủ, trong mộng đọc thuộc lòng cả một bộ Chu Dịch, chốc lát giật mình tỉnh dậy. Mọi người đều hỏi. Lã Mông đáp: “Vừa rồi tôi mơ thấy Phục Hy, Chu Công, Văn Vương (những bậc thánh đời xưa được coi là người làm nên Kinh Dịch), cùng tôi bàn chuyện hưng vong của các đời, đạo mặt trời mặt trăng chính bền mà sáng tỏ, đều thấu đến chỗ tinh vi, cùng đến chỗ huyền diệu. Tôi chưa hiểu hết ý sâu xa, nên chỉ đọc suông văn chữ mà thôi.” Mọi người trong tiệc đều nói: “Lã Mông nói mê mà thông Chu Dịch.”
Lời ghi thêm: Lòng chí thành đến cực điểm thì hợp với cõi u minh (cõi thần linh vô hình), sáng ngang mặt trời mặt trăng, khớp với bốn mùa, cho nên đức có thể hợp với ba thời xưa (thượng cổ, trung cổ, hạ cổ), đạo có thể hợp với chỗ huyền vi của thần linh. Như chuyện Trịnh Huyền cảm được bậc thánh đời trước (mơ thấy Khổng Tử), chuyện Chu Bàn mơ thấy người ở Đông Lý (?), dấu tích giống nhau mà sự việc khác nhau, đều rạng rỡ trong sử sách xa xưa; tìm chỗ ẩn kín, móc chỗ sâu xa, tinh diệu ở ý nghĩa huyền vi. Các thuyết của môn đồ Khổng Tử cũng không bằng cái học của Lã Mông.
Tôn Hòa yêu Đặng phu nhân, thường cho ngồi trên đầu gối. Một lần Tôn Hòa múa chiếc như ý bằng pha lê dưới trăng, lỡ làm bị thương má phu nhân, máu chảy dây ra quần, người đẹp càng đau đớn. Tôn Hòa tự liếm vết thương cho bà, rồi sai thái y (thầy thuốc trong cung) bào chế thuốc. Thái y nói: “Có được tủy rái cá trắng, trộn với bột ngọc và bột hổ phách, thì sẽ xóa được vết sẹo này.” Tôn Hòa liền treo giải trăm lạng vàng, ai tìm được tủy rái cá trắng thì thưởng hậu. Có người đánh cá ở Phú Xuân nói: “Con vật này biết người muốn bắt thì trốn vào hang đá. Chờ lúc nó bày cá ra như cúng tế (rái cá bắt cá thường bày la liệt bên bờ), có những con rái cá đánh nhau mà chết, trong hang hẳn có xương khô. Tuy không còn tủy, nhưng xương ấy có thể trộn với ngọc giã thành bột, rắc lên vết thương thì sẹo sẽ mất.”
Tôn Hòa bèn sai bào chế thứ cao này, nhưng cho hổ phách nhiều quá, nên khi khỏi rồi vẫn còn một chấm đỏ như son; nhìn gần lại càng thêm xinh đẹp. Các thê thiếp được yêu muốn tranh sủng, đều lấy son đỏ chấm lên má rồi mới vào hầu. Thói mê hoặc lây sang nhau, rồi thành phong tục lẳng lơ.
Tôn Lượng làm tấm bình phong bằng lưu ly (thủy tinh), rất mỏng mà trong suốt, thường giăng ra dưới trăng trong những đêm thanh. Ông thường ở cùng bốn người thiếp yêu, đều là những người đẹp nhất từ xưa đến nay: người thứ nhất tên Triêu Xu, người thứ hai tên Lệ Cư, người thứ ba tên Lạc Trân, người thứ tư tên Khiết Hoa. Ông cho bốn người ngồi bên trong bình phong, từ ngoài nhìn vào như không có gì ngăn cách, chỉ có hương thơm là không lọt ra ngoài. Ông pha chế cho bốn người bốn loại hương, đều là sản vật của phương xa nước lạ. Hễ những nơi họ đi qua, dự tiệc, nghỉ ngơi, hương thơm thấm vào áo, càng nhiều năm càng đậm, giặt trăm lần không phai, nên gọi là “hương trăm lần giặt”. Có khi lấy tên người đặt tên hương, nên có hương Triêu Xu, hương Lệ Cư, hương Lạc Trân, hương Khiết Hoa. Mỗi khi Tôn Lượng đi chơi, bốn người này đều ngồi cùng xe, cùng chiếu; khi đến hầu đều theo thứ tự tên hương mà trước sau, không được lộn xộn. Căn phòng họ ở gọi là “Phòng ngủ yêu kiều nhớ hương”.
