Thiên 3 — Thiên 2: Răn về ăn uống

 Thiên Thực giới, thứ hai (những điều răn về việc ăn uống)

 Chân nhân (bậc tu đạo đã đắc đạo, theo Đạo giáo) nói: Dù thường uống thuốc, mà không biết phép dưỡng tính (cách nuôi dưỡng thân thể và tinh thần để giữ sức khỏe, sống lâu) thì cũng khó mà sống lâu được.

 Đạo dưỡng tính là không nên ăn no rồi nằm ngay, và không nên ngồi lâu suốt ngày, vì những việc ấy đều làm giảm tuổi thọ. Người ta nên vận động nhẹ, chỉ đừng đến mức mệt mỏi, và đừng gắng làm những việc quá sức mình chịu nổi. Ăn xong, nên thong thả đi bộ, làm chút việc gì đó thì thấy dễ chịu. Cho nên nước chảy thì không thối, trục cửa thì không mục, không bị mọt, là vì chúng luôn luôn chuyển động. Vì vậy người ta không nên ăn đêm; ăn xong chỉ nên đi bộ trong sân chừng vài dặm là tốt.

 Ăn no mà nằm ngay thì sinh trăm bệnh, thức ăn không tiêu sẽ thành tích tụ (khối ứ đọng trong bụng do thức ăn không tiêu). Ăn nên ít mà nhiều bữa, không nên một bữa ăn nhiều khó tiêu; nên luôn giữ như đang no mà hơi đói, đang đói mà hơi no. Cho nên người dưỡng tính chưa đói hẳn đã ăn, chưa khát hẳn đã uống. Sợ rằng đợi thấy đói rồi mới ăn thì ăn ắt sẽ nhiều quá; đợi khát rồi mới uống thì uống ắt sẽ quá mức. Ăn xong nên đi bộ; đi xong cho người lấy bột phấn xoa bụng vài trăm lượt, rất có ích.

 Thanh Ngưu đạo sĩ (đạo sĩ cưỡi trâu xanh, tương truyền là Phong Quân Đạt đời Hán) nói: Ăn không nên quá no, cho nên đạo sĩ chưa đói hẳn đã ăn. Uống không nên quá nhiều, cho nên đạo sĩ chưa khát hẳn đã uống. Ăn xong đi bộ vài trăm bước thì có ích vừa phải. Ăn bữa tối xong đi bộ chừng năm dặm rồi mới nằm, khiến người ta trừ được bệnh.

 Phàm khi ăn, trước hết nên ăn đồ nóng, sau ăn đồ ấm, sau cùng ăn đồ nguội. Ăn đồ nóng, đồ ấm xong, nếu không có đồ nguội thì uống một hai ngụm nước lạnh, rất hay. Nếu nhớ được điều này thường xuyên thì đó chính là phép cốt yếu của dưỡng tính. Phàm khi ăn, nên trước hết hít nhẹ lấy hơi, nuốt một hai ngụm rồi mới ăn, như vậy chủ về không bệnh.

 Chân nhân nói: Ăn đồ nóng hại xương, ăn đồ lạnh hại tạng (các cơ quan bên trong); đồ nóng làm bỏng môi, đồ lạnh làm buốt răng. Ăn xong thong thả đi lại thì sống lâu. Ăn no thì đừng nói to. Uống quá nhiều thì huyết mạch (mạch máu, đường lưu thông của máu) bị bế tắc; say quá thì thần (tinh thần, sức sống bên trong) bị tán loạn.

 Mùa xuân nên ăn vị cay, mùa hạ nên ăn vị chua, mùa thu nên ăn vị đắng, mùa đông nên ăn vị mặn; những điều này đều giúp ngũ tạng (năm cơ quan chính trong cơ thể theo Đông y: gan, tim, tỳ, phổi, thận), bổ huyết khí (máu và khí — năng lượng sống — trong cơ thể), tránh được các bệnh. Ăn chua, mặn, ngọt, đắng thì không được ăn quá mức. Mùa xuân không ăn gan, mùa hạ không ăn tim, mùa thu không ăn phổi, mùa đông không ăn thận, tứ quý (mười tám ngày cuối của mỗi mùa, ứng với hành Thổ và tạng tỳ) không ăn lá lách; nếu không ăn năm thứ tạng này của con vật thì càng thuận theo lẽ trời.

 Chim én không được ăn; ăn rồi xuống nước sẽ bị thuồng luồng, rắn nuốt; cũng không nên giết chim én. Ăn no xong nằm ngay thì thành bệnh đau lưng. Uống rượu không nên nhiều, nhiều thì nôn, nôn là không tốt. Say rồi nằm thì không được để hứng gió, cũng không được quạt, đều hại người. Mật ong trắng đừng ăn chung với quả mận, hại ngũ nội (các tạng phủ bên trong). Say thì không được gắng ăn, khiến người ta sinh ung thư (ung nhọt sưng mủ sâu dưới da), mọc mụn nhọt. Say no mà giao hợp, nhẹ thì khiến mặt nổi vết sạm, ho hen; không may thì tổn đứt mạch của tạng, mất mạng.

