Thiên 6 — Thiên 5: Đạo dẫn và xoa bóp (kèm Ngũ cầm hí của Hoa Đà)

 Thiên thứ năm: Đạo dẫn (phép vận động co duỗi thân thể kết hợp điều hòa hơi thở để giữ gìn sức khỏe) và Án ma (xoa bóp)

 Sách *Đạo dẫn kinh* nói: Sáng sớm, lúc chưa dậy, trước hết gõ hai hàm răng vào nhau mười bốn cái. Nhắm mắt, nắm tay theo phép ác cố (gập ngón cái vào lòng bàn tay rồi nắm bốn ngón kia đè lên; cách làm có nói ở đoạn sau). Súc miệng cho nước bọt đầy miệng, chia ba lần nuốt xuống. Rồi nín thở đến khi hết mức mới từ từ thở ra, đủ ba lần thì thôi.

 Sau đó ngồi dậy theo thế "sói ngồi chồm hổm, quạ ngoái đầu nhìn", tự lắc mình sang trái sang phải, cũng nín thở đến hết mức, lặp ba lần. Kế đó đứng dậy xuống giường, nắm tay ác cố, nín thở, dậm gót chân ba lượt, một tay giơ lên, một tay hạ xuống, cũng nín thở đến hết mức, làm ba lần. Lại đan hai tay đặt trên gáy, tự vặn mình sang trái sang phải, nín thở, lặp ba lần. Lại duỗi hai chân, đan hai tay đẩy ra trước rồi kéo về sau, làm hết sức, lặp ba lần. Những động tác này đều nên làm vào sáng và tối, làm được nhiều lần càng tốt.

 Sáng sớm, xoa hai lòng bàn tay vào nhau cho nóng rồi áp lên mắt ba lượt. Sau đó dùng ngón tay gãi nhẹ bốn khóe mắt. Làm vậy giúp mắt sáng.

 Theo lời kinh, "giữ cửa của hồn, chặn cửa của phách" (hồn và phách: các phần tinh thần trong con người theo quan niệm Đạo gia; hồn thuộc dương, nhẹ, hay bay đi; phách thuộc âm, gắn với thể xác), việc ấy gọi là ác cố, tức là giữ yên cửa ngõ cho hồn phách. Đây là phép giữ chặt tinh khí (tinh chất sống quý nhất trong cơ thể), làm sáng mắt, giữ tuổi thọ, khiến tóc bạc đen trở lại. Nếu suốt ngày giữ được thế nắm tay này thì tà khí (khí xấu từ bên ngoài gây bệnh) và trăm thứ độc không vào được người.

 Cách nắm ác cố: gập ngón cái vào dưới bốn ngón kia rồi nắm lại. Tập lâu không bỏ thì khi ngủ tay cũng không mở ra nữa (?). Có thuyết nói: phép này giúp người không bị ma quỷ quấy nhiễu.

 Sách *Nội giải* nói: một là tinh dịch, hai là nước bọt, ba là nước mắt, bốn là nước mũi, năm là mồ hôi, sáu là nước tiểu, đều là những thứ làm hao tổn con người, chỉ khác nhau ở chỗ hao tổn nặng hay nhẹ mà thôi. Người ta nên suốt ngày không khạc nhổ; hễ có nước bọt thì súc cho đầy miệng rồi nuốt. Nếu thường ngậm một hạt táo mà nuốt nước bọt thì giúp giữ gìn khí và sinh tân dịch (nước bọt cùng các chất dịch nuôi cơ thể). Đó là điều cốt yếu. Ý là lấy tân dịch mà nuốt, chứ không phải nuốt hạt táo.

 Mỗi sáng thường gõ răng ba mươi sáu cái, nếu được đến ba trăm cái càng tốt; làm vậy răng chắc, không đau. Kế đó dùng lưỡi khuấy súc tân dịch trong miệng, đầy miệng thì nuốt, ba lượt thì thôi. Kế đó xoa phần ngón tay thuộc đường Thiếu dương (Thiếu dương: tên một đường kinh lạc, tức đường dẫn khí huyết trong cơ thể theo y học cổ truyền, chạy ở mặt ngoài tay) (?) cho nóng rồi áp lên mắt, đủ mười bốn lần thì thôi. Làm vậy giúp mắt sáng.

 Mỗi sáng mới thức dậy, dùng hai tay kẹp lấy hai tai, kéo lên kéo xuống hết mức, xoa cho nóng, mười bốn lần thì thôi; làm vậy tai không điếc.

 Kế đó lại gõ răng, súc "ngọc tuyền" (suối ngọc, tức nước bọt), chia ba lần nuốt. Hít co mũi lại, nín thở, đưa tay phải vòng qua đầu kéo tai trái mười bốn lần, rồi đưa tay trái vòng qua đầu kéo tai phải mười bốn lần thì thôi; làm vậy sống lâu, tai không điếc.