Nước Thục
Cam hậu của Tiên chủ (tức Lưu Bị, vua đầu tiên nước Thục) là người đất Bái, xuất thân hèn kém. Thầy xem tướng trong làng nói: “Cô gái này về sau sẽ cao sang, địa vị cao nhất trong cung.” Đến khi bà lớn lên, dáng vóc khác thường; năm mười tám tuổi, da thịt như ngọc, mềm mại, dáng điệu duyên dáng, dung nhan diễm lệ. Tiên chủ gọi bà vào trong màn lụa mỏng; người đứng ngoài cửa nhìn vào thấy như tuyết đọng dưới trăng. Đất Hà Nam dâng một tượng người bằng ngọc cao ba thước; Tiên chủ bèn đặt tượng ngọc bên cạnh bà. Ban ngày thì bàn việc quân mưu, ban đêm thì ôm bà mà ngắm tượng ngọc. Ông thường nói: chỗ quý của ngọc là đức sánh với người quân tử, huống hồ nó lại có hình người, sao lại không ngắm chơi được?
Cam hậu và tượng ngọc trắng trong, mịn màng như nhau, người xem gần như không phân biệt được. Những người được sủng ái chẳng những ghen với Cam hậu mà còn ghen cả với tượng ngọc. Cam hậu thường muốn đập vỡ tượng ấy, bèn khuyên Tiên chủ: “Xưa Tử Hãn (quan nước Tống) không coi ngọc là của báu, sách Xuân Thu khen ông. Nay Ngô và Ngụy chưa diệt, sao lại để món đồ chơi yêu quái vướng bận trong lòng? Phàm cái gì gây mê đắm thì sinh nghi ngờ, xin đừng giữ nó nữa!” Tiên chủ bèn dẹp bỏ tượng ngọc, những người được sủng ái đều phải lui. Thời ấy, người quân tử bàn rằng Cam hậu là người đàn bà thông minh như thần.
Mi Trúc dùng mưu thuật buôn bán của Đào Chu công (tức Phạm Lãi, sau khi giúp vua Việt thì bỏ đi buôn bán, trở nên rất giàu), mỗi ngày lời thêm hàng ức vạn, của cải sánh với nhà vua, có nghìn gian kho báu. Mi Trúc tính hay cứu giúp người sống, thương xót người chết. Bên cạnh chuồng ngựa trong nhà có một ngôi mộ cổ, bên trong có xác người nằm úp; ban đêm nghe tiếng khóc lóc. Mi Trúc lần theo tiếng khóc tìm đến, bỗng thấy một người đàn bà để trần lưng đi tới, kể lể: “Xưa vào cuối đời Hán, thiếp bị quân Xích Mi (một đội quân nổi dậy thời ấy, nhuộm đỏ lông mày làm dấu hiệu) giết hại, chúng phá quan tài lột hết quần áo. Nay thiếp nằm trần truồng dưới đất, ban ngày xấu hổ không dám gặp người, đã gần hai trăm năm. Nay xin tướng quân chôn sâu cho thiếp, lại cho chiếc áo cũ để che thân.”
Mi Trúc nhận lời, liền sai đóng quan quách (quan tài bên trong và lớp áo quách bao bên ngoài), may áo bằng vải xanh, đặt vào trong mộ, làm lễ cúng xong xuôi. Qua một năm, khi ông đi ở khúc quanh của con đường, bỗng gặp lại người đàn bà trước kia, áo mặc toàn bằng vải xanh. Bà nói với Mi Trúc: “Của cải của ngài đủ dùng cả đời, nhưng sẽ gặp tai họa lửa. Nay xin tặng ngài một cây gậy sậy xanh dài chín thước, để đền ơn ngài đã cho quan quách, áo quần.” Mi Trúc cắp gậy về nhà.
Hàng xóm nơi ông ở thường thấy nhà Mi Trúc có luồng khí xanh hình như rồng rắn. Có người nói với Mi Trúc: “Chẳng phải là yêu quái đấy chứ?” Mi Trúc bèn ngờ điều lạ ấy, hỏi gia nhân. Họ thưa: “Thỉnh thoảng thấy cây gậy sậy xanh tự đi ra cửa, chúng tôi ngờ là vật thần, nên không dám nói.” Mi Trúc tính hay kiêng kỵ, tin vào thuật yểm (dùng bùa phép để trấn áp, trừ điều xấu); ai nói điều trái ý thì liền bị đánh phạt, giết chóc, vì thế gia nhân không dám nói.
Của cải của Mi Trúc chất như núi, không tính đếm xuể. Bên trong nhà, ông bày những chậu, bình hình phương chư (gương lớn bằng kim loại, đặt dưới trăng để hứng sương lấy nước), đặt những viên ngọc trai to như quả trứng, rải đầy sân, gọi là “sân báu”; người ngoài không được nhòm ngó. Mấy ngày sau, bỗng có mấy chục đồng tử áo xanh đến nói: “Nhà Mi Trúc sắp gặp tai họa lửa, vạn phần không sót một. Nhờ ngài biết thương xót mà chôn cất xương khô, đạo trời không phụ đức của ngài, nên chúng tôi đến cúng giải để trừ lửa này, khiến của cải không bị cháy hết. Từ nay về sau, ngài cũng nên đề phòng!” Mi Trúc bèn đào mương rãnh bao quanh kho.