 Phàm ăn, nên thường ăn đồ ấm, dễ vào dễ tiêu, hơn ăn đồ lạnh. Phàm ăn, đồ chín đều hơn đồ sống, ăn ít hơn ăn nhiều. Ăn no mà phi ngựa thì thành bệnh tâm trí ngây dại. Uống nước đừng nuốt vội, sẽ thành khí bệnh (bệnh do khí trong người bị rối loạn, ứ trệ) và thủy tích (bệnh nước đọng thành khối trong bụng sườn). Người ăn váng sữa thì đừng ăn giấm (?), vì sẽ biến thành huyết đàm (đờm lẫn máu) và đái ra máu. Ăn đồ nóng ra mồ hôi thì đừng rửa mặt, khiến người mất sắc mặt, mặt thấy như có sâu bò. Ăn đồ nóng xong đừng súc miệng bằng giấm hay nước cơm chua, khiến miệng hôi và chảy máu chân răng.

 Hơi thở mồ hôi của ngựa và lông ngựa rơi vào thức ăn cũng có thể hại người. Thịt chim vẹt (?), thịt thỏ, thịt chó không được ăn chung. Thịt khô bị nước nhỏ giọt từ mái tranh mục thấm vào gọi là uất bô (thịt khô bị ẩm mốc), ăn vào hại người. Đói lâu thì không được ăn no, ăn no sẽ thành bệnh tích (bệnh khối ứ trong bụng). Ăn no rồi ban đêm nằm không đắp chăn, nhiều khi chết vì hoắc loạn (bệnh thổ tả cấp: vừa nôn vừa đi ngoài dữ dội).

 Thời bệnh (bệnh dịch theo mùa) mới khỏi thì đừng ăn cá sống, sẽ thành kiết lỵ không dứt. Ăn cá sống thì đừng ăn sữa, váng sữa, sẽ biến thành giun sán. Ăn thịt thỏ thì đừng ăn gừng khô, sẽ thành hoắc loạn. Người ăn thịt không nên lấy miếng béo nhất ở trên cùng, vì ắt mọi người đều đã đưa mắt nhìn nó trước, người ăn sẽ sinh kết khí (khí uất kết lại thành khối trong người) và trưng lệ (khối u cục trong bụng và bệnh độc hiểm); các món ăn khác cũng đều như thế.

 Bụng đói đừng ăn quả sống, khiến người nóng vùng trên cơ hoành, sinh cốt chưng (chứng nóng âm ỉ như từ trong xương bốc ra), mọc ung nhọt (?). Lấy đồ đồng đậy thức ăn, hơi nước đọng như mồ hôi nhỏ vào thức ăn, ăn vào sinh mụn nhọt, ung thư ở thịt. Bị lạnh chưa giải mà ăn đồ nóng thì cũng sinh chứng thứ phong (một chứng phong, đau như kim đâm). Uống rượu hơi nóng chưa tan, đừng lấy nước lạnh rửa mặt, khiến mặt nổi mụn nhọt. Ăn no đừng gội đầu, gội đầu khiến sinh đầu phong (chứng đau đầu, chóng mặt do gió độc xâm nhập). Kiều mạch ăn chung với thịt lợn, không quá ba bữa thì thành nhiệt phong (chứng phong có kèm nóng sốt).

 Thịt khô đừng để trong vại gạo nếp (?), ăn vào bị bế khí (khí trong người bị tắc nghẽn). Thịt khô hơ lửa thì không động, đưa ra khỏi lửa mới động, xé ra thấy thớ gân đan vào nhau, ăn vào làm người mắc bệnh hoặc chết người. Trong bả vai dê có cục thịt như hạt châu, gọi là dương huyền cân (gân treo của dê), ăn vào mắc bệnh điên (bệnh động kinh). Các món ăn ướt mà không soi thấy bóng hình, ăn vào thành chứng trưng (khối u cục trong bụng), bụng chướng.

 Sau khi bị bệnh cấp thì không nên uống rượu, vì vùng trên cơ hoành sẽ biến thành nóng. Bệnh mới khỏi không nên ăn táo tươi, thịt dê, rau sống, sẽ tổn hại sắc mặt, suốt đời không hồi phục, nhiều khi đến chết, vùng trên cơ hoành nóng hầm hập. Phàm ăn đồ nóng có mỡ như bánh rán, không nên uống giấm lạnh hay nước cơm chua, dễ bị mất tiếng, khàn nghẹn (?). Hành trắng sống ăn chung với mật ong thì hại người. Hết sức kiêng thịt khô gặp nước tự động đậy, ăn vào chết người. Phơi thịt làm thịt khô mà không khô thì đừng ăn. Gan dê đừng ăn chung với hạt tiêu, hại tim người. Dưa chuột ăn chung với thịt dê thì sinh nóng sốt.

 Người uống nhiều rượu, ăn nhiều thịt gọi là si chi (kẻ ngu béo), lo âu cuồng loạn không thường (?). Người ăn thuốc tốt và ngũ cốc (năm loại hạt lương thực chính) mà thân thể đầy đặn vui khỏe, gọi là trung sĩ (người tu hạng giữa), nhưng vẫn còn phải lo bệnh tật khổ sở. Người thực khí (phép tu luyện hít nuốt khí trời thay cho ăn uống), giữ gìn tinh (chất tinh túy, gốc của sự sống) và nuôi giữ thần (tinh thần), gọi là thượng sĩ (người tu hạng cao nhất), sống lâu ngang với trời.

◄ Trước Sau ►

Quay lại danh sách thiên · Giỏ video