 Kế đó lại nắm tóc mai hai bên kéo lên bảy lần. Rồi gom hết tóc lại, hai tay hướng lên trên, dốc sức kéo lên bảy lần; làm vậy khí huyết (khí và máu, hai thứ nuôi sống cơ thể theo y học cổ truyền) lưu thông, tóc không bạc.

 Lại có phép: xoa hai tay cho nóng rồi xoa mặt từ trên xuống dưới, trừ được tà khí, khiến mặt có sắc tươi sáng.

 Lại có phép: xoa hai tay cho nóng rồi xoa mạnh khắp thân thể từ trên xuống dưới, gọi là can dục (tắm khô), giúp người chịu được gió lạnh. Các chứng sốt do thời khí (bệnh dịch phát theo mùa), đau đầu, trăm bệnh đều trừ được.

 Ban đêm khi sắp đi ngủ (?), thường dùng hai tay chà xoa thân thể, cũng gọi là tắm khô, giúp tránh phong tà (gió độc, một loại tà khí gây bệnh).

 Ngồi ngay thẳng, tay trái đỡ đầu, ngửa bàn tay phải đẩy lên trên đầu hết sức, cả thân mình và tay cùng rung động ba lần. Rồi đổi tay phải đỡ đầu, cũng rung động ba lần. Làm vậy trừ được chứng buồn ngủ, người nặng nề bức bối.

 Sáng sớm, trước khi mặt trời mọc, quay mặt về hướng nam ngồi ngay thẳng, hai tay đỡ đùi (?), rung động hết sức ba lần; làm vậy mặt tươi tắn, bóng đẹp.

 Sáng sớm, lúc dậy chưa chải đầu rửa mặt, ngồi ngay thẳng. Lấy tay trái nắm tay phải đặt trên đùi trái (?), đẩy tới kéo lui hết sức, xoa đùi trái ba lần. Lại lấy tay phải nắm tay trái đặt trên đùi phải, đẩy tới kéo lui, xoa đùi phải cũng ba lần.

 Kế đó đan hai tay đẩy ra phía trước hết sức ba lần. Đan hai tay trước ngực, đưa hai khuỷu tay ra phía trước hết sức ba lần. Duỗi thẳng tay trái, co tay phải lại, như tư thế kéo một cây cung nặng một hộc năm đấu (hộc, đấu: đơn vị đo dung tích thời xưa, ở đây dùng để chỉ cung rất cứng, kéo phải dùng nhiều sức), dốc hết sức mà làm; đổi tay phải làm thế kéo cung cũng như vậy.

 Kế đó tay phải chống xuống đất, tay trái ngửa lên như đỡ trời, làm hết sức; đổi bên phải cũng như vậy. Kế đó nắm hai tay đấm thẳng ra trước, mỗi bên hai mươi mốt lần. Kế đó nắm tay trái, dốc sức vòng lên sau lưng, bóp ngón tay ba lần; tay phải cũng làm như thế. Các động tác này chữa chứng lao khí (khí bị mỏi mệt, ứ trệ do làm lụng quá sức) ở lưng, vai, cánh tay, khuỷu tay; làm nhiều lần càng tốt.

 Sáng sớm, đi đại tiện xong, lấy một cây gậy dài chống dưới nách, buông thõng chân trái ở trước giường, từ từ đứng thẳng lên, dốc sức giật chân trái ba mươi lăm lần; bên phải cũng làm như vậy.

 Phép này chữa cước khí (bệnh chân phù, tê yếu, đau nhức), chứng đau nhức bức bối, khí lạnh ở vùng thắt lưng và thận, chứng lãnh tý (tê đau do khí lạnh làm tắc nghẽn), cùng đầu gối lạnh, bàn chân lạnh, đều trị được. Mỗi ngày sáng và tối giật chân ba lượt càng tốt. Không nên ăn quá no và không được nhịn tiểu. Khi giật chân mà không có gậy thì chỉ cần giữ cho chân đang giật không chạm đất, tay vịn vào một vật gì cũng được.

 Sáng và tối dùng lược chải đầu đủ một nghìn lượt, trừ hẳn chứng đầu phong (đau đầu, choáng váng do gió độc xâm nhập), khiến tóc không bạc. Chải xong, lấy muối hạt mịn và dầu mè sống xoa lên đỉnh đầu thì càng tốt. Nếu có thần minh cao (tên một loại cao thuốc bôi) mà xoa thì rất tốt.