Mười ngày sau, lửa từ trong kho bốc lên, cháy mất một phần mười châu ngọc; đều là do những chiếc dương toại (gương lõm bằng đồng, hội tụ ánh nắng để lấy lửa) gặp lúc khô hạn tự làm cháy đồ vật. Lúc lửa đang lớn, thấy mấy chục đồng tử áo xanh đến dập lửa, có luồng khí xanh như mây phủ lên đám lửa, lửa liền tắt. Các đồng tử lại nói: “Hãy nuôi nhiều loài chim như chim hạc quán để trừ tai họa lửa; loài chim này có thể đọng nước trên tổ.” Người nhà bèn bắt mấy nghìn con chim giao tinh (một loài chim nước giống cò) thả nuôi trong ao, mương, để trấn áp lửa.
Mi Trúc than: “Đời người, vận của cải có hạn, không được để tràn đầy, ta sợ nó thành tai họa cho thân mình.” Bấy giờ ba nước giao tranh, chi dùng cho quân đội gấp vạn lần, ông bèn đem của báu, xe cộ, quần áo dâng lên để giúp Tiên chủ: vàng một ức cân, gấm vóc, thảm dạ chất cao như gò đống, ngựa tốt một vạn con. Đến khi nước Thục bị phá, ông không còn gì nữa, ôm hận mà chết.
Chu Quần tinh thông thuật tính toán và sấm thuyết (những lời đoán trước việc tương lai). Một lần ông lên núi Mân hái thuốc, thấy một con vượn trắng từ đỉnh núi cao chót vót đi xuống, đứng đối diện với ông. Chu Quần rút con dao nhỏ đeo bên mình (dao dùng để cạo sửa chữ trên thẻ tre) ném vào vượn; vượn hóa thành một ông già, trong tay cầm tấm bảng ngọc dài tám tấc, trao cho Chu Quần. Chu Quần hỏi: “Ông sinh năm nào?” Ông già đáp: “Ta đã già lắm rồi, quên cả năm tháng. Còn nhớ thời Hiên Viên (tức Hoàng Đế, vị vua huyền thoại thời thượng cổ), ta bắt đầu học lịch số (phép tính lịch, tính sự vận hành của mặt trời, mặt trăng, các vì sao). Phong Hậu, Dung Thành đều là sử quan của Hoàng Đế, đến chỗ ta để được truyền dạy lịch số. Đến thời Chuyên Húc, khảo xét định lại sự vận hành của mặt trời, mặt trăng, các vì sao thì thấy sai lệch rất nhiều. Đến thời Xuân Thu, có những người như Tử Vi, Tử Dã, Tì Táo, mưu tính tuy có ứng nghiệm nhưng chưa vào được cửa ngõ của môn này. Từ đó đến nay, các đời hưng vong không còn nhớ hết, người ta cứ thế nối theo nhau. Đến thời nhà Hán, có Lạc Hạ Hoành (người soạn lịch Thái Sơ đời Hán) là nắm được khá nhiều ý chỉ.”
Chu Quần phục lời ấy, càng chuyên cần tinh luyện thuật tính toán. Ông bèn khảo xét sự vận hành của lịch năm, đối chiếu với sách đồ vĩ (các sách sấm và sách bói điềm thời Hán), biết nước Thục sẽ mất. Đến năm sau, nước Thục quy hàng, chạy sang Ngô (?). Mọi người đều nói: “Chu Quần hiểu tường tận chỗ tinh diệu của âm dương.” Người Thục gọi ông là “bậc thánh đời sau”. Chuyện lạ về con vượn trắng có chỗ giống chuyện người con gái nước Việt được chép lại (chuyện người con gái nước Việt đấu kiếm với một ông già, ông già hóa thành vượn trắng bay đi), nhưng sự việc đều viển vông hoang đường, nghe như đúng mà không phải.
Lời ghi thêm: Tôn Hòa, Tôn Lượng, Lưu Bị đều mê đắm những trò chơi sủng ái dâm dật, quên mất mưu lược việc quân, thế mà còn đòi sánh với nước Ngụy hùng mạnh, đánh dẹp không thành công, thật đáng than! Cái học của Chu Quần thông đến thần minh; điềm con vượn trắng giống với chuyện người con gái nước Việt được hỏi về kiếm thuật, sự việc ấy viển vông hoang đường, nghe như đúng mà không phải. Âm dương lần lượt sinh ra nhau, ngũ hành (năm hành: Kim, Mộc, Thủy, Hỏa, Thổ) thay nhau vận dụng; nước và lửa sinh ra nhau thì cũng diệt lẫn nhau. Sách Hoài Nam Tử nói: “Phương chư hướng về mặt trăng thì đọng thành nước”, dùng để trấn áp tai họa lửa (?).
Họ Mi giàu có của quý vật lạ, gọt phương chư thành hình chim thú, cũng như đắp rồng đất để cầu mưa vậy. Tên chim “giao tinh” đọc gần với “phương chư”, có lẽ là do âm đọc bị nhầm. Loài có lông có cánh không thể chống được lửa dữ; về nghĩa lý thì trái, về sự việc thì không đúng loại. Các sách xưa như Tam Phần, Ngũ Điển (những bộ sách cổ nhất thời thượng cổ) đã nói tường tận về điều này.
◄ Trước
Sau ►
Quay lại danh sách thiên · Giỏ video