 Buổi sáng, lúc sắp chải đầu rửa mặt, gõ răng một trăm sáu mươi cái, có nước bọt thì nuốt ngay. Xong rồi lấy nước súc miệng, lại lấy bột muối chà răng. Rồi ngậm chừng nửa tiểu hợp (hợp: đơn vị đo dung tích thời xưa, khoảng một phần mười thăng; nửa tiểu hợp là một lượng rất ít) giấm loãng hoặc nước cơm chua để trong (?), súc thật kỹ; rồi lấy nước muối nhổ ra rửa hai mắt.

 Xong, nhắm mắt lấy nước lạnh rửa mặt, nhất định không được để nước lạnh vào trong mắt. Phép này giúp răng chắc khỏe, mắt sáng, không chảy nước mắt, mãi mãi không bị sâu răng.

 Sáng sớm, lúc rửa mặt súc miệng xong, nuốt một hai ngụm nước lạnh; làm vậy lòng dạ trong sáng, sạch sẽ, trừ được hơi nóng trong ngực.

 Hoa Đà người nước Tiếu (danh y nổi tiếng cuối đời Hán), giỏi phép dưỡng sinh. Học trò của ông là Ngô Phổ người Quảng Lăng và Phàn A người Bành Thành đều học thuật của ông. Hoa Đà bảo Ngô Phổ: "Thân thể con người cần được vận động, chỉ không nên làm đến kiệt sức mà thôi. Thân người thường xuyên cử động thì cốc khí (khí do thức ăn sinh ra) được tiêu hóa, máu huyết lưu thông, bệnh không phát sinh, cũng như bản lề cửa thường xoay thì không bao giờ mục.

 Các bậc tiên thời xưa, và đạo sĩ đời Hán tên là Quân Thiến, làm phép đạo dẫn, tập thế "gấu bám cây treo mình, chim hồng ngoái cổ nhìn", co kéo eo lưng thân thể, cử động các khớp xương, để mong chậm già.

 Ta có một phép, gọi là Ngũ cầm hí (trò vận động bắt chước năm loài vật): một là hổ, hai là hươu, ba là gấu, bốn là vượn, năm là chim. Phép này cũng để trừ bệnh, lại có lợi cho tay chân, có thể dùng thay cho phép đạo dẫn (?). Trong người thấy không khỏe thì đứng dậy làm trò của một loài, cho ra chút mồ hôi thì thôi, rồi lấy phấn xoa lên mình, ắt thân thể nhẹ nhõm, trong bụng thấy thèm ăn."

 Ngô Phổ làm theo phép ấy, đến hơn chín mươi tuổi mà tai vẫn thính, mắt vẫn sáng, răng chắc và còn đủ, ăn uống như thời trai tráng.

 Trò hổ: bốn chi chống đất, nhảy tới trước ba lần, lùi lại sau hai lần, vươn dài lưng, nghiêng chân, ngửa mặt nhìn trời, rồi lại chống bốn chi mà đi, tiến lùi mỗi thứ bảy lượt.

 Trò hươu: bốn chi chống đất, vươn cổ ngoái đầu nhìn lại, bên trái ba lần, bên phải hai lần; duỗi chân trái, chân phải, co duỗi cũng ba lần, hai lần như thế.

 Trò gấu: nằm ngửa, hai tay ôm dưới đầu gối, ngẩng đầu lên, nghiêng mình sang trái chạm đất bảy lần, sang phải cũng bảy lần; rồi ngồi xổm, dùng tay chống đất bên trái, bên phải.

 Trò vượn: bám vào vật gì đó treo mình lên, co duỗi thân thể, lên xuống bảy lần; dùng chân móc vào vật treo mình, sang trái sang phải bảy lần; tay móc vào vật rồi lùi lại đứng, ấn đầu xuống, mỗi bên bảy lần (?).

 Trò chim: dựng thẳng hai tay, co một chân lên, dang rộng hai cánh tay, nhướng mày, dùng sức, mỗi bên mười bốn lần; ngồi duỗi chân, dùng tay kéo ngón chân, mỗi bên bảy lần; co duỗi hai cánh tay, mỗi bên bảy lần.

 Phép Ngũ cầm hí này, tùy sức mình mà làm, lấy việc ra mồ hôi làm chừng. Ra mồ hôi rồi thì lấy phấn xoa lên mình. Phép này giúp tiêu hóa cốc khí, tăng khí lực, trừ trăm bệnh; ai bền lòng làm theo được thì ắt sống lâu.

 Lại có phép: ngồi yên, trước bữa ăn, tự xoa bóp.

 Đan hai tay vào nhau, duỗi cánh tay và đùi, dẫn thông các mạch, còn hơn uống thuốc thang. Ngồi ngay thẳng, ngửa mặt lên trời thở hơi ra, hơi nặng nề do ăn uống, say rượu, no nê liền tan ngay. Mùa hè làm phép này thì người mát mẻ, không thấy nóng.

◄ Trước Sau ►

Quay lại danh sách thiên · Giỏ video